chương 1 giúp sinh viên có cơ sở khoa học thực hiện phân tích ở chương 2 và đề xuất giải pháp ở chương 3. Chƣơng 2 : Thực trạng hoạt động tín dụng và rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Chi nhánh Phú Tài, tỉnh Bình Định. Chương này giới thiệu khái quát về Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam và Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển VIệt Nam - Chi nhánh Phú Tài, tỉnh Bình Định. Sau đó đi sâu phân tích tình hình huy động vốn, hoạt động cho vay cũng như phân tích nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Phú Tài, tỉnh Bình Định giai đoạn 2011-2013.
Các kết luận ở chương 2 tạo cơ sở thực tế để đề xuất giải pháp ở chương 3. Chƣơng 3 : Giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng đối với Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Chi nhánh Phú Tài, tỉnh Bình Định. Chương này sẽ nêu ra những biện pháp nhằm đảm bảo nâng cao chất lượng tín dụng và phòng ngừa rủi ro trong hoạt động tín dụng của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Phú Tài, tỉnh Bình Định. SVTH: NGUYỄN NGỌC HẢI CHÂU GVHD: GS.
VÕ THANH THU 4 CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ TÍN DỤNG VÀ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG 1.1 TỔNG QUAN VỀ NHTM. Khái niệm NHTM. NHTM là một tổ chức kinh doanh tiền tệ mà hoạt động chủ yếu và thường xuyên là nhận tiền gửi của khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, thực hiện nghiệp vụ chiết khấu và làm phương tiện thanh toán. Khác với DN khác, NHTM không trực tiếp tham gia sản xuất và lưu thông hàng hóa, nhưng góp phần phát triển nền kinh tế xã hội thông qua việc cung cấp vốn tín dụng cho nền kinh tế, thực hiện chức năng trung gian tài chính và dịch vụ ngân hàng.
Đối tượng kinh doanh của NHTM như đã nói ở trên là “quyền sử dụng vốn tiền tệ” thông qua các nghiệp vụ vốn tín dụng và thanh toán của NHTM. Việc NHTM cấp phát tín dụng vào nền kinh tế chính là hành vi tạo tiền của NHTM. Hành vi tạo tiền của NHTM lại dựa trên cơ sở thu hút tiền gửi của dân cư và của các tổ chức kinh tế xã hội trong phạm vi quốc tế. Chức năng và hoạt động của NHTM.
Chức năng của NHTM. - Chức năng trung gian tín dụng: Khi thực hiện chức năng trung gian tín dụng, NHTM đóng vai trò là cầu nối giữa người thừa vốn và người có nhu cầu về vốn. Với chức năng này, NHTM vừa đóng vai trò là người đi vay, vừa đóng vai trò là người cho vay và hưởng lợi nhuận là khoản chênh lệch giữa lãi suất nhận tiền gửi và lãi suất cho vay và góp phần tạo lợi ích cho tất cả các bên tham gia: người gửi tiền và người đi vay… - Chức năng trung gian thanh toán: NHTM đóng vai trò là thủ quỹ cho các DN và cá nhân, thực hiện các thanh toán theo yêu cầu của KH như trích tiền từ tài khoản tiền gửi của họ để thanh toán tiền SVTH: NGUYỄN NGỌC HẢI CHÂU GVHD: GS. VÕ THANH THU 5 hàng hóa, dịch vụ hoặc nhập vào tài khoản tiền gửi của KH tiền thu bán hàng và các khoản thu khác theo lệnh của họ.
Các NHTM cung cấp cho KH nhiều phương tiện thanh toán tiện lợi như séc, UNC, UNT, thẻ rút tiền, thẻ tín dụng… Nhờ đó mà KH có thể thực hiên các khoản thanh toán mọi lúc mọi nơi mà không phải đem theo nhiều tiền mặt. Do vậy, KH sẽ tiết kiệm được nhiều chi phí, thời gian và đảm bảo thanh toán an toàn. Chức năng này vô hình chung đã thúc đẩy lưu thông hàng hóa, đẩy nhanh tốc độ thanh toán, tốc độ lưu chuyển vốn, từ đó góp phần phát triển kinh tế. - Chức năng tạo tiền: Thông qua chức năng trung gian tín dụng, ngân hàng sử dụng số vốn huy động được để cho vay, số tiền cho vay ra lại được KH sử dụng để mua hàng hóa, thanh toán dịch vụ trong khi số dư trên tài khoản tiền gửi thanh toán của KH vẫn được coi là một bộ phận của tiền giao dịch, được họ sử dụng để mua hàng hóa, thanh toán dịch vụ… Với chức năng này, hệ thống NHTM đã làm tăng tổng phương tiện thanh toán trong nền kinh tế, đáp ứng nhu cầu thanh toán, chi trả của XH.
Hoạt động của NHTM. Nghiệp vụ huy động vốn. Đây là nghiệp vụ cơ bản của NHTM, nó quyết định quy mô cũng như hiệu quả của các hoạt động khác của NHTM. NHTM có thể huy động vốn nhàn rỗi của nền kinh tế bằng nhiều hình thức khác nhau như nhận tiền gửi của các cá nhân, tổ chức kinh tế, phát hành trái phiếu, kì phiếu và phát hành các chứng từ tiền hay vay vốn của NHNN hoặc các TCTD khác.
Nghiệp vụ huy động vốn của NHTM còn phụ thuộc đáng kể vào vốn tự có của ngân hàng và những quy định cụ thể của Nhà nước về tỉ lệ giữa vốn chủ sở hữu với vốn huy động. Thông qua tỉ lệ này NHNN đã hạn chế được một số rủi ro trong hoạt động của ngân hàng. Theo quy định hiện nay của NHNN các NHTM không được phép huy động quá 20 lần số vốn tự có. Nghiệp vụ cho vay và đầu tư.
Đây là hoạt động kinh doanh chủ yếu của các NHTM cũng là hoạt động chủ yếu mang lại thu nhập cho các NHTM. Để thực hiện nghiệp vụ này NHTM sử dụng phần lớn là số vốn mà ngân hàng huy động được từ nền kinh tế để cung cấp cho các nhu cầu của nền kinh tế thông qua hình thức cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, SVTH: NGUYỄN NGỌC HẢI CHÂU GVHD: GS. VÕ THANH THU 6 đầu tư chứng khoán, góp vốn tham gia hay tự đầu tư vào các dự án mang lại lợi nhuận. Thông qua các nghiệp vụ này, NHTM đã trở thành một trung gian tài chính hoàn hảo.
Nó đã điều chuyển vốn cho nền kinh tế từ nơi có vốn sang nơi cần vốn, qua đó làm cho tốc độ lưu thông tiền tệ tăng mạnh, góp phần đẩy nhanh quá trình SXKD và lưu thông hàng hóa. Có thể nói hoạt động tín dụng là hoạt động quan trọng của NHTM (chủ yếu là hoạt động cho vay). Hoạt động này có liên quan mật thiết với các ngành, lĩnh vực, đối tượng mà ngân hàng cấp tín dụng. Do vậy, rủi ro trong hoạt động tín dụng của các NHTM là rủi ro tiềm ẩn từ tất cả các ngành nghề, các lĩnh vực mà ngân hàng cho vay.
Các hoạt động khác. Ngoài các nghiệp vụ cơ bản trên, NHTM còn tiến hành các hoạt động dịch vụ để đáp ứng mọi nhu cầu của khách hàng và tăng lợi nhuận cho ngân hàng như: Dịch vụ thanh toán và chuyển tiền. Dịch vụ môi giới và đại lý ủy thác mua bán chứng khoán. Dịch vụ bảo quản và quản lý tài sản, chứng từ có giá.
Dich vụ trung gian mua bán trên thị trường ngoại hối. Có thể nói rằng các nghiệp vụ của ngân hàng có liên quan chặt chẽ với nhau. Nghiệp vụ huy động vốn quyết định quy mô, phạm vi hoạt động của ngân hàng. Nghiệp vụ cho vay ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của ngân hàng và nó chỉ có thể thực hiện trên cơ sở nguồn vốn được huy động.
Nghiệp vụ trung gian phát triển sẽ thu hút được thêm nhiều KH, tạo điều kiện mở rộng hoạt động huy động tiền gửi và cho vay. Mỗi nghiệp vụ đều là tiền đề, điều kiện để duy trì và phát triển các nghiệp vụ khác. Tuy nhiên, nghiệp vụ tín dụng vẫn là nghiệp vụ quan trọng quyết định KQKD của NHTM. TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NHTM.
Khái niệm về hoạt động cho vay. Tại Việt Nam, theo Quyết định 1627/2001-QĐ-NHNN ngày 31/12/2001 của Thống đốc Ngân hàng về việc ban hành quy chế cho vay của TCTD đối với KH: SVTH: NGUYỄN NGỌC HẢI CHÂU GVHD: GS. VÕ THANH THU 7 Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó ngân hàng chp vay giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Định nghĩa trên được các NH và TCTD khác áp dụng để làm tiền đề căn bản cho các hoạt động cho vay của mình.
Các loại hình cho vay của ngân hàng. Căn cứ vào mục đích cho vay. Cho vay bất động sản: Là loại cho vay liên quan đến việc mua sắm và hình thành bất động sản. Cho vay công nghiệp và thương mại: Là loại hình cho vay để bổ sung vốn cho các DN trong lĩnh vực công nghiệp, thương mại và dich vụ.
Cho vay nông nghiệp: Là loại cho vay để trang trải các CPSX như phân bón. Thuốc trừ sâu, giống cây trồng, thức ăn gia súc, lao động, nhiên liệu… Cho vay tiêu dùng: Là loại cho vay để đáp ứng các nhu cầu tiêu dùng của cá nhân như mua sắm các vật dụng đắt tiền, cho vay để trang trải các chi phí của đời sống thông qua phát hành thẻ tín dụng. Cho vay khác. Căn cứ vào thời gian cho vay.
Cho vay ngắn hạn: Là loại hình cho vay có thời hạn tối đa đến 12 tháng và được sử dụng để bù đắp nhu cầu vốn lưu động tạm thời thiếu của các DN và nhu cầu chi tiêu ngắn hạn của các cá nhân. Cho vay trung hạn: Là loại cho vay có thời hạn trên 1 năm đến 5 năm. Cho vay dài hạn: Là lợi hình cho vay có thời hạn trên 5 năm. Căn cứ vào bảo đảm của cho vay.
Cho vay không đảm bảo: Là loại cho vay được thực hiện hoàn toàn dựa trên cơ sở uy tín bản thân KH vay. Cho vay có đảm bảo: Là loại cho vay của Ngân hàng được thực hiện trên cơ sở phải có tài sản đảm bảo hoặc có sự bảo lãnh của bên thứ ba. Căn cứ vào phương pháp hoàn trả. Cho vay trả góp: Là loại cho vay mà khách hàng phải hoàn trả vốn gốc và lãi theo định kỳ.
SVTH: NGUYỄN NGỌC HẢI CHÂU GVHD: GS. VÕ THANH THU 8 Cho vay phi trả góp: Là loại cho vay được hoàn trả toàn bộ vốn một lần khi đáo hạn. Cho vay hoàn trả theo yêu cầu: Là loại cho vay mà người đi vay có thể hoàn trả nhiều lần theo khả năng trong thời hạn hợp đồng. Vai trò của hoạt động cho vay.
Đối với nền kinh tế.
