CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1. HỆ THỐNG CÁC KHÁI NIỆM. Khái niệm hữu cơ. Thực phẩm hữu cơ.
Hữu cơ là một thuật ngữ chỉ ra rằng thực phẩm hoặc sản phẩm nông nghiệp khác đã được sản xuất thông qua các phương pháp được kiểm duyệt. Các phương pháp đó tích hợp hoạt động canh tác, sinh học, cơ học nó thúc đẩy việc tái tạo các nguồn tài nguyên, đẩy mạnh cân bằng sinh thái, bảo tồn đa dạng sinh học. Phân bón tổng hợp, bùn thải, chiếu xạ và kỹ thuật di truyền không được sử dụng (nguồn USDA, 200x). Thực phẩm hữu cơ là thực phẩm được sản xuất bằng phương pháp không có các chất tổng hợp như thuốc trừ sâu tổng hợp và thuốc tăng trưởng hóa học.
Ngoài ra, thực phẩm hữu cơ không được xử lý chiếu xạ, các chất hòa tan công nghiệp hoặc các chất phụ gia hóa học thực phẩm (Albala, 2007). Phần lớn các bằng chứng khoa học hiện nay chưa cho thấy được sự khác biệt rõ ràng giữa thực phẩm hữu cơ và thực phẩm được trồng theo phương pháp truyền thống về độ an toàn, giá trị dinh dưỡng, hương vị, tác động đến môi trường và sức khỏe. Ngày nay, nông nghiệp hữu cơ là một ngành công nghiệp được kiểm soát chặt chẽ. Năm 2011, Liên Minh Châu Âu, Mỹ, Úc, Nhật Bản và nhiều nước phát triển khác yêu cầu nhà sản xuất phải đạt được chứng nhận đặc biệt cho thị trường thực phẩm hữu cơ trong lãnh thổ của mình.
Trong bối cảnh được kiểm soát chặt chẽ, thực phẩm hữu cơ là thực phẩm được sản xuất theo phương pháp tuân thủ hoàn toàn tiêu chuẩn hữu cơ quốc gia được chính phủ và/hoặc các tổ chức quy định. Thực phẩm hữu cơ được chế biến hoặc không chế biến thường chỉ chứa duy nhất các thành phần hữu cơ. Tuy nhiên, nếu có thành phần không hữu cơ thì ít nhất một lượng phần trăm xác định thực phẩm được trồng và thành phần động vật phải hữu 17 cơ để sản phẩm được dán nhãn như hữu cơ hoặc tự nhiên. Thành phần hữu cơ thấp nhất cần có thay đổi từu 80 đến 95% ở Mỹ, Úc, Na Uy, Đan Mạch và Canada.
Tuy nhiên, bất kỳ thành phần không hữu cơ nào nằm ngoài quy định nông nghiệp hữu cơ, ví dụ như thực phẩm hữu cơ chứa hóa chất, cho dù ít hơn 1%, thì thực phẩm đó cũng không được dán nhãn hữu cơ. Do đó, thành phần không hữu cơ trong thực phẩm cũng quan trọng như hàm lượng của nó. Thực phẩm được tuyên bố là hữu cơ không có các chất phụ gia nhân tạo, ít xử lý theo phương pháp nhân tạo như làm chin hóa học, chiếu xạ thực phẩm, thay đổi thành phần di truyền. Ngoài ra, bất kỳ loại thuốc trừ sâu tổng hợp nào cũng không được cho phép trong sản xuất.
Những người tiêu dùng đầu tiên quan tâm đến thực phẩm hữu cơ tìm kiếm thực phẩm tươi hoặc ít chế biến không có xử lý hóa học, không sử dụng chất trừ sâu chưa qua kiểm duyệt trong thị trường. Tuy nhiên, do sự thiếu hụt thực phẩm như vậy trong chuỗi cửa hàng tạp hóa, những người tiêu dùng như vậy đã đầu tư một phần lợi nhuận tăng thêm cho nông dân. Các định nghĩa chủ quan về những gì được xem là “hữu cơ” được phát triển thông qua kinh nghiệm trực tiếp như là trò chuyện với nông dân, tham quan điều kiện và hoạt động của trang trại. Tuy nhiên, vì nhu cầu về thực phẩm hữu cơ tăng trong thế kỷ 20, nên một số lượng lớn thực phẩm hữu cơ được bán thông qua các cửa hàng như siêu thị thay thế cho việc mua bán trực tiếp với nông dân.
Tìm hiểu về sản phẩm hữu cơ, danh sách kiểm tra đối với bất kỳ công ty nào muốn giới thiệu hoặc sản xuất thực phẩm hữu cơ phải tuân theo các mục sau: Không sử dụng thuốc trừ sâu. Thay cho thuốc trừ sâu, nông dân phát triển đất trồng nhiều dinh dưỡng tự nhiên để trồng những hạt giống khỏe mạnh và khuyến khích sử dụng động vật để kiểm soát sâu bệnh. Không sử dụng chất kích thích tăng trưởng hóa học. Thay vào đó, nông dân cải tạo đất bằng cách luân canh.
Không được tàn nhẫn. Thay vì nhốt động vật trong lồng sắt, trong chuồng tối hoặc đối xử tàn bạo thì nông dân phải đảm bảo điều kiện sống cho động vật trong trang trại. 18 Không sử dụng chất kích thích, chất kháng sinh. Thay vào đó nông dân sử dụng các biện pháp ngăn ngừa như di chuyển động vật đến đồng cỏ tươi nuôi theo đàn nhỏ để ngăn ngừa và giảm thiểu sự lây lan của bệnh dịch.
Không sử dụng các hạt giống và thành phần biến đổi gien. Thay vì sử dụng các giống biến đổi gien, nông dân sử dụng các giống chọn lọc tự nhiên. Trong nông nghiệp hữu cơ, phần lớn các quốc gia yêu cầu nhà sản xuất sản phẩm hữu cơ phải đạt được chứng nhận đặc biệt đối với thị trường như là chứng nhận hữu cơ. Yêu cầu chứng nhận hữu cơ thay đổi tùy theo mỗi quốc gia và liên quan chặt chẽ đến việc tuân thủ tiêu chuẩn về trồng trọt, lưu trữ, xử lý, đóng gói và vận chuyển (Qadir, 2011a).
Nông nghiệp hữu cơ. Nông nghiệp hữu cơ là phương pháp canh tác nông nghiệp thỏa mãn hoàn toàn tiêu chuẩn và kiểm soát của quốc gia về sản xuất hữu cơ. Thuật ngữ và khái niệm về nông nghiệp hữu cơ nhanh chóng lan rộng ra thế giới. Bước khởi đầu quan trọng là cơ sở của Jerome Rodale về nông nghiệp hữu cơ đầu tiên ở Mỹ năm 1942.
Những cơ sở này được tuân theo bởi hiệp hội hữu cơ đầu tiên, hiệp hội làm vườn và nông nghiệp hữu cơ Úc, được thành lập năm 1944 ở Sydney, Úc. Bước cuối cùng quan trọng được thực hiện bởi Roland Chevriot, chủ tịch hiệp hội nông dân quốc gia Pháp, Nature and Progrès. Ông tổ chức cuộc hợp tại Verseilles năm 1972 và thành lập nhóm ủng hộ hữu cơ toàn cầu, International Federation of Organic Agriculture Movements (IFOAM). Ngày này, ngành công nghiệp hữu cơ vẫn đang phát triển và có giá trị 60 tỷ đôla một năm (Henning, 2011).
Danh sách tuân thủ quan trọng mà công ty muốn giới thiệu hoặc sản xuất thực phẩm hữu cơ, theo quy tắc của IFOAM, nông nghiệp hữu cơ phải tuân theo các quy tắc: 19 Nguyên tắc về sức khỏe: nông nghiệp hữu cơ phải bền vững và tốt cho sức khỏe của đất, vật nuôi, cây trồng, con người và hành tinh. Nguyên tắc sinh thái: nông nghiệp hữu cơ phải dựa trên chu kỳ và hệ sinh thái, cùng hệ sinh thái phát triển bền vững Nguyên tắc công bằng: nông nghiệp hữu cơ phải xây dựng dựa trên sự công bằng đối với môi trường. Lợi ích của thực phẩm hữu cơ. Nhiều nhóm người tiêu dùng tin rằng thực phẩm hữu cơ và nông nghiệp hữu cơ thì tốt hơn, có lợi cho sức khỏe hơn và an toàn cho môi trường hơn.
Dưới đây là danh sách cho thấy hữu cơ tốt hơn thông thường: Nông nghiệp hữu cơ tốt hơn cho môi trường hoang dã: một nghiên cứu được thực hiện bởi Britain’s Soil Association cho thấy môi trường hoang dã tốt hơn và đa dạng sinh học hơn ở các trang trại hữu cơ so với trang trại thông thường. Một cánh đồng hữu cơ có cây dại nhiều gấp 5 lần, số lượng động vật và bọ nhiều hơn 57%, số lượng chim nhiều hơn 44% ở vùng canh tác hữu cơ so với canh tác thông thường. Canh tác hữu cơ tốt hơn cho đất: các nghiên cứu gần đây cho thấy các cánh đồng hữu cơ có thực vật nhiều hơn, nhiều giống hơn và chứa hơn 88% sinh vật trong đất. Nghiên cứu mới nhất tại Thụy Sĩ cho thấy đất hữu cơ có nhiều vi khuẩn đất hơn, nhiều nấm hơn và nhiều giun đất hơn.
Nông nghiệp hữu cơ thì tốt hơn cho thú nuôi: Trong số 14 nghiên cứu về động vật, 10 nghiên cứu cho thấy rằng chế độ thức ăn động vật tốt hơn khi được nuôi bằng thực phẩm hữu cơ. Thỏ cái được nuôi bằng thực phẩm hữu cơ có mức sinh sản gấp hai lần và gà được nuôi bằng thực phẩm hữu cơ cho năng suất trứng cao hơn 28%. Ngoài ra, việc mua thực phẩm có chứng nhận hữu cơ còn đảm bảo động vật được nuôi một cách nhân đạo và không cho ăn bất kỳ chất hóa học, chất kích thích nào. Thực phẩm hữu cơ tốt cho sức khỏe của bạn: nghiên cứu gần đây ở Scotland, các nhà khoa học đã nhận thấy rằng súp rau củ hữu cơ chứa hàm lượng axit 20 salicylic nhiều gấp 6 lần so với súp rau củ không hữu cơ.
Axit salicylic tốt cho sức khỏe và là thành phần chủ yếu trong aspirin. Nó giúp tuần hoàn máu tốt hơn và ngăn ngừa ung thư. Một dự án nghiên cứu 4 năm trị giá 12 triệu bảng ở Anh phát hiện ra rằng rau quả hữu cơ chứa nhiều hơn 40% chất chống oxy hóa. Nó cũng có mức khoáng chất có lợi cao hơn (Haberfeld, 2008).
Theo các nghiên cứu gần đây, chất lượng dinh dưỡng trong rau quả so với 50 năm trước chứa ít hơn nhiều vitamin và khoáng chất. Khoai tây mất 100% vitamin A. 57% vitamin C, 34% sắt, 28% canxi, 50% vitamin B2, 18% vitamin B1. Kết quả tương tự đối với 24 loại rau quả khác.
Tuy nhiên, hiện tượng này không xảy ra đối với các sản phẩm thực phẩm hữu cơ, nó có mức dinh dưỡng cao hơn thực phẩm thông thường do việc luân canh và các phương pháp canh tác hữu cơ giúp cho đất tăng màu mỡ và giữ được đầy đủ chất dinh dưỡng cho hoa màu hấp thụ (Worthington, 2001). Thực phẩm hữu cơ không có biến đổi gen: ngày nay, nhiều nhà khoa học vẫn còn phản đối thực phẩm biến đổi gien bởi vì vẫn chưa đủ bằng chứng khoa học chứng minh là nó an toàn. Trái lại, một vài nhà nghiên cứu nghĩ rằng các thực phẩm biến đổi gien có thể gây nguy hiểm nếu như tiêu thụ mỗi ngày (Smith, 2004). Thực phẩm hữu cơ có thể cung cấp cho thế giới: có rất nhiều bằng chứng cho thấy rằng canh tác hữu cơ có thể cho năng suất tốt hơn và tăng sự đa dạng về giống.
Ở Tigray, Ethiopia hoa màu hữu cơ cho sản lượng gấp 3 đến 5 lần hoa màu xử lý hóa học, ở Braxin năng suất ngô tăng hơn 2 lần và ở Peru hoa màu ở các vùng cao tăng 150%. Thực phẩm hữu cơ tốt cho khí hậu: hóa chất sử dụng trong canh tác thông thường giết chết các vi sinh vật tốt cho đất. Ngược lại, đất hữu cơ có nhiều vi sinh vật và cacbon.