Chương 1 Tổng quan về hoàn thiện hoạt động của Ngân hàng thương mại. - Chương 2: Thực trạng hoạt động của Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) sau khi hợp nhất. - Chương 3: Giải pháp hoàn thiện hoạt động của Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) sau khi hợp nhất. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 Khái niệm về ngân hàng thƣơng mại Theo đạo luật ngân hàng của Cộng hòa Pháp 1941 định nghĩa: NHTM là những cơ sở mà nghề nghiệp thường xuyên là nhận tiền bạc của công chúng dưới hình thức ký thác, hoặc dưới các hình thức khác, và sử dụng nguồn lực đó cho chính họ trong các nghiệp vụ về chiết khấu, tín dụng và tài chính.
Theo Pháp lệnh ngân hàng năm 1990 của Việt Nam: NHTM là tổ chức kinh doanh tiền tệ mà nghiệp vụ thường xuyên và chủ yếu là nhận tiền gửi của khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho vay, chiết khấu và làm phương tiện thanh toán. Nghị định 59/2009/NĐ-CP ngày 16/07/2009: NHTM là ngân hàng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận theo quy định của luật các TCTD và các quy định khác của pháp luật Theo Luật các TCTD năm 2011, NHTM là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định nhằm mục tiêu lợi nhuận.2 Các hoạt động của ngân hàng thƣơng mại NHTM là tổ chức tín dụng thực hiện các hoạt động huy động tiền gửi của công chúng, sử dụng tiền gửi huy động được cấp tín dụng và thực hiện các dịch vụ tài chính khác. Trong chương III của Luật các tổ chức tín dụng nêu ra các hoạt động của ngân hàng thương mại bao gồm: Hoạt động huy động vốn Hoạt động cấp tín dụng Hoạt động dịch vụ thanh toán Hoạt động ngân quỹ Các hoạt động khác như: góp vốn, mua cổ phần, tham gia thị trường tiền tệ, kinh doanh ngoại hối, kinh doanh vàng, kinh doanh bất động sản, kinh doanh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 dịch vụ và bảo hiểm, nghiệp vụ ủy thác và đại lý, dịch vụ tư vấn và các dịch vụ khác liên quan đến hoạt động ngân hàng.1 Hoạt động huy động vốn: NHTM được huy động vốn dưới các hình thức sau: Nhận tiền gửi của tổ chức, cá nhân và các tổ chức tín dụng khác dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn và các loại tiền gửi khác. Phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu và các giấy tờ có giá khác để huy động vốn của tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước.
Vay vốn của các tổ chức tín dụng khác hoạt động tại Việt Nam và của các tổ chức tín dụng nước ngoài. Vay vốn ngắn hạn của ngân hàng nhà nước. Các hình thức huy động vốn khác theo quy định của ngân hàng nhà nước.2 Hoạt động cấp tín dụng: NHTM được cấp tín dụng cho tổ chức, cá nhân dưới các hình thức cho vay, chiết khấu thương phiếu và các giấy tờ có giá khác, bảo lãnh, cho thuê tài chính và các hình thức khác theo quy định của Ngân hàng nhà nước như bao thanh toán tài trợ nhập khẩu, tài trợ xuất khẩu, cho vay thấu chi, cho vay theo hạn mức tín dụng và hạn mức tín dụng dự phòng.Trong các hoạt động cấp tín dụng, cho vay là hoạt động quan trọng và chiếm tỷ trọng lớn nhất. NHTM được cho các tổ chức, cá nhân vay vốn dưới các hình thức sau: Cho vay ngắn hạn nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và đời sống.
Cho vay trung hạn, dài hạn để thực hiện các dự án đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và đời sống.3 Hoạt động dịch vụ thanh toán và ngân quỹ: Để thực hiện các dịch vụ thanh toán giữa các doanh nghiệp thông qua ngân hàng, NHTM được mở tài khoản cho khách hàng trong và ngoài nước. Để thực hiện thanh toán giữa các ngân hàng với nhau thông qua ngân hàng nhà nước, NHTM phải mở tài khoản tiền gửi tại ngân hàng nhà nước nơi NHTM đặt trụ sở chính và LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 duy trì tại đó số dư tiền gửi dự trữ bắt buộc theo quy định. Ngoài ra chi nhánh của NHTM được mở tài khoản tiền gửi tại chi nhánh ngân hàng nhà nước tỉnh, thành phố nơi đặt trụ sở của chi nhánh. Hoạt động dịch vụ thanh toán và ngân quỹ của NHTM bao gồm các hoạt động sau: Cung cấp các phương tiện thanh toán.
Thực hiện các dịch vụ thanh toán trong nước cho khách hàng. Thực hiện dịch vụ thu hộ và chi hộ. Thực hiện các dịch vụ thanh toán khác theo quy định của ngân hàng nhà nước Thực hiện dịch vụ thanh toán quốc tế khi được ngân hàng nhà nước cho phép. Thực hiện dịch vụ thu và phát tiền mặt cho khách hàng.
Tổ chức hệ thống thanh toán nội bộ và tham gia hệ thống thanh toán liên ngân hàng trong nước. Tham gia hệ thống thanh toán quốc tế khi được ngân hàng nhà nước cho phép.4 Các hoạt động khác: Ngoài các hoạt động truyền thống bao gồm huy động tiền gửi, cấp tín dụng và cung cấp dịch vụ thanh toán và ngân quỹ, NHTM còn có thể thực hiện một số hoạt động khác, bao gồm: Góp vốn mua cổ phần, tham gia thị trường tiền tệ, kinh doanh ngoại hối, ủy thác và nhận ủy thác, cung ứng dịch vụ bảo hiểm, tư vấn tài chính, bảo quản vật quý giá 1.3 Hoàn thiện hoạt động của ngân hàng thƣơng mại 1.1 Sự cần thiết phải hoàn thiện hoạt động của các NHTM: Hoàn thiện hoạt động là một trong các phương cách để các ngân hàng đạt mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận. Đối với cổ đông mục tiêu quan trọng nhất là tối đa hóa lợi nhuận và lợi ích cổ đông, ngân hàng phát triển bền vững, nâng cao hiệu quả và uy tín trên thương trường. Để đạt được mục tiêu bao trùm và lâu dài này đòi hỏi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 các ngân hàng phải kinh doanh hiệu quả, trong hoạt động kinh doanh chủ yếu là huy động vốn và sử dụng vốn để cho vay phải đảm bảo an toàn và sinh lời tối ưu.
Hoàn thiện hoạt động là điều kiện sống còn đối với các ngân hàng. Trong nền kinh tế mở cửa và hội nhập như hiện nay, các ngân hàng đều phải chịu sự cạnh tranh hết sức gay gắt từ các ngân hàng trong nước và nước ngoài. Muốn đứng vững và chiến thắng trong cạnh tranh các ngân hàng phải nâng cao hiệu quả kinh doanh của mình. Các ngân hàng phải luôn tạo ra và duy trì lợi thế canh tranh thông qua các sản phẩm, và dịch vụ tài chính hiện đại, gía cả và tốc độ cung ứng.
Trong đó, để duy trì được lợi thế về giá cả, ngân hàng phải sử dụng tiết kiệm các nguồn lực sản xuất hơn so với ngân hàng khác nhưng phải luôn luôn chú trọng đến chất lượng sản phẩm, dịch vụ cung ứng cho khách hàng. Như vậy, hoàn thiện hoạt động là đòi hỏi khách quan để các ngân hàng có thể đứng vững trong cạnh tranh và đạt mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận.2 Đánh giá về hoàn thiện hoạt động của NHTM 1.1 Dựa trên phƣơng diện khách hàng của ngân hàng Khách hàng là đối tác chính của ngân hàng trong hoạt động kinh doanh. Trong quá trình hoạt động kinh doanh, theo quy luật thì các khách hàng sẽ lựa chọn mua dịch vụ tại ngân hàng nào có khả năng thảo mãn tốt nhất yêu cầu của họ. Vì vậy, đối với một ngân hàng cụ thể, đảm bảo chất lượng hoạt động kinh doanh trên phương diện khách hàng chính là tìm câu trả lời cho câu hỏi: Ngân hàng phải làm gì và làm thế nào để được khách hàng lựa chọn là người cung cấp dịch vụ cho họ? Hay làm thế nào để giữ và thu hút khách hàng mua dịch vụ của chính ngân hàng mình mà không phải là mua dịch vụ của các đối thủ cạnh tranh? Về thực chất, câu trả lời chính là hoàn thiện hoạt động của ngân hàng như thế nào? Do vậy đánh giá hoàn thiện hoạt động của NHTM trên góc độ khách hàng sẽ bao gồm những nội dung sau: Sự hợp lý về giá cả sản phẩm dịch vụ Số lượng, chủng loại và chất lượng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng.
Sự hợp lý và tính hiệu quả của hệ thống các kênh phân phối. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 Độ an toàn, uy tín, sự thân thiện, phong cách giao dịch của ngân hàng.2 Dựa trên phƣơng diện kinh tế xã hội Hoạt động kinh doanh của ngân hàng được đánh giá thông qua sự tồn tại và phát triển luôn hài hòa với lợi ích của xã hội. Ngân hàng phải luôn quan tâm bảo bệ môi trường và đóng góp tích cực vào sự phát triển cộng đồng. Hiệu quả hoạt động kinh doanh của các NHTM có vai trò rất quan trọng bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đối với nền kinh tế và sự ổn định xã hội.
Tình trạng thiếu lành mạnh và hoạt động kém hiệu quả của các NHTM có thể có ít nhất bốn hệ quả xấu đối với nền kinh tế và sự ổn định xã hội Thứ nhất, về khả năng huy động vốn: Tính kém hiệu quả của hệ thống ngân hàng là nguyên nhân chính dẫn đến sự thiếu tin tưởng của công chúng vào hệ thống ngân hàng, làm cho tích lũy nội bộ ở Việt Nam thấp. Tỷ lệ tích lũy nội bộ thấp là nguyên nhân hạn chế tăng trưởng dài hạn và ổn định, đồng thời làm cho tăng trưởng có khuynh hướng lệ thuộc vào các nguồn vốn bên nước ngoài. Thứ hai, về hiệu quả đầu tƣ: Do ngân hàng không làm tốt chức năng trung gian tài chính của mình, các luồng vốn đầu tư tiềm năng trong dân không hướng đến được những khả năng đầu tư mang lại hiệu quả cao cho cả nền kinh tế và người gửi tiền. Thứ ba, về phƣơng diện ổn định ngân sách: lợi nhuận của NHTM là nguồn vốn quan trọng để tái sản xuất mở rộng toàn bộ nền kinh tế quốc dân và bản thân ngân hàng.
Vì lợi nhuận là nguồn thu nhập của ngân sách nhà nước thông qua việc thu thuế, trên cơ sở đó giúp cho nhà nước phát triển nền kinh tế, xã hội.