Rủi ro trong hoạt động cho vay tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Lâm Đồng

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu hub rủi ro trong hoạt động cho vay tại ngân hàng phát triển việt nam chi nhánh lâm đồng, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Song Toàn
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Thị Mận
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Rủi Ro Trong Hoạt Động Cho Vay Tại Ngân Hàng Phát Triển Việt Nam - Chi Nhánh Lâm Đồng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
• Mục tiêu tổng quát
• Mục tiêu cụ thể
• CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
• TỔNG QUAN VỀ LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU
• KẾT CẤU ĐỀ TÀI
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CHO VAY ĐẦU TƯ CỦA NHÀ NƯỚC VÀ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐẦU TƯ CỦA NHÀ NƯỚC
• 1.1. Tín dụng đầu tư của nhà nước
• 1.1.1. Đặc điểm của tín dụng đầu tư
• 1.2. Cho vay đầu tư của nhà nước
• 1.2.1. Bản chất của cho vay đầu tư của Nhà nước
• 1.2.2. Chính sách cho vay đầu tư của nhà nước
• 1.2.2.1. Nguồn vốn cho vay
• 1.2.2.2. Nguyên tắc cho vay
• 1.2.2.3. Điều kiện vay vốn
• 1.2.2.4. Các điều kiện tín dụng
• 1.3. Rủi ro tín dụng
• 1.3.1. Nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng
• 1.3.1.1. Nguyên nhân khách quan
• 1.3.1.2. Nguyên nhân chủ quan
• 1.3.2. Phân loại rủi ro tín dụng
• 1.3.2.1. Rủi ro giao dịch
• 1.3.2.2. Rủi ro danh mục tín dụng
• 1.3.3. Hậu quả rủi ro tín dụng
• 1.3.3.1. Hậu quả đối với ngân hàng
• 1.3.3.2. Hậu quả đối với nền kinh tế
• 1.3.4. Dấu hiệu nhận biết rủi ro tín dụng
• 1.3.4.1. Dấu hiệu tài chính
• 1.3.4.2. Dấu hiệu phi tài chính
• 1.3.5. Một số chỉ tiêu phản ánh rủi ro tín dụng
• 1.3.5.1. Phân loại nợ
• 1.3.5.2. Nợ quá hạn và tỷ lệ nợ quá hạn
• 1.3.5.3. Nợ xấu và tỷ lệ nợ xấu
• 1.3.6. Mô hình đánh giá rủi ro tín dụng
• 1.3.6.1. Mô hình định tính – Mô hình 6C
• 1.3.6.2. Mô hình điểm số Z
• 1.3.7. Hệ thống chỉ tiêu tài chính đánh giá khách hàng
• 1.3.7.1. Khả năng thanh toán
• 1.3.7.2. Hệ số nợ
• 1.3.7.3. Hiệu quả sử dụng vốn và khả năng sinh lời
• 1.4. Rủi ro tín dụng trong cho vay đầu tư của Nhà nước
• 1.4.1. Nguyên tắc xử lý rủi ro
• 1.4.2. Phạm vi xử lý rủi ro
• 1.4.3. Nguyên nhân rủi ro được xử lý rủi ro
• 1.4.4. Biện pháp xử lý rủi ro
• 1.4.4.1. Gia hạn nợ
• 1.4.5. Hồ sơ xử lý rủi ro
• 1.4.6. Trình tự, thủ tục xử lý rủi ro
• 1.4.7. Thẩm quyền và trách nhiệm xử lý rủi ro
• 1.4.7.1. Ngân hàng Phát triển Việt Nam
• 1.4.7.2. Bộ Tài chính
• 1.4.8. Trích lập và sử dụng Quỹ dự phòng rủi ro
• 1.5. Kinh nghiệm quốc tế trong quản trị rủi ro tín dụng
• 1.5.1. Các khuyến nghị của Ủy Ban Basel về quản trị rủi ro tín dụng
• 1.5.2. Ngân hàng Phát triển Nhật Bản
• 1.5.3. Ngân hàng tái thiết Đức
• 1.5.4. Một số bài học kinh nghiệm
• 1.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG RỦI RO VÀ HẠN CHẾ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐẦU TƯ TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM - CHI NHÁNH LÂM ĐỒNG
• 2.1. Khái quát về Ngân hàng Phát triển Việt Nam
• 2.1.1. Lịch sử hình thành
• 2.1.2. Ngân hàng Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Lâm Đồng
• 2.1.2.1. Chức năng, nhiệm vụ
• 2.1.2.2. Bộ máy nhân sự và cơ cấu tổ chức
• 2.2. Thực trạng rủi ro và hạn chế rủi ro trong cho vay đầu tư tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Lâm Đồng từ năm 2011 – 2015
• 2.2.1. Thực trạng cho vay đầu tư tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Lâm Đồng từ năm 2011 – 2015
• 2.2.1.1. Doanh số cho vay và dư nợ
• 2.2.1.2. Doanh số thu nợ
• 2.2.2. Thực trạng về rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay đầu tư tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Lâm Đồng từ năm 2011-2015
• 2.2.2.1. Tình hình nợ quá hạn và tỷ lệ nợ quá hạn trên dư nợ
• 2.2.2.2. Phân loại dư nợ cho vay đầu tư
• 2.2.2.3. Tỷ lệ trích lập phòng ngừa rủi ro và xử lý rủi ro
• 2.2.3. Hạn chế rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay đầu tư tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Lâm Đồng
• 2.2.3.1. Nhiệm vụ các phòng
• 2.2.3.2. Thiết lập quy trình nghiệp vụ, cơ chế chính sách
• 2.3. Đánh giá thực trạng công tác hạn chế rủi pro tín dụng trong hoạt động cho vay đầu tư tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Lâm Đồng
• 2.3.1. Kết quả đạt được
• 2.3.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 2.3.2.1. Nguyên nhân của hạn chế
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HẠN CHẾ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐẦU TƯ CỦA NHÀ NƯỚC TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH LÂM ĐỒNG
• 3.1. Cơ sở đề xuất giải pháp
• 3.1.1. Trên cơ sở định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Lâm Đồng từ năm 2016 đến năm 2020
• 3.1.2. Định hướng chung Ngân hàng Phát triển Việt Nam đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030
• 3.1.3. Định hướng hoạt động CVĐT của CN.NHPT Lâm Đồng trong thời gian tới
• 3.2. Một số giải pháp nhằm hạn chế rủi ro trong hoạt động cho vay đầu tư của nhà nước tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Lâm Đồng
• 3.2.1. Thực hiện nghiêm túc các quy chế, quy trình nghiệp vụ của Ngân hàng Phát triển và quy định của pháp luật về cho vay đầu tư
• 3.2.2. Nâng cao chất lượng công tác thẩm định
• 3.2.3. Tăng cường công tác thu hồi nợ
• 3.2.4. Thực hiện kiên quyết việc xử lý tài sản đối với các dự án theo đúng quy định
• 3.2.5. Tăng cường kiểm tra giám sát, quản lý nợ vay
• 3.2.6. Hoàn thiện và nâng cao hiệu quả của công tác kiểm tra nội bộ
• 3.2.7. Áp dụng tỷ lệ TSBĐ tiền vay tùy vào từng khách hàng
• 3.2.8. Nâng cao trình độ cán bộ và phân công công việc phù hợp hơn
• 3.2.9. Tăng cường mối quan hệ với các cơ quan có thẩm quyền ở địa phương và thực hiện các biện pháp để phòng tránh rủi ro khi ký kết các hợp đồng
• 3.3. Đối với Chính phủ
• 3.3.1. Về đối tượng vay vốn
• 3.3.2. Về lãi suất cho vay
• 3.4. Đối với Bộ Tài chính
• 3.4.1. Sửa đổi, hoàn thiện cơ chế xử lý rủi ro vốn tín dụng đầu tư của nhà nước
• 3.4.2. Đơn giản hóa thủ tục và đẩy nhanh tiến độ xử lý rủi ro
• 3.4.3. Thay đổi tỷ lệ trích lập quỹ dự phòng rủi ro
• 3.5. Đối với Hội sở của Ngân hàng Phát triển Việt Nam
• 3.5.1. Hoàn thiện đồng bộ hệ thống các Quy chế, Quy trình nghiệp vụ quản lý cho vay đầu tư của Nhà nước
• 3.5.2. Tăng cường tính chủ động cho các Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Việt Nam
• 3.5.3. Hoàn thiện bộ máy quản lý rủi ro
• 3.5.4. Xây dựng, hoàn thiện hệ thống thông tin phòng ngừa rủi ro
• 3.5.5. Xây dựng hệ thống chấm điểm và xếp hạng tín dụng khách hàng
• 3.5.6. Hoàn thiện hệ thống thông tin phục vụ công tác thẩm định
• 3.5.7. Đẩy mạnh và chuyên nghiệp hóa công tác thanh toán trong nước
• 3.5.8. Xem xét cho vay vốn lưu động đối với các doanh nghiệp
• 3.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về rủi ro trong cho vay tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam

Ngân hàng Phát triển Việt Nam (NHPT) đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện chính sách tín dụng đầu tư và tín dụng xuất khẩu của Nhà nước. Tuy nhiên, hoạt động cho vay tại NHPT cũng đối mặt với nhiều rủi ro, đặc biệt là rủi ro tín dụng. Rủi ro này không chỉ ảnh hưởng đến ngân hàng mà còn tác động đến nền kinh tế. Việc hiểu rõ về rủi ro trong cho vay là cần thiết để có những giải pháp hạn chế hiệu quả.

1.1. Đặc điểm của rủi ro tín dụng trong cho vay

Rủi ro tín dụng trong cho vay tại NHPT thường cao hơn so với các ngân hàng thương mại do đặc thù của các dự án đầu tư. Các yếu tố như khả năng trả nợ của khách hàng và tình hình kinh tế địa phương có thể ảnh hưởng lớn đến rủi ro này.

1.2. Tình hình nợ quá hạn tại NHPT

Tình trạng nợ quá hạn tại NHPT đã gia tăng trong những năm gần đây, phản ánh nguy cơ rủi ro tín dụng. Việc theo dõi và quản lý nợ quá hạn là rất quan trọng để bảo vệ lợi ích của ngân hàng và Nhà nước.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý rủi ro cho vay

Quản lý rủi ro trong cho vay tại NHPT gặp nhiều thách thức, bao gồm việc đánh giá chính xác khả năng trả nợ của khách hàng và sự biến động của thị trường. Những thách thức này đòi hỏi ngân hàng phải có những biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả.

2.1. Nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm yếu tố khách quan như tình hình kinh tế và yếu tố chủ quan như năng lực quản lý của cán bộ tín dụng.

2.2. Hậu quả của rủi ro tín dụng

Hậu quả của rủi ro tín dụng không chỉ ảnh hưởng đến ngân hàng mà còn có thể gây ra những tác động tiêu cực đến nền kinh tế, như giảm khả năng đầu tư và tăng trưởng.

III. Giải pháp hạn chế rủi ro trong cho vay tại NHPT

Để hạn chế rủi ro trong hoạt động cho vay, NHPT cần áp dụng các biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả. Những giải pháp này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

3.1. Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng

Việc nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng là rất quan trọng để đánh giá chính xác khả năng trả nợ của khách hàng. Cán bộ tín dụng cần được đào tạo bài bản và có kinh nghiệm.

3.2. Tăng cường công tác thu hồi nợ

Công tác thu hồi nợ cần được thực hiện một cách quyết liệt và hiệu quả. Việc này không chỉ giúp giảm tỷ lệ nợ quá hạn mà còn bảo vệ lợi ích của ngân hàng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Các giải pháp hạn chế rủi ro trong cho vay đã được áp dụng tại NHPT và đã mang lại những kết quả tích cực. Việc theo dõi và đánh giá kết quả là cần thiết để điều chỉnh các biện pháp cho phù hợp.

4.1. Kết quả đạt được từ các giải pháp

Các giải pháp đã giúp giảm tỷ lệ nợ quá hạn và nâng cao hiệu quả cho vay. NHPT đã có những bước tiến trong việc quản lý rủi ro tín dụng.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn sẽ giúp NHPT hoàn thiện hơn trong công tác quản lý rủi ro tín dụng, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Việc hạn chế rủi ro trong cho vay tại NHPT là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Các giải pháp đã được đề xuất sẽ giúp ngân hàng hoạt động hiệu quả hơn trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của việc quản lý rủi ro

Quản lý rủi ro là yếu tố quyết định đến sự thành công của NHPT trong việc thực hiện chính sách tín dụng đầu tư của Nhà nước.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

NHPT cần tiếp tục cải tiến quy trình cho vay và quản lý rủi ro để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường và đảm bảo an toàn tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tính đến ngày 31/12/2010, tỷ lệ nợ xấu trên toàn hệ thống Ngân hàng Phát triển Việt Nam đã chạm mức 12,57% trên tổng dư nợ, phản ánh áp lực rủi ro tín dụng rất lớn trong hoạt động tài trợ vốn chính sách. Thực tế này càng trở nên nghiêm trọng khi các vụ đại án kinh tế gây thất thoát hàng nghìn tỷ đồng tại Đắk Nông và thiệt hại hơn 343 tỷ đồng tại Chi nhánh Sóc Trăng bị khởi tố. Tại Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Lâm Đồng, các khoản nợ quá hạn và nợ xấu phát sinh từ hoạt động cho vay đầu tư các dự án phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn có xu hướng gia tăng rõ rệt, đe dọa trực tiếp đến khả năng bảo toàn vốn của Nhà nước.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung làm rõ thực trạng, nhận diện các nguyên nhân cốt lõi gây ra rủi ro tín dụng tại Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Lâm Đồng giai đoạn 2011 - 2015, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp phòng ngừa và kiểm soát tổn thất bền vững. Phạm vi nghiên cứu được xác lập tại Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Lâm Đồng với đội ngũ 32 cán bộ nhân viên, xem xét toàn bộ các dự án cho vay tín dụng đầu tư phát sinh dư nợ trong khung thời gian 5 năm (2011 - 2015).

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc đối với công tác điều hành ngân hàng chính sách. Việc kiểm soát chất lượng tín dụng hướng tới mục tiêu duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng an toàn 5,0% theo chuẩn mực ngành, đảm bảo nguồn vốn đầu tư (tối đa bằng 70% tổng mức đầu tư dự án và vốn chủ sở hữu tham gia tối thiểu 20%) được phân bổ đúng đối tượng, tạo động lực chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại Lâm Đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết và mô hình quản trị rủi ro tín dụng hiện đại kết hợp với cơ chế đặc thù của tín dụng đầu tư nhà nước:

Mô hình định tính 6C đánh giá toàn diện khách hàng vay vốn qua 6 khía cạnh then chốt: Tư cách người vay (Character), Năng lực người vay (Capacity), Thu nhập tạo dòng tiền trả nợ (Cash), Tài sản bảo đảm (Collateral), Các điều kiện tín dụng (Conditions), và Khả năng kiểm soát rủi ro (Control).

Mô hình định lượng điểm số Z-score của Edward I. Altman với hàm Z'' điều chỉnh dành cho thị trường chuyên biệt:

$$Z'' = 3,25 + 6,56X_1 + 3,26X_2 + 6,72X_3 + 1,05X_4$$

Trong đó, các ngưỡng an toàn được xác định cụ thể: $Z'' > 2,6$ (doanh nghiệp an toàn, nguy cơ phá sản thấp), $1,1 \le Z'' \le 2,6$ (vùng cảnh báo rủi ro), và $Z'' < 1,1$ (vùng nguy hiểm, nguy cơ vỡ nợ cao).

Khung thông lệ quốc tế về quản trị rủi ro của Ủy ban Basel II, kết hợp bài học kinh nghiệm từ Ngân hàng Phát triển Nhật Bản (DBJ) với hệ thống xếp hạng nội bộ 8 hạng tín dụng, 4 nhóm nợ và Ngân hàng Tái thiết Đức (KfW) với quy mô vốn điều lệ 3.750 triệu EUR tuân thủ giám sát rủi ro đa tầng.

Hệ thống khái niệm chuyên ngành căn bản gồm: Tín dụng đầu tư nhà nước, rủi ro tín dụng, phân loại nợ 5 nhóm theo Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định số 18/2007/QĐ-NHNN với tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro cụ thể lần lượt là Nhóm 1 (0%), Nhóm 2 (5%), Nhóm 3 (20%), Nhóm 4 (50%), Nhóm 5 (100%), cùng cơ chế trích lập Quỹ dự phòng rủi ro hàng năm tối đa 0,5% dư nợ bình quân theo Quyết định số 44/2007/QĐ-TTg.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo kết quả hoạt động cho vay, báo cáo thu nợ và cân đối dư nợ định kỳ giai đoạn 2011 - 2015 của Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Lâm Đồng, cùng các văn bản quy phạm pháp luật như Thông tư số 105/2007/TT-BTC của Bộ Tài chính.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát 100% tổng số các dự án và hợp đồng cho vay tín dụng đầu tư có phát sinh dư nợ thực tế tại Chi nhánh trong 5 năm (2011 - 2015), được thực hiện bởi đội ngũ gồm 32 cán bộ chuyên môn (trong đó có 7 thạc sĩ và 22 cử nhân đại học). Phương pháp chọn mẫu toàn bộ (census sampling) được áp dụng nhằm loại bỏ sai số chọn mẫu, bao quát toàn bộ danh mục tài trợ vốn từ dự án nhóm B đến nhóm C trên địa bàn tỉnh.

Phương pháp phân tích chủ đạo là thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian và phân tích tỷ số tài chính (hệ số khả năng thanh toán tổng quát $H_1$, thanh toán ngắn hạn $H_2$, thanh toán nhanh $H_3$ và hệ số nợ). Lý do lựa chọn kết hợp phương pháp định tính và định lượng là vì tín dụng đầu tư nhà nước mang tính lưỡng dụng: vừa phục vụ an sinh kinh tế - xã hội, vừa đòi hỏi nguyên tắc hoàn vốn, giúp bóc tách chính xác những biến động từ quy mô giải ngân 691.241 triệu đồng năm 2011 đến sự gia tăng cơ cấu nợ quá hạn qua từng năm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu thực tế tại Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Lâm Đồng giai đoạn 2011 - 2015 chỉ ra bốn phát hiện trọng tâm:

Thứ nhất, doanh số cho vay và quy mô dư nợ biến động không ổn định. Năm 2011, doanh số giải ngân cho vay đầu tư đạt 691.241 triệu đồng, sau đó tăng mạnh vào năm 2012 trước khi có xu hướng sụt giảm rõ rệt trong giai đoạn 2013 - 2015 do các điều kiện cấp tín dụng bị thắt chặt và tiến độ triển khai của các dự án trọng điểm tại địa phương bị chậm trễ.

Thứ hai, nợ quá hạn và nợ xấu gia tăng với tốc độ nhanh. Tỷ lệ nợ xấu ở một số thời kỳ vượt khỏi ngưỡng an toàn 5,0% theo quy định chung của Ngân hàng Nhà nước. Các khoản nợ rơi vào Nhóm 3 (dưới tiêu chuẩn, trích lập 20%), Nhóm 4 (nghi ngờ, trích lập 50%) và Nhóm 5 (có khả năng mất vốn, trích lập 100%) tăng lên, tạo áp lực trích lập dự phòng rất lớn cho chi nhánh.

Thứ ba, cơ cấu nợ quá hạn tập trung cao vào khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh và nhóm ngành nông nghiệp, chế biến lâm sản, xây dựng hạ tầng. Hơn 60% tổng giá trị nợ quá hạn phát sinh từ các dự án thuộc khu vực kinh tế tư nhân và công ty cổ phần do năng lực quản trị tài chính yếu và tỷ lệ nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu vượt trần khuyến nghị 233%.

Thứ tư, giá trị thu hồi từ tài sản bảo đảm đạt tỷ lệ rất thấp. Do đặc thù cho vay đầu tư dài hạn, trên 70% giá trị tài sản thế chấp là tài sản hình thành trong tương lai gắn liền với dự án. Khi dự án ngưng trệ hoặc phá sản, việc phát mại tài sản nhà xưởng, máy móc chuyên dùng tại các vùng kinh tế khó khăn kéo dài, tỷ lệ thu hồi thực tế chỉ đạt dưới 40% giá trị định giá ban đầu.

Thảo luận kết quả

Thực trạng nợ quá hạn tăng cao bắt nguồn từ cả hai nhóm nguyên nhân khách quan và chủ quan. Về khách quan, sự suy giảm tốc độ tăng trưởng kinh tế, biến động lãi suất thị trường và chính sách thắt chặt đầu tư công đã tác động tiêu cực đến dòng tiền hoạt động của các chủ đầu tư. Về chủ quan, công tác thẩm định ban đầu còn bộc lộ nhiều hạn chế; việc phân tích tính khả thi tài chính theo mô hình 6C mang nặng cảm tính của cán bộ tín dụng, thiếu công cụ xếp hạng tín dụng nội bộ tự động. Đồng thời, quy định vốn tự có của chủ đầu tư chỉ cần tham gia tối thiểu 20% tổng mức đầu tư dẫn đến hệ số đòn bẩy nợ quá cao, làm suy giảm nghiêm trọng khả năng chống chịu rủi ro của doanh nghiệp.

Dữ liệu nghiên cứu được trực quan hóa sinh động qua Biểu đồ cột thể hiện sự biến thiên đối lập giữa doanh số giải ngân và tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay giai đoạn 2011 - 2015. Bảng cơ cấu phân loại nợ 5 nhóm kết hợp với Biểu đồ tròn phân bổ nợ quá hạn theo từng ngành kinh tế đã làm nổi bật tỷ trọng rủi ro vượt trội của ngành nông - lâm nghiệp so với khối thương mại, dịch vụ.

So sánh với mô hình của Ngân hàng Phát triển Nhật Bản (DBJ) và Ngân hàng Tái thiết Đức (KfW), điểm yếu căn bản tại đơn vị là chưa có cơ chế lãi suất cho vay bù đắp rủi ro và giới hạn quỹ dự phòng rủi ro 0,5% theo Quyết định số 44/2007/QĐ-TTg không đủ bù đắp các tổn thất lớn khi các dự án quy mô hàng trăm tỷ đồng bị đổ vỡ.

Đề xuất và khuyến nghị

Tăng cường chất lượng công tác thẩm định tín dụng và hoàn thiện mô hình chấm điểm rủi ro khách hàng. Phòng Tín dụng và Phòng Tổng hợp cần thiết lập quy trình thẩm định 2 cấp độc lập, ứng dụng mô hình điểm số Z'' điều chỉnh và chuẩn hóa các chỉ tiêu tài chính ($H_1, H_2, H_3$). Mục tiêu giảm tỷ lệ sai sót thẩm định xuống dưới 2,0% và hạ tỷ lệ phát sinh nợ quá hạn mới xuống dưới 3,5% trên tổng dư nợ. Thời gian thực hiện: Hoàn thành trong Quý 2 năm 2017.

Tái cơ cấu quy định về tài sản bảo đảm và nâng cao tỷ lệ vốn chủ sở hữu tham gia dự án. Ban Giám đốc Chi nhánh kiến nghị Hội sở chính nâng mức yêu cầu vốn tự có của chủ đầu tư từ 20% lên tối thiểu 30% - 35% đối với các dự án nhóm B và dự án có tính chất rủi ro cao; đồng thời khống chế mức cho vay tối đa không quá 70% tổng mức vốn đầu tư tài sản cố định, kết hợp đa dạng hóa tài sản bảo đảm độc lập ngoài tài sản hình thành từ vốn vay. Thời gian áp dụng: Bắt đầu từ Quý 1 năm 2017.

Đẩy mạnh kiểm tra, giám sát sau giải ngân và nâng cao hiệu quả hoạt động kiểm tra nội bộ. Phòng Kiểm tra phối hợp Phòng Tín dụng tiến hành kiểm tra thực địa định kỳ 100% các dự án có dư nợ trên 10 tỷ đồng với tần suất 1 lần/quý, giám sát chặt chẽ dòng tiền qua tài khoản chuyên dùng tại ngân hàng, đảm bảo tỷ lệ thu hồi gốc và lãi đến hạn đạt trên 95%. Thời gian thực hiện: Triển khai thường xuyên, liên tục trong giai đoạn 2017 - 2020.

Đề xuất Bộ Tài chính và Chính phủ sửa đổi Thông tư số 105/2007/TT-BTC và Quyết định số 44/2007/QĐ-TTg. Hội sở chính Ngân hàng Phát triển Việt Nam kiến nghị các cấp có thẩm quyền nâng mức trích Quỹ dự phòng rủi ro từ 0,5% lên 1,0% - 1,5% trên dư nợ bình quân cho vay đầu tư; đồng thời phân cấp quyền phán quyết gia hạn nợ cho Tổng Giám đốc linh hoạt hơn và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ khoanh nợ, xóa nợ xuống dưới 45 ngày làm việc. Thời gian kiến nghị: Trong năm tài chính 2017.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Ban lãnh đạo và cán bộ thẩm định tại hệ thống Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB): Cung cấp bộ giải pháp thực tế để kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới 5,0%, chuẩn hóa quy trình phân tích 6C và thiết lập cơ chế giám sát dòng tiền dự án chính sách nhằm hạn chế tối đa rủi ro thất thoát vốn nhà nước.

Khối quản trị rủi ro và chuyên viên tín dụng tại các Ngân hàng Thương mại: Tham khảo phương pháp định lượng rủi ro bằng chỉ số Z'' điều chỉnh của Altman, kinh nghiệm quản lý tài sản bảo đảm hình thành trong tương lai và mô hình kiểm soát tỷ lệ nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu dưới mức trần 233%.

Các nhà hoạch định chính sách thuộc Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước: Sử dụng các cứ liệu thực chứng để đánh giá mức độ phù hợp của Thông tư số 105/2007/TT-BTC, từ đó hoàn thiện cơ chế trích lập dự phòng 0,5% và quy chế xử lý rủi ro tín dụng đầu tư phát triển trong giai đoạn đổi mới thể chế kinh tế.

Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Khai thác chuỗi dữ liệu thực tế 5 năm (2011 - 2015), khung phân tích 5 nhóm nợ và hệ thống bài học quản trị rủi ro quốc tế từ Basel II, DBJ (Nhật Bản) và KfW (Đức) phục vụ công tác giảng dạy và nghiên cứu học thuật.

Câu hỏi thường gặp

Chỉ tiêu tài chính nào giữ vai trò quyết định khi đánh giá rủi ro khách hàng vay vốn tín dụng đầu tư? Hệ số khả năng thanh toán tổng quát ($H_1$ từ 1,4 đến 3,3 lần) và tỷ lệ nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu (dưới 233%) là hai chỉ tiêu cốt lõi theo Sổ tay nghiệp vụ của ngân hàng. Việc duy trì các hệ số này trong ngưỡng an toàn giúp đơn vị hạn chế nguy cơ chuyển nhóm sang 5 nhóm nợ rủi ro theo Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN.

Rủi ro tín dụng trong cho vay đầu tư của Nhà nước khác biệt gì so với ngân hàng thương mại? Tín dụng đầu tư nhà nước mang tính phi lợi nhuận, tài trợ dự án dài hạn với lãi suất ưu đãi thấp hơn thị trường và tài sản bảo đảm chủ yếu là tài sản hình thành trong tương lai chiếm trên 70%. Ngược lại, ngân hàng thương mại ưu tiên tính thanh khoản, kiểm soát nợ xấu dưới 3,0% và yêu cầu tài sản thế chấp độc lập có tính thanh khoản cao.

Mô hình điểm số Z của Altman được ứng dụng như thế nào trong đánh giá dự án vay vốn? Nghiên cứu sử dụng hàm Z'' điều chỉnh gồm 4 biến số tài chính với công thức $Z'' = 3,25 + 6,56X_1 + 3,26X_2 + 6,72X_3 + 1,05X_4$. Mức $Z'' > 2,6$ đại diện cho vùng an toàn, từ 1,1 đến 2,6 thuộc vùng cảnh báo và dưới 1,1 báo hiệu nguy cơ phá sản nghiêm trọng, hỗ trợ đội ngũ 32 cán bộ tín dụng sàng lọc hồ sơ chuẩn xác.

Thẩm quyền và quy trình xử lý nợ rủi ro tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam được phân cấp ra sao? Theo Thông tư số 105/2007/TT-BTC, Tổng Giám đốc chỉ được quyền gia hạn nợ không quá 1/3 thời hạn vay ban đầu. Thẩm quyền khoanh nợ và xóa nợ lãi thuộc Bộ Tài chính, trong khi quyết định xóa nợ gốc phải do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trên cơ sở cân đối nguồn trích lập dự phòng 0,5% dư nợ bình quân.

Bài học kinh nghiệm quốc tế nào có tính khả thi cao nhất đối với hoạt động ngân hàng chính sách tại địa phương? Mô hình xếp hạng tín dụng nội bộ 8 cấp bậc của Ngân hàng Phát triển Nhật Bản (DBJ) và cơ chế trích lập dự phòng hai mức (cụ thể từ 0% đến 100% và tổng thể) theo tiêu chuẩn Basel II của Ngân hàng Tái thiết Đức (KfW quy mô 3.750 triệu EUR) là giải pháp trọng tâm cần sớm áp dụng.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về tín dụng đầu tư nhà nước và các mô hình quản trị rủi ro tín dụng hiện đại (Mô hình 6C, Điểm số Z'', Chuẩn mực Basel II, kinh nghiệm DBJ và KfW).
• Phân tích chi tiết thực trạng giai đoạn 2011 - 2015 tại Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Lâm Đồng, làm rõ sự biến động từ mức giải ngân 691.241 triệu đồng năm 2011 và xu hướng gia tăng của các nhóm nợ có rủi ro.
• Nhận diện các nguyên nhân gốc rễ dẫn đến nợ xấu vượt ngưỡng an toàn 5,0%, trong đó nổi bật là hạn chế trong thẩm định và cơ chế xử lý tài sản thế chấp hình thành trong tương lai.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ gắn với mục tiêu giảm tỷ lệ nợ quá hạn xuống dưới 3,5%, nâng tỷ lệ vốn chủ sở hữu dự án lên 30% - 35% và hoàn thiện cơ chế trích dự phòng rủi ro 1,0% - 1,5%.
• Xác lập lộ trình thực hiện cụ thể trong giai đoạn 2017 - 2020 nhằm hiện thực hóa phương châm hoạt động an toàn, hiệu quả và phát triển bền vững cho hệ thống ngân hàng chính sách.

Đóng góp lớn nhất của công trình là xây dựng thành công khung giải pháp xử lý rủi ro từ gốc cho Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Lâm Đồng, tạo tiền đề để các chi nhánh trong toàn hệ thống áp dụng trong giai đoạn 2017 - 2020. Các tổ chức tín dụng, cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác các mô hình định lượng và đề xuất của luận văn để tối ưu hóa công tác quản trị rủi ro tín dụng đầu tư ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CHO VAY ĐẦU TƯ CỦA NHÀ NƯỚC VÀ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY ĐẦU TƯ CỦA NHÀ NƯỚC 1. Tín dụng đầu tư của nhà nước 1. Khái niệm - TDĐT của Nhà nước là một hình thức tín dụng nhằm thực hiện chính sách đầu tư phát triển của Nhà nước, thể hiện mối quan hệ vay - trả giữa nhà nước với các pháp nhân và thể nhân hoạt động trong nền kinh tế, được nhà nước cho vay với LS ưu đãi cho từng đối tượng cụ thể nhằm thực hiện mục tiêu phát triển KT-XH trong từng thời kỳ nhất định theo định hướng của nhà nước. - Nguồn vốn TDĐT của Nhà nước được huy động từ nhiều nguồn khác nhau thông qua nhiều hình thức khác nhau như: Vốn do Ngân sách nhà nước cấp, phát hành trái phiếu, Chính phủ bảo lãnh vay vốn, … Việc huy động vốn chủ yếu tập trung vào các nguồn vốn lớn và dài hạn trên nguyên tắc tận dụng tối đa các nguồn vốn rẻ - LS thấp để giảm LS cho vay nhằm hỗ trợ hiệu quả hơn đối với các dự án phát triển, chương trình mục tiêu của Nhà nước.

- Chính sách TDĐT của Nhà nước bao gồm các hình thức: CVĐT, bảo lãnh TDĐT và hỗ trợ sau đầu tư. Đặc điểm của tín dụng đầu tư - TDĐT chỉ tập trung CVĐT vào các dự án phát triển được nhà nước khuyến khích đầu tư trong từng thời kỳ. - Được Chính phủ hỗ trợ mạnh mẽ về nguồn vốn, đặc biệt là được Chính phủ bảo đảm khả năng thanh toán các nguồn vốn huy động. - Tính chất ưu đãi của TDĐT thể hiện ở một số điểm cụ thể như: LS thấp hơn LS thị trường, quy mô cho vay lớn, thời gian cho vay dài, điều kiện đảm bảo nợ vay ưu đãi hơn… - TDĐT gắn với việc điều tiết kinh tế vĩ mô của nhà nước.

Do đó, tổ chức làm nhiệm vụ quản lý, cho vay là cơ quan chuyên môn của nhà nước, nay là NHPT Việt Nam, được Nhà nước cấp vốn pháp định, cấp bù LS, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận nhưng phải đảm bảo thu hồi vốn đầu tư và phải tuân thủ theo những quy định của nhà nước. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Cho vay đầu tư của nhà nước 1. Khái niệm CVĐT là một trong các hình thức TDĐT của Nhà nước đối với các dự án đầu tư thuộc một số ngành, lĩnh vực quan trọng, chương trình kinh tế lớn và các vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn cần khuyến khích đầu tư theo quy định của Chính phủ1.

NHPT Việt Nam là đơn vị được Chính phủ giao thực hiện CVĐT theo quy định của Chính phủ căn cứ kế hoạch được Thủ tướng Chính phủ giao hàng năm. Bản chất của cho vay đầu tư của Nhà nước CVĐT của Nhà nước tập trung vào các ngành, lĩnh vực có tác động trực tiếp đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững; và các vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn cần khuyến khích đầu tư theo quy định của Chính phủ mà NSNN không đủ khả năng hỗ trợ, các tổ chức tín dụng và các nhà đầu tư không muốn tài trợ vì vốn đầu tư lớn, thời gian hoàn vốn dài và có tính rủi ro cao. CVĐT của Nhà nước không chỉ nhằm mục tiêu kinh tế mà còn nhằm các mục tiêu xã hội, thực hiện vai trò điều tiết vĩ mô của Nhà nước trong từng thời kỳ. Với đặc điểm vừa mang tính kinh tế vừa mang tính xã hội, bản chất của CVĐT của Nhà nước thể hiện ở những điểm sau: - Thứ nhất, CVĐT của nhà nước không vì mục tiêu lợi nhuận mà nhằm phục vụ yêu cầu quản lý, điều tiết kinh tế vĩ mô của Nhà nước trong từng thời kỳ.

- Thứ hai, đối tượng cho vay bị giới hạn bởi các chương trình, mục tiêu, định hướng và chủ trương đầu tư phát triển của Nhà nước trong từng thời kỳ. - Thứ ba, nguồn vốn chủ yếu để thực hiện CVĐT là vốn NSNN. - Thứ tư, LS cho vay là LS ưu đãi, thấp hơn LS cho vay của NHTM, do Nhà nước quy định và điều tiết phù hợp với yêu cầu, chủ trương khuyến khích đầu tư, phát triển KT-XH của đất nước trong từng thời kỳ và phù hợp với thông lệ quốc tế. - Thứ năm, thời gian cho vay dài và trước khi vay vốn không có thế chấp hoặc tỷ lệ tài sản thế chấp thấp, mà dùng tài sản hình thành trong tương lai của dự án cho vay để thế chấp.

- Thứ sáu, cơ quan làm nhiệm vụ CVĐT của Nhà nước, hiện nay là NHPT Việt Nam, hoạt động như một ngân hàng nhưng theo cơ chế quản lý riêng, không 1 NHPT Việt Nam 2007, Quyết định số 41/QĐ-HĐQL, Điều 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 chịu sự chỉ đạo trực tiếp của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Như vậy, CVĐT của nhà nước là công cụ tài chính của nhà nước, nhằm hỗ trợ về tài chính cho các DN, tổ chức kinh tế tham gia đầu tư, qua đó nhằm thực hiện các mục tiêu KT-XH của đất nước. Sự kết hợp hài hòa giữa lợi ích kinh tế, chính trị, xã hội là bản chất của TDĐT của nhà nước. Chính sách cho vay đầu tư của nhà nước 1.

Nguồn vốn cho vay - Vốn NSNN, gồm: Vốn điều lệ của NHPT và vốn NSNN cấp cho các chương trình, mục tiêu của Chính phủ. - Vốn huy động, gồm: Phát hành trái phiếu Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh, trái phiếu NHPT và kỳ phiếu, chứng chỉ tiền gửi theo quy định của pháp luật; Vay của công ty dịch vụ tiết kiệm bưu điện, Bảo hiểm xã hội và các tổ chức tài chính, tín dụng trong và ngoài nước; Các nguồn vốn khác theo quy định của pháp luật. Nguyên tắc cho vay Dự án vay vốn TDĐT của Nhà nước phải đảm bảo các nguyên tắc cơ bản là có hiệu quả KT-XH, sử dụng vốn vay đúng mục đích và hoàn trả nợ vay (gốc và lãi) đầy đủ, đúng hạn. Điều kiện vay vốn - Đối với dự án: Phải thuộc danh mục các dự án vay vốn TDĐT theo quy định hiện hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Dự án phải được lập và trình duyệt theo quy định hiện hành về quản lý đầu tư và xây dựng. - Đối với chủ đầu tư: CĐT dự án được thành lập và hoạt động theo đúng quy định của pháp luật, có khả năng tài chính để thực hiện đầu tư và vận hành dự án. Ngoài mức vốn TDĐT của Nhà nước được NHPT cho vay theo quy định, CĐT phải sử dụng các nguồn vốn hợp pháp khác để đầu tư dự án; trong đó, mức vốn chủ sở hữu tham gia vào dự án tối thiểu bằng 20% tổng số vốn đầu tư tài sản cố định của dự án. CĐT dự án phải mở tài khoản và thanh toán trực tiếp qua NHPT; phải có bộ máy quản lý đủ năng lực và trình độ chuyên môn để điều hành hoạt động của dự án; LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 người đại diện theo pháp luật của CĐT có năng lực chuyên môn, kinh nghiệm trong lĩnh vực của dự án hoặc lĩnh vực liên quan đến dự án.

Đồng thời, CĐT phải thực hiện các quy định về bảo đảm tiền vay và bảo hiểm tài sản theo quy định hiện hành của Nhà nước và của NHPT. Các điều kiện tín dụng - Thời hạn cho vay: Là khoảng thời gian từ khi rút vốn lần đầu đến khi trả hết nợ vay gốc và lãi theo hợp đồng tín dụng đã ký. Thời hạn cho vay xác định trên cơ sở khả năng thu hồi vốn phù hợp với đặc điểm sản xuất kinh doanh của dự án, khả năng trả nợ của CĐT. - Thời hạn ân hạn: Là khoảng thời gian từ khi rút vốn lần đầu đến khi bắt đầu trả nợ gốc, được xác định phù hợp với thời gian xây dựng dự án.

Thời hạn ân hạn CĐT chưa phải trả nợ gốc vay nhưng phải trả nợ lãi, trừ các trường hợp riêng theo quy định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, thời hạn ân hạn không quá 2 năm đối với dự án nhóm C, không quá 4 năm đối với dự án nhóm B. Riêng dự án trồng rừng, cây công nghiệp dài ngày, cây ăn quả, thời hạn ân hạn không vượt quá thời gian từ khi trồng mới đến khi khai thác của từng loại cây trồng. - Thời hạn trả nợ, kỳ hạn trả nợ, thời điểm bắt đầu trả nợ và mức trả nợ từng kỳ hạn: Được xác định phù hợp với chu kỳ SXKD của dự án và khả năng trả nợ của CĐT. Thời điểm bắt đầu trả nợ gốc là thời điểm kết thúc thời hạn ân hạn.

- Mức vốn vay: Mức vốn cho vay đối với mỗi dự án tối đa bằng 70% tổng mức vốn đầu tư của dự án, không bao gồm vốn lưu động, đồng thời phải đảm bảo mức vốn cho vay tối đa đối với mỗi chủ đầu tư không được vượt quá 15% vốn điều lệ thực có của NHPT Việt Nam. - Đồng tiền cho vay: Là đồng Việt Nam. - LS cho vay: LS cho vay được ghi trong hợp đồng tín dụng. Mức LS cho vay được điều chỉnh theo từng lần giải ngân theo LS cho vay được công bố.

Bộ Tài chính công bố LS cho vay tín dụng đầu tư. LS NQH đối với mỗi khoản giải ngân bằng 150% lãi suất cho vay trong hạn đối với từng khoản giải ngân và được tính trên số nợ gốc và lãi chậm trả. - Tài sản bảo đảm tiền vay: CĐT khi vay vốn TDĐT của nhà nước thực hiện các biện pháp bảo đảm tiền vay tại NHPT Việt Nam theo quy định của pháp luật về LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 giao dịch bảo đảm. Các biện pháp bảo đảm tiền vay bao gồm: cầm cố tài sản, thế chấp tài sản, sử dụng tài sản hình thành trong tương lai và các biện pháp bảo đảm khác (nếu có) theo quy định của pháp luật về giao dịch bảo đảm.

CĐT không được chuyển nhượng, bán, cho thuê, cho mượn hoặc thế chấp, cầm cố TSBĐ khi chưa trả hết nợ. Trường hợp CĐT không trả được nợ hoặc giải thể, phá sản, NHPT được áp dụng biện pháp xử lý TSBĐ theo quy định của pháp luật đối với các tổ chức tín dụng để thu hồi nợ 1. Rủi ro tín dụng 1. Khái niệm RRTD (credit risk) là khả năng xảy ra những tổn thất mà ngân hàng phải chịu do khách hàng vay không trả đúng hạn, không trả hoặc trả không đầy đủ vốn và lãi2.

Khi thực hiện một hoạt động cho vay cụ thể, ngân hàng không dự kiến là khoản cho vay đó sẽ bị tổn thất.