Thực trạng và giải pháp quản lý rủi ro tín dụng tại VietinBank chi nhánh Hoàng Mai

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu thực trạng và một số giải pháp cải thiện công tác quản lý rủi ro tín dụng tại viettinbank chi nhánh, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất

• Tác giả: Lại Ánh Tuyết
• Người hướng dẫn: Ths. Chu Thị Thu Thủy
• Trường học: Trường Đại học Thăng Long
• Chuyên ngành: Tài chính
• Đề tài: Thực trạng và một số giải pháp cải thiện công tác quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Công thương Việt Nam VietinBank chi nhánh Hoàng Mai
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Hoạt động tín dụng của Ngân hàng Thương mại
• 1.2. Khái niệm, bản chất và vai trò của tín dụng Ngân hàng
• 1.3. Phân loại hoạt động tín dụng của Ngân hàng Thương mại
• 1.3.1. Căn cứ vào thời gian tín dụng Ngân hàng
• 1.3.2. Căn cứ vào biện pháp bảo đảm
• 1.4. Rủi ro tín dụng của Ngân hàng Thương mại
• 1.4.1. Khái niệm rủi ro tín dụng
• 1.4.2. Phân loại rủi ro tín dụng
• 1.4.2.1. Căn cứ vào nguyên nhân rủi ro
• 1.4.2.2. Căn cứ theo mức độ tổn thất
• 1.4.2.3. Căn cứ theo đối tượng sử dụng
• 1.4.2.4. Căn cứ vào tính tổng thể của rủi ro
• 1.4.2.5. Căn cứ vào giai đoạn phát sinh rủi ro
• 1.4.2.6. Căn cứ vào phạm vi của rủi ro tín dụng
• 1.4.3. Các chỉ tiêu phản ánh rủi ro tín dụng
• 1.4.4. Nguyên nhân gây ra rủi ro tín dụng
• 1.4.4.1. Nguyên nhân khách quan
• 1.4.4.2. Nguyên nhân chủ quan
• 1.4.5. Tác động của rủi ro tín dụng
• 1.4.5.1. Giảm lợi nhuận của Ngân hàng
• 1.4.5.2. Giảm khả năng thanh toán của Ngân hàng
• 1.4.5.3. Giảm uy tín của Ngân hàng
• 1.4.5.4. Phá sản Ngân hàng
• 1.4.6. Những dấu hiệu của rủi ro tín dụng
• 1.4.6.1. Nhóm dấu hiệu phát sinh từ phía khách hàng
• 1.4.6.2. Nhóm dấu hiệu phát sinh từ phía Ngân hàng
• 1.5. Quản trị rủi ro tín dụng trong Ngân hàng Thương mại
• 1.5.1. Khái niệm quản trị rủi ro tín dụng
• 1.5.2. Sự cần thiết phải quản trị rủi ro tín dụng
• 1.5.3. Nội dung quản trị rủi ro tín dụng
• 1.5.3.1. Nhận biết rủi ro tín dụng
• 1.5.3.2. Đo lường rủi ro tín dụng
• 1.5.3.3. Ứng phó rủi ro
• 1.5.3.4. Kiểm soát rủi ro tín dụng
• 1.5.4. Mô hình quản lý rủi ro tín dụng và các nhân tố ảnh hưởng
• 1.5.4.1. Mô hình tổ chức quản lý rủi ro phân tán
• 1.5.4.2. Mô hình quản lý rủi ro tập trung
• 1.5.4.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro tín dụng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ RỦI RO TẠI NGÂN HÀNG VIETINBANK CHI NHÁNH HOÀNG MAI
• 2.1. Khái quát chung về Ngân hàng VietinBank chi nhánh Hoàng Mai
• 2.2. Cơ cấu bộ máy tổ chức Ngân hàng VietinBank chi nhánh Hoàng Mai
• 2.3. Kết quả hoạt động kinh doanh
• 2.4. Thực trạng công tác quản lý rủi ro tín dụng tại VietinBank chi nhánh Hoàng Mai
• 2.4.1. Hoạt động tín dụng và rủi ro tín dụng của Ngân hàng VietinBank chi nhánh Hoàng Mai
• 2.4.2. Dư nợ và cơ cấu tín dụng của Ngân hàng
• 2.4.3. Rủi ro tín dụng của Ngân hàng
• 2.4.4. Quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng VietinBank chi nhánh Hoàng Mai
• 2.4.4.1. Mô hình tổ chức quản trị rủi ro tín dụng
• 2.4.4.2. Nội dung quản trị rủi ro tín dụng
• 2.4.5. Đánh giá chung hiệu quả trong công tác quản trị rủi ro tín dụng tại VietinBank chi nhánh Hoàng Mai
• 2.4.5.1. Kết quả đạt được
• 2.4.5.2. Những vấn đề còn tồn tại trong công tác quản lý rủi ro tín dụng
• 2.4.5.2.1. Những tồn tại
• 2.4.5.2.2. Những nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG VIETINBANK CHI NHÁNH HOÀNG MAI
• 3.1. Định hướng giai đoạn năm 2010-2015 của Ngân hàng Công Thương Việt Nam chi nhánh Hoàng Mai
• 3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng tại chi nhánh Ngân hàng Công thương Việt Nam chi nhánh Hoàng Mai
• 3.2.1. Nhóm giải pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng
• 3.2.1.1. Hoàn thiện hệ thống thông tin quản trị rủi ro tín dụng
• 3.2.1.2. Đa dạng hóa danh mục cho vay nhằm giảm thiểu rủi ro tín dụng
• 3.2.1.3. Hoàn thiện và thực hiện nghiêm túc hơn nữa theo hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ
• 3.2.2. Nhóm giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng
• 3.2.2.1. Thực hiện việc bảo hiểm tín dụng
• 3.2.2.2. Cho vay đồng tài trợ
• 3.2.2.3. Sử dụng các công cụ phái sinh trong ngăn ngừa rủi ro tín dụng
• 3.2.2.4. Xử lý nợ xấu, nợ quá hạn dứt điểm
• 3.2.2.5. Thực hiện việc mua bán nợ
• 3.2.3. Nhóm giải pháp chung
• 3.2.3.1. Nâng cao chất lượng phương pháp nhận dạng rủi ro
• 3.2.3.2. Thông lệ tốt nhất về báo cáo rủi ro tín dụng và công bố thông tin
• 3.2.3.3. Các phản ứng có thể của Ngân hàng trước các vấn đề của Doanh nghiệp
• 3.2.3.4. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 3.2.3.5. Phối hợp giữa các phòng quan hệ khách hàng, phòng quản trị tín dụng và phòng quản lý rủi ro một cách khoa học và hiệu quả
• 3.2.3.6. Đầu tư hệ thống hiện đại hóa công nghệ Ngân hàng
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý rủi ro tín dụng tại VietinBank Hoàng Mai

Quản lý rủi ro tín dụng là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất của ngân hàng thương mại, đặc biệt là tại VietinBank chi nhánh Hoàng Mai. Hoạt động tín dụng không chỉ mang lại lợi nhuận mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Việc hiểu rõ về quy trình quản lý rủi ro tín dụng sẽ giúp ngân hàng giảm thiểu tổn thất và nâng cao hiệu quả hoạt động. Trong bối cảnh nền kinh tế hiện nay, việc cải thiện quy trình này càng trở nên cấp thiết hơn.

1.1. Khái niệm và vai trò của quản lý rủi ro tín dụng

Quản lý rủi ro tín dụng là quá trình nhận diện, đo lường và kiểm soát các rủi ro liên quan đến hoạt động cho vay. Vai trò của nó không chỉ giúp bảo vệ ngân hàng khỏi tổn thất mà còn đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính. Theo nghiên cứu, một hệ thống quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả có thể giảm thiểu tối đa các khoản nợ xấu.

1.2. Tình hình hiện tại của quản lý rủi ro tín dụng tại VietinBank

Tại VietinBank chi nhánh Hoàng Mai, tình hình quản lý rủi ro tín dụng hiện tại đang gặp nhiều thách thức. Số lượng nợ xấu gia tăng, cùng với sự cạnh tranh khốc liệt từ các ngân hàng khác, đã đặt ra yêu cầu cấp bách về việc cải thiện quy trình quản lý rủi ro tín dụng.

II. Những thách thức trong quản lý rủi ro tín dụng tại VietinBank Hoàng Mai

Quản lý rủi ro tín dụng tại VietinBank Hoàng Mai đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Những thách thức này không chỉ đến từ yếu tố bên ngoài mà còn từ chính nội bộ ngân hàng. Việc nhận diện và xử lý các rủi ro này là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững.

2.1. Tăng trưởng nợ xấu và nguyên nhân

Tăng trưởng nợ xấu là một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất mà VietinBank Hoàng Mai đang phải đối mặt. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc đánh giá không chính xác khả năng trả nợ của khách hàng, cũng như sự thiếu hụt thông tin trong quá trình thẩm định tín dụng.

2.2. Thiếu hụt công nghệ trong quản lý rủi ro

Công nghệ đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý rủi ro tín dụng. Tuy nhiên, VietinBank Hoàng Mai vẫn còn thiếu hụt trong việc áp dụng các công nghệ hiện đại để theo dõi và phân tích rủi ro, dẫn đến việc không phát hiện kịp thời các dấu hiệu cảnh báo.

III. Giải pháp cải thiện quy trình quản lý rủi ro tín dụng tại VietinBank Hoàng Mai

Để cải thiện quản lý rủi ro tín dụng, VietinBank Hoàng Mai cần áp dụng một số giải pháp cụ thể. Những giải pháp này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

3.1. Hoàn thiện hệ thống thông tin quản trị rủi ro

Việc hoàn thiện hệ thống thông tin quản trị rủi ro là rất cần thiết. Hệ thống này cần được cập nhật thường xuyên và tích hợp các công nghệ mới để đảm bảo thông tin chính xác và kịp thời.

3.2. Đa dạng hóa danh mục cho vay

Đa dạng hóa danh mục cho vay sẽ giúp VietinBank Hoàng Mai giảm thiểu rủi ro tín dụng. Ngân hàng cần mở rộng các lĩnh vực cho vay và không chỉ tập trung vào một số ngành nghề nhất định.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quản lý rủi ro tín dụng

Việc áp dụng các giải pháp cải thiện quản lý rủi ro tín dụng tại VietinBank Hoàng Mai đã cho thấy những kết quả tích cực. Các nghiên cứu cho thấy rằng việc cải thiện quy trình này không chỉ giúp giảm thiểu nợ xấu mà còn nâng cao uy tín của ngân hàng trong mắt khách hàng.

4.1. Kết quả đạt được từ việc cải thiện quy trình

Sau khi áp dụng các giải pháp, VietinBank Hoàng Mai đã ghi nhận sự giảm đáng kể trong tỷ lệ nợ xấu. Điều này cho thấy rằng việc cải thiện quy trình quản lý rủi ro tín dụng là rất hiệu quả.

4.2. Những bài học rút ra từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn cho thấy rằng việc đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực là rất quan trọng. Ngân hàng cần tiếp tục cải thiện quy trình và không ngừng học hỏi từ những sai lầm trong quá khứ.

V. Kết luận và tương lai của quản lý rủi ro tín dụng tại VietinBank Hoàng Mai

Quản lý rủi ro tín dụng tại VietinBank Hoàng Mai đang trên đà phát triển. Tuy nhiên, để duy trì sự ổn định và phát triển bền vững, ngân hàng cần tiếp tục cải thiện quy trình này. Tương lai của quản lý rủi ro tín dụng sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với những thay đổi của thị trường.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

VietinBank Hoàng Mai cần xác định rõ định hướng phát triển trong tương lai, tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ và cải thiện quy trình quản lý rủi ro tín dụng.

5.2. Tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực quản lý

Nâng cao năng lực quản lý là yếu tố quyết định đến sự thành công trong quản lý rủi ro tín dụng. Ngân hàng cần đầu tư vào đào tạo nhân lực và áp dụng các công nghệ mới để nâng cao hiệu quả quản lý.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoạt động tín dụng là nghiệp vụ kinh doanh chủ yếu của hệ thống các ngân hàng thương mại tại Việt Nam, mang lại từ 80% đến 90% tổng thu nhập cho mỗi ngân hàng. Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực tiềm ẩn mức độ rủi ro cao nhất. Giai đoạn 2011 - 2013, nền kinh tế Việt Nam đối mặt với nhiều khó khăn từ khủng hoảng kinh tế, số lượng doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản và giải thể không ngừng gia tăng. Tình trạng này tác động trực tiếp và tiêu cực tới hệ thống ngân hàng thương mại – vốn đóng vai trò là "xương sống" của thị trường tài chính, khiến vấn đề nợ xấu từ hoạt động tín dụng bộc lộ rõ nét những hạn chế trong công tác quản trị rủi ro tín dụng tại các tổ chức tín dụng.

Trước bối cảnh thực tiễn đó, tác giả Lại Ánh Tuyết đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Tài chính tại Trường Đại học Thăng Long (năm 2014) với đề tài: "Thực trạng và một số giải pháp cải thiện công tác quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Công thương Việt Nam chi nhánh Hoàng Mai".

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể qua ba nhiệm vụ:

1. Làm rõ lý luận cơ bản về rủi ro tín dụng và công tác quản lý rủi ro tín dụng trong hoạt động của ngân hàng thương mại.
2. Phân tích thực trạng hoạt động tín dụng, chất lượng nợ và công tác quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam (VietinBank) Chi nhánh Hoàng Mai.
3. Đề xuất một số giải pháp và kiến nghị có tính khả thi nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý rủi ro tín dụng tại Chi nhánh VietinBank Hoàng Mai trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài được giới hạn rõ ràng:

• Đối tượng nghiên cứu: Rủi ro tín dụng và công tác quản lý rủi ro tín dụng tại Chi nhánh VietinBank Hoàng Mai.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Về không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại Chi nhánh VietinBank Hoàng Mai (địa chỉ trụ sở tại số 254 Trương Định, quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội), tập trung khảo sát hệ thống quản trị rủi ro tín dụng theo mô hình TAII.
  • Về thời gian: Dữ liệu hoạt động kinh doanh và số liệu thống kê tín dụng được thu thập, phân tích chủ yếu trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2013 (kèm số liệu so sánh kết quả kinh doanh năm 2012 - 2013 và định hướng đến năm 2015).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các khái niệm, quy định pháp lý và mô hình quản trị rủi ro tín dụng chuẩn mực của ngành tài chính - ngân hàng:

• Khái niệm và bản chất: Tín dụng ngân hàng được xác định là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn tạm thời trên cơ sở hoàn trả gốc và lãi theo thỏa thuận. Rủi ro tín dụng được tiếp cận qua định nghĩa của Frank Knight, Allan Willett, Irving Perfer, Marilic Hurt Mr Carty, P.H Collin, Bernard Manso, Lange và định nghĩa chính thức tại Khoản 1 Điều 2 Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/04/2005 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: là khả năng xảy ra tổn thất do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ cam kết.
• Quy định pháp lý về phân loại nợ và nợ xấu: Áp dụng Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN để phân loại 5 nhóm nợ (nhóm 1: nợ đủ tiêu chuẩn, nhóm 2: nợ cần chú ý, nhóm 3: nợ dưới chuẩn, nhóm 4: nợ nghi ngờ, nhóm 5: nợ có khả năng mất vốn; trong đó nợ xấu bao gồm nhóm 3, 4, 5) và Quyết định 1627/2001/QĐ-NHNN về quy chế cho vay liên quan đến việc chuyển nợ quá hạn.
• Phương pháp nhận biết và đánh giá rủi ro:
  • Khung phân tích định tính 6C đánh giá khách hàng vay vốn gồm: Tư cách người vay (Character), Năng lực người vay (Capacity), Dòng tiền mặt (Cash flow), Bảo đảm tiền vay (Collateral), Các điều kiện kinh tế (Condition), và Sự kiểm soát (Control).
  • Khung phân tích định lượng dựa trên hệ thống báo cáo tài chính doanh nghiệp: nhóm chỉ tiêu thu nhập (doanh thu, chi phí, lợi nhuận, ROE, ROA, RAPM), nhóm chỉ tiêu thanh khoản (thanh toán hiện hành, thanh toán nhanh, thanh toán tức thời), nhóm chỉ tiêu hoạt động (vòng quay vốn lưu động, vòng quay tồn kho, vòng quay khoản phải thu).
• Mô hình định lượng đo lường rủi ro tín dụng:
  • Mô hình đo lường tổn thất một khoản vay theo Hiệp ước Basel II: $EL = PD \times LGD \times EAD$ (với $EL$: tổn thất dự kiến, $PD$: xác suất vỡ nợ, $LGD$: tỷ trọng tổn thất khi vỡ nợ, $EAD$: quy mô số dư khi vỡ nợ).
  • Mô hình điểm số Z của Edward Altman: $Z = 1{,}2X_1 + 1{,}4X_2 + 3{,}3X_3 + 0{,}6X_4 + X_5$ (ngưỡng an toàn $Z > 1{,}81$).
  • Mô hình xếp hạng tín dụng doanh nghiệp của Moody's (từ hạng Aaa với tỷ lệ rủi ro 0,02% đến hạng B với tỷ lệ rủi ro 8,3%).
  • Mô hình đo lường rủi ro danh mục: Mô hình Giá trị chịu rủi ro (VaR - Value at Risk) và Mô hình tỷ suất sinh lời trên vốn có điều chỉnh rủi ro (RAROC - Return at Risk on Capital), phân biệt rõ giữa tổn thất dự kiến ($EL$) và tổn thất ngoài dự kiến ($UL$).
• Mô hình tổ chức quản lý rủi ro: So sánh giữa mô hình tổ chức quản lý rủi ro phân tán và mô hình quản lý rủi ro tập trung (tách bạch giữa 3 chức năng: kinh doanh/quan hệ khách hàng, quản lý rủi ro, và tác nghiệp/quản lý nợ).

Phương pháp nghiên cứu được tác giả sử dụng là phương pháp luận duy vật biện chứng kết hợp tư duy logic, phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh (so sánh tuyệt đối, so sánh tương đối giữa các năm 2011, 2012, 2013), phương pháp phân tích - tổng hợp và diễn giải số liệu.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm: Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (năm 2012 - 2013), các bảng tổng hợp số liệu dư nợ, cơ cấu tín dụng, bảng phân loại các nhóm nợ, nợ quá hạn, nợ xấu và tình hình trích lập dự phòng rủi ro giai đoạn 2011 - 2013 do Phòng Tổng hợp Chi nhánh VietinBank Hoàng Mai cung cấp, cùng các báo cáo, tài liệu công bố từ hệ thống VietinBank và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về quản trị rủi to tín dụng tại Ngân hàng Thương mại

Chương 1 hệ thống hóa toàn bộ lý luận nền tảng về tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng trong ngân hàng thương mại. Tác giả phân loại tín dụng theo thời gian (ngắn hạn dưới 12 tháng, trung hạn từ 12 đến 60 tháng, dài hạn trên 60 tháng) và theo biện pháp bảo đảm (có bảo đảm bằng tài sản và không có bảo đảm bằng tài sản).

Nghiên cứu làm rõ các hình thức phân loại rủi ro tín dụng theo nguyên nhân (rủi ro đạo đức, rủi ro lựa chọn đối nghịch do thông tin không cân xứng), theo mức độ tổn thất (rủi ro đọng vốn, rủi ro mất vốn), theo đối tượng (khách hàng cá thể, doanh nghiệp/tổ chức, quốc gia), theo tính tổng thể (rủi ro giao dịch gồm rủi ro lựa chọn, rủi ro bảo đảm, rủi ro nghiệp vụ; và rủi ro danh mục gồm rủi ro nội tại, rủi ro tập trung), theo giai đoạn phát sinh (trước, trong, sau khi cho vay) và theo phạm vi (cá nhân và hệ thống).

Chương này cũng xác định các nhóm chỉ tiêu phản ánh rủi ro tín dụng bao gồm: quy mô và cơ cấu tín dụng (theo ngành, kỳ hạn, tài sản bảo đảm), tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ, tỷ lệ khách hàng có nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ, và các hệ số trích lập dự phòng rủi ro tín dụng. Phân tích nguyên nhân chỉ rõ hai nhóm: nguyên nhân khách quan (môi trường pháp lý, môi trường kinh tế suy thoái/lạm phát, môi trường xã hội, tự nhiên, công nghệ và thông tin bất đối xứng) và nguyên nhân chủ quan (chính sách cho vay không minh bạch, trình độ và đạo đức cán bộ tín dụng, sự lỏng lẻo trong giám sát sau giải ngân, kiểm tra nội bộ mang tính hình thức, sự hợp tác giữa các ngân hàng còn rời rạc và cơ sở dữ liệu của Trung tâm Thông tin Tín dụng - CIC chưa đáp ứng yêu cầu).

Về quy trình quản lý, chương 1 trình bày cụ thể chu trình 4 bước khép kín: nhận biết rủi ro (thông qua phân tích danh mục, thẩm định 6C và bảng nhận diện nguy cơ rủi ro hoạt động, tài chính, quản lý, thị trường, chính sách), đo lường rủi ro (áp dụng mô hình xác suất tổn thất Basel II, điểm số Z của Altman, bảng xếp hạng Moody's, mô hình VaR, mô hình RAROC), ứng phó rủi ro (hạn mức ủy quyền phán quyết, giới hạn rủi ro danh mục) và kiểm soát rủi ro. Cuối chương, tác giả phân tích mô hình quản lý rủi ro phân tán và tập trung cùng 4 nhân tố chi phối việc lựa chọn mô hình: định hướng của ngân hàng, ứng dụng công nghệ thông tin, trình độ nguồn nhân lực và quy mô hoạt động của tổ chức tín dụng.

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý rủi ro tại Ngân hàng VietinBank chi nhánh Hoàng Mai

Chương 2 tập trung khảo sát hoạt động kinh doanh và phân tích chi tiết dữ liệu thực nghiệm về rủi ro tín dụng tại Chi nhánh VietinBank Hoàng Mai giai đoạn 2011 - 2013.

Về kết quả kinh doanh chung (giai đoạn 2012 - 2013): Hoạt động của chi nhánh đạt mức tăng trưởng cao. Thu nhập lãi thuần năm 2013 đạt 130.761 triệu đồng, tăng 114,06% so với năm 2012 (61.184 triệu đồng). Lợi nhuận sau thuế năm 2013 đạt 91.157 triệu đồng, tăng tuyệt đối 64.157 triệu đồng (tương ứng mức tăng 237,47%) so với năm 2012 (27.000 triệu đồng). Lợi nhuận thuần trước dự phòng bằng lợi nhuận sau thuế do chi nhánh thực hiện cơ chế hạch toán tập trung tại Hội sở chính VietinBank.

Về quy mô và cơ cấu dư nợ tín dụng giai đoạn 2011 - 2013:

• Tổng dư nợ tín dụng tăng trưởng liên tục: từ 1.438,8 tỷ đồng (năm 2011) lên 2.252,4 tỷ đồng (năm 2012) và đạt 2.900,0 tỷ đồng (năm 2013).
• Cơ cấu đối tượng khách hàng: Dư nợ cho vay doanh nghiệp chiếm tỷ trọng chi phối tuyệt đối, đạt 1.312,8 tỷ đồng (91,2%) năm 2011; 1.995,6 tỷ đồng (88,6%) năm 2012; và 2.580,0 tỷ đồng (89,0%) năm 2013. Dư nợ cho vay cá nhân tăng dần từ 126,0 tỷ đồng (8,8%) năm 2011 lên 320,0 tỷ đồng (11,0%) năm 2013.
• Cơ cấu kỳ hạn: Dư nợ ngắn hạn luôn chiếm tỷ trọng lớn trên 55% tổng dư nợ (56,1% năm 2011; 66,3% năm 2012; 55,9% năm 2013). Dư nợ trung và dài hạn đạt 631,2 tỷ đồng (43,9%) năm 2011, đạt 758,4 tỷ đồng (33,7%) năm 2012 và tăng lên 1.280,0 tỷ đồng (44,1%) năm 2013.

Chỉ tiêu phân tích tín dụng	Năm 2011	Năm 2012	Năm 2013
Tổng dư nợ cuối kỳ (tỷ đồng)	1.438,8	2.252,4	2.900,0
- Dư nợ cho vay doanh nghiệp	1.312,8 (91,2%)	1.995,6 (88,6%)	2.580,0 (89,0%)
- Dư nợ cho vay cá nhân	126,0 (8,8%)	256,8 (11,4%)	320,0 (11,0%)
- Dư nợ ngắn hạn	807,6 (56,1%)	1.494,0 (66,3%)	1.620,0 (55,9%)
- Dư nợ trung và dài hạn	631,2 (43,9%)	758,4 (33,7%)	1.280,0 (44,1%)
Phân loại chất lượng nợ (tỷ đồng)
- Nợ nhóm 1 (Đủ tiêu chuẩn)	1.182,7 (82,2%)	1.769,7 (78,6%)	1.861,5 (64,2%)
- Nợ nhóm 2 (Cần chú ý)	256,1 (17,8%)	425,9 (18,9%)	914,1 (31,5%)
- Nợ nhóm 3 (Dưới chuẩn)	0 (0,0%)	3,2 (0,2%)	89,9 (3,1%)
- Nợ nhóm 4 (Nghi ngờ)	0 (0,0%)	0 (0,0%)	0,6 (0,02%)
- Nợ nhóm 5 (Có khả năng mất vốn)	0 (0,0%)	0,1786 (0,008%)	34,4 (1,27%)
Tổng nợ quá hạn (tỷ đồng)	256,1	482,7	1.038,5
Tỷ lệ nợ quá hạn / Tổng dư nợ	17,8%	21,4%	35,8%
Tổng nợ xấu nhóm 3, 4, 5 (tỷ đồng)	0	3,38	124,92
Tỷ lệ nợ xấu / Tổng dư nợ	0,0%	1,5%	4,0%
Bảo đảm tín dụng (tỷ đồng)
- Dư nợ có tài sản bảo đảm	1.040,25 (72,3%)	1.838,0 (81,6%)	2.482,4 (85,6%)
- Dư nợ không có tài sản bảo đảm	398,55 (27,7%)	414,4 (18,4%)	417,6 (14,4%)
Dự phòng rủi ro tín dụng (tỷ đồng)
- Trích lập dự phòng rủi ro	57,785	76,860	113,72
- Dư nợ xử lý bằng dự phòng rủi ro	8,421	46,427	173,6

Về thực trạng chất lượng tín dụng và diễn biến rủi ro:

• Tỷ lệ nợ nhóm 1 suy giảm mạnh từ 82,2% (năm 2011) xuống còn 64,2% (năm 2013). Đồng thời, nợ nhóm 2 tăng vọt lên 914,1 tỷ đồng, chiếm 31,5% tổng dư nợ năm 2013 do dòng tiền trả nợ của khách hàng không khớp kỳ hạn và gặp khó khăn từ suy thoái.
• Tổng nợ quá hạn tăng nhanh: năm 2011 là 256,1 tỷ đồng (17,8%), năm 2012 là 482,7 tỷ đồng (21,4%) và năm 2013 tăng đột biến lên 1.038,5 tỷ đồng, chiếm tới 35,8% tổng dư nợ (hơn 1/3 quy mô tín dụng). Nguyên nhân một phần do thực hiện nghiêm ngặt Quyết định 1627/2001/QĐ-NHNN, khi khách hàng chậm thanh toán một kỳ hạn thì toàn bộ dư nợ của hợp đồng chuyển thành nợ quá hạn.
• Cơ cấu nợ quá hạn phân theo đối tượng doanh nghiệp vừa và nhỏ: Tỷ trọng nợ quá hạn của doanh nghiệp nhà nước (quốc doanh) luôn chiếm áp đảo từ 90,6% đến 94,0% tổng nợ quá hạn của nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ, cho thấy rủi ro tín dụng tập trung lớn ở khu vực kinh tế quốc doanh.
• Tình trạng nợ xấu gia tăng đáng báo động: Năm 2011, chi nhánh không phát sinh nợ xấu (0%). Sang năm 2012, nợ xấu phát sinh 3,38 tỷ đồng (tỷ lệ 1,5%). Đến năm 2013, nợ xấu tăng vọt gấp hơn 36 lần lên 124,92 tỷ đồng, đưa tỷ lệ nợ xấu lên mức 4,0% tổng dư nợ, vượt ngưỡng an toàn 3% theo quy định của Ngân hàng Nhà nước. Trong cơ cấu nợ xấu năm 2013, nợ nhóm 3 chiếm 72,0% (89,9 tỷ đồng), nợ nhóm 5 chiếm 27,54% (34,4 tỷ đồng).
• Công tác trích lập dự phòng rủi ro: Số tiền trích lập tăng dần từ 57,785 tỷ đồng (2011) lên 76,860 tỷ đồng (2012) và đạt 113,72 tỷ đồng (2013); quy mô nợ xấu phải xử lý bằng nguồn dự phòng năm 2013 tăng vọt lên 173,6 tỷ đồng.

Đánh giá chung chỉ ra những tồn tại chủ yếu: nợ xấu và nợ quá hạn gia tăng quá nhanh, tỷ trọng cho vay tập trung quá mức vào các tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước lớn; công tác thẩm định trước vay đôi lúc còn dựa trên báo cáo tài chính thiếu chuẩn xác; việc theo dõi, kiểm tra dòng tiền sau giải ngân còn thụ động; hệ thống cảnh báo sớm và tính liên kết dữ liệu CIC chưa phát huy tối đa hiệu quả.

Chương 3: Giải pháp và kiến nghị nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng VietinBank chi nhánh Hoàng Mai

Dựa trên định hướng hoạt động giai đoạn 2010 - 2015 của chi nhánh, tác giả đề xuất 3 nhóm giải pháp đồng bộ:

1. Nhóm giải pháp phòng ngừa rủi ro tín dụng:

   • Hoàn thiện hệ thống thông tin quản trị rủi ro tín dụng: Chuẩn hóa quy trình thu thập thông tin đa chiều về tình hình tài chính và dòng tiền thực tế của doanh nghiệp, mở rộng khai thác dữ liệu từ các đối tác, khách hàng và trung tâm phòng ngừa rủi ro.
   • Đa dạng hóa danh mục cho vay nhằm phân tán rủi ro: Giảm dần tỷ trọng tập trung vốn vào một số ít tổng công ty, doanh nghiệp nhà nước lớn; mở rộng phát triển mảng tín dụng bán lẻ và cho vay cá nhân, hộ kinh doanh có phương án kinh doanh khả thi.
   • Hoàn thiện và thực hiện nghiêm túc hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ: Đánh giá xếp hạng khách hàng độc lập, khách quan, không nới lỏng tiêu chuẩn phê duyệt; gắn kết quả xếp hạng với chính sách cấp hạn mức và điều kiện tài sản bảo đảm.

2. Nhóm giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng:

   • Thực hiện việc bảo hiểm tín dụng: Liên kết với các tổ chức bảo hiểm để chia sẻ rủi ro đối với các khoản vay giá trị lớn hoặc dự án có độ biến động thị trường cao.
   • Cho vay đồng tài trợ: Tăng cường hợp tác với các ngân hàng thương mại khác để cùng tài trợ vốn cho các dự án quy mô lớn, qua đó san sẻ trách nhiệm thẩm định và giới hạn mức tổn thất vốn tối đa cho chi nhánh.
   • Sử dụng các công cụ phái sinh trong ngăn ngừa rủi ro tín dụng: Tiếp cận và nghiên cứu triển khai các công cụ phái sinh tín dụng như hợp đồng hoán đổi tổng thu nhập (Total Return Swap - TRS), quyền chọn tín dụng (Credit Options) để phòng ngừa rủi ro biến động lãi suất và rủi ro vỡ nợ.
   • Xử lý dứt điểm nợ xấu, nợ quá hạn: Kiên quyết thu hồi nợ đến hạn, cơ cấu lại thời hạn trả nợ cho các doanh nghiệp có thiện chí và triển vọng phục hồi, đồng thời tăng cường phát mại, xử lý tài sản bảo đảm đối với các khoản nợ chây ỳ.
   • Thực hiện việc mua bán nợ: Chủ động phân loại và bán các khoản nợ xấu, nợ tồn đọng lâu năm cho Công ty Quản lý nợ và khai thác tài sản của VietinBank hoặc các tổ chức mua bán nợ trên thị trường.

3. Nhóm giải pháp chung:

   • Nâng cao chất lượng phương pháp nhận dạng rủi ro: Áp dụng phương pháp bảng liệt kê dấu hiệu rủi ro, phân tích nhận dạng rủi ro bằng đồ thị trực quan.
   • Áp dụng thông lệ tốt nhất về báo cáo rủi ro tín dụng và công bố thông tin minh bạch theo khuyến nghị quốc tế.
   • Xây dựng quy trình phản ứng linh hoạt của ngân hàng trước các khó khăn đột xuất của khách hàng doanh nghiệp nhằm đồng hành tháo gỡ khó khăn, phục hồi nguồn thu nợ.
   • Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Đào tạo định kỳ kỹ năng thẩm định tài chính, bồi dưỡng đạo đức nghề nghiệp và nâng cao trách nhiệm cá nhân của cán bộ tín dụng.
   • Tối ưu hóa sự phối hợp giữa ba bộ phận: Phòng Quan hệ khách hàng, Phòng Quản trị tín dụng và Phòng Quản lý rủi ro theo mô hình vận hành khoa học, độc lập và giám sát chéo.
   • Đẩy mạnh đầu tư hiện đại hóa công nghệ ngân hàng: Nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ phân tích dữ liệu, tự động hóa khâu giám sát nợ và giảm thiểu can thiệp thủ công.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã phản ánh trung thực và toàn diện bức tranh hoạt động tín dụng cùng công tác quản trị rủi ro tại VietinBank Hoàng Mai giai đoạn 2011 - 2013 với các kết quả cụ thể:

• Làm rõ sự gia tăng quy mô tổng dư nợ từ 1.438,8 tỷ đồng (2011) lên 2.900,0 tỷ đồng (2013).
• Phản ánh chính xác sự suy giảm chất lượng tín dụng do ảnh hưởng khủng hoảng kinh tế: tỷ lệ nợ quá hạn tăng vọt từ 17,8% lên 35,8%; nợ xấu từ 0% năm 2011 tăng lên 1,5% năm 2012 và chạm mức 4,0% (124,92 tỷ đồng) vào năm 2013, vượt trần kiểm soát 3% của Ngân hàng Nhà nước.
• Xác định điểm nghẽn rủi ro tập trung khi dư nợ doanh nghiệp chiếm xấp xỉ 89% - 91% tổng dư nợ và nợ quá hạn doanh nghiệp nhà nước chiếm từ 90,6% đến 94% tổng nợ quá hạn của phân khúc doanh nghiệp vừa và nhỏ.
• Phân tích chi tiết quy mô trích lập dự phòng rủi ro đạt 113,72 tỷ đồng và dư nợ phải xử lý bằng dự phòng lên tới 173,6 tỷ đồng vào năm 2013.

Về mặt giải pháp, tác giả đã hệ thống hóa các nhóm biện pháp có tính khả thi, phân định rành mạch giữa khâu phòng ngừa trước giải ngân, khâu hạn chế/xử lý tổn thất sau giải ngân và các giải pháp nền tảng về tổ chức bộ máy, nhân lực, công nghệ theo mô hình phân tách chức năng độc lập của VietinBank.

Đóng góp của khóa luận thể hiện ở việc thu thập và phân tích chuỗi dữ liệu thực tế độc lập tại một chi nhánh ngân hàng thương mại cấp I trong giai đoạn thị trường tài chính Việt Nam bước vào chu kỳ xử lý nợ xấu căng thẳng; liên hệ trực tiếp việc phân loại nợ giữa quy định pháp lý (Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định 1627/2001/QĐ-NHNN) với thực tiễn ghi nhận tại đơn vị.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn một số điểm hạn chế do giới hạn tiếp cận dữ liệu và phạm vi nghiên cứu:

• Giới hạn chuỗi dữ liệu: Số liệu khảo sát thực nghiệm tập trung trong giai đoạn 2011 - 2013, phản ánh giai đoạn trước khi Thông tư 02/2013/TT-NHNN về phân loại nợ có hiệu lực thi hành đầy đủ, do đó chưa đo lường được tác động của khung pháp lý mới đối với số liệu nợ xấu.
• Giới hạn phạm vi đơn vị: Nghiên cứu điển cứu tại một chi nhánh cấp I (Chi nhánh Hoàng Mai) chịu cơ chế hạch toán lợi nhuận và trích lập chi phí dự phòng chung tập trung tại Hội sở chính VietinBank, nên các chỉ tiêu phản ánh chi phí dự phòng trên báo cáo kết quả kinh doanh chưa thể hiện đầy đủ như ở cấp độ toàn hệ thống pháp nhân ngân hàng.
• Một số mô hình đo lường hiện đại (như VaR, RAROC, mô hình phái sinh tín dụng TRS) mới dừng lại ở việc tổng thuật lý thuyết trong chương 1 mà chưa có đủ dữ liệu định lượng thực nghiệm để mô phỏng tính toán trực tiếp trên danh mục nợ của chi nhánh.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng chuỗi số liệu sau năm 2013 để đánh giá hiệu quả của các giải pháp xử lý nợ xấu qua Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC); nghiên cứu so sánh đối chiếu giữa các chi nhánh ngân hàng trên địa bàn Hà Nội; và ứng dụng thực nghiệm các thuật toán xếp hạng tín dụng nội bộ, mô hình tổn thất kinh tế khi hạ tầng dữ liệu khách hàng được làm giàu.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính, Ngân hàng, Quản trị kinh doanh tham khảo về phương pháp xây dựng đề tài khóa luận phân tích thực trạng tín dụng và quản trị rủi ro tại một chi nhánh ngân hàng thương mại cụ thể.
• Những người nghiên cứu về quản trị rủi ro ngân hàng: Khóa luận cung cấp khung tổng quan lý thuyết khá chi tiết về các mô hình đo lường rủi ro tín dụng (mô hình 6C, Basel II, điểm số Z của Altman, ma trận Moody's, VaR, RAROC) và cách thức tổ chức bộ máy quản lý rủi ro phân tán - tập trung.
• Cán bộ tín dụng và nhân sự quản lý rủi ro tại các ngân hàng thương mại: Tham khảo các bảng đối chiếu dữ liệu phân loại nhóm nợ, cơ cấu nợ quá hạn theo thành phần kinh tế, cùng các khuyến nghị nghiệp vụ liên quan đến đồng tài trợ, bảo hiểm tín dụng và phân tách chức năng kiểm soát chéo giữa các phòng ban.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ nợ xấu tại Chi nhánh VietinBank Hoàng Mai biến động như thế nào trong giai đoạn 2011 - 2013?
Năm 2011, chi nhánh không ghi nhận nợ xấu (tỷ lệ 0%). Năm 2012, nợ xấu phát sinh 3,38 tỷ đồng (tỷ lệ 1,5% tổng dư nợ). Đến năm 2013, nợ xấu tăng vọt lên 124,92 tỷ đồng, đưa tỷ lệ nợ xấu lên mức 4,0% tổng dư nợ, vượt ngưỡng quy định 3% của Ngân hàng Nhà nước. Trong đó, nợ nhóm 3 chiếm 72% và nợ nhóm 5 chiếm 27,54%.

2. Vì sao tỷ lệ nợ quá hạn của chi nhánh năm 2013 tăng đột biến lên mức 35,8% tổng dư nợ?
Nguyên nhân chủ yếu do hoạt động sản xuất kinh doanh của nhiều khách hàng doanh nghiệp và cá nhân gặp đình trệ, hàng hóa tồn đọng lớn dẫn tới mất khả năng thanh toán đúng hạn trong bối cảnh suy thoái kinh tế. Đồng thời, chi nhánh áp dụng quy định chuyển nợ quá hạn theo Quyết định 1627/2001/QĐ-NHNN: khi khách hàng trễ hạn một kỳ trả nợ hoặc thiếu giấy tờ, toàn bộ dư nợ của hợp đồng tín dụng đó đều bị chuyển sang nợ quá hạn.

3. Cơ cấu dư nợ theo đối tượng khách hàng tại Chi nhánh VietinBank Hoàng Mai có đặc điểm gì nổi bật?
Dư nợ tín dụng của chi nhánh tập trung chủ yếu vào đối tượng khách hàng doanh nghiệp, chiếm tỷ trọng từ 88,6% đến 91,2% tổng dư nợ trong cả ba năm 2011 - 2013 (đạt 2.580 tỷ đồng năm 2013). Đáng chú ý, trong phân khúc doanh nghiệp vừa và nhỏ, nợ quá hạn của các doanh nghiệp nhà nước luôn chiếm từ 90,6% đến 94% tổng nợ quá hạn.

4. Khóa luận tổng thuật những mô hình định lượng đo lường rủi ro tín dụng nào trong phần lý thuyết?
Tác giả đã trình bày các mô hình: Mô hình xác định tổn thất dự kiến theo Basel II ($EL = PD \times LGD \times EAD$); Mô hình điểm số Z của Edward Altman phân loại nguy cơ vỡ nợ; Bảng xếp hạng tín dụng doanh nghiệp của Moody's; Mô hình Giá trị chịu rủi ro (VaR) và Mô hình tỷ suất sinh lời trên vốn có điều chỉnh rủi ro (RAROC).

5. Lợi nhuận sau thuế của Chi nhánh VietinBank Hoàng Mai năm 2013 tăng trưởng ra sao và do yếu tố nào chi phối?
Lợi nhuận sau thuế năm 2013 của chi nhánh đạt 91.157 triệu đồng, tăng 237,47% (tăng tuyệt đối 64.157 triệu đồng) so với năm 2012 (27.000 triệu đồng). Sự gia tăng này chủ yếu nhờ thu nhập lãi thuần tăng vọt 114,06% (đạt 130.761 triệu đồng), trong đó thu nhập từ lãi cho vay khách hàng chiếm trên 80% tổng thu nhập từ lãi.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lại Ánh Tuyết đã phản ánh trung thực thực trạng công tác tín dụng và rủi ro tín dụng tại Chi nhánh VietinBank Hoàng Mai giai đoạn 2011 - 2013 thông qua hệ thống dữ liệu định lượng cụ thể. Nghiên cứu đã chỉ rõ áp lực gia tăng nợ xấu và nợ quá hạn xuất phát từ tác động kép của suy thoái kinh tế và tính chất rủi ro tập trung vào khu vực doanh nghiệp. Trên cơ sở đó, công trình đề xuất các nhóm giải pháp toàn diện về phòng ngừa, hạn chế rủi ro và kiện toàn cơ chế phối hợp nội bộ nhằm nâng cao an toàn hoạt động cho chi nhánh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ RỦI TO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Hoạt động tín dụng của Ngân hàng Thương mại 1. Khái niệm, bản chất và vai trò của tín dụng Ngân hàng "TDNH là mối quan hệ tín dụng giữa một bên là NH với một bên là các chủ thể khác trong nền kinh tế, trong đó NH đóng vai trò vừa là người đi vay vừa là người cho vay, hay nói cách khác, NH là một trung gian tài chính luân chuyển vốn từ nơi tạm thừa vốn sang nơi thiếu. Giá (lãi suất) của khoản vay do NH ấn định cho KH vay là mức lợi tức mà KH phải trả trong suốt khoản thời gian tồn tại của khoản vay".

(Nguồn: Theo VietinBank.vn) Xét về bản chất, tín dụng là một giao dịch về tài sản trên cơ sở hoàn trả với các đặc trưng sau: Thứ nhất, tài sản giao dịch trong quan hệ tín dụng bao gồm hai hình thức là tiền hay hiện vật. Thứ hai, tín dụng phải tuân thủ theo nguyên tắc hoàn trả, vì vậy người cho vay khi chuyển giao tài sản cho người đi vay sử dụng phải có cơ sở để tin rằng người đi vay sẽ trả đúng hạn. Thứ ba, giá trị được hoàn trả thông thường phải lớn hơn giá trị lúc cho vay hay nói cách khác người đi vay phải trả thêm phần thêm phần lãi ngoài vốn gốc. Thứ tư, tiền vay được cấp trên cơ sở cam kết hoàn trả vô điều kiện, có nghĩa là bên đi vay cam kết hoàn trả vô điều kiện cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán.

Vai trò của TDNH Tín dụng NH đóng vai trò trung gian giải quyết mâu thuẫn phát trình trong quá trình tuần hoàn chu chuyển vốn của DN: Trong quá trình sản xuất kinh doanh, để duy trì hoạt động liên tục đòi hỏi vốn của DN phải đồng thời tồn tại ở ba giai đoạn :dự trữ, sản xuất và lưu thông. Khi không có sự ăn khớp về mặt thời gian và khối lượng vật tư hàng hóa cần mua với việc tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa ở từng DN thì tất yếu xảy ra hiện tượng tạm thời thừa vốn hoặc thiếu vốn. Thông thường các DN thiếu vốn khi có nhu cầu mua, dự trữ vật tư hàng hóa và có vốn nhàn rỗi khi bán được sản phẩm hàng hóa mà chưa có nhu cầu chi tiêu. Trong toàn bộ nền kinh tế ở một thời điểm nhất định sẽ có hai hiện tượng trái ngược tạo nên mâu thuẫn của quá trình tuần hoàn và chu chuyển vốn: Một nhóm DN tạm thời thừa vốn (bán được hàng nhưng chưa có nhu cầu chi tiêu hoặc chi tiêu thấp).

Một nhóm DN khác tạm thời thiếu vốn (hàng chưa bán được nhưng đã phát sinh nhu cầu chi tiêu, hoặc cần mở rộng hoạt động kinh doanh đổi mới kĩ thuật, công nghệ…). Với nghiệp vụ huy động vốn, NH thương mại tạo điều 1 Thang Long University Library kiện cho các DN có cơ hội đầu tư, sinh lời từ nguồn vốn nhàn rỗi tạm thời. Bằng nguồn vốn huy động được từ các NH có điều kiện đáp ứng vốn cho các DN có nhu cầu vay vốn. Là cầu nối giữa bên thừa vốn và bên thiếu vốn tạm thời.

tín dụng NH góp phần điều hòa vốn trong toàn bộ nền kinh tế, tạo điều kiện cho quá trình sản xuất kinh doanh được tiến hành một cách liên tục, không bị gián đoạn. TDNH góp phần giải quyết mẫu thuẫn giữa chu kì thu nhập và chu kì tiêu dùng: Tiêu dùng của mỗi cá nhân trong xã hội phụ thuộc vào thu nhập do lao động của họ tạo ra. Trong khi nhu cầu tiêu dùng cần thiết tối thiểu của mỗi cá nhân không ngừng tăng thêm theo thời gian thì thu nhập của họ không phải lúc nào cũng ổn định. Trong thời gian đầu của cuộc sống, con người phải phải học tập, học nghề, chờ việc, …họ hầu như chưa tạo ra khoản thu nhập đáng kể nào, nhưng lại có nhu cầu chi tiêu cao.

Khi đã tham gia vào quá trình sản xuất xã hội, lao động của họ không những tạo ra thu nhập đủ để đáp ứng nhu cầu chi tiêu mà còn có khả năng dành một phần để tích lũy, tích lũy để thỏa mãn một nhu cầu cao hơn hay để dự phòng. Huy động vốn tiền tệ của nhóm những cá nhân có khoản thu nhập dành cho tích lũy và dự phòng và cho vay đối với những nhóm cá nhân có thu nhập thấp hơn nhu cầu chi tiêu, tín dụng NH không chỉ giải quyết được mâu thuẫn giữ chu kỳ thu nhập và chu kỳ tiêu dùng của các cá nhân mà còn góp phần nâng cao đời sống cho người lao động, kích thích sản xuất phát triển. TDNH thu hút nguồn vốn tiết kiệm và thúc đẩy nhanh quá trình tập trung vốn, đáp ứng nhu cầu đầu tư phát triển kinh tế: Trong mỗi DN và trong toàn thể xã hội không chỉ có tái sản xuất giản đơn mà tái xuất còn là một quá trình thường xuyên mở rộng và phát triển, vì vậy cần một lượng vốn tương xứng. Đối với DN vốn tự có dùng để đầu tư có giới hạn, bên cạnh đó việc huy động vốn trực tiếp đòi hỏi những điều kiện hết sức chặt chẽ mà không phải DN nào cũng thực hiện được, trong trường hợp này vốn tín dụng là nguồn tài trợ quan trọng cho nhu cầu đầu tư.

Tín dụng thực hiện huy động vốn tiết kiệm cá nhân, DN, nhà nước để đáp ứng như cầu đầu tư, phát triển kinh tế. Mỗi khoản tiết kiệm có mục đích nhất định, nhưng trong khoảng thời gian chưa thực hiện được mục đích đã định các chủ sở hữu nó có thể gửi vào NH để kiếm lời. Bằng việc thu hút nguồn vốn tiết kiệm đáp ứng cho nhu cầu đầu tư, tín dụng NH là cầu nối giữa tiết kiệm và đầu tư. Tín dụng góp phần ổn định tiền tệ, ổn định giá cả: Với sự hoạt động của hệ thống tín dụng,các nguồn tiền nhàn rỗi của các cá nhân và DN đc tập trung lại và sau đó tín dụng tiến hành phân phối các nguồn vốn đã được tập trung này nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất, lưu thông hàng hóa cũng như nhu cầu tiêu dùng trong toàn xã hội.

Thông qua kênh tín dụng, bằng chính sách tiền tệ thích hợp cho từng giai đoạn nhà nước có thể điều tiết lượng tiền cung ứng cho nền kinh tế góp phần ổn định tiền tệ và giá cả. 2 TDNH góp phần ổn định đời sống của dân cư, tạo công ăn việc làm và đảm bảo trật tự xã hội: Do tín dụng có vai trò thúc đẩy nền kinh tế phát triển, sản xuất hàng hóa và dịch vụ ngày càng gia tăng, thỏa mãn nhu cầu đời sống của người lao động. Bên cạnh đó, việc cung ứng vốn tín dụng cho nền kinh tế tạo ra khả năng khai thác các tiềm năng sẵn có trong xã hội về tài nguyên thiên nhiên, lao động… từ đó có thể thu hút nhiều lực lượng lao động của xã hôi, tạo công ăn việc làm. Một xã hội phát triển lành mạnh, đời sống được ổn định, ai cũng có công ăn việc làm.

TDNH góp phần tăng cường chế độ hạch toán kinh tế của các DN và các tổ chức kinh tế sử dụng vốn vay: Đặc trưng của tín dụng là người vay vốn phải hoàn trả cả vốn và lãi đúng thời hạn ghi trong hợp đồng tín dụng, nếu vi phạm phải chịu theo lãi suất quá hạn hoặc phải chịu các biện pháp chế tài khác. Bằng những hoạt động như vậy, nên các DN vay vốn thường xuyên phải quan tâm thực hiện chế độ hạch toán kinh tế, giảm chi phí sản xuất kinh doanh, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, đó cũng là điều kiện quyết định đến khả năng hoàn trả vốn vay và tăng tích lũy cho DN. Phân loại hoạt động tín dụng của Ngân hàng Thương mại NH cung cấp rất nhiều loại tín dụng, cho nhiều đối tượng KH với những mục đích sử dụng khác nhau. Để có cái nhìn trực diện, tổng quát và tránh nhầm lẫn ta phân loại tín dụng theo một số chỉ tiêu sau: 1.

Căn cứ vào thời gian tín dụng Ngân hàng Căn cứ vào thời gian tín dụng NH được chia ra làm ba loại: Tín dụng ngắn hạn là các khoản tín dụng có thời gian cho vay đến 12 tháng. Loại hình tín dụng này thông thường được áp dụng với nhiều loại hình KH dưới hình thức vay hạn mức tín dụng từng lần. Thông thường KH sẽ có một phần tài sản để đảm bảo cho toàn bộ món vay. Tín dụng trung hạn là các khoản tín dụng có thời gian cho vay từ 12 tháng đến 60 tháng.

Đây thường là hình thức NH cấp tín dụng cho các dự án mua sắm máy móc thiết bị, các dự án nhà xưởng, kho bãi… thông thường tài sản hình thành từ vốn vay sẽ được dùng để thế chấp NH. Tài sản trung hạn là các khoản tín dụng có thời gian cho vay từ 60 tháng trở lên. Đây thường là hình thức NH cấp tín dụng cho các dự án mua sắm dây truyền thiết bị đồng bộ, dự án xây dựng cơ sở hạ tầng. tài sản thế chấp chủ yếu là tài sản hình thành từ nguồn vốn vay.

3 Thang Long University Library 1. Căn cứ vào biện pháp bảo đảm Căn cứ vào biện pháp bảo đảm, tín dụng NH được chia ra làm hai loại: Tín dụng có bảo đảm bằng tài sản là các khoản tín dụng mà theo đó nghĩa vụ trả nợ của KH được cam kết bảo đảm thực hiện bằng tài sản cầm cố, thế chấp của KH vay hoặc bảo đảm bằng tài sản của bên thứ ba. Loại hình đảm bảo này cho NH có độ an toàn cao hơn,khả năng mất vốn thấp hơn do NH có thể phát mại tài sản để thu hồi vốn trong trường hợp KH không có khả năng thanh toán nợ đến hạn. Tín dụng không có bảo đảm bằng tài sản là các khoản tín dụng mà theo đó là nghĩa vụ trả nợ của KH không được cam kết bảo đảm bằng tài sản cầm cố, thế chấp của KH hoặc bảo lãnh tài sản của bên thứ ba.

Loại hình tín dụng này khá rủi ro với NH nên NH chỉ áp dụng đối với những KH có uy tín, được NH tín nhiệm và là KH truyền thống, chiến lược của NH. Rủi ro tín dụng của Ngân hàng Thương mại 1. Khái niệm rủi ro tín dụng Danh từ “rủi ro” đã được nhiều nhà kinh tế học định nghĩa theo nhiều cách thức khác nhau. Frank Knight một học giả người Mỹ, định nghĩa: “Rủi ro là sự bất trắc có thể đo lường được”.

Allan Willett cho “rủi ro là sự bất trắc cụ thể liên quan đến một số biến cố không mong đợi”.