Luận văn thạc sĩ quy mô đòn bẩy tài chính và mức độ chấp nhận rủi ro của các ngân hàng thương mại tại việt nam

Nghiên cứu quy mô đòn bẩy tài chính và mức độ chấp nhận rủi ro của ngân hàng thương mại tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về ngành tài chính.

• Tác giả: Diệp Nhật Tuấn
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Quy Mô, Đòn Bẩy Tài Chính Và Mức Độ Chấp Nhận Rủi Ro Của Các Ngân Hàng Thương Mại Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Giới thiệu lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu
• 1.6. Cấu trúc của đề tài
• 2. PHẦN 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Khung Lý Thuyết
• 3. PHẦN 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình nghiên cứu
• 3.2. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.3. Mô tả biến nghiên cứu
• 3.4. Biến đo lường mức độ chấp nhận rủi ro (biến phụ thuộc)
• 3.5. Biến đo lường quy mô hoạt động ngân hàng
• 3.6. Biến đo lường sự quản trị công ty
• 3.7. Biến tỷ lệ sở hữu của CEO/chủ tịch hội đồng quản trị
• 3.8. Biến tỷ lệ giá thị trường trên giá trị sổ sách (Market to book ratio)
• 3.9. Biến số năm thành lập ngân hàng
• 3.10. Biến giả sở hữu nhà nước
• 3.11. Biến giả khủng hoảng tài chính
• 3.12. Biến kiểm soát GDP và CPI
• 3.13. Phương pháp nghiên cứu và quy trình nghiên cứu
• 4. PHẦN 4: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Phân tích thống kê mô tả các biến trong mô hình
• 4.2. Sự tương quan giữa các biến và hiện tượng đa cộng tuyến
• 4.3. Phân tích kết quả hồi quy
• 4.4. Phân tích tổng hợp biến quy mô bằng mô hình 2SLS
• 4.5. Sử dụng thông số khác đại diện biến quy mô
• 4.6. Kiểm tra tác động của biến khủng hoảng
• 4.7. Phân tích chi tiết các nhân tố trong Z-score
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Kiến nghị đối với các ngân hàng
• 5.2. Kiến nghị đối với các nhà lập chính sách
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về đòn bẩy tài chính và rủi ro ngân hàng tại Việt Nam

Đòn bẩy tài chính là một công cụ quan trọng trong quản lý tài chính của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Nó cho phép ngân hàng gia tăng lợi nhuận thông qua việc sử dụng vốn vay. Tuy nhiên, việc sử dụng đòn bẩy tài chính cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế không ổn định. Rủi ro ngân hàng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống tài chính quốc gia, do đó việc hiểu rõ mối quan hệ giữa đòn bẩy tài chính và rủi ro là rất cần thiết.

1.1. Định nghĩa và vai trò của đòn bẩy tài chính

Đòn bẩy tài chính được định nghĩa là tỷ lệ giữa nợ và vốn chủ sở hữu. Nó cho phép ngân hàng tăng cường khả năng sinh lời nhưng cũng làm tăng rủi ro tài chính. Việc sử dụng đòn bẩy tài chính hợp lý có thể giúp ngân hàng tối ưu hóa lợi nhuận, nhưng nếu không kiểm soát tốt, nó có thể dẫn đến tình trạng phá sản.

1.2. Tình hình rủi ro ngân hàng tại Việt Nam hiện nay

Rủi ro ngân hàng tại Việt Nam đang ở mức báo động với tỷ lệ nợ xấu gia tăng. Các ngân hàng thương mại thường xuyên phải đối mặt với áp lực từ việc gia tăng tín dụng và cạnh tranh lãi suất. Điều này dẫn đến việc chấp nhận rủi ro cao hơn trong hoạt động cho vay, ảnh hưởng đến sự ổn định của toàn bộ hệ thống tài chính.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý rủi ro ngân hàng

Quản lý rủi ro ngân hàng là một thách thức lớn đối với các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Các yếu tố như quy mô hoạt động, đòn bẩy tài chính và quản trị rủi ro đều có ảnh hưởng đến mức độ chấp nhận rủi ro. Việc thiếu các quy định chặt chẽ và cơ chế giám sát hiệu quả cũng làm gia tăng rủi ro trong hoạt động ngân hàng.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến mức độ chấp nhận rủi ro

Mức độ chấp nhận rủi ro của các ngân hàng thương mại phụ thuộc vào nhiều yếu tố như quy mô hoạt động, cấu trúc vốn và khả năng quản lý rủi ro. Các ngân hàng lớn thường có xu hướng chấp nhận rủi ro cao hơn do có khả năng nhận được sự hỗ trợ từ chính phủ trong trường hợp khủng hoảng.

2.2. Thách thức trong việc quản lý rủi ro

Một trong những thách thức lớn nhất trong quản lý rủi ro ngân hàng là việc thiếu thông tin và dữ liệu chính xác. Nhiều ngân hàng vẫn chưa áp dụng các công cụ phân tích rủi ro hiện đại, dẫn đến việc đánh giá rủi ro không chính xác và quyết định đầu tư sai lầm.

III. Phương pháp quản lý rủi ro hiệu quả cho ngân hàng

Để giảm thiểu rủi ro trong hoạt động ngân hàng, các ngân hàng thương mại cần áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro hiệu quả. Việc xây dựng một hệ thống quản lý rủi ro toàn diện sẽ giúp ngân hàng nhận diện và đánh giá rủi ro một cách chính xác hơn.

3.1. Xây dựng hệ thống quản lý rủi ro toàn diện

Hệ thống quản lý rủi ro cần bao gồm các quy trình đánh giá, giám sát và kiểm soát rủi ro. Các ngân hàng cần thiết lập các chỉ tiêu rõ ràng để theo dõi và đánh giá mức độ rủi ro trong hoạt động của mình.

3.2. Đào tạo nhân viên về quản lý rủi ro

Đào tạo nhân viên về quản lý rủi ro là một yếu tố quan trọng để nâng cao nhận thức và khả năng xử lý rủi ro. Các ngân hàng cần tổ chức các khóa đào tạo thường xuyên để cập nhật kiến thức và kỹ năng cho nhân viên.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về mối quan hệ giữa đòn bẩy tài chính và rủi ro ngân hàng tại Việt Nam đã chỉ ra rằng việc sử dụng đòn bẩy tài chính cao có thể dẫn đến mức độ chấp nhận rủi ro cao hơn. Các ngân hàng cần cân nhắc kỹ lưỡng trước khi quyết định tăng cường đòn bẩy tài chính.

4.1. Kết quả nghiên cứu về mối quan hệ giữa quy mô và rủi ro

Nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ tích cực giữa quy mô hoạt động và mức độ chấp nhận rủi ro. Các ngân hàng lớn thường có xu hướng chấp nhận rủi ro cao hơn để tìm kiếm lợi nhuận.

4.2. Ứng dụng các phương pháp quản lý rủi ro

Các ngân hàng thương mại tại Việt Nam đã bắt đầu áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro hiện đại như mô hình Z-score để đánh giá mức độ chấp nhận rủi ro. Điều này giúp ngân hàng có cái nhìn rõ hơn về tình hình tài chính của mình.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng việc quản lý rủi ro ngân hàng là rất quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Các ngân hàng cần có những chiến lược rõ ràng để giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động.

5.1. Tầm quan trọng của quản lý rủi ro

Quản lý rủi ro không chỉ giúp ngân hàng bảo vệ tài sản mà còn nâng cao uy tín và sự tin tưởng từ phía khách hàng. Điều này là rất cần thiết trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, các ngân hàng cần tiếp tục cải thiện hệ thống quản lý rủi ro và áp dụng công nghệ mới để nâng cao hiệu quả hoạt động. Việc này sẽ giúp ngân hàng duy trì sự ổn định và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2007 đến năm 2015, hệ thống các ngân hàng thương mại tại Việt Nam đã trải qua nhiều biến động lớn, đặc biệt là tác động từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008-2009. Theo số liệu thu thập từ 28 ngân hàng thương mại với 246 quan sát, tổng tài sản trung bình của các ngân hàng đạt khoảng 107 nghìn tỷ đồng, trong khi tổng doanh thu trung bình là 3,443 tỷ đồng. Mức độ chấp nhận rủi ro được đo lường bằng hệ số Z-score có giá trị trung bình là 42, cho thấy mức độ rủi ro của các ngân hàng Việt Nam vẫn còn khá cao so với các ngân hàng trong khu vực và thế giới. Vấn đề nghiên cứu tập trung vào mối quan hệ giữa quy mô hoạt động, đòn bẩy tài chính và mức độ chấp nhận rủi ro của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Mục tiêu chính là xác định xem quy mô hoạt động có ảnh hưởng như thế nào đến mức độ chấp nhận rủi ro, đồng thời phân tích vai trò của các yếu tố quản trị, sở hữu và các biến vĩ mô trong việc điều chỉnh mức độ rủi ro này. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các ngân hàng thương mại tại Việt Nam trong giai đoạn 2007-2015, với dữ liệu tài chính được thu thập từ Vietstock và các báo cáo thường niên chính thức. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách và lãnh đạo ngân hàng nhằm xây dựng chiến lược quản trị rủi ro hiệu quả, góp phần nâng cao sự ổn định và phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết "Too Big To Fail" (TBTF), theo đó các ngân hàng có quy mô lớn thường có xu hướng chấp nhận rủi ro cao hơn do được kỳ vọng sẽ nhận được sự hỗ trợ từ chính phủ khi gặp khó khăn. Lý thuyết này giải thích động cơ gia tăng rủi ro nhằm tìm kiếm lợi nhuận cao hơn trong khi giảm thiểu thiệt hại khi rủi ro xảy ra. Bên cạnh đó, lý thuyết quản trị doanh nghiệp hiện đại cho rằng quản trị tốt sẽ giúp giảm thiểu rủi ro thông qua việc đầu tư vào các dự án có giá trị hiện tại thuần (NPV) dương và ổn định dòng tiền. Tuy nhiên, theo lý thuyết quyền chọn (option theory), nhà quản lý có thể gia tăng rủi ro để tăng giá trị quyền chọn cổ phiếu, dẫn đến mối quan hệ không chắc chắn giữa quản trị và rủi ro. Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm:

• Z-score: chỉ số đo lường mức độ chấp nhận rủi ro, tính bằng tỷ lệ giữa lợi nhuận trên tài sản cộng vốn tự có chia cho độ lệch chuẩn lợi nhuận trên tài sản.
• Quy mô hoạt động (Size): được đo bằng tổng tài sản hoặc tổng doanh thu của ngân hàng.
• Đòn bẩy tài chính (CAR): tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản, phản ánh mức độ sử dụng vốn vay.
• Quản trị công ty: đo lường bằng giá trị cổ phiếu sở hữu của chủ tịch hội đồng quản trị hoặc CEO.
• Biến kiểm soát vĩ mô: GDP, CPI và biến giả khủng hoảng tài chính.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng (panel data) thu thập từ 28 ngân hàng thương mại tại Việt Nam trong giai đoạn 2007-2015, với tổng số 246 quan sát. Dữ liệu được lấy từ Vietstock và bổ sung thủ công từ các báo cáo tài chính, báo cáo thường niên của các ngân hàng. Phương pháp phân tích chính là hồi quy dữ liệu bảng với các mô hình Robust Check và Fixed Effect nhằm kiểm tra mối quan hệ giữa quy mô hoạt động và mức độ chấp nhận rủi ro. Để xử lý vấn đề nội sinh, mô hình Two-Stage Least Squares (2SLS) được áp dụng, sử dụng các biến công cụ như biến giả niêm yết trên sàn chứng khoán, số lượng nhân viên và số lượng chi nhánh. Ngoài ra, nghiên cứu còn sử dụng biến thay thế quy mô là tổng doanh thu để kiểm định tính vững của mô hình. Các biến kiểm soát như tỷ lệ sở hữu của CEO, giá trị cổ phiếu sở hữu, tuổi đời ngân hàng, sở hữu nhà nước, biến giả khủng hoảng tài chính, GDP và CPI cũng được đưa vào mô hình để đảm bảo kết quả chính xác và toàn diện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ tương quan dương giữa quy mô tài sản và mức độ chấp nhận rủi ro: Kết quả hồi quy cho thấy biến logarit tổng tài sản có hệ số dương và có ý nghĩa thống kê với mức ý nghĩa 1%, cho thấy ngân hàng có quy mô lớn hơn có xu hướng chấp nhận rủi ro cao hơn. Ví dụ, ngân hàng BIDV với tổng tài sản lên đến 850,670 tỷ đồng có mức độ rủi ro cao hơn so với các ngân hàng nhỏ như Vietcapitalbank với tổng tài sản 2,036 tỷ đồng.
2. Mức độ chấp nhận rủi ro chủ yếu thông qua gia tăng đòn bẩy tài chính: Phân tích chi tiết các thành phần cấu thành Z-score cho thấy tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (CAR) có mối quan hệ âm với mức độ rủi ro, tức là đòn bẩy tài chính cao làm tăng rủi ro. Trung bình CAR của các ngân hàng là 11.38%, thấp hơn mức trung bình của các ngân hàng quốc tế, cho thấy các ngân hàng Việt Nam sử dụng đòn bẩy tài chính lớn để gia tăng rủi ro.
3. Quản trị tốt giúp giảm thiểu rủi ro: Giá trị cổ phiếu sở hữu của chủ tịch hội đồng quản trị hoặc CEO có mối tương quan âm với mức độ chấp nhận rủi ro, chứng tỏ các ngân hàng có sự quản trị tốt hơn sẽ có mức độ rủi ro thấp hơn, đặc biệt rõ ở các ngân hàng niêm yết trên sàn chứng khoán.
4. Mối quan hệ quy mô - rủi ro biến động theo giai đoạn khủng hoảng: Mối quan hệ tương quan dương giữa quy mô hoạt động và mức độ chấp nhận rủi ro xuất hiện rõ trong giai đoạn trước (2007-2008) và trong khủng hoảng tài chính (2009-2012), nhưng không còn rõ ràng trong giai đoạn sau khủng hoảng (2013-2015), phản ánh tác động của các chính sách tái cơ cấu và kiểm soát rủi ro chặt chẽ hơn sau khủng hoảng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của mối quan hệ tích cực giữa quy mô và rủi ro có thể giải thích bởi hiện tượng TBTF, khi các ngân hàng lớn có động cơ gia tăng rủi ro do kỳ vọng được hỗ trợ từ chính phủ. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu quốc tế như của Sanjai Bhagat và cộng sự (2015) tại Mỹ. Việc đòn bẩy tài chính là kênh chính gia tăng rủi ro cũng phản ánh thực trạng các ngân hàng Việt Nam sử dụng vốn vay nhiều để mở rộng hoạt động, trong khi tỷ lệ vốn tự có còn thấp so với chuẩn quốc tế. Mối quan hệ âm giữa quản trị công ty và rủi ro cho thấy vai trò quan trọng của việc gắn kết lợi ích giữa nhà quản lý và cổ đông trong việc kiểm soát rủi ro. Sự biến động của mối quan hệ quy mô - rủi ro qua các giai đoạn khủng hoảng cho thấy hiệu quả của các chính sách tái cấu trúc và giám sát ngân hàng sau khủng hoảng, giúp giảm thiểu rủi ro dù quy mô hoạt động vẫn được duy trì hoặc tăng trưởng. Các biểu đồ thể hiện mối quan hệ này có thể minh họa bằng biểu đồ đường thể hiện xu hướng Z-score theo quy mô qua từng năm, hoặc bảng so sánh hệ số hồi quy theo từng giai đoạn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường yêu cầu vốn tối thiểu (CAR) cho các ngân hàng thương mại: Động viên các ngân hàng nâng cao tỷ lệ vốn tự có nhằm giảm đòn bẩy tài chính và mức độ rủi ro, đặt mục tiêu tăng CAR lên trên 13% trong vòng 3 năm tới. Ngân hàng Nhà nước cần ban hành quy định cụ thể và giám sát chặt chẽ việc thực hiện.
2. Cải thiện quản trị ngân hàng thông qua tăng cường sở hữu của lãnh đạo: Khuyến khích chủ tịch hội đồng quản trị và CEO tăng tỷ lệ sở hữu cổ phiếu nhằm gắn kết lợi ích và giảm thiểu rủi ro, áp dụng chính sách thưởng cổ phiếu có điều kiện trong 2 năm tới. Các ngân hàng cần xây dựng cơ chế minh bạch và khuyến khích này.
3. Xây dựng lộ trình sàng lọc và tái cấu trúc ngân hàng yếu kém: Thực hiện M&A hoặc cho phá sản các ngân hàng không đủ năng lực tài chính, nhằm nâng cao chất lượng hệ thống ngân hàng, giảm thiểu rủi ro hệ thống trong vòng 5 năm tới. Cơ quan quản lý phối hợp với các tổ chức tài chính thực hiện.
4. Tăng cường giám sát và kiểm soát rủi ro trong giai đoạn biến động kinh tế: Thiết lập các chỉ số cảnh báo sớm và quy trình kiểm tra định kỳ nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi gia tăng rủi ro trong giai đoạn khủng hoảng hoặc biến động kinh tế. Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức giám sát chịu trách nhiệm thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách tài chính và ngân hàng: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các chính sách quản lý rủi ro và tái cấu trúc hệ thống ngân hàng phù hợp với thực tiễn Việt Nam.
2. Lãnh đạo và quản lý ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ tác động của quy mô và đòn bẩy tài chính đến rủi ro, từ đó điều chỉnh chiến lược phát triển và quản trị rủi ro hiệu quả.
3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm và mô hình phân tích tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo về rủi ro ngân hàng tại thị trường mới nổi.
4. Nhà đầu tư và cổ đông ngân hàng: Hiểu rõ hơn về mức độ rủi ro liên quan đến quy mô và quản trị ngân hàng, hỗ trợ quyết định đầu tư và giám sát hoạt động ngân hàng.

Câu hỏi thường gặp

1. Quy mô hoạt động ảnh hưởng thế nào đến mức độ chấp nhận rủi ro của ngân hàng?
   Nghiên cứu cho thấy quy mô hoạt động càng lớn thì mức độ chấp nhận rủi ro càng cao, chủ yếu do các ngân hàng lớn có xu hướng sử dụng đòn bẩy tài chính nhiều hơn để mở rộng hoạt động, đồng thời kỳ vọng được hỗ trợ khi gặp khó khăn.

2. Tại sao đòn bẩy tài chính lại là yếu tố chính ảnh hưởng đến rủi ro?
   Đòn bẩy tài chính cao làm tăng áp lực trả nợ và khả năng mất vốn chủ sở hữu, từ đó làm tăng rủi ro phá sản. Các ngân hàng Việt Nam có tỷ lệ CAR trung bình thấp, cho thấy mức độ sử dụng vốn vay lớn, làm gia tăng rủi ro hoạt động.

3. Quản trị công ty có vai trò như thế nào trong việc giảm rủi ro?
   Quản trị tốt, thể hiện qua việc lãnh đạo sở hữu cổ phiếu nhiều, giúp gắn kết lợi ích giữa nhà quản lý và cổ đông, từ đó giảm thiểu hành vi chấp nhận rủi ro quá mức và nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro.

4. Mối quan hệ giữa quy mô và rủi ro có thay đổi theo thời gian không?
   Có, mối quan hệ này rõ ràng trong giai đoạn trước và trong khủng hoảng tài chính, nhưng giảm dần và không rõ ràng trong giai đoạn sau khủng hoảng, phản ánh tác động tích cực của các chính sách tái cấu trúc và kiểm soát rủi ro.

5. Làm thế nào để các nhà quản lý ngân hàng áp dụng kết quả nghiên cứu này?
   Các nhà quản lý nên cân nhắc điều chỉnh quy mô hoạt động phù hợp với năng lực tài chính, tăng cường vốn tự có, cải thiện quản trị và áp dụng các biện pháp kiểm soát rủi ro nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững và ổn định của ngân hàng.

Kết luận

• Nghiên cứu xác nhận mối quan hệ tương quan dương giữa quy mô hoạt động và mức độ chấp nhận rủi ro của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam trong giai đoạn 2007-2015.
• Đòn bẩy tài chính là kênh chính qua đó quy mô tác động đến mức độ rủi ro, với tỷ lệ vốn chủ sở hữu trung bình thấp làm gia tăng rủi ro hoạt động.
• Quản trị công ty tốt, thể hiện qua sở hữu cổ phiếu của lãnh đạo, giúp giảm thiểu rủi ro trong hoạt động ngân hàng.
• Mối quan hệ quy mô - rủi ro biến động theo các giai đoạn kinh tế, đặc biệt giảm sau khủng hoảng nhờ các chính sách tái cấu trúc và kiểm soát rủi ro.
• Các bước tiếp theo bao gồm tăng cường yêu cầu vốn, cải thiện quản trị, sàng lọc ngân hàng yếu kém và nâng cao giám sát rủi ro nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà hoạch định chính sách và lãnh đạo ngân hàng cần áp dụng các khuyến nghị nghiên cứu để xây dựng hệ thống ngân hàng an toàn, hiệu quả và cạnh tranh trong khu vực và quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH  DIỆP NHẬT TUẤN QUY MÔ, ĐÒN BẨY TÀI CHÍNH VÀ MỨC ĐỘ CHẤP NHẬN RỦI RO CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH, NĂM 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH  DIỆP NHẬT TUẤN QUY MÔ, ĐÒN BẨY TÀI CHÍNH VÀ MỨC ĐỘ CHẤP NHẬN RỦI RO CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN KHẮC QUỐC BẢO TP.HỒ CHÍ MINH, NĂM 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng bài luận văn “Quy mô, đòn bẩy tài chính và mức độ chấp nhận rủi ro của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam” là công trình nghiên cứu của riêng rôi và có sự hỗ trợ của Giảng viên hướng dẫn là PGS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo. Các thông tin, dữ liệu sử dụng trong luận văn là trung thực; các nội dung trích dẫn đều được ghi rõ nguồn gốc, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn này chưa được công bố tại bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác.

Tp Hồ Chí Minh, Ngày … tháng 11 năm 2016 Người thực hiện Diệp Nhật Tuấn TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG TÓM TẮT. 1 PHẦN 1: GIỚI THIỆU. Giới thiệu lý do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu. Cấu trúc của đề tài.

7 PHẦN 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT. Tổng quan các nghiên cứu trước đây. 11 PHẦN 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Mô hình nghiên cứu.

Dữ liệu nghiên cứu. Mô tả biến nghiên cứu. Biến đo lường mức độ chấp nhận rủi ro (biến phụ thuộc). Biến đo lường quy mô hoạt động ngân hàng.

Biến đo lường sự quản trị công ty. Biến tỷ lệ sở hữu của CEO/chủ tịch hội đồng quản trị. Biến tỷ lệ giá thị trường trên giá trị sổ sách (Market to book ratio). Biến số năm thành lập ngân hàng.

Biến giả sở hữu nhà nước. Biến giả khủng hoảng tài chính. Biến kiểm soát GDP và CPI. Phương pháp nghiên cứu và quy trình nghiên cứu.

32 PHẦN 4: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. 38 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Phân tích thống kê mô tả các biến trong mô hình. Sự tương quan giữa các biến và hiện tượng đa cộng tuyến.

Phân tích kết quả hồi quy. Phân tích tổng hợp biến quy mô bằng mô hình 2SLS. Sử dụng thông số khác đại diện biến quy mô. Kiểm tra tác động của biến khủng hoảng.

Phân tích chi tiết các nhân tố trong Z-score. 58 PHẦN 5: KẾT LUẬN. Kiến nghị đối với các ngân hàng. Kiến nghị đối với các nhà lập chính sách.

65 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TBTF “Too big to fail”, Trạng thái quá lớn để thất bại NHTM Ngân hàng thương mại NH Ngân hàng M/B Market-to-book ratio, tỷ lệ giá trị thị trường trên giá trị sổ sách M&A Merger and Acquisition, hoạt động mua bán và sát nhập ASEAN Hiệp hội các nước khu vực Đông Nam Á NPV Net Present Value, giá trị hiện tại thuần PGD Phòng giao dịch ngân hàng OLS Ordinary Least Squares, mô hình hồi quy phương pháp bình phương nhỏ nhất 2SLS Two-Stages Least Squares, Mô hình hồi quy hai giai đoạn FE Fixed effect model, mô hình hồi quy tác động cố định GDP Tổng sản phẩm quốc nội CPI Chỉ số giá tiêu dùng hay tỷ lệ lạm phát BHC Bank Holding Company, Ngân hàng lớn niêm yết FED Cục dự trữ liên bang Mỹ TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1: Tổng quan các nghiên cứu trước đây .1: Tóm tắt biến nghiên cứu và kỳ vọng dấu .1: Thống kê mô tả các biến trong mô hình .2: Ma trận tương quan giữa các cặp biến trong mô hình .3: Kết quả hồi quy tại các ngân hàng thương mại Việt Nam không bao gồm biến M/B .4: Kết quả hồi quy tại các ngân hàng niêm yết có tính giá trị M/B .5: Kiểm định Hausman test về vấn đề nội sinh của mô hình .6: Kết quả hồi quy theo mô hình 2SLS .7: Kết quả hồi quy tại các ngân hàng thương mại Việt Nam không bao gồm biến M/B, biến tổng doanh thu đại diện cho quy mô hoạt động .8: Kết quả hồi quy kiểm tra tác động của biến khủng hoảng .9: Phân tích chi tiết các nhân tố trong Z-score. 58 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 TÓM TẮT Bài nghiên cứu này nhằm mục đích tìm hiểu mối quan hệ giữa quy mô hoạt động (Size) và mức độ chấp nhận rủi ro (Risk-taking) của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam giai đoạn từ năm 2007 đến năm 2015, qua đó đưa ra các kiến nghị cho các nhà lập chính sách và các lãnh đạo ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Sau khi áp dụng phương pháp định lượng bằng nhiều mô hình hồi quy khác nhau, tác giả tìm thấy bốn kết quả nghiên cứu như sau. Đầu tiên, có mối quan hệ tương quan dương giữa quy mô tài sản và mức độ chấp nhận rủi ro tại các ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn nghiên cứu từ năm 2007 đến năm 2015.

Thứ hai, việc phân tích chi tiết các yếu tố trong biến đo lường mức độ chấp nhận rủi ro (Z-score) cho thấy mức độ chấp nhận rủi ro tại các ngân hàng thương mại Việt Nam chủ yếu thông qua gia tăng mức độ đòn bẩy tài chính. Thứ ba, các ngân hàng có quản trị tốt hơn sẽ giảm thiểu rủi ro trong hoạt động, đặc biệt là tại các ngân hàng niêm yết trên sàn chứng khoán. Thứ tư, mối quan hệ tương quan dương giữa quy mô hoạt động và mức độ chấp nhận rủi ro xuất hiện trong giai đoạn trước (2007-2008) và trong khủng hoảng tài chính (2009-2012), tuy nhiên không xuất hiện trong giai đoạn sau khủng hoảng tài chính (2013-2015). TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 PHẦN 1: GIỚI THIỆU 1.

Giới thiệu lý do chọn đề tài Theo đề án 254 năm 2012 của Ngân hàng nhà nước Việt Nam về việc tái cơ cấu hệ thống các tổ chức tín dụng, mục tiêu đến năm 2020 Việt Nam cơ bản sẽ có những ngân hàng lớn theo hướng hiện đại, hoạt động an toàn, hiệu quả vững chắc đủ khả năng cạnh tranh với các tổ chức tín dụng lớn trong khu vực. Tuy nhiên, có phải quy mô ngân hàng càng lớn thì càng hoạt động càng hiệu quả và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động? Nhiều chuyên gia trên thế giới cho rằng quy mô ngân hàng quá lớn thì tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn, nguyên nhân do khi ngân hàng đạt được đến quy mô “Too big too fail” (TBTF) hay gọi là quá lớn để thất bại, Chính phủ dù muốn hay không muốn vẫn phải đảm bảo rằng trong trường hợp Ngân hàng bị mất thanh khoản hay gần đến bờ vực bị phá sản thì Chính phủ phải can thiệp để đảm bảo việc phá sản không xảy ra và tránh rủi ro đổ vỡ toàn bộ hệ thống tài chính của nền kinh tế. Do đó các ngân hàng lớn có nhiều động cơ hơn để gia tăng mức độ rủi ro trong hoạt động của mình nhằm tìm kiếm lợi nhuận cao trên thị trường trong khi đó rủi ro là do toàn bộ nền kinh tế gánh chịu. Việc đó làm gia tăng rủi ro cho toàn bộ hệ thống tài chính và cho cả nền kinh tế.

Tại Việt Nam, không chỉ các ngân hàng đạt được trạng thái TBTF mới có được sự cam kết đảm bảo của chính phủ mà cả các ngân hàng nhỏ cũng được chính phủ cam kết không để xảy ra tình trạng phá sản cho bất kỳ tổ chức tín dụng nào nhằm ổn định thị trường tài chính và giữ vững niềm tin của người dân (đặc biệt là người gửi tiết kiệm) và các nhà đầu tư trên thị trường. Do đó tại Việt Nam mức độ chấp nhận rủi ro trong hoạt động của các ngân hàng thương mại bao gồm cả các ngân hàng lớn và ngân hàng nhỏ thường rất cao và ảnh hưởng xấu đến toàn bộ nền kinh tế nước ta. Hệ thống ngân hàng Việt Nam đã và đang bị cuốn vào vòng xoáy của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, và hiện nay đã biểu hiện cho thấy các hệ lụy nguy hiểm sau: tốc độ tăng trưởng tín dụng cao, tập trung cho vay vào bất động sản, chứng khoán là những lĩnh vực rất rủi ro; lãi suất huy động cao và cạnh tranh lãi suất giữa các TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 ngân hàng không lành mạnh; nợ xấu tăng nhanh, tỷ lệ nợ xấu cao và khó xử lý; cơ cấu nguồn vốn ngắn hạn là chính, trong khi cho vay trung dài hạn chiếm quy mô lớn… Rõ ràng hệ thống ngân hàng Việt Nam có sự phát triển không bền vững và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Tình trạng rủi ro như hiện nay của hệ thống ngân hàng Việt Nam đang ở mức báo động, cần có sự can thiệp ngay của các nhà chức năng nhằm lành mạnh hóa thị trường tài chính và giảm nguy cơ đổ vỡ cho hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Nhận thấy mức độ chấp nhận rủi ro quá lớn của các ngân hàng thương mại Việt Nam, Chính phủ đã ban hành đề án 254 năm 2012 nhằm mục tiêu cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng tại Việt Nam, đảm bảo không để tình trạng đổ vỡ xảy ra. Khi giới thiệu về đề án 254 năm 2012 về tái cơ cấu hệ thống các tổ chức tín dụng, thống đốc ngân hàng nhà nước khi đó là ông Nguyễn Văn Bình đã phát biểu như sau: “Đập chuột nhưng không được vỡ bình”. Câu nói trên hàm ý các ngân hàng tại Việt Nam được ngân hàng nhà nước cam kết chắc chắn sẽ không bị phá sản dù thực tế hoạt động có yếu kém đến đâu. Đây có phải là một chính sách hay và phù hợp nhằm cơ cấu lại hệ thống ngân hàng hiện nay? Theo nhiều chuyên gia kinh tế, chính phủ cần mạnh dạn cho phá sản các ngân hàng hoạt động quá yếu kém không thể tái cơ cấu được, vì thực tế càng tìm cách cơ cấu lại các ngân hàng yếu kém này thì tổn thất cho nền kinh tế càng lớn, điển hình là tại ngân hàng Xây Dựng (CBBANK) và ngân hàng Đại Dương (OCEANBANK).