chương 1 của cuốn sách đã góp phần làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận chung nhất về cơ sở khoa học của công tác tổ chức trong HTCT như: khái niệm, vị trí, vai trò và bản chất khoa học của công tác tổ chức trong HTCT; góp phần làm cơ sở cho công tác tổ chức và cung cấp cơ sở dữ liệu nghiên cứu ban đầu cho ban đầu về khoa học tổ chức. Chương 2 cuốn sách đánh giá thực trạng công tác tổ chức trong HTCT; nghiên cứu thực trạng quán triệt và vận dụng cơ sở khoa học; thực trạng công tác nghiên cứu lý luận và công tác tổng kết thực tiễn về công tác tổ chức. Từ đó tìm ra nguyên nhân của hạn chế, đề xuất phương hướng và năm giải pháp tăng cường tính khoa học của công tác tổ chức trong HTCT. Cuốn sách cung cấp cho cho tác giả những dữ liệu khi nghiên cứu, tìm hiểu về HTCT và những vấn đề về công tác tổ chức nói chung, TCBM của HTCT nói riêng.
- Nguyễn Hữu Đổng (2009), Đảng và các tổ chức chính trị - xã hội trong hệ thống chính trị Việt Nam hiện nay [63]. Trước hết, cuốn sách giúp cho người đọc luan an 9 một cái nhìn tổng quát về khái niệm HTCT Việt Nam, khái niệm, chức năng, vai trò của ĐCSVN trong HTCT Việt Nam, các tổ chức CT-XH trong HTCT Việt Nam; mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và các tổ chức CT-XH. Tiếp đó, tác giả đánh giá thực trạng hoạt động, giải pháp nhằm xác định rõ chức năng và nâng cao vai trò của ĐCSVN, các tổ chức CT-XH; trong đó có những giải pháp điển hình như: đổi mới nhận thức về chức năng của các thành tố trong HTCT; phân định ranh giới, phạm vi hoạt động giữa Đảng, Nhà nước và các tổ chức CT-XH; thể chế hóa sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội. Cuốn sách là kết quả nghiên cứu chủ yếu của Đề tài KX.10-07 “Tiếp tục đổi mới hệ thống chính trị nước ta trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế”.
Trong đó, tác giả tập trung làm rõ vai trò của nhân dân trong việc giám sát hoạt động bộ máy đảng, nhà nước và các thiết chế trong HTCT; đánh giá thực trạng sự tham gia của nhân dân vào việc giám sát của các thiết chế trong HTCT nước ta; tác giả nghiên cứu kinh nghiệm của một số nước trên thế giới về việc sử dụng cơ chế giám sát xã hội, các giải pháp chủ yếu tăng cường sự hoạt động của bộ máy đảng, nhà nước và xây dựng mô hình tổng thể của cơ chế giám sát nhằm đảm bảo dân chủ hóa đời sống xã hội, cải cách bộ máy nhà nước theo hướng gần dân, phục vụ nhân dân. Kết quả nghiên cứu của cuốn sách là một nguồn tài liệu tham khảo hữu ích khi nghiên cứu đề tài thực hiện nguyên tắc Đảng TNLĐ đổi mới TCBM của HTCT hiện nay. Công trình tập trung nghiên cứu hai phần: thứ nhất, Lý luận của C. Lênin về Đảng Cộng sản; thứ hai, hệ thống những vấn đề lý luận và mô hình TCBM Đảng Cộng sản nói chung và ĐCSVN nói riêng.
Trên cơ sở nghiên cứu, tác giả đề xuất 05 giải pháp chủ yếu về mô hình TCBM của ĐCSVN: một là, thay đổi cấu trúc và cơ chế vận hành của tổ chức đảng đảm bảo thực hiện dân chủ trong Đảng là giải pháp cơ bản để Đảng ta thật sự trong luan an 10 sạch, xứng đáng là người lãnh đạo, người đầy tớ thật trung thành của nhân dân; hai là, thay đổi cấu trúc và cơ chế vận hành của tổ chức đảng để tập trung trí tuệ trong Đảng và toàn xã hội là giải pháp đặc biệt quan trọng làm cho Đảng ta luôn ở vị trí tiên phong; ba là, hoàn thiện tổ chức đảng theo ngành và theo lãnh thổ để đảm bảo thực hiện những quyết định chính trị và công tác cán bộ của Đảng; bốn là, phân định và kiểm soát quyền lực giữa Đảng, Nhà nước là giải pháp cơ bản để khắc phục sự song trùng, chồng chéo về tổ chức và hoạt động giữa các cơ quan đảng, nhà nước; năm là, phát huy vai trò của MTTQ, thực hiện quyền làm chủ của nhân dân là giải pháp bảo đảm sự lãnh đạo bền vững, lâu bền của Đảng. Cuốn sách góp phần cung cấp thêm thông tin và tài liệu tham khảo để tìm hiểu về mô hình TCBM của Đảng khi nghiên cứu thực hiện đề tài luận án. - Nguyễn Đăng Thành, Vũ Hoàng Công, Nguyễn An Ninh (Đồng chủ biên) (2017), Đổi mới bộ máy của Đảng, bộ máy của Nhà nước trong điều kiện mới [142]. Xuất phát từ thực tiễn quá trình đổi mới bộ máy của Đảng và Nhà nước gắn liền với sự nghiệp đổi mới đất nước hơn 30 năm qua, vấn đề đặt ra của quá trình này và yêu cầu tiếp tục đổi mới bộ máy để đáp ứng tình hình hình mới là lý do để tập thể các tác giả nghiên cứu công trình này.
Nội dung cuốn sách gồm 3 phần: phần thứ nhất, cơ sở lý luận và thực tiễn của đổi mới bộ máy của Đảng, bộ máy của Nhà nước trong điều kiện mới; phần thứ hai, nghiên cứu thực trạng bộ máy của Đảng, bộ máy của Nhà nước ở Việt Nam hiện nay, chỉ ra những vấn đề cần tiếp tục đổi mới bộ máy của Đảng và bộ máy của Nhà nước; phần thứ ba, đề xuất phương hướng, các giải pháp tiếp tục đổi mới bộ máy của Đảng và bộ máy của Nhà nước trong điều kiện mới. Những nội dung nghiên cứu góp phần gợi mở hướng tiếp cận, cơ sở lý luận và thực tiễn khi nghiên cứu đổi mới TCBM của HTCT, trong đó có vấn đề đổi mới TCBM của Đảng và Nhà nước giai đoạn hiện nay. - Đinh Ngọc Giang (2019), Xây dựng mô hình tổ chức tổng thể hệ thống chính trị ở Việt Nam trong điều kiện mới [65]. Bài viết cung cấp cho người đọc một cái nhìn tổng quát về mô hình tổng thể của HTCT Việt Nam, thực chất việc xây dựng mô hình tổng thể của HTCT ở nước ta hiện nay là các hoạt động đổi mới tổ luan an 11 chức HTCT.
Tác giả xây dựng bộ khung tiêu chí đánh giá chất lượng, hiệu quả hoạt động của mô hình tổng thể của HTCT, bao gồm năm tiêu chí: một là, giữ vững và tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng; hai là, kiên định mục tiêu và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội; ba là, thúc đẩy xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; bốn là, tinh gọn, bảo đảm tính tổng thể, đồng bộ, liên thông, kết hợp hài hòa giữa kế thừa, ổn định với đổi mới, phát triển của HTCT; năm là, thượng tôn pháp luật, công khai, minh bạch, đáp ứng quyền làm chủ của nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả. Bài viết gợi mở cho luận án hình thành cơ sở lý luận và thực tiễn về thực hiện nguyên tắc Đảng TNLĐ đổi mới TCBM của HTCT để từng bước cụ thể hóa, hiện thực hóa nguyên tắc trong thực tiễn. - Lê Quang Hoan (2019), Về đổi mới mô hình tổng thể hệ thống chính trị ở nước ta [77]. Tác giả nhấn mạnh 08 nội dung cần tiếp tục thực hiện để đổi mới mô hình tổng thể của HTCT nhằm đáp ứng tốt hơn yêu cầu mới đang đặt ra hiện nay: thứ nhất, đổi mới, kiện toàn TCBM nhằm khắc phục tình trạng song trùng với bộ máy nhà nước; thứ hai, hoàn thiện nhà nước pháp quyền XHCN; thứ ba, đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của MTTQ và các tổ chức CT-XH nhằm khắc phục tình trạng “hành chính hóa”, “công chức hóa”, nâng cao hiệu quả, chức năng giám sát và phản biện xã hội; thứ tư, xây dựng, hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực trong HTCT; thứ năm, hoàn thiện thể chế bảo đảm tự do, dân chủ, minh bạch trong bầu cử để thực hiện đúng sự ủy quyền của nhân dân trong việc nắm giữ và thực thi quyền lực của Nhà nước; thứ sáu, giải quyết tốt mối quan hệ giữa tập quyền và phân quyền; thứ bảy, xây dựng HTCT theo mô hình VTVL, chuyển các đơn vị sự nghiệp (ĐVSN) sang cơ chế tự chủ về tài chính và biên chế.
Những nội dung được đề cập trong bài viết gợi mở và cung cấp thêm cơ sở lý luận và thực tiễn về xây dựng mô hình tổng thể của HTCT, trong đó có nội dung đổi mới TCBM của HTCT. Cuốn sách được kết cấu gồm ba chương, đã cung cấp những vấn đề cơ bản về cơ sở lý luận và thực tiễn chủ trương thí điểm hợp nhất một số cơ quan và chức danh của Đảng, chính quyền như một số khái niệm cơ bản về hợp nhất cơ quan, chức danh tương đồng; thí điểm hợp nhất chức danh và cơ quan tương đồng; cơ sở lý luận cho phép hợp nhất các cơ quan đảng, nhà nước tương đồng chức năng, nhiệm vụ; kinh nghiệm hợp nhất của một số đảng cầm quyền trên thế giới, tiêu chí đánh giá sự đúng đắn và hiệu quả của việc hợp nhất… Trên cơ sở khung lý thuyết, tác giả đánh giá thực trạng, những kết quả đạt được, nguyên nhân của thực trạng và dự báo những triển vọng thực hiện thí điểm hợp nhất chức danh và cơ quan tương đồng chức năng và nhiệm vụ. Đặc biệt, tác giả tổng kết 03 mô hình và phương án hợp nhất cần thí điểm phù hợp với điều kiện thực tiễn của nước ta: một là, các phương án hợp nhất cụ thể trong mô hình bí thư không kiêm chủ tịch Hội đồng nhân dân (HĐND) và Ủy ban nhân dân (UBND); hai là, các phương án hợp nhất trong mô hình bí thư kiêm chủ tịch HĐND; ba là, các phương án hợp nhất trong mô hình bí thư kiêm chủ tịch UBND. Để thực hiện thành công thí điểm các mô hình và triển khai trong thực tế, tác giả đề xuất sáu giải pháp chủ yếu bảo đảm thực hiện thí điểm thành công.
Cuốn sách là nguồn tư liệu quý, gợi mở cho đề tài nhiều nội dung khi nghiên cứu thực trạng tổ chức, hợp nhất, sáp nhập TCBM của các tổ chức, cơ quan, đơn vị, địa phương trên cả nước. Công trình đã luận chứng cơ sở lý luận, thực tiễn cơ bản về xây dựng mô hình tổ chức của HTCT Việt Nam trong điều kiện mới.