CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ MÁY CNC NỘI DUNG CỦA CHƯƠNG: Trình bày tổng quan về máy CNC, cấu tạo, nguyên lý hoạt động của máy CNC 3 trục điển hình được sử dụng cả phòng nghiên cứu lẫn trong công nghiệp. MỤC ĐÍCH CỦA CHƯƠNG: Sinh viên hiểu được các thành phần cơ bản cấu tạo nên mấy CNC 3 trục điển hình, các thông số kỹ thuật của máy và hiểu được kết cấu và hệ thống dẫn động trong máy CNC. Giới thiệu chung về máy CNC 1. Khái niệm về máy CNC CNC là viết tắt của Computer Numerical Control là thuật ngữ chỉ những hệ thống máy tiện cơ khí được điều khiển bằng máy tính, phát triển ở phòng thí nghiệm Servomechanism của học viện MIT từ cuối thập niên 1940 – đầu 1950.
Máy CNC có thể cắt kim loại theo những đường cong dễ dàng như đường thẳng, bạn có thể tỉa những đường hoa văn một cách chính xác, và thậm chí là đục rỗng bên trong khối phôi chỉ với việc điều khiển bằng máy tính. Vì máy CNC được lập trình và điều khiển bằng máy tính nên độ chính xác là tuyệt đối, có thể tạo ra các sản phẩm được cắt gọt rất sắc sảo và đẹp mắt. Tuy nhiên , cũng có một số yếu tố làm thay đổi đến sự chính xác của máy CNC như độ mòn của lưỡi cắt, nhập liệu của người đứng máy, chất lượng của phôi. Ưu điểm của máy CNC: - Tiết kiệm được công sức lao động: So với các máy điều khiển công cụ bằng tay, sản phẩm từ máy CNC không phụ thuộc vào tay nghề của người điều khiển mà phụ thuộc vào nội dung, chương trình được đưa vào máy.
Người điều khiển chỉ chú yếu theo dõi kiểm tra các chức năng hoạt động của máy. - Độ chính xác làm việc cao: Thông thường các máy CNC có độ chính xác máy là 0.001mm do đó có thể đạt được độ chính xác cao hơn - Tốc độ cắt cao: Nhờ cấu trúc cơ khí bền chắc của máy, Những vật liệu cắt hiện đại như kim loại cứng hay gốm oxit có thể sử dụng tốt hơn. - Thời gian gia công ngắn hơn. Một số ưu điểm khác: - Máy CNC có tính linh hoạt cao trong việc lập trình, tiết kiệm thời quan chỉnh máy, 2 đạt được tính kinh tế cao trong việc gia công hang loại các sản phẩm nhỏ - Chi phí dừng máy nhỏ do ít phải dừng máy vì kỹ thuật - Giá thành đo kiểm tra giảm, tiêu hao do kiểm tra ít - Thời gian hiệu chỉnh máy nhỏ - Có thể gia công hàng loạt.
Nhược điểm của máy CNC - Giá thành chế tạo máy cao hơn - Giá thành bảo dưỡng, sữa chữa máy cũng cao hơn. - Vận hành và thay đổi người đứng máy khó khăn hơn 1. Lịch sử phát triển của máy CNC Nguồn gốc, lịch sử hình thành của “máy CNC” đã bắt đầu từ cuối thế kỷ 18, đầu thế kỷ 19 với sự xuất hiện của chiếc máy tiện gia công kim loại thực tế đầu tiên được Henry Maudslay phát minh vào năm 1800. Nó chỉ đơn giản là một công cụ máy giữ mẩu kim loại đang được gia công, vì vậy một công cụ cắt có thể gia công bề mặt theo đường mức mong muốn.
Chiếc máy phay đầu tiên được vận hành theo cách thức tương tự như vậy, ngoại trừ công cụ cắt được đặt ở trục chính đang quay với phôi được lắp trên bệ máy hay bàn làm việc và di chuyển theo công cụ cắt. Chiếc máy phay này do Eli Whitney phát minh năm 1818. Những chuyển động được sử dụng trong các máy công cụ được gọi là trục và thường đề cập đến 3 trục: “X” (thường từ trái qua phải), “Y” (trước vào sau) và “Z” (trên và dưới). Bàn làm việc cũng có thể được quay theo mặt ngang hay dọc, tạo ra trục chuyển động thứ tư.
Một số máy còn có trục thứ năm, cho phép trục quay theo một góc (các trục A, B, C). Những nỗ lực ban đầu để “tự động hóa” các hoạt động này sử dụng một loạt cam để di chuyển dao cụ hay bàn làm việc qua những liên kết. Khi cam quay, một liên kết lần theo bề mặt của mặt cam di chuyển công cụ cắt hay phôi qua một dãy các chuyển động. Mặt cam được định hình để điều khiển khối lượng chuyển động liên kết và tốc độ mà cam quay điều khiển tốc độ cấp dao.
Một số máy vẫn còn tồn tại cho tới ngày nay và được gọi là máy kiểu Thụy Sĩ. Thiết kế máy CNC hiện đại bắt nguồn từ tác phẩm của John T. Parsons cuối những năm 1940 và đầu những năm 1950. Sau chiến tranh thế giới thứ 2, Parsons tham gia sản xuất cánh máy bay trực thăng, một công việc đòi hỏi phải gia công chính xác các hình dạng phức tạp.
Parsons sớm nhận ra rằng bằng cách sử dụng máy tính IBM thời kì đầu, ông đã có thể tạo ra những thanh dẫn đường mức chính xác hơn rất nhiều khi sử dụng các phép tính bằng tay và 3 sơ đồ. Dựa trên kinh nghiệm này, ông đã giành được hợp đồng phát triển một “máy cắt đường mức tự động”cho không quân để tạo mặt cong cho cánh máy bay. Sử dụng một đầu đọc thẻ máy tính và các bộ điều khiển động cơ trợ động (servo motor). Chiếc máy được chế tạo cực kì lớn, phức tạp và đắt đỏ.
Mặc dù vậy, nó làm việc một cách tự động và gia công các mặt cong với độ chính xác cao giúp đáp ứng nhu cầu của ngành công nghiệp máy bay. Đến những năm 1960, giá thành và tính phức tạp của những chiếc máy tự động đã giảm đến một mức độ nhất định để có thể ứng dụng trong các ngành công nghiệp khác. Những chiếc máy này sử dụng các động cơ truyền động điện một chiều để vận dụng vô lăng và vận hành dao cụ. Các động cơ này nhận chỉ dẫn điện từ một đầu đọc băng từ – đọc một băng giấy có chiều rộng khoảng 2, 5cm có đục một hàng lỗ.
Vị trí và thứ tự lỗ cho phép đầu đọc sản xuất ra những xung điện cần thiết để quay động cơ với thời gian và tốc độ chính xác. Trong thực tế, nó điều khiển máy giống như nhân viên vận hành. Các xung điện được quản lý bởi một máy tính đơn giản không có bộ nhớ. Chúng thường được gọi là NC hay máy công cụ có bộ điều khiển số.
John Parsons đã xin phép International Business Machine sử dụng một trong những chiếc máy tính văn phòng trung ương của họ để thực hiện một loạt các phép toán cho một cánh máy bay trực thăng mới. Cuối cùng, ông đã dàn xếp với Thomas J. Watson, chủ tịch huyền thoại của IBM, nhờ đó IBM sẽ làm việc với tập đoàn Parsons để tạo ra một chiếc máy được điều khiển bởi các thẻ đục lỗ. Nhanh chóng, Parsons cũng ký được hợp đồng với Air Force để sản xuất một chiếc máy được điều khiển bằng thẻ hay băng từ có khả năng cắt các hình dạng đường mức giống như những hình trong cánh quạt và cánh máy bay.
Sau đó, ông đã đến gặp các kỹ sư ở phòng thí nghiệm cơ cấu phụ thuộc Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) nhờ hỗ trợ dự án. Các nhà nghiên cứu MIT đã thí nghiệm nhiều kiểu quá trình khác nhau và cũng đã làm việc với các dự án Air Force từ thời Thế chiến II. Phòng thí nghiệm MIT đã nhận thấy đây là một cơ hội tốt để mở rộng nghiên cứu sang lĩnh vực điều khiển. Việc phát triển thành công các công cụ máy CNC đã được các nhà nghiên cứu của trường đại học đảm trách.
Từ đó, việc nghiên cứu, cải tiến, tối ưu hóa các nguyên lí điều khiển, vận hành của máy CNC được thực hiện trên toàn thế giới. Từ các công trình nghiên cứu độc lập, các dự án đòi hỏi trí tuệ số đông, máy CNC ngày càng nhỏ gọn trong cấu tạo, chính xác và thông minh trong gia công. Máy CNC được ứng dụng trong rất nhiều ngành khoa học kỹ thuật, công nghiệp, y tế, quân sự và khó có thể nói nó là tài sản hay sở hữu trí tuệ của riêng cá nhân nào, đất nước nào. Các máy CNC hiện đại hoạt động bằng cách đọc hàng nghìn bit thông tin được lưu trữ trong bộ nhớ máy tính chương trình.
Bộ điều khiển cũng giúp nhân viên lập trình tăng tốc độ sử dụng máy. Ví dụ, trong một số máy, nhân viên lập trình có thể đơn giản chỉ cần nhập dữ liệu về vị trí, đường kính và chiều sâu của một chi tiết và máy tính sẽ lựa chọn phương pháp 4 gia công tốt nhất để sản xuất chi tiết đó dưới dạng phôi. Thiết bị mới nhất có thể chọn một mẫu kỹ thuật được tạo ra từ máy tính, tính toán tốc độ dao cụ, đường vận chuyển vật liệu vào máy và sản xuất chi tiết mà không cần bản vẽ hay một chương trình. Từ các máy công cụ sơ khai với các cơ cấu cơ khí, máy CNC ngày nay hoạt động dưới sự điều khiển của hệ điều hành được lập trình tinh vi, có thể thực hiện chức năng chuyên biệt với các dòng máy phay đứng, máy phay ngang, máy phay giường, cỡ lớn, đôi cột, máy tiện đứng, máy tiện cỡ lớn, máy tiện kiểu Thụy Sĩ, máy phay, tiện 3 trục rồi 5 trục gia công các bề mặt phức tạp, máy xung, máy cắt dây EDM, đột dập liên hoàn, cắt khắc laser kim loại, phi kim cho đến các Trung tâm gia công thực hiện nhiều nguyên công liên tiếp như phay, tiện, khoan, mài, trên một máy chỉ với một lần gá đặt.
Các trung tâm gia công có sự trợ giúp của các cơ cấu thay dao tự động ATC cấp phôi tự động, cánh tay robot công nghiệp, … có thể được tích hợp vào hệ thống sản xuất linh hoạt trong các nhà máy lớn. Trí tuệ nhân tạo đang ngày càng phát triển và trợ giúp con người một cách hữu ích, trong đó có máy CNC. Phân loại máy CNC Tùy vào công dụng và khả năng làm việc mà người ta phân chia các loại máy CNC trên thị trường như sau: - Máy tiện CNC. Máy tiện CNC được sử dụng rất phổ biến trong quá trình gia công tạo hình các chi tiết tròn xoay, hầu như các xưởng cơ khí hiện nay đều được trang bị máy này nhằm giảm thiểu chi phí nhân công, tăng cường độ chính xác của sản phẩm trong sản xuất hàng loạt.
Máy tiện CNC thường có các loại là tiện 2 trục, hoặc tiện 4 trục, tiện 4 trục là loại máy vừa tiện vừa phay, gia công được nhiều hình dạng chi tiết phức tạp. Máy tiện thường được ứng dụng rộng rãi trong ngành gỗ tại Việt Nam.