MỞ ĐẦU Trình bày sự cần thiết của đề tài, lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu và cấu trúc luận văn. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ MẠNG CẢM BIẾN KHÔNG DÂY (WSN) - Giới thiệu về mạng WSN - Đặc điểm và ứng dụng - Cấu trúc mạng - Kiến trúc giao thức mạng CHƯƠNG 3: ĐỊNH TUYẾN TRONG MẠNG CẢM BIẾN KHÔNG DÂY (WSN) - Những thách thức trong việc thiết kế mạng WSN và các giao thức 2 Luận Văn Tốt Nghiệp GVHD: ThS. Trần Kim Tâm - Khảo sát một số giao thức định tuyến - So sánh CHƯƠNG 4: GIAO THỨC ĐỊNH TUYẾN LEACH - Giới thiệu - Hoạt động của giao thức LEACH - Hoạt động của giao thức LEACH-C - Hoạt động của giao thức LEACH-F CHƯƠNG 5: MÔ PHỎNG GIAO THỨC ĐỊNH TUYẾN LEACH - Khảo sát công cụ mô phỏng - Lựa chọn công cụ mô phỏng - Xây dựng kịch bản mô phỏng - Mô phỏng và so sánh định tuyến ( LEACH, LEACH-C, LEACH-F ) CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA ĐỀ TÀI 3 Luận Văn Tốt Nghiệp GVHD: ThS. Trần Kim Tâm CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ MẠNG CẢM BIẾN KHÔNG DÂY WSN 2.
Giới thiệu Mạng cảm biến không dây (Wireless Sensor Network) bao gồm một tập hợp các thiết bị cảm biến sử dụng các liên kết không dây (vô tuyến, hồng ngoại hoặc quang học) để phối hợp thực hiện nhiệm vụ thu thập thông tin dữ liệu, phân tán với quy mô lớn trong bất kỳ điều kiện và ở bất kỳ vùng địa lý nào. Mạng cảm biến không dây có thể liên kết trực tiếp với nút quản lý, giám sát trực tiếp hay gián tiếp thông qua một điểm thu phát (Sink) và môi trường mạng công cộng như Internet hay vệ tinh. Các nút cảm biến không dây có thể được triển khai cho các mục đích chuyên dụng như điều khiển giám sát và an ninh; kiểm tra môi trường; tạo ra không gian sống thông minh; khảo sát đánh giá chính xác trong nông nghiệp; trong lĩnh vực y tế, v. Lợi thế chủ yếu của chúng là khả năng triển khai hầu như trong bất cứ loại hình địa lý nào kể cả các môi trường nguy hiểm không thể sử dụng mạng cảm biến có dây truyền thống.1: Mô hình mạng cảm biến không dây (WSN) Các thiết bị cảm biến không dây liên kết thành một mạng đã tạo ra nhiều khả năng mới cho con người.
Các cảm biến với bộ vi xử lý và các thiết bị vô tuyến rất nhỏ gọn tạo nên một thiết bị cảm biến không dây có kích thước rất nhỏ, tiết kiệm về không gian. Chúng có thể hoạt động trong môi trường dày đặc với khả năng xử lý tốc độ cao. Ngày nay, các mạng cảm biến không dây được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực như 4 Luận Văn Tốt Nghiệp GVHD: ThS. Trần Kim Tâm nghiên cứu vi sinh vật biển, giám sát việc chuyên chở các chất gây ô nhiễm, kiểm tra giám sát hệ sinh thái và môi trường sinh vật phức tạp, điều khiển giám sát trong công nghiệp và trong lĩnh vực quân sự, an ninh quốc phòng hay các ứng dụng trong đời sống hàng ngày.
Đặc điểm và ứng dụng của mạng WSN 2. Đặc điểm So với mạng lưới thông tin liên lạc không dây truyền thống như mạng Ad hoc (MANET) và hệ thống di động. Mạng cảm biến không dây (WSN) có những đặc điểm khác biệt sau đây: Các nút cảm biến được triển khai dày đặc:Trong mạng WSN các nút cảm biến thường được triển khai với số lượng lớn. Các nút cảm biến sử dụng pin: Các nút cảm biến thường được cấp nguồn bằng pin, và được khiển khai trong môi trường khắc nghiệt, khó để thay đổi hoặc sạc pin.
Do đó các nút cảm biến có năng lượng rất hạn chế cũng như khả năng tính toán và lưu trữ. Có khả năng tự cấu hình: Các nút cảm biến thường được triển khai một cách ngẫu nhiên và tự động cấu hình với nhau thành một mạng lưới. Các nút cảm biến không đáng tin cậy: Môi trường hoạt động của các nút cảm biến trong một số ứng dụng rất khắc nghiệt và dễ bị phá hoại. Giao thức mạng thay đổi theo từng ứng dụng cụ thể: Một mạng lưới cảm biến thường được thiết kế và triển khai cho một số ứng dụng cụ thể, các yêu cầu về thiết kế của một mạng cảm biến thay đổi tùy theo ứng dụng.
Cấu trúc mạng thay đổi thường xuyên:Phụ thuộc vào fading và hư hỏng ở các nút. Ứng dụng Một số ứng dụng của mạng cảm biến không dây đang được sử dụng phổ biến hiện nay, qua đó thấy được tầm quan trọng của mạng cảm biến không dây trong một số lĩnh vực của cuộc sống cũng như an ninh quốc phòng. - Ứng dụng trong quân đội: 5 Luận Văn Tốt Nghiệp GVHD: ThS. Trần Kim Tâm Các mạng cảm biến không dây là một phần không thể thiếu trong các ứng dụng quân sự ngày nay với các hệ thống mệnh lệnh, điều khiển, thu thập tin tức tình báo truyền thông, tính toán, theo dõi kẻ tình nghi, trinh sát và tìm mục tiêu.2: Ứng dụng trong quân đội Các đặc tính triển khai nhanh chóng, tự tổ chức và khả năng chịu đựng lỗi của các mạng cảm biến cho thấy đây là một công nghệ đầy triển vọng trong lĩnh vực quân sự.
Vì các mạng cảm biến dựa trên cơ sở triển khai dày đặc với các nút giá rẻ và chỉ dùng một lần, việc bị địch phá huỷ một số nút không ảnh hưởng tới hoạt động chung như các cảm biến truyền thống nên chúng tiếp cận chiến trường tốt hơn. Một số ứng dụng của mạng cảm biến là: kiểm tra lực lượng, trang bị, đạn dược, giám sát chiến trường, trinh sát vùng và lực lượng địch, tìm mục tiêu, đánh giá thiệt hại trận đánh, trinh sát và phát hiện các vũ khí hóa học - sinh học - hạt nhân. - Ứng dụng trong môi trường và trong nông nghiệp: Một số các ứng dụng về môi trường của mạng cảm biến không dây bao gồm theo dõi sự di chuyển của các loài chim, loài thú nhỏ, côn trùng; kiểm tra các điều kiện môi trường ảnh hưởng tới mùa màng và vật nuôi; tình trạng nước tưới; các công cụ vĩ mô 6 Luận Văn Tốt Nghiệp GVHD: ThS. Trần Kim Tâm cho việc giám sát mặt đất ở phạm vi rộng và thám hiểm các hành tinh; phát hiện hóa học, sinh học; tính toán trong nông nghiệp; kiểm tra môi trường không khí, đất trồng, biển; phát hiện cháy rừng; nghiên cứu khí tượng và địa lý; phát hiện lũ lụt, động đất; vẽ bản đồ sinh học phức tạp của môi trường và nghiên cứu ô nhiễm môi trường.3: Ứng dụng trong cảnh báo cháy rừng Hình 2.4: Ứng dụng trong cảnh báo động đất 7 Luận Văn Tốt Nghiệp GVHD: ThS.
Trần Kim Tâm Các ứng dụng của các mạng cảm biến không dây cũng được sử dụng trên các trang trại chăn nuôi. Người chăn nuôi có thể sử dụng các mạng cảm biến trong quá trình xác định vị trí của động vật trong trang trại và với các cảm biến được gắn theo mỗi động vật, xác định yêu cầu cho các phương pháp điều trị để phòng chống các động vật ký sinh. Người chăn nuôi lợn hoặc gà có các đàn trong các chuồng nuôi mát, thoáng khí. Mạng cảm biến không dây có thể được sử dụng cho việc giám sát nhiệt độ khắp chuồng nuôi, đảm bảo an toàn cho đàn.
- Ứng dụng trong chăm sóc sức khỏe: Một số ứng dụng trong y tế của mạng cảm biến không dây là cung cấp khả năng giao tiếp cho người khuyết tật; kiểm tra tình trạng của bệnh nhân; chẩn đoán; quản lý dược phẩm trong bệnh viện; kiểm tra sự di chuyển và các cơ chế sinh học bên trong của côn trùng và các loài sinh vật nhỏ khác; kiểm tra từ xa các số liệu về sinh lý con người; giám sát, kiểm tra các bác sĩ và bệnh nhân bên trong bệnh viện.5: Ứng dụng trong chăm sóc sức khỏe - Ứng dụng trong gia đình: 8 Luận Văn Tốt Nghiệp GVHD: ThS. Trần Kim Tâm Gia đình là không gian ứng dụng rất lớn cho các mạng cảm biến không dây. SmartHome là thuật ngữ để chỉ một ngôi nhà thông minh với sự ứng dụng toàn diện của các thiết bị cảm biến không dây. Một ứng dụng được điều khiển chung từ xa, một PDA có thể điều khiển TV, máy nghe DVD, dàn âm thanh nổi và các thiết bị điện tử gia đình khác hay các bóng đèn, các cánh cửa, và các ổ khoá cũng được trang bị với kết nối mạng cảm biến không dây.
Với điều khiển chung từ xa, một bộ có thể điều khiển ngôi nhà từ tiện ích trên ghế. Tuy nhiên, khả năng hấp dẫn nhất đến từ sự kết hợp nhiều dịch vụ, giống như các cánh cửa tự động đóng khi TV được bật, hoặc có thể tự động ngưng hệ thống giải trí gia đình khi một cuộc được nhận trên máy điện thoại hoặc chuông cửa kêu. Mục đích lớn của các mạng cảm biến không dây trong gia đình được mong chờ là mức tiêu thụ điện thấp là điều kiện thiết yếu của các mạng cảm biến không dây.6: Ứng dụng trong gia đình Ứng dụng khác trong gia đình là việc hỗ trợ các dịch vụ gia đình trên ôtô. Với các mạng cảm biến không dây, ổ khoá không dây, các cảm biến cửa ra vào và cửa sổ, và các bộ điều khiển bóng đèn không dây, chủ nhà có một thiết bị tương tự như một key- fob với một nút bấm.
Khi bấm nút, thiết bị khoá tất cả các cửa ra vào và cửa sổ trong nhà, tắt hầu hết các bóng đèn trong nhà (trừ một vài bóng đèn ngủ), bật các bóng đèn an toàn ngoài nhà, và thiết lập hệ thống HVAC đến chế độ ngủ. Người sử dụng nhận một tiếng beep một lần hồi đáp thể hiện tất cả đã thực hiện thành công, và nghỉ ngơi 9 Luận Văn Tốt Nghiệp GVHD: ThS. Trần Kim Tâm hoàn toàn, như vậy ngôi nhà an toàn. Khi một cánh cửa hỏng không thể mở, hoặc vấn đề tồn tại, một màn hình hiển thị trên thiết bị chỉ thị nơi bị hỏng.
- Giám sát và điều khiển công nghiệp: Mạng cảm biến không dây được ứng dụng trong lĩnh vực này chủ yếu phục vụ việc thu thập thông tin, giám sát trạng thái hoạt động của hệ thống, như trạng thái các van, trạng thái thiết bị, nhiệt độ và áp suất của nguyên liệu được lưu trữ, Ngoài ra, trong một số ứng dụng điều khiển trên diện rộng thì mạng cảm biến không dây cũng thể hiện nhiều tính năng vượt trội. Đó là hệ thống điều khiển không dây ánh sáng quảng cáo. Rất nhiều chi phí trong quá trình cài đặt các bóng đèn trong một toà nhà lớn (các chuyển mạch có dây, các bóng đèn được bật/tắt cùng nhau, điều khiển bóng đèn, v.