Luận án tiến sĩ về dạy học môn giáo dục quân sự trong các trường đại học quân đội

Luận án tiến sĩ phân tích dạy học giáo dục học quân sự tại các trường đại học quân đội theo tiếp cận năng lực, nâng cao chất lượng đào tạo.

• Tác giả: Nguyễn Anh Tuấn
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Minh Mạc
• Trường học: Đại học Sư phạm Hà Nội
• Chuyên ngành: Giáo dục học quân sự
• Đề tài: Dạy học giáo dục quân sự tại đại học quân đội theo tiếp cận năng lực
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC HỌC QUÂN SỰ Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRONG QUÂN ĐỘI THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
• 1.1. Khái quát về các trường đại học trong quân đội tham gia nghiên cứu thực trạng
• 1.2. Giới thiệu và nghiên cứu thực trạng
• 1.3. Mục đích nghiên cứu thực trạng
• 1.4. Nội dung nghiên cứu thực trạng
• 1.5. Địa bàn, đối tượng, thời gian khảo sát
• 1.6. Phương pháp khảo sát
• 1.7. Quá trình chọn mẫu khảo sát, thu thập thông tin và xử lý số liệu
• 1.8. Kết quả khảo sát thực trạng
• 1.9. Nhận thức của cán bộ quản lý, giảng viên và dạy học môn Giáo dục học quân sự theo tiếp cận năng lực
• 1.10. Thực trạng tổ chức dạy học môn Giáo dục học quân sự ở các trường đại học trong quân đội theo tiếp cận năng lực
• 1.11. Thực trạng kết quả hình thành năng lực của học viên trong học tập môn Giáo dục học quân sự ở các trường đại học trong quân đội theo tiếp cận năng lực
• 1.12. Thực trạng những khó khăn trong dạy học môn Giáo dục học quân sự ở các trường đại học trong quân đội theo tiếp cận năng lực
• 1.13. Thực trạng ảnh hưởng của các yếu tố đến dạy học môn Giáo dục học quân sự ở các trường đại học trong quân đội theo tiếp cận năng lực
• 1.14. Đánh giá chung và kết quả nghiên cứu thực trạng
• 2. CHƯƠNG 2: BIỆN PHÁP DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC HỌC QUÂN SỰ Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRONG QUÂN ĐỘI THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
• 2.1. Nguyên tắc xây dựng biện pháp
• 2.2. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu, đáp ứng chuẩn đầu ra chương trình đào tạo
• 2.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 2.4. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống
• 2.5. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả
• 2.6. Nguyên tắc đảm bảo tính tích hợp
• 2.7. Nguyên tắc đảm bảo tính phân hóa
• 2.8. Biện pháp dạy học môn Giáo dục học quân sự ở các trường đại học trong quân đội theo tiếp cận năng lực
• 2.9. Xây dựng quy trình dạy học môn Giáo dục học quân sự ở các trường đại học trong quân đội theo tiếp cận năng lực
• 2.10. Vận dụng các phương pháp đánh giá hành động trong dạy môn Giáo dục học quân sự
• 2.11. Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn Giáo dục học quân sự
• 2.12. Xây dựng môi trường sư phạm trong dạy học môn Giáo dục học quân sự
• 2.13. Đại mãi kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Giáo dục học quân sự theo tiếp cận năng lực
• 2.14. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM BIỆN PHÁP DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC HỌC QUÂN SỰ Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRONG QUÂN ĐỘI THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
• 3.1. Những vấn đề chung
• 3.2. Mục đích tổ chức thực nghiệm
• 3.3. Nội dung thực nghiệm
• 3.4. Giá thuyết thực nghiệm
• 3.5. Địa bàn, đối tượng thực nghiệm
• 3.6. Tiến trình thực nghiệm
• 3.7. Tiêu chí và thang đánh giá kết quả thực nghiệm
• 3.8. Phân tích và đánh giá kết quả thực nghiệm
• 3.9. Phân tích kết quả thực nghiệm và mặt đánh lượng
• 3.10. Phân tích kết quả thực nghiệm và mặt đánh tính
• 3.11. Đánh giá kết quả thực nghiệm
• 4. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về giáo dục quân sự tại đại học quân đội

Giáo dục quân sự tại các trường đại học quân đội đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực cho quân đội nhân dân Việt Nam. Môn Giáo dục học quân sự (GDHQS) không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn rèn luyện kỹ năng thực hành cho sinh viên. Theo tiếp cận năng lực, giáo dục quân sự cần phải được thiết kế để phát triển năng lực sinh viên, giúp họ có thể đáp ứng yêu cầu công việc trong môi trường quân đội. Việc áp dụng phương pháp dạy học theo tiếp cận năng lực sẽ tạo ra một môi trường học tập tích cực, khuyến khích sinh viên tham gia vào quá trình học tập và phát triển bản thân. "Dạy học theo tiếp cận năng lực giúp người học hình thành và phát triển năng lực, tạo cơ hội cho người học gần lý thuyết và thực hành, hoạt động học tập gần gũi với thực tiễn".

1.1. Tầm quan trọng của giáo dục quân sự

Giáo dục quân sự không chỉ là việc truyền đạt kiến thức mà còn là quá trình hình thành nhân cách, phẩm chất và năng lực cho sinh viên. Các trường đại học quân đội cần chú trọng đến việc phát triển năng lực sinh viên thông qua các chương trình giáo dục phù hợp. Chương trình giáo dục quân sự cần được thiết kế để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, giúp sinh viên có thể vận dụng kiến thức vào thực tế. "Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chỉ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học". Điều này không chỉ giúp sinh viên có kiến thức vững vàng mà còn trang bị cho họ những kỹ năng cần thiết để thực hiện nhiệm vụ trong quân đội.

II. Tiếp cận năng lực trong dạy học giáo dục quân sự

Tiếp cận năng lực trong dạy học giáo dục quân sự là một phương pháp hiện đại, giúp sinh viên phát triển toàn diện. Phương pháp này không chỉ tập trung vào việc truyền đạt kiến thức mà còn chú trọng đến việc hình thành và phát triển các kỹ năng cần thiết cho sinh viên. Việc áp dụng tiếp cận năng lực trong giáo dục quân sự sẽ giúp sinh viên có khả năng tự học, tự nghiên cứu và tự đánh giá năng lực của bản thân. "Đào tạo theo năng lực là quá trình giúp sinh viên hình thành và phát triển các năng lực cần thiết để thực hiện nhiệm vụ trong quân đội". Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng yêu cầu của quân đội trong thời kỳ mới.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc dạy học theo tiếp cận năng lực

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc dạy học theo tiếp cận năng lực trong giáo dục quân sự. Đầu tiên, đội ngũ giảng viên cần được đào tạo bài bản về phương pháp dạy học này. Họ cần có khả năng thiết kế chương trình giảng dạy phù hợp với yêu cầu của từng đối tượng sinh viên. Thứ hai, cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học cũng cần được đầu tư để đáp ứng nhu cầu học tập của sinh viên. Cuối cùng, môi trường học tập cần phải khuyến khích sinh viên tham gia tích cực vào quá trình học tập. "Môi trường học tập tích cực sẽ tạo điều kiện cho sinh viên phát triển năng lực và kỹ năng cần thiết".

III. Đánh giá và cải tiến chương trình giáo dục quân sự

Đánh giá chương trình giáo dục quân sự là một phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo. Việc đánh giá không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra kiến thức mà còn cần xem xét đến việc hình thành và phát triển năng lực của sinh viên. Các trường đại học quân đội cần thường xuyên rà soát và điều chỉnh chương trình giảng dạy để phù hợp với yêu cầu thực tiễn. "Đánh giá chương trình giáo dục quân sự cần phải dựa trên các tiêu chí rõ ràng, nhằm đảm bảo chất lượng đào tạo". Điều này sẽ giúp các trường đại học quân đội nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu của quân đội trong thời kỳ mới.

3.1. Các phương pháp đánh giá hiệu quả

Có nhiều phương pháp đánh giá hiệu quả chương trình giáo dục quân sự. Đầu tiên, cần sử dụng các công cụ đánh giá đa dạng, bao gồm cả đánh giá định tính và định lượng. Thứ hai, việc thu thập ý kiến phản hồi từ sinh viên và giảng viên cũng rất quan trọng trong quá trình đánh giá. Cuối cùng, các trường cần xây dựng hệ thống đánh giá liên tục để theo dõi sự tiến bộ của sinh viên trong suốt quá trình học tập. "Hệ thống đánh giá liên tục sẽ giúp các trường đại học quân đội nắm bắt được tình hình học tập của sinh viên và có những điều chỉnh kịp thời".

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc nâng cao chất lượng giáo dục, đặc biệt là giáo dục trong các trường đại học quân đội, trở thành yêu cầu cấp thiết. Theo báo cáo của ngành, các trường đại học trong quân đội hiện đào tạo khoảng 700 cán bộ, sĩ quan trình độ đại học và cao hơn, phục vụ cho các quân, binh chủng khác nhau. Môn Giáo dục học quân sự (GDHQS) giữ vai trò trọng yếu trong việc hình thành và phát triển năng lực (NL) cho học viên, đáp ứng yêu cầu huấn luyện, giáo dục quân nhân và xây dựng quân đội chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Luận văn tập trung nghiên cứu dạy học môn GDHQS ở các trường đại học trong quân đội theo tiếp cận năng lực (TCNL), nhằm xây dựng biện pháp dạy học phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực quân sự. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 5 trường đại học quân đội khu vực phía Bắc, khảo sát thực trạng và thực nghiệm biện pháp dạy học trong giai đoạn 2019-2024. Mục tiêu cụ thể là xác định khung năng lực cần hình thành cho học viên, đánh giá thực trạng dạy học theo TCNL, từ đó đề xuất biện pháp dạy học hiệu quả, phù hợp với đặc thù quân đội.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao năng lực chuyên môn, phương pháp, xã hội và cá nhân cho học viên, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, sĩ quan có phẩm chất chính trị vững vàng, năng lực toàn diện, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Kết quả nghiên cứu cũng hỗ trợ các nhà quản lý giáo dục quân sự trong việc hoạch định chính sách đào tạo và phát triển chương trình đào tạo theo hướng năng lực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về dạy học theo tiếp cận năng lực, bao gồm:

• Lý thuyết năng lực (Competence Theory): Năng lực được hiểu là tổ hợp các thuộc tính tâm lý, sinh lý và xã hội của cá nhân, bao gồm kiến thức, kỹ năng và thái độ, đảm bảo thực hiện thành công nhiệm vụ trong điều kiện cụ thể. Mô hình KSA (Knowledge, Skills, Attitudes) được áp dụng để phân tích cấu trúc năng lực.

• Lý thuyết dạy học theo TCNL: Quá trình thiết kế, tổ chức, hướng dẫn và hỗ trợ học tập nhằm hình thành và phát triển năng lực cho người học, dựa trên chuẩn đầu ra rõ ràng, chú trọng vào kết quả học tập và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

• Mô hình phát triển năng lực của Vygotsky: Tập trung vào vùng phát triển gần nhất (Zone of Proximal Development), nhấn mạnh vai trò của sự hỗ trợ, hướng dẫn trong việc phát triển năng lực của học viên.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: năng lực chuyên môn, năng lực phương pháp, năng lực xã hội, năng lực cá nhân; dạy học theo TCNL; chuẩn đầu ra; đánh giá kết quả học tập theo năng lực.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu lý luận và thực tiễn:

• Phương pháp lý luận: Phân tích, tổng hợp, so sánh các tài liệu trong và ngoài nước về dạy học theo TCNL, giáo dục quân sự, xây dựng chương trình đào tạo.

• Phương pháp thực tiễn:

  • Khảo sát bằng bảng hỏi: Thu thập ý kiến của 55 cán bộ quản lý, giảng viên và 645 học viên tại 5 trường đại học quân đội khu vực phía Bắc về thực trạng dạy học môn GDHQS theo TCNL.
  • Quan sát: Theo dõi các hoạt động giảng dạy, học tập môn GDHQS tại Trường Sĩ quan Chính trị và Trường Sĩ quan Lục quân 1.
  • Phỏng vấn chuyên gia: Thu thập ý kiến chuyên gia, giảng viên về biện pháp dạy học phù hợp.
  • Thực nghiệm sư phạm: Thực hiện thí nghiệm biện pháp dạy học trên 213 học viên năm thứ 4 tại Trường Sĩ quan Chính trị, đánh giá hiệu quả qua các chỉ số năng lực trước và sau thí nghiệm.

• Phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm SPSS 22 để xử lý số liệu khảo sát, kiểm định độ tin cậy, phân tích tương quan và so sánh kết quả trước - sau thí nghiệm.

Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2019 đến 2024, đảm bảo tính hệ thống và toàn diện trong khảo sát, xây dựng và đánh giá biện pháp dạy học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Khung năng lực cần hình thành cho học viên:
   Nghiên cứu xác định 4 nhóm năng lực chính cần phát triển qua môn GDHQS gồm: năng lực chuyên môn, năng lực phương pháp, năng lực xã hội và năng lực cá nhân. Mỗi nhóm năng lực được cụ thể hóa thành các tiêu chí đánh giá rõ ràng, phù hợp với chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo. Ví dụ, năng lực chuyên môn chiếm khoảng 30% trọng số trong đánh giá tổng thể năng lực học viên.

2. Thực trạng dạy học môn GDHQS theo TCNL còn nhiều hạn chế:
   Khảo sát tại 5 trường đại học quân đội cho thấy, chỉ khoảng 45% giảng viên áp dụng phương pháp dạy học theo TCNL một cách đầy đủ và hiệu quả. Học viên phản ánh 60% bài giảng còn mang tính lý thuyết, thiếu các hoạt động thực hành, tương tác và đánh giá năng lực thực tế. Các khó khăn chính gồm: thiếu tài liệu phù hợp, hạn chế về kỹ năng giảng dạy theo TCNL của giảng viên, và cơ sở vật chất chưa đáp ứng đầy đủ.

3. Biện pháp dạy học theo TCNL được xây dựng và thực nghiệm có hiệu quả rõ rệt:
   Thí nghiệm trên 213 học viên cho thấy, điểm trung bình năng lực chung của học viên tăng từ 65,4 lên 82,7 điểm sau khi áp dụng biện pháp dạy học mới, tương đương mức tăng 26,4%. Các năng lực riêng biệt như kỹ năng thực hành, tư duy phản biện cũng có mức tăng từ 20-30%. So sánh với nhóm đối chứng, nhóm thực nghiệm có sự tiến bộ vượt trội về năng lực.

4. Ảnh hưởng tích cực của việc ứng dụng công nghệ thông tin và tổ chức môi trường sư phạm:
   Việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học GDHQS giúp tăng cường tính tương tác, minh họa sinh động, hỗ trợ đánh giá năng lực đa chiều. Môi trường sư phạm được cải thiện với các hoạt động nhóm, thảo luận, mô phỏng tình huống quân sự giúp học viên phát triển toàn diện hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu trong và ngoài nước về dạy học theo TCNL, khẳng định tính ưu việt của phương pháp này trong việc phát triển năng lực người học. Nguyên nhân hạn chế trong thực trạng dạy học GDHQS chủ yếu do thói quen giảng dạy truyền thống, thiếu sự đổi mới và đầu tư về nguồn lực. Việc xây dựng biện pháp dạy học theo TCNL dựa trên cơ sở lý luận vững chắc, kết hợp thực tiễn quân đội đã tạo ra sự chuyển biến tích cực trong năng lực học viên.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh điểm năng lực trước và sau thí nghiệm, bảng phân tích mức độ áp dụng phương pháp dạy học TCNL của giảng viên, và biểu đồ tần suất sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy. Những biểu đồ này minh họa rõ nét sự cải thiện và tác động của biện pháp dạy học.

Kết quả cũng cho thấy sự cần thiết phải tiếp tục đào tạo, bồi dưỡng giảng viên về phương pháp dạy học theo TCNL, đồng thời nâng cấp cơ sở vật chất, tài liệu giảng dạy để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục quân sự.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng giảng viên về dạy học theo TCNL:
   Tổ chức các khóa tập huấn, hội thảo chuyên sâu nhằm nâng cao năng lực sư phạm, kỹ năng thiết kế bài giảng và đánh giá theo TCNL cho giảng viên. Mục tiêu đạt 100% giảng viên môn GDHQS được đào tạo trong vòng 1 năm, do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Bộ Quốc phòng thực hiện.

2. Xây dựng và hoàn thiện tài liệu, giáo trình dạy học theo TCNL:
   Phát triển bộ giáo trình, bài giảng điện tử, tài liệu tham khảo phù hợp với đặc thù quân đội và yêu cầu năng lực. Thời gian hoàn thành trong 2 năm, do các trường đại học quân đội chủ trì phối hợp với các chuyên gia giáo dục.

3. Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học:
   Đầu tư trang thiết bị, phần mềm hỗ trợ giảng dạy, tổ chức các lớp học trực tuyến, mô phỏng tình huống quân sự để tăng tính tương tác và thực hành. Mục tiêu nâng tỷ lệ sử dụng công nghệ trong giảng dạy lên trên 70% trong 3 năm tới.

4. Xây dựng môi trường sư phạm tích cực, đa dạng hình thức học tập:
   Tổ chức các hoạt động nhóm, thảo luận, thực hành, huấn luyện mô phỏng nhằm phát triển toàn diện năng lực cho học viên. Khuyến khích sự chủ động, sáng tạo của học viên trong quá trình học tập. Thời gian triển khai liên tục, có đánh giá định kỳ hàng năm.

5. Hoàn thiện hệ thống kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo năng lực:
   Xây dựng các tiêu chí, công cụ đánh giá đa dạng, khách quan, phản ánh đúng năng lực thực tế của học viên. Kết hợp đánh giá quá trình và kết quả, tăng cường đánh giá tự đánh giá và đồng đánh giá. Thực hiện trong vòng 1 năm, do các trường đại học quân đội phối hợp với các chuyên gia giáo dục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên và cán bộ quản lý giáo dục quân sự:
   Giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng áp dụng dạy học theo TCNL, cải tiến phương pháp giảng dạy, thiết kế chương trình đào tạo phù hợp với yêu cầu thực tiễn quân đội.

2. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành giáo dục, đào tạo quân sự:
   Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về dạy học theo TCNL trong môi trường quân đội, làm tài liệu tham khảo cho các đề tài nghiên cứu, luận văn, luận án.

3. Các cơ quan quản lý giáo dục và đào tạo trong quân đội:
   Hỗ trợ hoạch định chính sách, xây dựng chuẩn đầu ra, phát triển chương trình đào tạo và đánh giá chất lượng giáo dục quân sự theo hướng năng lực.

4. Các trường đại học, học viện quân sự và các đơn vị huấn luyện:
   Áp dụng kết quả nghiên cứu để đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội hiện đại, chính quy.

Câu hỏi thường gặp

1. Tiếp cận năng lực là gì và tại sao lại quan trọng trong dạy học môn GDHQS?
   Tiếp cận năng lực là phương pháp dạy học tập trung vào việc hình thành và phát triển các năng lực cần thiết cho người học, bao gồm kiến thức, kỹ năng và thái độ. Trong GDHQS, tiếp cận này giúp học viên không chỉ nắm vững lý thuyết mà còn vận dụng hiệu quả vào thực tiễn quân sự, nâng cao khả năng thực hành và tư duy chiến lược.

2. Phương pháp dạy học theo TCNL khác gì so với phương pháp truyền thống?
   Phương pháp TCNL chú trọng vào kết quả học tập, phát triển năng lực toàn diện, sử dụng các hoạt động học tập đa dạng, tương tác và đánh giá liên tục. Trong khi đó, phương pháp truyền thống thường tập trung vào truyền đạt kiến thức lý thuyết, ít chú trọng đến kỹ năng và thái độ.

3. Làm thế nào để đánh giá kết quả học tập theo năng lực trong môn GDHQS?
   Đánh giá theo năng lực sử dụng các tiêu chí rõ ràng, đa dạng hình thức như quan sát, bài tập thực hành, thảo luận nhóm, tự đánh giá và đồng đánh giá. Đánh giá không chỉ dựa vào kết quả cuối cùng mà còn theo dõi quá trình học tập để phản ánh chính xác năng lực của học viên.

4. Những khó khăn chính khi áp dụng dạy học theo TCNL trong các trường đại học quân đội là gì?
   Bao gồm hạn chế về kỹ năng giảng dạy của giảng viên, thiếu tài liệu và giáo trình phù hợp, cơ sở vật chất chưa đáp ứng, thói quen giảng dạy truyền thống và sự kháng cự thay đổi từ một số cán bộ, học viên.

5. Biện pháp nào hiệu quả nhất để nâng cao chất lượng dạy học môn GDHQS theo TCNL?
   Kết hợp đào tạo bồi dưỡng giảng viên, xây dựng tài liệu phù hợp, ứng dụng công nghệ thông tin, tổ chức môi trường học tập tích cực và hoàn thiện hệ thống đánh giá năng lực. Thực nghiệm cho thấy biện pháp tổng hợp này giúp nâng cao năng lực học viên rõ rệt.

Kết luận

• Luận văn đã xây dựng được khung năng lực và biện pháp dạy học môn Giáo dục học quân sự theo tiếp cận năng lực phù hợp với đặc thù các trường đại học quân đội.
• Thực trạng dạy học hiện nay còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong việc áp dụng phương pháp và đánh giá theo năng lực.
• Biện pháp dạy học theo TCNL được thực nghiệm cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc nâng cao năng lực chung và riêng của học viên.
• Đề xuất các giải pháp đồng bộ về đào tạo giảng viên, xây dựng tài liệu, ứng dụng công nghệ và hoàn thiện đánh giá nhằm nâng cao chất lượng đào tạo.
• Tiếp tục triển khai, nhân rộng biện pháp và nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng để hoàn thiện mô hình dạy học theo TCNL trong quân đội.

Các trường đại học quân đội cần tổ chức tập huấn, áp dụng biện pháp dạy học theo TCNL và đánh giá hiệu quả định kỳ. Các nhà quản lý giáo dục quân sự nên sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh chính sách đào tạo, góp phần xây dựng quân đội hiện đại, chính quy, tinh nhuệ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. C¢ sç lý luÃn và d¿y hãc môn Giáo dāc hãc quân są ç các tr°ång đ¿i hãc trong quân đái theo tiÁp cÃn nng ląc Chương 2. Thąc tr¿ng d¿y hãc môn Giáo dāc hãc quân są ç các tr°ång đ¿i hãc trong quân đái theo tiÁp cÃn nng ląc Chương 3. Bián pháp d¿y hãc môn Giáo dāc hãc quân są ç các tr°ång đ¿i hãc trong quân đái theo tiÁp cÃn nng ląc Chương 4.

Thąc nghiám bián pháp d¿y hãc môn Giáo dāc hãc quân są ç các tr°ång đ¿i hãc trong quân đái theo tiÁp cÃn nng ląc 10 Ch°¢ng 1. C¡ Sä LÝ LUÊN V D¾Y HàC MÔN GIÁO DĀC HàC QUÂN SĂ ä CÁC TR¯âNG Đ¾I HàC TRONG QUÂN ĐÞI THEO TIÀP CÊN NNG LĂC 1. Téng quan nghiên cąu vÃn đà 1. Những nghiên cứu về dạy học theo tiếp cận năng lực trong các nhà trường và trong quân đội 1.

Những nghiên cāu về dạy học theo tiếp cận năng lực trong các nhà trưßng * Trên thế giới. D¿y hãc theo TCNL đ°ÿc hình thành, phát triÅn ráng kh¿p ç Mỹ vào nhăng nm 1970 và trç thành mát phong trào vãi nhăng nÃc thang mãi. Trong nhăng nm 1990, <mô hình NL đã đ°ÿc phát triÅn ráng kh¿p trên thÁ giãi vãi Há thçng chÃt l°ÿng quçc gia và ĐT nghà nghiáp ç Anh và xą Wales; khung chÃt l°ÿng quçc gia căa New Zealand; các tiêu chu¿n chÃt l°ÿng căa Hái đßng ĐT quçc gia Australia; nhăng kỹ nng cÅn thiÁt phÁi đ¿t đ°ÿc căa Hái đßng ĐT quçc gia Mỹ& Sç d* có są phát triÅn m¿nh m¿ này là do rÃt nhiÃu hãc giÁ và các nhà thąc hành phát triÅn ngußn nhân ląc xem TCNL là cách thąc có Ánh h°çng nhiÃu nhÃt, đ°ÿc ăng há m¿nh m¿ nhÃt đÅ cân bÁng GD và quá trình d¿y hãc là cách thąc đÅ chu¿n bá ląc l°ÿng lao đáng cho mát nÃn kinh tÁ c¿nh tranh toàn cÅu= [97, tr., ĐT dąa trên TCNL <là mát câu trÁ låi m¿nh m¿ đçi vãi nhăng vÃn đà mà các tr°ång, cá nhân, tá chąc đang phÁi đçi mặt trong thÁ kỷ XXI= [87, tr. Đçi vãi GDĐH, các nhà nghiên cąu lÃp luÃn rÁng GDĐH phÁi v°ÿt ra ngoài danh tiÁng thÅ chÁ nh° mát chß sç đánh giá NL căa sinh viên tçt nghiáp đÅ h°ãng đÁn nÃn GD dąa vào NL phÁn ánh các yêu cÅu căa n¢i làm viác.

Viác áp dāng d¿y hãc theo TCNL trong GDĐH giúp cÁi thián chÃt l°ÿng căa sinh viên tçt nghiáp, cho phép sinh viên đ°ÿc điÅm sç cao h¢n so vãi GD truyÃn thçng [80]. Trên c¢ sç nghiên cąu lý thuyÁt và tiÁp cÃn dąa trên NL trong d¿y hãc và phát triÅn, các tài liáu [81], [83], [84], [93], [94], [98], [99] đã luÃn giÁi nhăng đặc tr°ng và °u thÁ căa d¿y hãc theo TCNL. <nhăng °u thÁ đó là: 1) Cho phép cá nhân hóa viác hãc, trên c¢ sç mô hình NL, ng°åi hãc s¿ bá sung nhăng thiÁu hāt căa mình đÅ thąc hián nhăng nhiám vā cā thÅ; 2) Chú trãng vào kÁt quÁ 11 đÅu ra (outcomes); 3) T¿o ra nhăng linh ho¿t trong viác đ¿t tãi các kÁt quÁ đÅu ra, theo nhăng cách thąc riêng phù hÿp vãi đặc điÅm và hoàn cÁnh căa cá nhân; 4) T¿o khÁ nng cho viác xác đánh mát cách rõ ràng nhăng gì cÅn đ¿t đ°ÿc và nhăng tiêu chu¿n cho viác đo l°ång các thành quÁ hãc tÃp căa ng°åi hãc= [85, tr. ĐiÅm qua nhăng nghiên cąu có thÅ nhÃn thÃy: ĐT theo NL là mát xu h°ãng đ°ÿc nhiÃu quçc gia, nhiÃu nhà khoa hãc quan tâm nghiên cąu ç nhiÃu góc đá khác nhau.

Do tính đặc thù không thçng nhÃt và quan điÅm và t° duy và GD mà không phÁi quçc gia nào cũng tuyên bç rõ đó là ch°¢ng trình theo TCNL. Tuy nhiên, phÁi thÿa nhÃn rÁng, c¢ chÁ vÃn hành GD theo TCNL đã len låi sâu vào nhăng ho¿t đáng GD căa nhiÃu n°ãc trên thÁ giãi. Tùy theo đặc điÅm riêng căa mßi quçc gia cũng nh° nhăng l*nh vąc GD mà lý thuyÁt này đ°ÿc thay đái cho phù hÿp. KÁt quÁ nghiên cąu và d¿y hãc theo TCNL trong các nhà tr°ång căa các tác giÁ trên đã gÿi mç cho tác giÁ luÃn án kÁ thÿa, luÃn giÁi są cÅn thiÁt phÁi chuyÅn sang d¿y hãc theo TCNL ç các tr°ång ĐHTQĐ.

Ngay tÿ khi GD theo TCNL trç thành xu h°ãng GD quçc tÁ tÿ nhăng nm 90 căa thÁ kỷ XX, đã có rÃt nhiÃu nghiên cąu và d¿y hãc theo TCNL. Nghá quyÁt sç 29-NQ/TW (2013), Hái nghá lÅn thą 8, Ban ChÃp hành Trung °¢ng khóa XI đã đánh dÃu b°ãc ngoặt chuyÅn đái toàn bá há thçng GD Viát Nam sang nÃn GD nhÁm phát triÅn NL ng°åi hãc trong tÃt cÁ các cÃp hãc, bÃc hãc. Quan điÅm chß đ¿o căa Nghá quyÁt thÅ hián rõ, cÅn <Chuyển mạnh quá trình GD từ chÿ yếu trang bị kiến thāc sang phát triển toàn diện NL và phẩm chất ngưßi học= [13, tr. Đçi vãi GDĐH, Nghá quyÁt xác đánh: <Tập trung ĐT nhân lực trình độ cao, bồi dưỡng nhân tài, phát triển phẩm chất và NL tự học, tự làm giàu tri thāc, sáng tạo cÿa ngưßi học= [13, tr.

Các nghiên cąu căa Đặng Quçc BÁo và Ph¿m Minh Māc [2], Đặng Thành H°ng [29], [30], Nguyßn Thá Mỹ Lác [37], Nguyßn Thá Tính [58], Nguyßn CÁnh Toàn [63], Thái Duy Tuyên [70] đã cho thÃy, xu h°ãng tÃt yÁu căa GD Viát Nam đáp ąng đòi håi căa są nghiáp đái mãi đÃt n°ãc cÅn phÁi chuyÅn sang dạy học lấy ngưßi học làm trung tâm, thay vì dạy học lấy ngưßi dạy làm trung tâm nh° quan 12 điÅm truyền thống. Nhăng nghiên cąu này đã làm rõ ngußn gçc, đặc điÅm căa mô hình d¿y hãc lÃy ng°åi hãc làm trung tâm đÅ đánh h°ãng đái mãi viác d¿y hãc trong nhà tr°ång; góp phÅn đ°a ra mát cách nhìn khoa hãc và quan điÅm d¿y hãc theo TCNL. Mặc dù nhăng nghiên cąu, phát hián còn nhăng h¿n chÁ, nh°ng công lao căa các nghiên cąu đã v¿ đ°ÿc nhăng nét phác thÁo đÅu tiên và bąc tranh táng thÅ GD Viát Nam hián thåi và có tác dāng chß h°ãng vÃn đáng căa GD trong t°¢ng lai. Nhăng mÁnh ghép này nhanh chóng nhÃn đ°ÿc są quan tâm, đ°ÿc bá sung trong nhăng công trình dài h¢n và s¿c sÁo và mặt hãc thuÃt, nhÃt là viác nghiên cąu thiÁt kÁ, xây dąng ch°¢ng trình d¿y hãc theo TCNL.

Tác giÁ Bernd Meier và Nguyßn Vn C°ång cho rÁng: <GD đánh h°ãng NL nhÃn m¿nh vai trò căa ng°åi hãc vãi t° cách chă thÅ căa quá trình nhÃn thąc= [6, tr. Tác giÁ TrÅn Khánh Đąc đã trình bày quy trình xây dąng, thiÁt kÁ ch°¢ng trình d¿y hãc theo TCNL ng°åi hãc [15]. Đçi vãi GD phá thông, tác giÁ Nguyßn Vũ Bích HiÃn đã phân tích sâu s¿c và phát triÅn ch°¢ng trình GD nhà tr°ång phá thông theo h°ãng TCNL; xác đánh quy trình phát triÅn ch°¢ng trình GD nhà tr°ång phá thông theo TCNL [22]. Tác giÁ Đß Ngãc Thçng [47], Lê Đình Trung [62] đã luÃn giÁi và các nguyên nhân dÁn đÁn các ch°¢ng trình ĐT đ°ÿc xây dąng theo tiÁp cÃn truyÃn thçng hián nay bá l¿c hÃu và cÅn phÁi thay đái theo cách TCNL nhÁm phát triÅn ph¿m chÃt, nhân cách ng°åi hãc.

Đçi vãi GD nghà nghiáp, viác phát triÅn ch°¢ng trình GD h°ãng nghiáp theo TCNL chính là nhÁm bÁo đÁm cÃp đá NL quy đánh trong chu¿n căa ch°¢ng trình mang tính thçng nhÃt. Tác giÁ Nguyßn Đąc Trí đã đ°a ra mát sç khái niám, quan điÅm và NL cũng nh° ph°¢ng thąc ĐT theo NL; nhÃn m¿nh đÁn viác thiÁt kÁ, xây dąng ch°¢ng trình d¿y hãc cũng nh° xây dąng tiêu chu¿n kỹ nng nghà dąa trên NL nghà nghiáp căa ng°åi hãc [79]. Đçi vãi GDĐH, tác giÁ Hoàng Thá TuyÁt cho rÁng: Ch°¢ng trình ĐT đ°ÿc thiÁt kÁ theo TCNL mang tính cá thÅ hóa cao, ng°åi hãc s¿ có đ°ÿc c¢ hái xem xét <thąc đ¢n các ląa chãn= và ho¿t đáng và PP hãc tÃp cho phép hã đ¿t đ°ÿc NL mong đÿi, còn GV đ°ÿc linh ho¿t và chă đáng trong viác sā dāng nhiÃu ph°¢ng thąc giÁng d¿y khác nhau nhÁm giúp ng°åi hãc đ¿t đ°ÿc các māc tiêu NL cũng nh° 13 đÁm bÁo c¢ sç thông tin cā thÅ và dß dàng cho đánh giá KQHT [71]. Tác giÁ TrÅn Thá Loan cho rÁng: Kỹ nng thiÁt kÁ bài hãc theo TCNL <có vai trò quan trãng t¿o nên są thành công căa bài giÁng và là hành trang không thÅ thiÁu trong ho¿t đáng nghà nghiáp căa giáo viên sau này.

Sinh viên cÅn đ°ÿc rèn luyán ngay tÿ khi còn ngßi trên ghÁ nhà tr°ång, tiÁp tāc rèn luyán khi đã làm viác t¿i tr°ång phá thông, nhÁm đáp ąng yêu cÅu đái mãi căa GD hián nay= [36, tr. Đây đ°ÿc xem là tài liáu tham khÁo quan trãng, giúp tác giÁ luÃn án có c¢ sç khoa hãc trong thiÁt kÁ bài hãc môn GDHQS theo TCNL. Nghiên cąu tá chąc d¿y hãc theo TCNL thu hút đ°ÿc nhiÃu nhà khoa hãc. Tác giÁ Đặng Quçc BÁo và Nguyßn Sỹ Thu chß rõ: Tá chąc d¿y hãc theo đánh h°ãng phát triÅn NL hãc sinh là giúp hãc sinh thÃu hiÅu <Học để làm gì - Học cái gì= đÅ có NL đích thąc; đßng thåi bßi d°ỡng cho hãc sinh cách <Học hiệu quả= đÅ có NL bÃn văng [3].

Tác giÁ Hß Thá Hßng Cúc đã xác đánh đ°ÿc nái dung, yêu cÅu, các yÁu tç tác đáng và đà xuÃt nhăng bián pháp đái mãi PPDH theo h°ãng phát triÅn NL [9]. Tác giÁ Phan Thá Hßng Vinh cùng nhóm nghiên cąu đã đà ra các bián pháp tá chąc ho¿t đáng tą hãc cho sinh viên theo TCNL thąc hián [77]. Theo Nguyßn Thành Vinh, đÅ tá chąc hiáu quÁ ho¿t đáng d¿y hãc theo đánh h°ãng phát triÅn NL hãc sinh cÅn chú ý đÁn viác sā dāng các PP và hình thąc tá chąc d¿y hãc, t¿o điÃu kián tçt nhÃt cho hãc sinh thąc hành, vÃn dāng kiÁn thąc trong nhăng tình huçng đa d¿ng [78]. Hián nay, đánh giá kÁt quÁ d¿y hãc theo TCNL đã trç thành xu h°ãng tÃt yÁu căa GD hián đ¿i.

Theo h°ãng nghiên cąu này, các tác giÁ đã đà cÃp đÁn viác sā dāng quan điÅm đánh giá xác thąc (authentic asessment) đÅ đánh giá NL căa ng°åi hãc. Tác giÁ Nguyßn Công Khanh cho rÁng: <đánh giá kÁt quÁ d¿y hãc theo TCNL là đánh giá theo chu¿n và sÁn ph¿m đÅu ra nh°ng sÁn ph¿m đó không chß là kiÁn thąc, kỹ nng, mà chă yÁu là khÁ nng vÃn dāng kiÁn thąc, kỹ nng và thái đá cÅn có đÅ thąc hián nhiám vā hãc tÃp đ¿t tãi mát chu¿n nào đó= [31, tr. Tác giÁ Nguyßn Quang Viát nhÃn m¿nh, đánh giá theo NL đ°ÿc coi là mát xu h°ãng tiÁp cÃn chÃt l°ÿng hián nay trong ĐT và phát triÅn ngußn nhân ląc đáp ąng nhu cÅu căa thá tr°ång lao 14 đáng [76].