CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VE DAU VET SINH VAT TRONG HOAT ĐỘNG DIEU TRA HÌNH SU Trong tổ tung hình sự, cơ quan điều tra, Viên kiểm sát va Toa án phải áp dung mọi biên pháp hợp pháp để xác định sự thật của vụ án một cách khách quan, toản ‘hai niệm dấu vết sinh vật. diện va đây đủ, làm rõ những chứng cứ xác định có tôi vả chứng cứ xác định vô tôi, những tình tiết tăng năng va những tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của bị can, bi cáo. Như vay, để thực biên đúng chức năng pháp lý của mình, các cơ quan tiến hành tô tung phải phát hiện, thu thập, đánh gia va sử dụng chứng cử trong quá trình diéu tra, truy tổ, xét xử. Tuy nhiên trong quá tình zác lập chứng cử cin phải dua vào nhiễu nguồn gốc khác nhau, trong đỏ kết quả của việc nghiên cứu đâu vết sinh vat đóng vai trò hết sức quan trọng, Nhóm tác giã thuộc Viện khoa học hình sự - Bộ Công an có quan điểm cho rang “ Dầu vết hinh sự là những.
với tội pham hoặc những sự việc ‘mang tính hình sự cần được tìm thập và sử dung đỗ điều tra xứ if nhiững sự việc này theo quy định của pháp luật) Dâu vết hình sự rat phong phú, da dạng vả mỗi loại dấu vét hình sự lại có cơ chế hình thành khác nhau. Trong đó, dấu vết sinh vật theo cách phân loại của các nhả nghiên cứu vé dầu vết và căn cứ vao lịch sử phát triển của khoa học hình sw thể giới được xếp vào loại dầu vết truyền thông hay còn gọi la dau vết cỗ điển. Dâu vất sinh vật rét đa dạng và có nguồn gốc khác nhau: từ cơn người va động vat như. dấu vết máu, chất bai tiết, lông, tóc, thịt, da, cơ, xương.
tử thực vật như: gỗ, hoa, lá, qua, hạt, sợi., từ các vi sinh vật: tảo, nam, vi khuẩn. ganđế tay to, si, vả và các săn phẩm ti sot vãi. uy nhiên, có đặc điểm chung là nhanh chóng bị phân huỷ, mắt mat vả biến i do sự tác động của các yêu tổ môi trường, con người va chúng thường tại dưới dạng vi vết nên dé bi hoa lẫn vào môi trường. Vì vậy, việc tim kiểm.
‘va phat hiện đầu vết phải được tiền hành kịp thời, thân trong, tỉ mĩ với sự trợ giúp của phương tiên kỹ thuật odn thiết (đèn pin, đèn tia cực tim,. Việc thu giữ, bảo quan các dầu vất sinh vật cần được thực hiện theo các nguyên tắc sau: thu giữ phải kịp thời, bao quan tắt, cân git di giám định cảng sớm cảng tốt. "Viện Ehenhọc hàn sơ, Bộ Công ĐỀàikhon học cập Bộ nã số 3/061900,031 ‘ Trong thực tiễn, loại dau vét sinh học được biết đến phổ biển hon cả 1a đầu vét máu. Dầu vết máu thường xuất hiện khá nhiễu ở những vụ án liên quan đến tinh mang, sức khỏe, cướp tai sản, cướp giất tải sin trên đường.
Máu là một loại mé Tiên kết ở dang lõng, chỉ chay ra ngoài cơ thể khi có tác đồng của ngoại lực làm. tốn thương da, phan mém, mach máu, trừ một số trường hợp sinh lý va bênh lý. Ngay sau khi hình thành, do tác đồng của môi trường, đầu vét máu nhanh chóng, bi thay đổi. Chuyển từ màu đỗ sang đỗ nâu (do bi khô), mau sảm đen hoặc đen (do bi thối vi độ ẩm qua cao).
Dựa vào mau sắc của dẫu vết máu có thể xác đính thời gian xuất hiền cia chúng. Mat khác, căn cứ vào hình dang, vi tr của dẫu vét có thé sác định được hướng, vị trí và phương thức hình thành dẫu vết máu. Tuy nhiên, méu không phải là dầu vết tổn tai lâu, nên việc nhanh chóng thu giữ dầu vét nay là hết sức quan trọng có ý nghĩa truy nguyên công cu, phương tiên gây án hoặc khẳng định nạn nhân có đúng là người để lại vết máu trên công cụ, phương tiện. Vai trò của dấu vết sinh vật trong hoạt động điều tra hình sự Nghiên cứu dâu vết sinh vật trong các vụ việc hình sự lả một hoạt động điều tra theo td tụng hình sự.
Do vậy, trước hét phải khẳng định rằng hoạt động nay có ` nghĩa sâu sắc vé mặt pháp lý bởi phải tuân theo đúng các quy định của pháp lut. "Nghiên cứu dầu vết sinh vật côn có ý nghĩa to lớn vé mat nghiệp vụ. Bởi thông qua dấu vất sinh vật tại hiện trưởng sẽ giúp cơ quan điêu tra xây dựng các giả thuyết hình sự và giải đáp được nhiễu câu hỗi như. có sự kiên phạm tôi xảy ra hay không, tinh chất của vụ việc như thể nao, lả án mang, hiếp dâm hay là hành vi tư tử sau khí đã gây án, có thể có bao nhiêu người, déi tượng có mất tại hiện trường khi vụ án xây ra hay không,.
Cơ quan điều tra hoàn toàn có thé đưa ra được. những phần đoán ban đầu về vụ én thông qua những dâu vét sinh vật thu được tại hiện trường Thông qua dấu vết sinh vật, điều tra viên có thé xác đỉnh được mức đồ tin thương cơ thé của nạn nhân thông qua hình dang vết máu, phạm vi vết bam, vất xuất huyết,. qua đó cũng có được những nhận định ban đâu về hảnh vi, cách thức gây án của hung thủ, giúp cơ quan điều tra đánh giá được tinh chất, mức độ nghiêm trong của vụ án. Các dầu vét sinh vật có thể giúp sác định danh tính cũa nghỉ phạm, xác định môi quan hệ giữa nghỉ phạm và hiện trường hoặc cung cấp các bằng chứng hữu ích dé giải quyết các vụ án.
Phân tích dẫu vất sinh vat thông qua các phương pháp khoa học giúp tăng cường khả năng thu thêp vả sử dung thông tin trong quả trình điều tra Bén canh đó, kết quả nghiền cứu về dâu vết sinh vất còn lả một trong những, căn cử dé các nhà chuyên môn xây dựng kế hoạch phòng ngửa tội pham, giảm thiểu số lương các vụ việc hình sự xây ra, đặc biệt lả các vụ án giết người, hiếp đâm, vi đây 14 kiểu vu án hình sự phản ánh rõ nhất sự hiện diện của đầu vết sinh vật trong khoa học điều tra tội pham 13. Cơchế hình thành đấu vết sinh vật. Co chế hình thành dầu vết sinh vật được hiểu là cách thức lam xuất hiện dầu. vết sinh vật tại hiện trường vụ án hình sự.
Dầu vết sinh vật không phải lả một loại dâu vết hình sự cụ thể, do đó cơ chế hình thanh của mỗi loại dau vết sinh vật lại khác nhau, tuy nhiên déu nằm trong cơ ché hình thảnh dầu vét nói chung la: có đổi tượng tác đồng, déi tượng bị tác đông, cơ chế tác động, quá tình phẫn ảnh. VỀ đối mong tác động. Đồi tương tác đông để tao thành dâu vết sinh vat bao gồm: Con người, công cu, phương tiên, môi trưởng (sư vật và hiện tượng) - Con người: Con người bằng hành vi của mình trực tiếp hay thông qua các công cụ, phương tiện để tác động lên đổi tượng bi tác động tạo nên déu vết sinh vat. Con người trong vu án hình sự bao gồm thủ pham vả nạn nhân.
Thủ pham và sạn nhân có thể tương tác với môi trường vật chất xung quanh, tạo niên dầu vết sinh vật ~ Công cụ, phương tiên: Công cụ, phương tiện là đổi tượng tác đông khi chúng được chủ thể tác động sử đụng để gây án hoặc gây ra sự việc mang tính chất hình sự Loại đổi tương tác đồng này vô cùng đa dạng, cùng với cách thức tác động chúng là cơ sở thực tiến chính tạo nên sự da dạng của dẫu vết sinh vật ~ Môi trường. La đối tương tác động tạo nên dấu vết sinh vật trong những trường hop ban thân nó có mồi quan hệ với hành vi của chủ thể tao ra dầu vét sinh vat nhự. Độ ẩm, nhiệt độ nóng, lạnh, mưa gió, đất, bui, các cầu trúc vật chất dang tôn tai hiện trường khi sư việc xảy ra 13. Đối trong bị tác động.
Đôi tượng bị tác động bao gồm: Con người, vat thể, môi trưởng, Đối tượng bi tác động cũng chính là đối tượng mang dầu vét sinh vật còn những đổi tượng bi tác động nhưng không mang dấu vết sinh vật thì không cỏ ý nghĩa ~ Con người: Con người lả đối tượng bị tác động thường gặp, nhất lả bị hai, trong những trường hợp cụ thé những chủ thể khác như. Bị can, người bi tỉnh nghĩ, người bi tạm giữ cũng cỏ thể là đối tượng bị tac động Vi khi những chủ thé này tác động lên đổi tượng bi tac động sẽ nhận lai từ đối tương bi tác động những tác động trở lại và trở thành đổi tượng bi tác động - Vật thé: Do là những đổi tương vật chất tôn tại ở hiện trường bị những tac đông nhất định của đồi tượng tác động trong qua trình diễn ra su việc, những tac động đó để lại hoặc tạo nên dầu vét sinh vật trên vật thể. ~ Môi trường: Môi trường lả đối tượng bị tác động khi có hành vi cia chỗ thể tác động vào môi trường, tạo nên những dấu vết sinh vat va ngược lại môi trường cũng tác đông trở lại tao niên những dẫu vét dé lạ ỡ thủ phạm, nạn nhân vả những phương tiên gây án. Quá trình tác động, (Qua trình tác đông của đổi tương tác đông lên đối tượng bi tác động vẻ tổng thể là quá tình liên tục vé mat thời gian và không gian.
Déu vét sinh vật hình thánh trong qua trình thực hiện hánh vi của chủ thể tác đồng. - Về mặt không gian: Dầu vết sinh vật xuất hiện ở nơi diễn ra hành vi của chủ. thể tac động. Nếu hành vi của chủ thé tác đông là hảnh vi pham tôi thi dau vết sinh.
vật sẽ có mặt ở 3 địa điểm: Địa điểm chuẩn bị phạm tội, địa điểm thực hiện hành. vĩ phạm tội, dia điểm che giấu tội pham. Tuy nhiền, tùy thuộc vào những điều kiện cu thể (dia điểm, loại an.) mã thể loại và cường độ xuất hiện của dẫu vết sinh vat có sự khác nhau. Thực tế nảy cần được chú ý trong quá trình khám nghiệm hiện trường các vụ án cụ thể ~ Vi mat thời gian: Dầu vét sinh vật xuất hiện trong khodng thoi gian xây ra sự việc, tức là khi có sự tác động của các đối tượng với nhau va tổn tại cho đến khi được phát hiện, thu lượm, bao quản.
Thời gian tác động giữa đổi tượng tác động vả đổi tượng bị tác đông là khoảng thời gian diễn ra sự tác động để tạo nên dầu. Khoảng thời gian nay dai hay ngăn phụ thuộc vao từng loại tác động trong những trường hợp cụ thể.