Đánh giá rủi ro lãi suất: Nghiên cứu trường hợp tại Vietcombank

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích rủi ro lãi suất qua nghiên cứu trường hợp Vietcombank, cung cấp cái nhìn sâu sắc về quản lý tài chính.

• Tác giả: Phạm Thị Xuân Liên
• Người hướng dẫn: Dr. Lê Thái Thường Quân
• Trường học: University of Economics Ho Chi Minh City
• Chuyên ngành: Financial and Banking
• Đề tài: Đánh giá rủi ro lãi suất tại Vietcombank: Nghiên cứu trường hợp
• Loại tài liệu: Master Thesis
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hochiminh City

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: INTRODUCTION
• 1.1. Background, context and rationale for the research
• 1.2. Why is the problem worth addressing?
• 1.3. Objectives/goals of the research
• 1.4. METHODOLOGY
• 1.5. DATA ANALYSIS AND FINDING
• 1.6. STUDY STRUCTURE
• 2. CHƯƠNG 2: THEORY OF INTEREST RATE RISK AND INTEREST RATE RISK MEASUREMENT
• 2.1. On balance sheet adjustment
• 2.2. Risks assumed by banks
• 2.3. Interest rate risk
• 2.4. The model of measuring the interest rate risk
• 2.5. Price risk
• 2.6. Interest rate risk management
• 2.7. Conclusion
• 2.1. Using interest rate futures to hedge a dollar gap position
• 2.2. Using forward contract
• 2.3. Using option contract
• 2.4. Using interest rate swap
• 3. CHƯƠNG 3: INTEREST RATE MOVEMENT IN VIETNAM AND VITECOMBANK INTEREST RATE POLICY
• 3.1. The movement interest rate in Vietnam
• 3.2. Interest rate policy
• 3.3. Conclusion
• 3.1. Interest rate before the Renovation Policy
• 3.2. Interest rate after the Renovation Policy
• 3.3. The fluctuation in 2008
• 3.4. The fluctuation in 2009
• 3.5. The movement in first six month of 2010
• 4. CHƯƠNG 4: MEASURE THE INTEREST RATE RISK IN THE COMMERCIAL JOINT STOCK BANK FOR FOREIGN TRADE OF VIETNAM (VIETCOMBANK)
• 4.1. Data collection and analysis
• 4.3. Interest rate risk exposure
• 4.4. Balance sheet structure
• 4.6. Conclusion
• 5. CHƯƠNG 5: SUGGEST AND CONCLUSION
• 5.1. Balance sheet adjustment
• 5.2. Conclusion related to search questions
• 5.3. Suggest for hedgeing the gap
• 5.4. Limitation of the research and suggest for further research
• ACKNOWLEDGEMENT
• ABSTRACT
• CONTENTS
• LIST OF TABLES
• LIST OF FIGURES
• ABBREVIATIONS
• References Appendix

Tóm tắt

I. Tổng quan về Đánh giá rủi ro lãi suất tại Vietcombank

Đánh giá rủi ro lãi suất là một trong những vấn đề quan trọng trong quản lý tài chính ngân hàng. Vietcombank, với vai trò là một trong những ngân hàng hàng đầu tại Việt Nam, đã phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý rủi ro này. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình rủi ro lãi suất tại Vietcombank, từ đó đưa ra các giải pháp khả thi.

1.1. Định nghĩa và tầm quan trọng của rủi ro lãi suất

Rủi ro lãi suất là khả năng mất mát tài chính do sự biến động của lãi suất. Đối với ngân hàng, việc quản lý rủi ro này là rất quan trọng vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập từ lãi và giá trị tài sản. Theo nghiên cứu của Phạm Thị Xuân Liên (2010), việc đánh giá chính xác rủi ro lãi suất giúp ngân hàng duy trì sự ổn định tài chính.

1.2. Tình hình hiện tại của Vietcombank trong quản lý rủi ro lãi suất

Vietcombank đã áp dụng nhiều phương pháp để quản lý rủi ro lãi suất, bao gồm việc sử dụng mô hình gap để phân tích sự chênh lệch giữa tài sản và nợ phải trả. Tuy nhiên, sự biến động của lãi suất trên thị trường vẫn là một thách thức lớn đối với ngân hàng.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý rủi ro lãi suất tại Vietcombank

Quản lý rủi ro lãi suất tại Vietcombank gặp phải nhiều vấn đề và thách thức. Sự biến động của lãi suất trên thị trường tài chính đã tạo ra áp lực lớn lên thu nhập từ lãi của ngân hàng. Nghiên cứu này sẽ phân tích các vấn đề chính mà Vietcombank đang phải đối mặt.

2.1. Biến động lãi suất và tác động đến thu nhập ngân hàng

Sự biến động của lãi suất có thể dẫn đến sự thay đổi lớn trong thu nhập từ lãi của ngân hàng. Theo số liệu từ năm 2008 đến nay, Vietcombank đã chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ trong lãi suất, ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của ngân hàng.

2.2. Khó khăn trong việc dự đoán lãi suất tương lai

Dự đoán lãi suất tương lai là một thách thức lớn đối với Vietcombank. Các yếu tố kinh tế vĩ mô, chính sách tiền tệ và tình hình thị trường tài chính đều có thể ảnh hưởng đến lãi suất, làm cho việc lập kế hoạch tài chính trở nên khó khăn.

III. Phương pháp đánh giá rủi ro lãi suất tại Vietcombank

Để đánh giá rủi ro lãi suất, Vietcombank đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Nghiên cứu này sẽ trình bày các phương pháp chính mà ngân hàng sử dụng để đo lường và quản lý rủi ro lãi suất.

3.1. Mô hình gap trong đánh giá rủi ro lãi suất

Mô hình gap, hay còn gọi là mô hình chênh lệch, là một công cụ quan trọng trong việc đánh giá rủi ro lãi suất. Mô hình này giúp ngân hàng xác định sự chênh lệch giữa tài sản và nợ phải trả, từ đó đưa ra các quyết định tài chính hợp lý.

3.2. Các công cụ phòng ngừa rủi ro lãi suất

Vietcombank sử dụng nhiều công cụ phòng ngừa rủi ro lãi suất như hợp đồng tương lai, hợp đồng quyền chọn và hoán đổi lãi suất. Những công cụ này giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro và bảo vệ thu nhập từ lãi.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Vietcombank

Nghiên cứu này không chỉ cung cấp cái nhìn tổng quan về rủi ro lãi suất tại Vietcombank mà còn đưa ra các ứng dụng thực tiễn từ kết quả nghiên cứu. Những kết quả này sẽ giúp ngân hàng cải thiện khả năng quản lý rủi ro lãi suất.

4.1. Phân tích kết quả tài chính của Vietcombank

Kết quả tài chính của Vietcombank trong những năm qua cho thấy sự ảnh hưởng của rủi ro lãi suất đến thu nhập từ lãi. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc quản lý rủi ro lãi suất hiệu quả có thể giúp ngân hàng tăng cường khả năng sinh lời.

4.2. Đề xuất giải pháp cải thiện quản lý rủi ro lãi suất

Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số giải pháp đã được đề xuất để cải thiện quản lý rủi ro lãi suất tại Vietcombank. Những giải pháp này bao gồm việc tối ưu hóa cấu trúc tài sản và nợ, cũng như áp dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro hiệu quả hơn.

V. Kết luận và tương lai của quản lý rủi ro lãi suất tại Vietcombank

Quản lý rủi ro lãi suất là một yếu tố quan trọng trong sự phát triển bền vững của Vietcombank. Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng việc cải thiện quản lý rủi ro lãi suất không chỉ giúp ngân hàng duy trì ổn định tài chính mà còn tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

5.1. Tóm tắt các phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng rủi ro lãi suất có ảnh hưởng lớn đến thu nhập từ lãi của Vietcombank. Việc áp dụng các phương pháp quản lý rủi ro hiệu quả là cần thiết để bảo vệ ngân hàng khỏi những biến động không lường trước.

5.2. Triển vọng tương lai trong quản lý rủi ro lãi suất

Trong tương lai, Vietcombank cần tiếp tục cải thiện các phương pháp quản lý rủi ro lãi suất, đồng thời áp dụng công nghệ mới để nâng cao hiệu quả trong việc đánh giá và quản lý rủi ro.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giai đoạn 2008 - 2010 ghi nhận những biến động chưa từng có trên thị trường tài chính Việt Nam khi Ngân hàng Nhà nước điều chỉnh lãi suất cơ bản tăng vọt từ 8,25% lên 14,0% chỉ trong nửa đầu năm 2008, trước khi hạ nhiệt về mức 7,0% vào năm 2009. Sự biến động dữ dội này đã kích hoạt cuộc đua lãi suất gay gắt giữa các ngân hàng thương mại, đẩy lãi suất huy động lên mức kỷ lục 17,5%/năm và lãi suất cho vay vượt ngưỡng 19,0% - 21,0%/năm. Thực trạng đó khiến rủi ro lãi suất trở thành mối đe dọa trực tiếp đến thu nhập lãi thuần (Net Interest Income - NII) và giá trị thị trường của toàn bộ hệ thống ngân hàng.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là nhận diện mức độ nhạy cảm lãi suất, lượng hóa quy mô rủi ro và đánh giá tác động của sự chênh lệch kỳ hạn định giá lại tài sản - nợ đến hiệu quả kinh doanh tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank). Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ hệ thống Vietcombank với mạng lưới 63 chi nhánh và 214 phòng giao dịch, phân tích chuỗi dữ liệu tài chính kéo dài từ năm 2001 đến tháng 6 năm 2010.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp bức tranh định lượng chi tiết về khe hở kỳ hạn tái định giá (Dollar Gap). Kết quả nghiên cứu đóng vai trò là cơ sở khoa học giúp Vietcombank tối ưu hóa cơ cấu bảng cân đối kế toán, chủ động kiểm soát tỷ lệ khe hở tương đối (Relative Gap) và bảo vệ biên lãi thuần (NIM) trong bối cảnh thị trường tiền tệ biến động phức tạp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết Quản trị Tài sản Nợ - Tài sản Có (Asset and Liability Management - ALM), lý thuyết phòng ngừa rủi ro tài chính của Bessis (2002) và Gup & Kolari (2005). Trọng tâm phân tích là Mô hình Khe hở tái định giá (Dollar Gap Model / Repricing Model) của Mishkin (2006), phân loại tài sản và nợ phải trả thành hai nhóm: nhạy cảm với lãi suất (Rate-Sensitive) và không nhạy cảm với lãi suất (Non-Rate Sensitive) theo từng thang kỳ hạn cụ thể.

Các khái niệm và công thức định lượng căn bản bao gồm:

• Tài sản nhạy cảm lãi suất (RSA) và Nợ nhạy cảm lãi suất (RSL).
• Khe hở lãi suất tuyệt đối: $GAP = RSA - RSL$.
• Tác động đến thu nhập lãi thuần: $\Delta NII = GAP \times \Delta i$, trong đó $\Delta i$ là mức thay đổi lãi suất thị trường.
• Tỷ lệ khe hở tương đối: $Relative\ Gap = GAP / Tổng\ tài\ sản$.
• Hệ số nhạy cảm lãi suất: $ISR = RSA / RSL$.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp lý thuyết quản trị rủi ro chủ động (Aggressive ALM) và phòng vệ thụ động (Defensive ALM), kết hợp các công cụ tài chính phái sinh như hợp đồng hoán đổi lãi suất (IRS), hợp đồng tương lai và quyền chọn lãi suất để phòng ngừa trạng thái khe hở âm hoặc dương.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu tình huống điển hình (Case Study) theo khung lý thuyết của Yin (2005), kết hợp chặt chẽ giữa thu thập dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp:

• Dữ liệu thứ cấp: Báo cáo tài chính kiểm toán hợp nhất hàng năm của Vietcombank từ năm 2001 đến tháng 6/2010 (cỡ mẫu 10 năm tài chính liên tục), kết hợp dữ liệu so sánh từ 5 ngân hàng thương mại lớn gồm VietinBank, Sacombank, Eximbank và ACB.
• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập qua bảng câu hỏi khảo sát chuyên sâu và phỏng vấn trực tiếp cán bộ quản lý ALCO, kế toán trưởng tại Hội sở chính và các chi nhánh trọng điểm như Chi nhánh An Giang, Chi nhánh Đồng Tháp. Phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích (Purposive Sampling) được áp dụng nhằm tiếp cận các chuyên gia am hiểu sâu sắc quy trình định giá vốn nội bộ.
• Lý do lựa chọn phương pháp: Mô hình khe hở Dollar Gap là công cụ phân tích dòng tiền thực tế tối ưu theo Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS), phản ánh trực quan sự lệch pha giữa lãi suất huy động và cho vay mà không đòi hỏi các giả định phức tạp về đường cong lợi suất phi rủi ro.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng cấu trúc bảng cân đối kế toán của Vietcombank giai đoạn 2008 - 2010 chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

• Thứ nhất, trạng thái khe hở tái định giá âm sâu ở các kỳ hạn ngắn: Trong năm 2008, tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn và kỳ hạn dưới 1 tháng chiếm tới 55,0% tổng nguồn vốn huy động từ khách hàng. Do nợ nhạy cảm lãi suất (RSL) vượt trội so với tài sản nhạy cảm lãi suất (RSA) ở kỳ hạn dưới 30 ngày, hệ số nhạy cảm lãi suất $ISR$ rơi xuống dưới 0,75, khiến Vietcombank chịu áp lực chi phí lãi tăng vọt khi lãi suất thị trường biến động.
• Thứ hai, biên độ biến động lãi suất cực đoan thu hẹp lợi nhuận thuần: Năm 2008, lãi suất tiền gửi kỳ hạn 9 tháng lập đỉnh 17,5%/năm và kỳ hạn 3 tháng đạt 17,2%/năm. Sự leo thang này buộc lãi suất cho vay phải điều chỉnh lên mức 18,0% - 21,0%/năm. Chênh lệch giữa chi phí trả lãi và thu nhập lãi co hẹp mạnh trong các quý II và III năm 2008.
• Thứ ba, tăng trưởng huy động vốn duy trì đà tích cực bất chấp biến động: Tổng nguồn vốn huy động năm 2008 của Vietcombank vẫn tăng trưởng 9,9%, trong đó nguồn vốn huy động trực tiếp từ nền kinh tế tăng 10,5% và tiền gửi dân cư tăng mạnh 15,44%, tạo bộ đệm thanh khoản lớn giúp ngân hàng ổn định vận hành.
• Thứ tư, tái định giá lệch pha trong giai đoạn 2009 - 2010: Sang năm 2009, khi lãi suất huy động bình quân hạ nhiệt xuống 8,2%/năm và lãi suất cho vay về mức 10,7%/năm, tình trạng lệch pha kỳ hạn trong nhóm 1 - 3 tháng tiếp tục khiến thu nhập lãi thuần $\Delta NII$ chịu dao động khoảng 12,0% - 15,0% mỗi khi lãi suất cơ bản thay đổi từ 14,0% xuống 7,0%.

Thảo luận kết quả

Thực tế tại Vietcombank phản ánh đặc thù kinh điển của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam: "vay ngắn hạn để cho vay trung và dài hạn". Khi lãi suất thị trường đảo chiều tăng nhanh, chi phí huy động vốn của các khoản tiền gửi ngắn hạn bị định giá lại ngay lập tức theo mức lãi suất cao mới. Ngược lại, các tài sản sinh lời trung dài hạn với lãi suất cố định chưa kịp điều chỉnh, dẫn đến suy giảm biên lãi thuần.

Dữ liệu nghiên cứu được lượng hóa rõ nét thông qua ma trận bảng phân bổ kỳ hạn (Maturity Bucket Tables) từ 0 - 30 ngày, 31 - 90 ngày, 91 - 180 ngày, 181 - 365 ngày và trên 1 năm. Bên cạnh đó, các biểu đồ trực quan thể hiện sự phân kỳ giữa lãi suất liên ngân hàng VNIBOR, lãi suất cơ bản và biến động chi phí lãi của Vietcombank so với các đối thủ cùng thời kỳ như VietinBank và ACB. Nhờ uy tín thương hiệu ngân hàng quốc doanh lớn, Vietcombank thu hút dòng tiền gửi an toàn (Flight-to-safety), nhưng nếu không quản trị tốt khe hở nhạy cảm lãi suất, lợi thế quy mô huy động vốn vẫn có thể biến thành rủi ro chi phí lãi nặng nề.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa hiệu quả quản trị rủi ro lãi suất và bảo vệ thu nhập lãi thuần, 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất:

• Thiết lập và kiểm soát khung hạn mức khe hở nhạy cảm lãi suất: Hội đồng Quản trị và Ủy ban ALCO cần ban hành quy định giới hạn tỷ lệ khe hở tương đối ($Relative\ Gap$) dao động trong biên độ an toàn từ âm 5,0% đến dương 10,0% tổng tài sản. Mục tiêu này phải được kiểm toán và rà soát định kỳ hàng quý bởi Ban Quản lý Rủi ro.
• Tái cấu trúc kỳ hạn danh mục nguồn vốn huy động: Khối Bán lẻ và Khối Nguồn vốn cần triển khai các sản phẩm tiền gửi bậc thang và chứng chỉ tiền gửi trung hạn nhằm giảm tỷ trọng tiền gửi dưới 1 tháng từ mức 55,0% xuống dưới 35,0%, đồng thời nâng tỷ trọng tiền gửi kỳ hạn 6 - 12 tháng lên mức trên 40,0% trong lộ trình 12 tháng tới.
• Đẩy mạnh ứng dụng các công cụ phái sinh ngoài bảng cân đối kế toán: Phòng Kinh doanh Vốn và Phái sinh cần chủ động thực hiện các hợp đồng hoán đổi lãi suất (Interest Rate Swap - IRS) và hợp đồng quyền chọn lãi suất (Interest Rate Options) nhằm phòng vệ rủi ro cho tối thiểu 20,0% các khoản vay trung dài hạn cố định, hoàn thành khung giao dịch phái sinh trong vòng 18 tháng.
• Hiện đại hóa hệ thống thông tin quản lý (MIS) và mô hình kiểm tra sức chịu tải (Stress Testing): Khối Công nghệ Thông tin phối hợp cùng Khối Quản trị Rủi ro xây dựng phần mềm đo lường khe hở lãi suất tự động theo ngày. Hệ thống cần đạt năng lực mô phỏng kịch bản lãi suất thay đổi +/- 200 điểm cơ bản để tính toán biến động $\Delta NII$ trong vòng 24 giờ, hoàn tất thử nghiệm trong vòng 24 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Thành viên Hội đồng ALCO và chuyên viên quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại: Ứng dụng trực tiếp mô hình Dollar Gap và các công thức phân bổ thang kỳ hạn để thiết lập hệ thống hạn mức an toàn cho tài sản và công nợ.
• Chuyên viên phân tích tài chính và quản lý danh mục đầu tư: Nắm bắt quy luật tác động của chu kỳ lãi suất đến biên lãi ròng (NIM) và lợi nhuận ngân hàng, phục vụ định giá cổ phiếu ngành ngân hàng chính xác hơn.
• Học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên ngành Tài chính - Ngân hàng: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu tình huống (Case Study) và phân tích rủi ro tài chính định lượng.
• Cán bộ hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước: Tham khảo thực tiễn truyền dẫn chính sách lãi suất cơ bản và trần lãi suất huy động lên hành vi định giá của các ngân hàng thương mại quy mô lớn.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình Khe hở tái định giá (Dollar Gap) đo lường rủi ro lãi suất như thế nào?
Mô hình tính toán chênh lệch giữa tài sản nhạy cảm lãi suất và nợ nhạy cảm lãi suất ($GAP = RSA - RSL$) theo từng kỳ hạn. Khi lãi suất biến động một khoảng $\Delta i$, sự thay đổi thu nhập lãi thuần được xác định bằng $\Delta NII = GAP \times \Delta i$, giúp lượng hóa mức độ tăng giảm lợi nhuận.

Tại sao tỷ trọng tiền gửi kỳ hạn dưới 1 tháng tại Vietcombank lại chiếm tới 55% trong năm 2008?
Trong cơn sốt biến động lãi suất năm 2008, khách hàng có xu hướng găm giữ tiền gửi kỳ hạn cực ngắn hoặc không kỳ hạn để chờ đợi mức lãi suất cao hơn, khiến nguồn vốn huy động ngắn hạn của Vietcombank tăng vọt lên mức 55,0% tổng tiền gửi.

Biến động lãi suất cơ bản từ 8,25% lên 14% trong năm 2008 ảnh hưởng thế nào đến Vietcombank?
Việc lãi suất cơ bản tăng mạnh 5,75% khiến chi phí trả lãi tiền gửi ngắn hạn tăng nhanh hơn tốc độ điều chỉnh thu nhập cho vay. Trạng thái khe hở âm ở các kỳ hạn ngắn làm thu hẹp biên lãi thuần của ngân hàng trong các quý giữa năm 2008.

Hợp đồng hoán đổi lãi suất (IRS) hỗ trợ phòng ngừa khe hở âm ra sao?
Khi ở trạng thái khe hở âm ($RSA < RSL$), ngân hàng chịu rủi ro khi lãi suất tăng. Thông qua hợp đồng hoán đổi lãi suất IRS, ngân hàng trả lãi suất cố định và nhận lại lãi suất thả nổi, từ đó bù đắp trực tiếp chi phí huy động vốn gia tăng trên thị trường.

Điểm hạn chế lớn nhất của mô hình Khe hở Dollar Gap là gì?
Mô hình Dollar Gap chỉ dựa trên giá trị sổ sách lịch sử (Book Value) mà bỏ qua giá trị thị trường của tài sản và vốn chủ sở hữu. Ngoài ra, mô hình chưa tính đến hiện tượng dòng tiền trả nợ trước hạn (Runoffs) và cấu trúc phân bổ dòng tiền chi tiết trong từng kỳ hạn.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản trị rủi ro lãi suất ngân hàng và lượng hóa thành công trạng thái khe hở tái định giá tại Vietcombank giai đoạn 2001 - 2010.
• Nghiên cứu chỉ rõ tình trạng khe hở âm sâu ở các kỳ hạn ngắn dưới 30 ngày năm 2008 với 55,0% tiền gửi tập trung ở kỳ hạn dưới 1 tháng, gây rủi ro suy giảm thu nhập lãi thuần khi lãi suất thị trường tăng vọt lên 17,5%/năm.
• Công trình đóng góp hệ thống giải pháp toàn diện kết hợp giữa tái cơ cấu danh mục bảng cân đối kế toán và ứng dụng công cụ phái sinh hoán đổi lãi suất (IRS) nhằm khống chế tỷ lệ $Relative\ Gap$ trong ngưỡng an toàn +/- 10,0%.
• Lộ trình triển khai khuyến nghị được định hình rõ ràng theo các mốc thời gian từ 6 tháng đến 24 tháng, phân định cụ thể trách nhiệm của Ủy ban ALCO, Khối Bán lẻ và Khối Quản trị Rủi ro.
• Các ngân hàng thương mại cần nhanh chóng số hóa quy trình quản trị tài sản nợ - có và áp dụng kiểm tra sức chịu tải thường xuyên để đảm bảo an toàn vốn và tối đa hóa giá trị cổ đông bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

i MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING UNIVERSITY OF ECONOMICS HO CHI MINH CITY PHAM THI XUAN LIEN MEASURE THE INTEREST RATE RISK: A CASE STUDY OF VIETCOMBANK ECONOMICS MASTER THESIS HOCHIMINH CITY, 2010 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ii MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING UNIVERSITY OF ECONOMICS HO CHI MINH CITY PHAM THI XUAN LIEN MEASURE THE INTEREST RATE RISK: A CASE STUDY OF VIETCOMBANK Major: Financial and Banking Major Code: 60.12 ECONOMICS MASTER THESIS Supervisor: Dr. Le Thai Thuong Quan HOCHIMINH CITY, 2010 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iii ACKNOWLEDGEMENT I would like to express my honest gratitude to my devoted research Supervisor, Dr. Le Thai Thuong Quan, for his assistance and valuable guidance during the course of fulfillment this thesis. I would like to thank my colleagues from Vietcombank, who have helped me in collecting data for this thesis: Ms.

Nguyen Thi Minh Trang from An Giang Branch, Ms. Le Mai Trinh from Dong Thap Branch. Especially, I would like to express my sincere thanks to Ms. Ho Thi Bich Lien – chief accountant of An giang Branch for her recommendation to Ms.

Phung Nguyen Hai Yen, Deputy Director of Finance and Accounting Department in Vietcombank head office. I would like to avail this opportunity to express my appreciation to Professor Nguyen Dong Phong, UEH Board of Director for conceiving the Banking Master Program in English. I also would like to express my sincere gratitude to all mu teachers at Post-graduate Faculty- University of Economics Hochiminh City for their teaching and guidance during my Master in Banking course. Finally, I would like to extend my deepest gratitude to my beloved family, special thanks to my husband, Pham Trung Khanh, my son, Tony for their endless love and great support during study period.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iv ABSTRACT With the volatility in the interest rate recent years, the interest rate more becomes a vital problem of Vietnamese bankers. Fluctuations in the interest rate since 2008 that effected sharply to the bank‟s interest income and value, making interest rate risk management decisive to its success. It is necessary to call for high degree in the asset and liability management with the duty of managing the bank‟s interest rate risk exposure through the use of various hedging strategies and instruments as well as balance sheet adjustment. This qualitative research measures the interest rate risk in Vietcombank - the leader in interest rate maker in domestic banks by using the gap model (dollar gap) also referred to as the funding gap or the maturity gap.

The research shall investigate the movement of the Vietnam interest rate in financial market since 2008. Then it will analyze the gap (dollar gap) in Vietcombank financial statement to measure the interest rate risk that affected to the income of the bank. Finally, there shall be some suggested solutions in improve the gap as well as the net interest income. Keywords: Gap, Gap analysis, interest rate, interest rate risk, interest rate risk measurement, asset and liability management, Vietcombank, financial statement, SBV, VNIBOR.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] v CONTENTS Acknowledgement Abstract Contents List of Tables List of Figures Abbreviations Chapter 1: INTRODUCTION 1.1 Background, context and rationale for the research 1 1.2 Why is the problem worth addressing? 2 1.3 Objectives/goals of the research 3 1.5 Data analysis and finding 5 1.6 Study structure 5 Chapter 2: THEORY OF INTEREST RATE RISK AND INTEREST RATE RISK MEASUREMENT 2.2 Risks assumed by banks 7 2.2 Interest rate risk 8 2.5 Price risk 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.7 Foreign Exchange risk 9 2.3 Interest rate risk 10 2.4 The model of measuring the interest rate risk 12 2.3 Limitation of gap model 17 2.5 Interest rate risk management 18 2.1 On balance sheet adjustment 18 2.2 Off balance sheet adjustment 19 2.1 Using interest rate futures to hedge a dollar gap position 19 2.2 Using forward contract 20 2.3 Using option contract 21 2.4 Using interest rate swap 22 2.6 Manage interest rate risk with dollar gap 24 2.7 Conclusion 25 Chapter 3: INTEREST RATE MOVEMENT IN VIETNAM AND VITECOMBANK INTEREST RATE POLICY 3.1 The movement interest rate in Vietnam 27 3.1 Interest rate before the Renovation Policy 27 3.2 Interest rate after the Renovation Policy 28 3.3 Interest rate volatility period 29 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Interest rate policy in Vietcombank 31 3.2 Interest rate policy 32 3.3 The fluctuation in 2008 34 3.4 The fluctuation in 2009 36 3.5 The movement in first six month of 2010 37 3.3 Conclusion 38 Chapter 4: MEASURE THE INTEREST RATE RISK IN THE COMMERCIAL JOINT STOCK BANK FOR FOREIGN TRADE OF VIETNAM (VIETCOMBANK) 4.1 Data collection and analysis 41 4.3 Interest rate risk exposure 42 4.4 Balance sheet structure 45 4.6 Conclusion 54 Chapter 5: Suggest and conclusion 5.2 Conclusion related to search questions 57 5.3 Suggest for hedgeing the gap 59 5.1 Balance sheet adjustment 59 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Off – balance sheet 60 5.4 Limitation of the research and suggest for further research 63 References Appendix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ix ABBREVIATIONS ALM Asset and Liability Management ALCO Asset and Liability Committee VCB The Bank for Foreign Trade of Vietnam SBV The State Bank of Vietnam SOCBS State Owned Commercial Bank RSA Rate Sensitivity Asset RSC Rate Sensitivity Viability FS Financial Statement SMEs Small and Medium Enterprises NRS Non Rate Sensitivity VND Vietnam Dong VAS Vietnamese Accounting Standard BOM Board of Management LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] x LIST OF TABLES Table 2.1 Exposure to interest rate Table 2.2 Classification of Assets and Liabilities by interest rate sensitivity Table 2.3 The relation in Gap, Interest rate changes and net interest income Table 2.4 Distinction incremental gap and cumulative gap Table 4.1 VCB balance sheet in 2009 Table 4.2 VCB Classification of Assets and Liabilities by interest rate sensitivity Table 4.3 VCB Gap, Relative gap, interest sensitivity ratio Table 4.4 Maturity buckt of loans and deposits from customer at 31.5 VCB Reprcing mismatch in 2008, 2009 and first six months in 2010 Table 4.6 The compnent of net interest income in each maturity bucket Table 4.7 The effect f changing interest rate to NII LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] xi LIST OF FIGURE AND EQUATION FIGURE Figure 2.1 Payoff for unhedged call option Figure 2.2 Payoff for unhedged put option Figure 2.3 Using an interest rate swap to hedge liability and asset sensitive position Figure 3.1 SBV report – Credit and Deposit growth Figure 3.2 Movement of interest rate since 2006 Figure 3.3 Interest expenses from 2005-2009 of Vietinbank, Vietcombank, Sacombank, Eximbank and Asiabank Figure 3.4 VCB lending and fund mobilization growth from 2001-2010 Figure 3.5 VCB movement of lending and deposit rate Figure 3.6 VCB difference between interest income and interest expenses from 2001-Jun 2010 Figure 3.7 VCB movement of lending and deposit rate in 2008 Figure 3.8 VCB movement of lending and deposit rate in 2009 Figure 3.9 VCB movement of lending and deposit rate in Jun 2010 Figure 4.1 Gaps in the period of 2002-06ms/2010 Figure 4.2 Turnover of loan and deposit from customer at 31.3 The repricing mismatch in each maturity bclet from 208- 06ms/2010 Figure 4.4 The component of NII in 06ms/2010 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] xii EQUATION Equation 2.1 Gap Model Equation 2.2 Calculation delta net interest income Equation 2.3 Relative gap Equation 2.4 Interest sensitivity ratio Equation 2.5 Number of contract to hedge an asset sensitive position LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 BACKGROUND, CONTEXT AND RATIONALES FOR THE RESEARCH The Vietnamese financial market has rapidly expanded over the past few years and has gained great strategic importance at the global level. With the rapid liberalization, privatization and globalization of the market, Vietnam has become a preferred destination of international financial investors. The key financial sectors „banking‟ and „insurance‟ are attracting huge foreign investment as both of these sectors represent highly untapped potential. Thanks to the "Doi Moi" policy in the year 1986, the economy of Vietnam showed marked improvement associated with market oriented.

Improvement was also seen in the banking sector indicated the interactive relation between financial liberalization and economy reform. The proof of this innovation is the dramatic decline in inflation in 1988 (700 percent) to 67 percent in 1990, and it has continued to decline though 1994. Moreover, the banking system was gradually improved and became more effective intermediation of financial resources. Banking sectors has a significant contribution in fund mobilization serving manufacture, economy stimulus and the core channel of socio-economic capital.

They are in charge of mobilization the idle resources from population and credit fund to demanded economic sectors to boost the priority tasks of modernization and industrialization. The General council of World Trade Organization approved Vietnam‟s membership on 7 November 2006, and Vietnam became the WTO‟s 150th member. After joining the WTO, the State Bank of Vietnam has continued its efforts to perfect its legal regulations in conformity with international commitments and Vietnam's situation. Many legal documents have been issued to facilitate banking activities in Vietnam.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -2- The central bank have also taken initiative in implementing measures to develop the monetary, foreign currency market, strengthen its capacity in implementing monetary and foreign exchange policies, carry out administrative reforms, expand international co-operation to exchange and learn more experiences. However, the global financial crisis has impacted to the economy associated with some risks in domestic financial environment. The recent volatility in the VNIBOR rate appears to be liquidity story of domestic bankers. Bankers are in the war of fund mobilization by offer a negotiable interest rate and lending it with higher rate.

The interest rate risk management in Vietnam bankers are became vital banking activities. Risk management is defined by Dickson (1989: 18) in Valsamakis et al (1992: 13) as “the identification, analysis and economic control of those risks which threaten the assets or earning capacity of an organization.” As such the management of risk has, explicitly or implicitly, become part of a strategic component of the modern organization‟s survival and development (Waring and Glendon, 1983:3). Bernstein (1998) in De la Rosa (2003: 55) identifies that the principals of modern risk management were first established in the 1600s when mathematical concepts were first used in games of chance. Twentieth century authors such as Knight (1921) and Keynes (1921) provided noteworthy insight into the development of uncertainty, probability and the law of large numbers-concepts which today underpin risk management.

So, bankers make decisions every day about funding deposit, about whether to make particular loans and about how to fund their investment and lending activities. These LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] -3- decisions are based, in part on their outlook for interest rates, the composition of their assets and liabilities and the degree of risk that they are willing to take. Collectively, these decisions affect the bank‟s net interest income and balance sheet values. The process of making such decisions about the composition of assets and liabilities and the risk assessment is known as asset/liability management (ALM).

The decisions are usually made by the asset/liability management committee (ALCO) that is responsible for the overall financial direction of the bank.2 WHY IS THE PROBLEM WORTH ADDRESSING? As one of the biggest well-known bank in Vietnam, the research will provide a range of alternatives which Vietcombank can incorporate into its interest rate risk management strategy. The practicality of interest rate risk measurement model will be applied in the chaos specified period and specific business circumstance, its interest rate risk position and market conditions over the specified period. Furthermore, the thesis will analyze the component of the net interest income matched to the maturity bucket of Vietcombank asset and liability.