Đánh Giá Hiệu Quả Của Dự Án 661 Tại Bản Piếng Pùng, Xã Đồng Văn, Huyện Quế Phong, Tỉnh Nghệ An

Đánh giá hiệu quả dự án 661 tại bản Piếng Pùng, xã Đồng Văn, huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An, phân tích tác động và kết quả đạt được.

• Tác giả: Lô Thị Huyền Trang
• Người hướng dẫn: ThS. Hoàng Ngọc Ý
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm Nghiệp Xã Hội
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Dự Án 661 Tại Bản Piếng Pùng, Nghệ An
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các khái niệm
• 2.1.1. Dự án
• 2.1.2. Đánh giá Dự án
• 2.2. Đặc điểm của dự án
• 2.3. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 2.4. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 3.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 3.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 3.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Chọn điểm nghiên cứu
• 3.3.2. Thu thập các tài liệu thứ cấp liên quan đến vấn đề nghiên cứu
• 3.3.3. Thu thập thông tin và các số liệu hiện trường
• 3.3.4. Xử lý, tổng hợp và phân tích số liệu
• 3.3.4.1. Phương pháp đánh giá hiệu quả kinh tế
• 3.3.4.2. Phương pháp đánh giá hiệu quả xã hội
• 3.3.4.3. Phương pháp đánh giá hiệu quả môi trường
• 3.3.5. Đề xuất giải pháp
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của khu vực nghiên cứu
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Hiện trạng sử dụng đất
• 4.1.3. Đặc điểm về kinh tế, xã hội
• 4.1.4. Hiện trạng dân số lao động
• 4.1.5. Hiện trạng cơ sở hạ tầng
• 4.1.6. Nhận xét chung
• 4.2. Sơ lược về Dự án 661
• 4.2.1. Giới thiệu về Dự án 661
• 4.2.2. Quy hoạch 3 loại rừng
• 4.2.3. Đầu tư ngân sách nhà nước và huy động các nguồn lực
• 4.2.4. Kết quả thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể của Dự án trong 10 năm qua
• 4.3. Tình hình thực hiện tại khu vực nghiên cứu
• 4.3.1. Hiện trạng sử dụng đất của bản Piêng Pùng
• 4.3.2. Các hoạt động của Dự án
• 4.3.3. Kết quả về bảo vệ rừng
• 4.4. Đánh giá hiệu quả của Dự án
• 4.4.1. Hiệu quả của Dự án về mặt kinh tế
• 4.4.2. Đánh giá hiệu quả xã hội của Dự án
• 4.4.3. Đánh giá hiệu quả môi trường của Dự án
• 4.5. Một số giải pháp duy trì và phát huy hiệu quả của Dự án
• 4.5.1. Giải pháp về xã hội
• 4.5.2. Giải pháp về môi trường
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Đánh Giá Dự Án 661 Tại Piếng Pùng Nghệ An

Rừng đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp lâm sản, bảo tồn đa dạng sinh học, du lịch sinh thái và phòng hộ môi trường. Giá trị phòng hộ môi trường ngày càng vượt xa giá trị cung cấp lâm sản truyền thống. Rừng phòng hộ đầu nguồn có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ nguồn nước, đất, chống xói mòn, hạn chế thiên tai, điều hòa khí hậu và bảo vệ môi trường sinh thái. Tuy nhiên, rừng phòng hộ thường nằm ở những địa hình xa xôi, hiểm trở. Dự án 661 ra đời nhằm cải thiện đời sống người dân vùng này. Việc đánh giá hiệu quả của dự án là cần thiết để xem xét những tác động về kinh tế xã hội và môi trường, từ đó đề xuất giải pháp phát triển. Nghiên cứu này tiến hành đánh giá hiệu quả của Dự án 661 tại Bản Piếng Pùng, xã Đồng Văn, huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An.

1.1. Khái Niệm Dự Án và Tầm Quan Trọng của Đánh Giá Dự Án

Dự án là sự kết hợp các yếu tố nhân lực và vật lực trong một thời gian nhất định để đạt mục tiêu cụ thể. Đánh giá dự án bao gồm đo lường, so sánh và đưa nhận định về kết quả của dự án, so sánh kết quả với mục tiêu ban đầu. Đánh giá thực chất là so sánh sự thay đổi về kinh tế, xã hội, môi trường trước và sau khi thực hiện dự án, qua đó thấy được hiệu quả dự án mang lại. Theo Joachim Theis và Jim Woodhill, đánh giá dự án bao gồm đánh giá tiến trình và đánh giá mục tiêu.

1.2. Tại Sao Cần Đánh Giá Hiệu Quả Các Dự Án Lâm Nghiệp

Việc đánh giá dự án là một quá trình xem xét khách quan, có hệ thống nhằm xác định tính phù hợp, hiệu quả của các hoạt động với mục tiêu đề ra. Nó giúp chúng ta biết được thành công hay thất bại của một dự án, từ đó rút ra kinh nghiệm cho các dự án tiếp theo. Thông qua đánh giá, chúng ta không chỉ biết được hiệu quả kinh tế, môi trường mà còn có thể định lượng được những tổn thất, những tác động mà dự án đem lại. Đây là cơ sở cho việc tính toán chi phí cần thiết cho bảo vệ môi trường, điều chỉnh các hoạt động thực tiễn cho phù hợp với sự phát triển bền vững. Đánh giá là nhu cầu của sự phát triển bền vững.

II. Thách Thức Đánh Giá Tác Động Dự Án 661 Đến Đời Sống Dân Bản

Trong khoảng 20 năm trở lại đây, do nguyên rừng suy giảm mạnh, môi trường xuống cấp nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống của người dân. Vì vậy, đánh giá hiệu quả của dự án đến môi trường được xem trọng hơn. Một số nghiên cứu đã được thực hiện, như bài viết của Trần Ngọc Bình về mô hình trang trại lâm nghiệp hộ gia đình Lục Ngạn - Bắc Giang. Các nghiên cứu tập trung vào hiệu quả kinh tế và xã hội, nhưng cần phải phân tích sâu hơn về mặt môi trường. Việc đưa cả yếu tố kinh tế, xã hội và môi trường vào việc đánh giá hiệu quả của dự án làm cho công tác đánh giá ngày càng hoàn thiện hơn.

2.1. Hạn Chế Trong Các Nghiên Cứu Đánh Giá Dự Án Lâm Nghiệp Trước Đây

Các nghiên cứu trước đây thường chỉ tập trung vào hiệu quả kinh tế hoặc xã hội, chưa có sự kết hợp đầy đủ giữa ba yếu tố kinh tế, xã hội và môi trường. Ví dụ, nghiên cứu của Trần Hữu Dào (1995) sử dụng các phương pháp phân tích kinh tế lâm nghiệp để đánh giá hiệu quả kinh doanh rừng quế, tuy nhiên chỉ tập trung vào hiệu quả kinh tế mà chưa phân tích sâu về mặt môi trường. Do đó, cần có một phương pháp tiếp cận toàn diện hơn để đánh giá hiệu quả của các dự án lâm nghiệp.

2.2. Sự Cần Thiết Của Việc Đánh Giá Đa Chiều Kinh Tế Xã Hội Môi Trường

Việc đánh giá hiệu quả dự án cần xem xét đến cả ba yếu tố: kinh tế, xã hội và môi trường. Hiệu quả kinh tế thể hiện qua tăng trưởng thu nhập, tạo việc làm. Hiệu quả xã hội thể hiện qua cải thiện giáo dục, y tế, văn hóa, giảm nghèo. Tác động môi trường cần được đánh giá thông qua các chỉ số về tài nguyên, đa dạng sinh học, ô nhiễm. Chỉ khi xem xét đầy đủ các yếu tố này, chúng ta mới có thể có một cái nhìn toàn diện về hiệu quả thực sự của dự án.

III. Phương Pháp Đánh Giá Dự Án 661 Tại Nghệ An Hướng Dẫn Chi Tiết

Nghiên cứu này sử dụng kết hợp các phương pháp định tính và định lượng để đánh giá hiệu quả dự án. Các số liệu thứ cấp được thu thập từ UBND xã Đồng Văn và Ban quản lý bản Piếng Pùng. Thông tin và số liệu hiện trường được thu thập thông qua các công cụ PRA (Participatory Rural Appraisal), phỏng vấn sâu, phỏng vấn bán cấu trúc và khảo sát hộ gia đình. Các phương pháp phân tích kinh tế, xã hội và môi trường được sử dụng để đánh giá hiệu quả của dự án. Mục tiêu là nâng cao hiệu quả quản lý rừng và cải thiện đời sống người dân.

3.1. Thu Thập Dữ Liệu Thứ Cấp Thông Tin Thực Địa Khảo Sát Hộ Dân

Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo của UBND xã Đồng Văn và Ban quản lý Bản Piếng Pùng. Thông tin thực địa được thu thập thông qua các buổi thảo luận nhóm với người dân, phỏng vấn cán bộ địa phương và quan sát trực tiếp. Khảo sát hộ gia đình được thực hiện bằng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên, sử dụng bảng hỏi được thiết kế trước. Các công cụ PRA (Participatory Rural Appraisal) được sử dụng để thu thập thông tin định tính về đời sống, thu nhập và nhận thức của người dân.

3.2. Phân Tích Số Liệu Định Tính Định Lượng Sử Dụng Excel Để Thống Kê

Số liệu thu thập được xử lý bằng phương pháp thống kê mô tả và phân tích định lượng bằng phần mềm Excel. Các chỉ số kinh tế như NPV (Giá trị hiện tại ròng), BCR (Tỷ suất lợi ích - chi phí) và IRR (Tỷ suất hoàn vốn nội bộ) được tính toán để đánh giá hiệu quả kinh tế. Các chỉ số xã hội được đánh giá dựa trên mức độ hài lòng của người dân và các chỉ số về giáo dục, y tế, văn hóa. Tác động môi trường được đánh giá dựa trên các chỉ số về độ che phủ rừng, chất lượng nước và đất.

3.3. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Dự Án

Để đánh giá hiệu quả kinh tế của dự án, cần sử dụng phương pháp tính theo giá hiện tại ròng (NPV). NPV là giá trị hiện tại của các khoản lợi nhuận được thu được cả chu kỳ hoạt động của dự án đầu tư. NPV là hiệu giữa giá trị thu nhập và chi phí sau khi đã tính chiết khấu. Nếu NPV càng lớn thì hiệu quả kinh tế càng cao. Sử dụng công thức thích hợp để tính toán.

IV. Kết Quả Đánh Giá Tác Động Dự Án 661 Tại Piếng Pùng Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy Dự án 661 đã có những tác động tích cực đến phát triển kinh tế xã hội và đời sống người dân tại Bản Piếng Pùng. Thu nhập của người dân tăng lên, tỷ lệ hộ nghèo giảm. Cơ sở hạ tầng được cải thiện, giáo dục và y tế được nâng cao. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế cần khắc phục, như chất lượng rừng còn kém, hiệu quả sử dụng vốn đầu tư chưa cao. Cần có những giải pháp để nâng cao hiệu quả của dự án trong thời gian tới.

4.1. Điều Kiện Tự Nhiên và Kinh Tế Xã Hội Ảnh Hưởng Đến Dự Án

Xã Đồng Văn, huyện Quế Phong có địa hình phức tạp, khí hậu nhiệt đới gió mùa, nguồn nước từ suối và giếng khơi. Cơ cấu kinh tế đang chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng thương mại và dịch vụ. Trình độ dân trí còn thấp, tỷ lệ hộ nghèo còn cao. Hoạt động sản xuất nông, lâm nghiệp còn phụ thuộc vào tự nhiên. Những yếu tố này ảnh hưởng đến việc thực hiện và đánh giá hiệu quả của dự án.

4.2. Thực Trạng Sử Dụng Đất và Hiện Trạng Rừng Tại Bản Piếng Pùng

Tổng diện tích đất tự nhiên của xã Đồng Văn là 29.085,88 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 87,48%. Diện tích đất lâm nghiệp là 26.393,58 ha, bao gồm rừng tự nhiên và rừng trồng. Tình trạng khai thác rừng trái phép vẫn còn diễn ra, ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác bảo vệ rừng. Cần có những giải pháp để quản lý và sử dụng đất rừng một cách bền vững.

4.3. Đánh Giá Hiệu Quả Về Mặt Xã Hội

Phương pháp đánh giá hiệu quả xã hội là một trong những chỉ số khó xác định, để đánh giá hiệu quả xã hội, người cán bộ KNKL phải có một cái nhìn tổng quát mọi vấn đề, có nhiều chỉ tiêu, phương pháp đánh giá: Xác định mức độ nhận thức của người dân, lấy ý kiến của các chuyên gia kết hợp với những hiểu biết từ người dân địa phương.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Dự Án 661 Phát Triển Bền Vững

Để nâng cao hiệu quả Dự án 661 cần có những giải pháp đồng bộ về quản lý, kỹ thuật và chính sách. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về vai trò của rừng và bảo vệ môi trường. Cần có những chính sách hỗ trợ về vốn đầu tư, kỹ thuật và thị trường cho người dân tham gia trồng rừng và phát triển lâm nghiệp. Cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ rừng.

5.1. Giải Pháp Về Xã Hội

Tăng cường sự tham gia của cộng đồng vào quá trình lập kế hoạch, thực hiện và giám sát dự án. Nâng cao trình độ dân trí và kỹ năng sản xuất cho người dân. Phát triển các dịch vụ y tế, giáo dục và văn hóa tại địa phương. Tạo điều kiện để người dân tiếp cận với các nguồn thông tin và công nghệ mới.

5.2. Giải Pháp Về Môi Trường

Tăng cường công tác bảo vệ rừng, ngăn chặn khai thác trái phép. Phát triển các mô hình trồng rừng bền vững, thân thiện với môi trường. Xử lý nghiêm các hành vi gây ô nhiễm môi trường. Khuyến khích sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo và tiết kiệm năng lượng.

VI. Kết Luận Tương Lai Dự Án 661 Tại Piếng Pùng Nghệ An

Dự án 661 đã có những đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế xã hội và bảo vệ môi trường tại Bản Piếng Pùng, Nghệ An. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả cao hơn và phát triển bền vững, cần có những giải pháp đồng bộ và sự tham gia tích cực của cộng đồng. Tương lai của Dự án 661 phụ thuộc vào sự nỗ lực của các cấp chính quyền, các tổ chức xã hội và người dân địa phương.

6.1. Bài Học Kinh Nghiệm và Kiến Nghị

Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và các tổ chức xã hội trong quá trình lập kế hoạch và thực hiện dự án. Cần có sự tham gia tích cực của cộng đồng và đảm bảo quyền lợi của người dân. Cần có sự linh hoạt trong việc điều chỉnh các mục tiêu và hoạt động của dự án để phù hợp với tình hình thực tế. Cần có sự kiểm tra, giám sát và đánh giá thường xuyên để đảm bảo hiệu quả của dự án.

6.2. Triển Vọng và Hướng Phát Triển Dự Án 661 Trong Tương Lai

Có thể nhân rộng các mô hình thành công của dự án sang các địa phương khác có điều kiện tương tự. Phát triển các sản phẩm lâm nghiệp có giá trị gia tăng cao, tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân. Khuyến khích du lịch sinh thái, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển kinh tế địa phương.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Rừng phòng hộ đầu nguồn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ nguồn nước, bảo vệ đất, chống xói mòn, hạn chế thiên tai, điều hòa khí hậu và cân bằng môi trường sinh thái. Tuy nhiên, các vùng rừng phòng hộ thường phân bố ở khu vực có địa hình xa xôi, hiểm trở, nơi sinh sống của đồng bào các dân tộc thiểu số còn gặp nhiều khó khăn về kinh tế, phương thức canh tác nương rẫy lạc hậu và nhận thức chưa đầy đủ về bảo vệ tài nguyên rừng. Thực trạng này dẫn đến suy giảm diện tích, chất lượng rừng và đe dọa sự phát triển bền vững của khu vực miền núi.

Huyện Quế Phong (tỉnh Nghệ An) là huyện miền núi tiếp nhận nhiều chương trình, dự án hỗ trợ phát triển lâm nghiệp. Trong đó, Dự án trồng mới 5 triệu ha rừng (Dự án 661) được triển khai trên địa bàn huyện từ năm 1998 đến năm 2010. Sau 12 năm thực hiện, các hoạt động khoanh nuôi bảo vệ và trồng rừng đã tạo ra những tác động trực tiếp đến đời sống dân sinh, kinh tế và môi trường sinh thái tại cơ sở. Việc đánh giá khách quan, toàn diện hiệu quả của dự án là cơ sở khoa học và thực tiễn để đề xuất các giải pháp duy trì, phát huy thành quả vốn rừng sau khi dự án kết thúc. Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Lô Thị Huyền Trang (Khoa Lâm học, Trường Đại học Lâm nghiệp) thực hiện đề tài: "Đánh giá hiệu quả của Dự án 661 tại bản Piếng Pùng, xã Đồng Văn, huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An".

Mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể như sau:

1. Mục tiêu tổng quát: Đánh giá hiệu quả của dự án nhằm nâng cao hiệu quả quản lý rừng, góp phần cải thiện và nâng cao đời sống của người dân địa phương.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Phân tích và đánh giá quá trình thực hiện Dự án 661 tại địa phương;
   • Đánh giá hiệu quả của dự án về các mặt kinh tế, xã hội và môi trường;
   • Đề xuất các giải pháp nhằm duy trì và nâng cao hiệu quả của dự án.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hiệu quả thực hiện Dự án 661 tại địa phương thông qua các hoạt động trồng rừng, khoanh nuôi tái sinh và bảo vệ rừng phòng hộ.
• Phạm vi không gian: Bản Piếng Pùng, xã Đồng Văn, huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An.
• Phạm vi nội dung: Đánh giá các hoạt động tổ chức thực hiện, kết quả lâm sinh, hiệu quả tài chính hộ gia đình, chuyển dịch lao động - việc làm, nhận thức cộng đồng và biến động che phủ rừng.
• Phạm vi thời gian: Đánh giá chu kỳ thực hiện dự án từ năm 1998/1999 đến năm 2010, kết hợp khảo sát thực địa và hồi cứu số liệu năm 2011–2012.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý luận của khóa luận dựa trên hệ thống lý thuyết về quản lý dự án và các tiêu chuẩn đánh giá dự án phát triển lâm nghiệp. Tác giả viện dẫn các quan điểm học thuật quốc tế:

• Cleland và King (1975): Dự án là sự kết hợp giữa các yếu tố nhân lực, trí lực trong thời gian nhất định để đạt mục tiêu cụ thể;
• Cirdap: Dự án là tập hợp các hoạt động giải quyết một vấn đề hoặc hoàn thiện trạng thái cụ thể;
• Gittinger (1982): Dự án là một tập hợp các hoạt động đầu tư vốn với kỳ vọng thu hồi lợi ích tài chính;
• Therse Barker, Joachim Theis, Jim Woodhill, Gregersen & Brooks, cùng hướng dẫn của UNEP: Đánh giá dự án là quá trình xem xét có hệ thống, khách quan về tính phù hợp, tiến độ, mục tiêu và so sánh sự thay đổi về kinh tế, xã hội, môi trường giữa các thời điểm trước và sau dự án.

Về cơ sở pháp lý và chính sách, nghiên cứu căn cứ vào hệ thống văn bản của Chính phủ và cơ quan quản lý chuyên ngành:

• Quyết định số 661/QĐ-TTg ngày 29/7/1998 của Thủ tướng Chính phủ về mục tiêu, nhiệm vụ, chính sách và tổ chức thực hiện dự án trồng mới 5 triệu ha rừng;
• Chỉ thị số 38/2005/CT-TTg ngày 05/12/2005 của Thủ tướng Chính phủ về rà soát, quy hoạch 3 loại rừng;
• Quyết định số 210/TT/QĐ-TTg ngày 12/9/2006 của Thủ tướng Chính phủ và Thông tư số 43/2002/TT-BTC hướng dẫn quản lý cấp phát vốn ngân sách nhà nước cho dự án 661;
• Văn bản số 114/BNN-LN ngày 12/01/2007 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về hướng dẫn suất đầu tư cho dự án 661;
• Quyết định số 482/QĐ-UBND-NN ngày 27/02/2007 của Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An về việc phê duyệt kết quả rà soát quy hoạch 3 loại rừng tỉnh Nghệ An;
• Nghị định số 135/2005/NĐ-CP và Quyết định số 178/2001/QĐ-TTg ngày 12/11/2001 về quyền lợi, nghĩa vụ của hộ gia đình nhận giao khoán rừng.

Phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm:

• Phương pháp chọn điểm nghiên cứu: Dựa theo nguyên tắc của Donovan (1997) về tính đại diện (dân tộc, khả năng tiếp cận, địa hình). Bản Piếng Pùng được chọn do có gần 100% dân số là người dân tộc Thái, còn duy trì tập quán canh tác truyền thống và có địa hình đồi núi dốc đại diện cho vùng dự án Quế Phong.
• Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp: Tổng hợp số liệu thống kê, báo cáo tổng kết tại UBND xã Đồng Văn, Ban quản lý bản Piếng Pùng và Ban quản lý rừng phòng hộ huyện Quế Phong.
• Phương pháp thu thập số liệu hiện trường (công cụ PRA):
  • Phỏng vấn bán định hướng ban quản lý bản (trưởng bản, già làng) về bối cảnh kinh tế - xã hội;
  • Điều tra phỏng vấn chọn mẫu ngẫu nhiên 30 hộ gia đình trong bản thuộc các nhóm kinh tế hộ theo mẫu phiếu chuẩn bị trước;
  • Phỏng vấn sâu cán bộ Ban quản lý rừng phòng hộ Quế Phong nhằm kiểm tra chéo thông tin quản lý đất rừng và cơ chế đầu tư.
• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Tổng hợp số liệu định lượng trên phần mềm Excel.
  • Đánh giá hiệu quả kinh tế áp dụng cho cây trồng dài ngày qua các chỉ tiêu: Giá trị hiện tại ròng ($NPV = \sum_{t=0}^n \frac{B_t - C_t}{(1+r)^t}$), Tỷ suất thu nhập trên chi phí ($BCR = \frac{\sum_{t=0}^n \frac{B_t}{(1+r)^t}}{\sum_{t=0}^n \frac{C_t}{(1+r)^t}}$), và Tỷ suất thu hồi vốn nội bộ ($IRR$);
  • Đánh giá hiệu quả xã hội và môi trường: Sử dụng phương pháp đánh giá có sự tham gia của người dân (cho điểm thang đo từ 1 đến 5 theo các tiêu chí việc làm, mức độ tham gia, độ che phủ rừng, cải thiện đất và nguồn nước).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Đặt vấn đề

Chương này làm rõ vai trò sinh thái và phòng hộ của rừng đầu nguồn trong việc duy trì nguồn nước, chống lũ quét và xói mòn. Tác giả chỉ ra mâu thuẫn giữa nhu cầu bảo tồn rừng phòng hộ với tình trạng đói nghèo, tập quán du canh và nhận thức hạn chế của người dân vùng đệm miền núi. Tác giả khẳng định sự cần thiết phải tổng kết 12 năm thực hiện Dự án 661 tại bản Piếng Pùng, xã Đồng Văn nhằm đánh giá những thành công, hạn chế, rút ra bài học kinh nghiệm về ba mặt kinh tế, xã hội, môi trường để phục vụ công tác quản trị rừng giai đoạn tiếp theo.

Chương 2: Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Chương 2 tổng hợp cơ sở lý luận về chu trình dự án, bốn bộ phận cấu thành (mục tiêu, nguồn lực, hoạt động, kết quả) và các đặc tính ràng buộc về thời gian, ngân sách. Tác giả điểm luận các công trình nghiên cứu trên thế giới (Joachim Theis, Jim Woodhill, Gregersen & Brooks, Per-H. Stahl và Hemie Krekbla, Hubertus Kiort về dự án KfW1) và tại Việt Nam (Trần Ngọc Bình tại Lục Ngạn - Bắc Giang, Trần Hữu Dào năm 1995 về kinh tế rừng Quế). Phân tích tổng quan khẳng định xu hướng đánh giá dự án hiện đại đòi hỏi phải kết hợp đồng thời cả ba chiều cạnh kinh tế, xã hội và môi trường, thay vì chỉ chú trọng vào khía cạnh tài chính như trước đây.

Chương 3: Mục tiêu, đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Nội dung chương 3 thiết lập khung logic cho toàn bộ nghiên cứu: cụ thể hóa 1 mục tiêu tổng quát và 3 mục tiêu bộ phận; xác định đối tượng là hiệu quả các hoạt động của Dự án 661; phạm vi nghiên cứu tập trung vào bản Piếng Pùng. Tác giả trình bày chi tiết phương pháp chọn điểm theo Donovan (1997), quy trình thu thập dữ liệu bằng công cụ PRA (phỏng vấn 30 hộ gia đình, đại diện chính quyền bản và cán bộ lâm nghiệp huyện), các công thức toán học xác định giá trị kinh tế tài chính ($NPV$, $BCR$, $IRR$), cùng hệ thống tiêu chí cho điểm có sự tham gia để lượng hóa hiệu quả xã hội và sinh thái.

Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương 4 là phần nội dung thực nghiệm trọng tâm của khóa luận, gồm 5 nhóm nội dung chính:

1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội:

   • Tọa độ địa lý xã Đồng Văn: từ 19°31'02" đến 19°58'30" vĩ độ Bắc; từ 105°19'20" đến 105°30'38" độ kinh Đông. Cách thị trấn Quế Phong 30 km, cách thành phố Vinh 190 km. Độ cao địa hình từ 60 m đến 1.460 m. Khí hậu nhiệt đới gió mùa: nhiệt độ bình quân 22,8°C (cao nhất 40,8°C); lượng mưa bình quân 1.346 mm/năm; độ ẩm trung bình 85%; giờ nắng bình quân 1.680 giờ/năm. Nguồn nước phụ thuộc sông Chu, Nậm Hạt, Nậm Mui, Nậm Hinh và các khe suối.
   • Tài nguyên đất lâm nghiệp xã Đồng Văn: Tổng diện tích đất tự nhiên toàn xã là 29.085,24 ha (trong đó đất nông nghiệp chiếm 25.444,15 ha, tương đương 87,48%). Tổng diện tích đất quy hoạch lâm nghiệp có rừng là 26.393,58 ha (rừng sản xuất 11.846,0 ha; rừng phòng hộ 14.547,6 ha gồm 14.060,0 ha rừng tự nhiên phòng hộ, 87,2 ha khoanh nuôi phục hồi và 400,4 ha đất trồng rừng).
   • Kinh tế - xã hội xã Đồng Văn (giai đoạn 2005–2010): Tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 11%/năm. Cơ cấu kinh tế năm 2010: Nông lâm nghiệp chiếm 32,35%; Công nghiệp - xây dựng 10,29%; Thương mại - dịch vụ 57,36%. Thu ngân sách năm 2010 đạt 36 triệu đồng (tăng 25,9% so với năm 2005). Thu nhập bình quân đầu người tăng từ 2,27 triệu đồng/năm (2005) lên 3,59 triệu đồng/năm (2010). Tỷ lệ hộ nghèo theo tiêu chuẩn mới năm 2010 là 39,3%.
   • Đặc điểm bản Piếng Pùng: Toàn bản có 121 hộ gia đình với 506 nhân khẩu (236 nam, 270 nữ), người dân tộc Thái chiếm gần 100%. Lao động trong độ tuổi có 327 người (chiếm 64,62%). Có 98 hộ nông nghiệp (81%) và 23 hộ phi nông nghiệp (19%). Phân loại kinh tế hộ: 37 hộ khá, 48 hộ trung bình, còn lại là hộ nghèo. Tổng diện tích tự nhiên của bản là 2.324,82 ha (đất lâm nghiệp chiếm 85,79% với 1.994,43 ha; đất sản xuất nông nghiệp chỉ có 27,71 ha, chiếm 1,19%; đất phi nông nghiệp 181,05 ha; đất chưa sử dụng 121,63 ha).

2. Sơ lược về Dự án 661 tại huyện Quế Phong:

   • Toàn huyện có 10 xã tham gia dự án, chia làm 2 vùng. BQL Rừng phòng hộ Quế Phong được giao quản lý 50.048,4 ha đất rừng phòng hộ (sau khi tiếp nhận 23.146,3 ha đất từ vùng đặc dụng Pù Hoạt và bàn giao 21.567,6 ha chuyển thành đất rừng sản xuất cho địa phương theo Chỉ thị 38/2005/CT-TTg).
   • Vốn đầu tư ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Quế Phong: Tổng mức đầu tư là 13 tỷ đồng, trong đó ngân sách trung ương cấp hơn 12 tỷ đồng, ngân sách địa phương đối ứng 253 triệu đồng.

3. Tình hình thực hiện dự án tại bản Piếng Pùng:

   • Thực hiện giao đất khoán rừng cho các hộ gia đình; UBND huyện giao cộng đồng bản quản lý sử dụng 288,1 ha rừng tự nhiên.
   • Trồng mới 75 ha rừng phòng hộ hỗn giao (loài cây chính: Lát hoa, Keo lai, Lim xẹt, Luồng) phân bổ cho 35 hộ gia đình nhận khoán (mỗi lô từ 1–2 ha, mật độ 600 cây/ha).
   • Thành lập 5 tổ tuần tra bảo vệ rừng (mỗi tổ 12 người, tuần tra 2 lần/tuần); dựng 3 biển báo PCCCR tại đầu, giữa và cuối bản.
   • Tổ chức 4 khóa tập huấn kỹ thuật lâm sinh cho 35 hộ dân: năm 1999 (Kỹ thuật trồng và chăm sóc Quế: 26 nam, 9 nữ); năm 2001 (Kỹ thuật Cao su: 24 nam, 15 nữ); năm 2002 (Kỹ thuật Sở, Mét: 28 nam, 13 nữ); năm 2008 (Kỹ thuật Dó trầm: 25 nam, 16 nữ).

4. Đánh giá hiệu quả Dự án 661:

   • Hiệu quả kinh tế: Mô hình rừng trồng hỗn giao Keo lai + Lát hoa đạt $NPV = 10.332.330$ đồng, $BCR = 4,35$; mô hình Keo lai + Lim xẹt + Re hương đạt $NPV = 12.617.683$ đồng, $BCR = 5,14$. Trong khi đó, bảo vệ rừng tự nhiên chỉ đạt $NPV = 1.791.273$ đồng và $BCR = 0,85$ (do chỉ được thu hái hạn chế lâm sản phụ như măng, củi, nứa theo kế hoạch khai thác chọn).
   • Hiệu quả xã hội: Tạo việc làm trực tiếp từ trồng và chăm sóc rừng. Thời gian lao động nghề rừng của hộ gia đình tăng từ 39 ngày/năm (trước dự án) lên 81 ngày/năm (sau dự án); số ngày nhàn rỗi giảm tương ứng từ 75 ngày xuống 49 ngày/năm. Nhận thức bảo vệ rừng nâng cao, tình trạng chặt phá làm nương rẫy giảm mạnh.
   • Hiệu quả môi trường: Độ che phủ rừng của bản Piếng Pùng tăng từ 64,0% giai đoạn 1998–2004 lên đạt mức 86,3% giai đoạn 2005–2009; góp phần cải thiện điều tiết nguồn nước cho sản xuất và sinh hoạt, giảm thiểu rửa trôi đất dốc.

5. Đề xuất giải pháp:

   • Giải pháp xã hội: Hoàn thiện quy ước quản lý rừng cộng đồng; củng cố các tổ tự quản; tăng cường khuyến nông - khuyến lâm và bình đẳng giới trong quản lý tài nguyên.
   • Giải pháp môi trường: Quản lý chặt chẽ theo ranh giới quy hoạch 3 loại rừng; duy trì công tác PCCCR mùa khô hạn; ngăn chặn hiện tượng thả rông gia súc vào diện tích rừng khoanh nuôi tái sinh.

Chương 5: Kết luận, tồn tại và khuyến nghị

Chương cuối tóm lược các kết quả đạt được về bảo vệ và phát triển vốn rừng, cải thiện thu nhập cho 35 hộ nhận khoán. Tác giả nêu rõ các tồn tại: một số mô hình trồng rừng phòng hộ chưa đem lại lợi ích kinh tế trực tiếp ngắn hạn nên người dân chưa thực sự mặn mà; hạ tầng giao thông cách trở gây khó khăn cho việc kiểm tra, giám sát. Tác giả khuyến nghị Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ đầu ra cho lâm sản, kéo dài chu kỳ hỗ trợ tài chính cho rừng phòng hộ sau khi Dự án 661 kết thúc.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả định lượng chính của khóa luận

Nghiên cứu đã lượng hóa chi tiết hiệu quả kinh tế tài chính của các mô hình quản lý rừng thông qua các chỉ số chiết khấu dòng tiền:

Loại rừng	Thu nhập quy về hiện tại ($B_t$ - đồng)	Chi phí quy về hiện tại ($C_t$ - đồng)	Hiệu số ($B_t - C_t$ - đồng)	Giá trị hiện tại ròng ($NPV$ - đồng)	Tỷ số lợi ích - chi phí ($BCR$)
Rừng tự nhiên	4.020.000	4.755.000	-735.000	1.791.273	0,85
Rừng trồng Keo lai + Lát	51.804.000	11.906.250	39.897.750	10.332.330	4,35
Rừng trồng Keo lai + Lim xẹt + Re hương	48.823.600	9.493.750	39.329.850	12.617.683	5,14

Dự án đã làm thay đổi đáng kể cơ cấu quỹ thời gian lao động của các hộ gia đình nhận khoán tại bản Piếng Pùng:

Thời điểm	Tổng số ngày làm việc (ngày/năm)	Làm ruộng	Làm vườn	Nghề rừng	Chăn nuôi	Làm nương	Việc khác	Số ngày nhàn rỗi (ngày/năm)
Trước dự án	290	26	25	39	45	75	80	75
Sau dự án	316	42	32	81	42	70	49	49

Về môi trường, độ che phủ rừng tại bản Piếng Pùng ghi nhận bước tăng trưởng rõ rệt: duy trì ở mức 64,0% trong giai đoạn 1998–2004 (diện tích rừng tự nhiên 234,2 ha; rừng phòng hộ 181,6 ha; rừng sản xuất 2,7 ha) và tăng lên mức 86,3% trong giai đoạn 2005–2009 (diện tích rừng tự nhiên đạt 288,1 ha; rừng phòng hộ đạt 256,6 ha).

Các giải pháp và kiến nghị do tác giả đề xuất

• Giải pháp phát triển kinh tế lâm nghiệp: Chuyển đổi một phần diện tích tiếp giáp khu dân cư sang rừng sản xuất; đưa các loài cây đặc sản và đa tác dụng có giá trị kinh tế cao (Quế, Dó trầm, Sở, Mét) vào cơ cấu trồng rừng; áp dụng phương thức trồng xen cây nông nghiệp (như sắn) trong những năm đầu và tận thu sản phẩm tỉa thưa để lấy ngắn nuôi dài.
• Giải pháp tổ chức và quản lý xã hội: Hoàn thiện công tác giao đất giao rừng gắn liền với việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâm nghiệp cho người dân; xây dựng bản đồ và quy ước bảo vệ rừng cộng đồng cấp bản; duy trì hoạt động tuần tra thường xuyên của 5 tổ bảo vệ rừng tự quản; giải quyết dứt điểm hiện tượng thả rông gia súc phá hoại cây non tái sinh.
• Giải pháp chính sách: Nhà nước và chính quyền địa phương cần duy trì nguồn vốn hỗ trợ công tác khoanh nuôi bảo vệ rừng; hỗ trợ đào tạo chuyển giao tiến bộ kỹ thuật; tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định cho các sản phẩm gỗ và lâm sản ngoài gỗ.

Đóng góp thực tiễn của nghiên cứu

Khóa luận đã cung cấp tập dữ liệu thực chứng chi tiết ở cấp thôn bản (cấp vi mô) về quá trình triển khai dự án lâm nghiệp quy mô quốc gia tại một địa bàn vùng cao biên giới giáp Lào. Nghiên cứu kết hợp thành công giữa phương pháp đánh giá tài chính định lượng với các công cụ điều tra xã hội học nông thôn có sự tham gia của đồng bào dân tộc thiểu số.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Tác giả tự nhìn nhận do giới hạn về thời gian, kinh phí và trình độ chuyên môn của sinh viên thực hiện nên các phân tích hiệu quả mới phản ánh bức tranh chung ở cấp cộng đồng, chưa đi sâu phân tích chi tiết dòng tiền và chi phí cơ hội của từng nhóm hộ nghèo và hộ khá.
• Phạm vi khảo sát thực địa giới hạn tại một điểm nghiên cứu (30 hộ dân tại bản Piếng Pùng), chưa tiến hành điều tra đối chứng trên diện rộng tại các xã khác thuộc vùng dự án của Ban quản lý rừng phòng hộ Quế Phong.
• Một số đánh giá về biến động chất lượng đất và cải thiện nguồn nước chủ yếu dựa trên cảm nhận định tính của người dân qua thang điểm PRA, chưa có điều kiện phân tích lý hóa mẫu đất và đo lưu lượng dòng chảy bằng thiết bị chuyên dụng.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Theo dõi và đánh giá biến động kinh tế hộ gia đình sau khi Dự án 661 chính thức kết thúc, đặc biệt là cơ chế sinh kế thay thế cho nguồn tiền trợ cấp bảo vệ rừng từ ngân sách nhà nước.
• Tiếp tục khảo sát, đo đếm trữ lượng lâm phần và đánh giá hiệu quả kinh tế thực tế của các mô hình rừng trồng hỗn giao bản địa (Lát hoa, Lim xẹt kết hợp Keo lai) khi đến tuổi khai thác chính.
• Nghiên cứu cơ chế chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) gắn với lưu vực các công trình thủy điện trên địa bàn (như Thủy điện Hủa Na) nhằm tạo nguồn tài chính bền vững cho cộng đồng bảo vệ rừng.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu này là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên cao học thuộc các chuyên ngành Lâm nghiệp xã hội, Quản lý tài nguyên rừng, Kinh tế nông nghiệp và Phát triển nông thôn làm cơ sở phương pháp luận cho việc thực hiện khóa luận, luận văn đánh giá dự án tài nguyên.
• Cán bộ kỹ thuật, cán bộ quản lý tại các Ban quản lý rừng phòng hộ, Hạt Kiểm lâm và phòng Nông nghiệp & PTNT các huyện miền núi trong việc thiết kế mô hình giao rừng cộng đồng và tổ chức lực lượng bảo vệ rừng tự quản tại thôn bản.
• Các chuyên gia, tổ chức phát triển cộng đồng tham khảo hệ thống bảng hỏi PRA, phương pháp quy đổi quỹ thời gian lao động và mô hình quản lý 288,1 ha rừng cộng đồng của người Thái tại vùng biên giới.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu trên địa bàn nào và do cơ quan nào quản lý dự án?
Nghiên cứu được thực hiện tại bản Piếng Pùng, xã Đồng Văn, huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An. Đơn vị chủ quản triển khai dự án trên địa bàn là Ban quản lý rừng phòng hộ Quế Phong.

2. Dự án 661 tại bản Piếng Pùng đã hỗ trợ trồng bao nhiêu ha rừng và gồm những loài cây nào?
Toàn bản đã triển khai trồng được 75 ha rừng phòng hộ hỗn giao phân bổ cho 35 hộ gia đình nhận khoán (mỗi lô từ 1–2 ha, mật độ 600 cây/ha). Cơ cấu loài cây trồng chính bao gồm Keo lai kết hợp với Lát hoa, ngoài ra có các loài phụ trợ và thử nghiệm như Lim xẹt, Re hương, Mét và Luồng.

3. Vì sao mô hình rừng tự nhiên có tỷ số lợi ích - chi phí ($BCR$) chỉ đạt 0,85 trong khi mô hình rừng trồng đạt trên 4?
Mô hình bảo vệ rừng tự nhiên tại bản có $BCR = 0,85$ (nhỏ hơn 1) vì đây là rừng phòng hộ, mục tiêu chính là duy trì chức năng phòng hộ đầu nguồn nên người dân bị hạn chế tối đa việc chặt hạ gỗ. Thu nhập thu được chỉ là các lâm sản phụ (măng, củi, tre nứa) được khai thác chọn với sản lượng nhỏ theo quy định. Ngược lại, các mô hình rừng trồng hỗn giao Keo lai có thể kết hợp tỉa thưa, trồng xen cây nông nghiệp và có giá trị thu hoạch gỗ lớn dự kiến sau chu kỳ đầu tư nên đạt $NPV$ và $BCR$ cao.

4. Cộng đồng bản Piếng Pùng quản lý diện tích rừng được giao như thế nào?
UBND huyện Quế Phong đã giao cho cộng đồng bản quản lý sử dụng 288,1 ha rừng tự nhiên. Bản đã thành lập 5 tổ tuần tra bảo vệ rừng (mỗi tổ 12 người, thực hiện tuần tra 2 lần/tuần), lắp đặt 3 biển báo PCCCR tại các vị trí xung yếu, đồng thời quy định cụ thể khu vực và thời gian khai thác lâm sản ngoài gỗ phục vụ sinh hoạt.

5. Cơ cấu sử dụng thời gian lao động của người dân thay đổi như thế nào sau khi tham gia dự án?
Số ngày làm nghề rừng của hộ gia đình tăng mạnh từ 39 ngày/năm (trước dự án) lên 81 ngày/năm (sau dự án), tập trung vào các khâu trồng, chăm sóc, tuần tra bảo vệ rừng và khai thác lâm sản phụ. Đồng thời, số ngày nhàn rỗi trong năm của người dân giảm từ 75 ngày xuống còn 49 ngày.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lô Thị Huyền Trang đã phản ánh toàn diện, khách quan quá trình thực thi và hiệu quả của Dự án 661 tại bản Piếng Pùng, xã Đồng Văn, huyện Quế Phong. Bằng việc kết hợp phương pháp lượng hóa kinh tế ($NPV$, $BCR$) với công cụ đánh giá có sự tham gia của cộng đồng (PRA), nghiên cứu chứng minh dự án đã đóng góp tích cực vào việc nâng cao độ che phủ rừng từ 64,0% lên 86,3%, đồng thời tái phân bổ hiệu quả quỹ thời gian lao động của đồng bào dân tộc Thái. Các đề xuất về hoàn thiện quy ước rừng cộng đồng và đa dạng hóa cơ cấu cây lâm sản ngoài gỗ có giá trị ứng dụng thiết thực nhằm bảo đảm phát triển lâm nghiệp bền vững tại các địa bàn miền núi khó khăn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 DAT VAN ĐÈ Rừng có có vai trò to lớn trong việc cung cấp lâm sản, bảo tồn đa dang sinh học, du lịch sinh thái và phòng hộ môi trường. Ngày nay giá trị phòng hộ môi trường đã vượt xa giá trị cung cấp lâm sản truyền thống. Được coi là mái nhà sinh thái của Tổ Quốc, rừng phòng hộ đầu nguồn s vú trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ nguồn nước, bảo vệ đất, chống Xóimôn, hạn chế thiên tai, điều hòa khí hậu và góp phần bảo vệ môi trường s nh thái: Tuy nhiên, rừng phòng hộ thường ở ys nơi có địa 1 thế xa xôi, hiểm trở, người dân miền núi sống gần rừng còn gặp nhiều Khó khăn, chưa có phương thức canh tác và sử dụng đất hợp lý, nhận thức về vai trò:to lớn của rừng cũng chưa đầy đủ.Do đó không những là nguyêi nhân dẫn đến suy giảm tài nguyên rừng, mà còn làm hạn chế sự phát triển chung của kinh tế - xã hội của Dat nước, là nguy cơ đe dọa phát triển bền vững._ ^ m Huyện Quế Phong làmột huyện miền núi của tỉnh Nghệ An, là nơi được sự hỗ trợ nhiều của các Dự án nhật là Tĩnh vực lâm nghiệp. Dự án 661 là một trong những Dự án diễn ra nói chung và tại bản Piếng Pùng, xã Đồng Van, huyén Qué Phong nói riêng.

n diễn ra đều có những hiệu quả nhất định tác động đến cácmặt đời sống Kinh tế, xã hội và môi trường của vùng. Việc xem xét và đánh giá tên quả. của Dự án 661 tuy chưa thực sự đi sâu được hết các khía cạnh của của người dân mà chỉở phương diện thay đổi chung. Vấn ải đánh giá các hoạt động của dự án cũng như hiệu quả của nó về c xã hội, môi trường để từ đó có thể đề xuất ra những giải pháp để duy h it triển những thành quả của dy án trên địa bàn thực thi dự án.

Thông qua đánÑ giá dự án người ta có thể xem xét những thành công , những bạn chế, những phát sinh trong quá trình thực hiện.Từ đó đưa ra những, 1 giải pháp khắc phục những hạn chế, rủi ro và đưa ra những đề xuất để phát huy những thuận lợi cho các giai đoạn tiếp theo và nó cũng là bài học kinh nghiệm cho các dự án kế tiếp. Trải qua 12 năm của Dự án (từ 1999- 2010) cho thấy thực tế trong những năm gần đây, đời sống của người dân bản Piếng Pùng ó rất nhiều thay đổi mà một trong những nguyên nhân tác động đến là tù án diễn ra. Về mặt lý luận và thực tế thì khi xem xét những tác động củi — t dự án cũng như những thành quả mà dự án đó đạt được cần phải xem xé lier diện: Kinh tế, xã hội và môi trường đẻ có thể đưa ra đượ Na đềxuất giải quyết những khó khăn cũng như phát triển những thành quả¬củ: Từ thực tế đó, tôi tiến hành đề tài nghỉ cứu “ ii gid higu qua cia De án 661 tai ban Piéng Ping, xã Đồng Văn, huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An” Chương 2 TỎNG QUAN VÁN ĐÈ NGHIÊN CỨU 2. Duan Es Có rất nhiều khái niệm về dự án, mỗi quan điểm ME: xuất phát từ các mục đích nghiên cứu, đối tượng đầu tư, cách tiếp cận, bối cảnh hoạt động, quy mô dự án.

Tuy nhiên các khái niệm về Dự án đang dần đhợ bổ: sung Xã hoàn thiện. Theo Cleland và King (1975): Dự án là sự kết Te giữa các yếu tố về nhân lực, trí lực trong một thời gian nhất định để fet a mục tiêu cụ thể. Cirdap cho rằng: Dự án là một tập hợ hợp các hoạt động để giải quyết một vấn đề hay đẻ hoàn thiện một trạng thái ee the trong mot thời hạn xác định. Gittinger (1982) đưa ra quan điểm: Dự án lãi một tập hợp các hoạt động mà ở đó tiền tệ được đầu tư với hy vọng được dứa hồi lạiTrong quá trình này các công việc, kế hoạch, tài chính ng: höạt động là một thể thống nhất, được thực hiện trong một khoảng thời gian xác 0 nh.

Ở Việt Nam,, quan điiêm phổổ biến cho rằng: Dự án là một tổng thể các hoạt động dự kiến với các nguồn levivà chỉ phí cần thiết, được bố trí theo một kế hoạch chặt chẽ với lich i Bia va địa điểm xác định nhằm tạo ra những, kết quả = ty cụ thể để thực hiện những mụ liêu nhất định. ¡ niệm ve Dự án có nhiều cách diễn đạt khác nhau, song có thể hiểu rằn t tập hợp các hoạt động có liên quan với nhau, được những mục tiêu xác định bằng việc tạo ra các kết quả cụ thể trong a sang thời gian nhất định, thông qua việc sử dụng hợp lý các nguồn lực nhất định”.2 Đánh giá Dự án Đánh giá là một bước trong quá trình thực hiện dự án, có thể tiến hành theo định kì hoặc khi kết thúc dự án, nhằm xác định hiệu quả của việc thực hiện các hoạt động của Dự án và mức độ thành công của dự án có ảnh hưởng tới đời sống xã hội như thế nào.Therse Barker thì đánh giá có liên quan đi ;iệc đo lường, so sánh và đưa ra nhận định về kết quả của hệ thống và các hóạt động của Dự án, so sánh Y & kết quả với mục tiêu ban đầu đã đề ra. Theo Joachim Theis hay Jim Woodhill thì\ đánh giá dự án bao gồm Ỹ hai hình thức đánh giá: Á => - Danh giá tiến trình dự án là việcđánh giá xem tiến độ thực hiện của dự án và nội dung dự án. - Đánh giá mục tiêu của dự án là việc đánh giá xem hiệu quả của dự án có đúng với mục tiêu đề ra hay không, ® - Đánh giá dự án thực chất là việc sonh sự thay đổi về kinh tế, xã hội, môi trường giữa các thời điểm trước và sau' khi thực hiện dự án để thấy rõ được hiệu quả của dự án mang, lại:.

ie 3 - Đánh giá dự án là việc. m xét hiệu quả mà dự án mang lại cho kinh tê, xã hội và môi trường, Chính Vì vậy, để đánh giá dự án còn tùy thuộc vào từng lĩnh vực mà dự án thực hiện. Những dự án thuộc từng lĩnh vực mà dự án thực hiện, Những dự án thuộc từng lĩnh vực khác nhau thì sẽ có những chỉ tiêu xác định khác vn nh: “được mục tiêu đề ra. # nef hoa danh gia về mặt kinh tế thì thường tập trung vào lợi ích kinh tế, ehi ¡ p phíxã iền êi cần tinh toán trong suốt quá trình từ khi bắt đầu cho tới khi thu lại tầm cuối cùng của dự án.Gregersen và Brooks thì đánh giá dự án về mặt xã hội thì cần đánh giá tất cả các mặt về số lượng, chất lượng.

liên quan đến xã hội. 4 - Theo UNEF thi đánh giá hiệu quả dự án về mặt môi trường thì cần xây dựng bảng hướng đánh giá hiệu quả về môi trường từ các hoạt động của dự án. Đặc điểm của dự án 2. Dự án là một tổ hợp có sự gắn kết chặt chẽ của bốn bộ phận - Muc tiêu của dự án: là những gì mà dự án phải ạt được trong một thời gian xác định trên cơ sở nguồn lực của dự án.

a X - Nguồn lực: là các đầu vào về nguồn lao động, vật tr tiền vốn, đất đai. Đây là tiền đề cho các hoạt động của dự án và “ko sử.¡ dụng một cách có hiệu quả để đạt được mục tiêu đã đề ra. Á => được mục tiêu đề ra của dự án. - Kết quả: là những đầu ra của bac qua việc thực hiện các hoạt động của dự án.

ầ ® Một dự án bao gồm nhiều abort động khác nhau và các hoạt động này có tính đồng bộ, logic gắn bócất chẽ) ỗ động lại có tính quyết định1 anh hưởng Tới các hoạt động khác trong quá trình Xà "w rs thực hiện dự án.Đặc tính của duaan & Mỗi dự án huy được thug hiện trong một môi trường luôn có sự thay đổi không ngừng.Vì vậy 'mà can phải tính đến các yếu tố rủi ro ảnh hưởng, xấu tới dự án để đưa ra các biệt › ngăn ngừa thích hợp, đảm bảo tính ổn định của dự án. Mỗi - Dấu hiệu hạ về hời gian: đó là sự ràng buộc về thời gian của dự án. Mỗi dự án đều có thời gian bắt đầu và thời gian kết thúc rõ ràng và yêu cầu đúng tiến độ về thời gian thực hiện dự án - Dấu hiệu hạn chế về ngân sách: mỗi dự án hay mỗi giai đoạn của dự án được sử dụng một khoản kinh phí nhất định trong suốt quá trình thực hiện như trong kế hoạch mà dự án đề ra. Tình hình nghiên cứu trên thế giới Đánh giá là một nội dung cực kì quan trọng trong công.

tác quản lý dự án, nó thường được tiến hành vào những thời điểm nhất định của quá tình triển khai dự án và thường nhấn mạnh đến kết quả cũng như các tác động cổ tính chất ting hợp của dự án trên cở sở so sánh một số chỉ tiêu đã lập ttrước, Hay nói cách khác đánh giá là một quá trình xem xét một cách edictcó hệ thống vá khách quan nhằm cố gắng xác định tính phù hợp, tính hiệu quả động của các hoạt động ứng với mục tiêu đã đề ra. " Đánh giá dự án nhằm đưa ra kết luậi sự thành công hay thất bại của một dự án. Từ đó rút ra những kinh nghiệm, bài học cho những dự án tiếp theo hoặc chu trình tiếp theo của dự án trong tương lai. Bởi thông qua đánh giá chúng ta không chỉ biết được hiệu quả kinh tỄ, môi trường của quá trình đầu tư mà ta còn có thể định lượng được những tổn thất, những tái tạo môi trường di dự án đem lại.

Từ đó làm cơ sở cho. việc tính toán chỉ phí cần thiết cho bảo vệ môi trường, điều chỉnh các hoạt động thực tiễn cho phù hợp. Vì thế đánh giá dự án cũng là một nhu cầu cúas sự phat triển bền vững. Đánh gia dy an a phat từ nhu cầu thực tế của sự phát triển bền vững.

Một dự án thài ông ‘chi dam bảo mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội mà còn cải thiện. Tinh hi Đánh giá nị trên cơ sở so sánh các“chi tiêu với một tiêu chuẩn đã lập tiêu chuẩn trước đó. Nói cách khác, đánh giá là quá trình xem xét một cách có hệ thống và khách 6 quan nhằm cố gắng xác định tính phù hợp, hiệu quả và tác động của các hoạt động ứng với các mục tiêu đã vạch ra.