Đánh giá hiệu quả điều trị gãy kín khối mấu chuyển xương đùi tại bệnh viện Hữu Nghị Việt Tiệp

Đánh giá hiệu quả điều trị gãy kín khối mấu chuyển xương đùi bằng nẹp vít khóa tại bệnh viện Hữu Nghị Việt Tiệp với hỗ trợ màn hình tăng sáng.

• Tác giả: Trịnh Đình Thanh
• Người hướng dẫn: TS. Đinh Thế Hùng
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Hải Phòng
• Chuyên ngành: Ngoại khoa
• Đề tài: Đánh giá kết quả điều trị gãy kín khối mấu chuyển xương đùi bằng nẹp vít khóa có hỗ trợ màn hình tăng sáng tại bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp
• Loại tài liệu: luận văn bác sỹ chuyên khoa cấp II
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Đặc điểm giải phẫu đầu trên xương đùi
• 1.1.1. Phân vùng đầu trên xương đùi
• 1.2. Độ góc cổ xương đùi
• 1.3. Sự cấp máu cho đầu trên xương đùi
• 1.4. Cấu trúc xương vùng mấu chuyển và đầu trên xương đùi
• 1.5. Vai trò của vùng mấu chuyển trong cơ sinh học khớp háng
• 1.6. Phân loại gãy vùng mấu chuyển
• 1.7. Chẩn đoán gãy kín khối mấu chuyển xương đùi
• 1.7.1. Triệu chứng lâm sàng
• 1.7.2. Chẩn đoán hình ảnh
• 1.7.2.1. Chụp X quang
• 1.7.2.2. Chụp cắt lớp vi tính
• 1.8. Điều trị gãy liên mấu chuyển xương đùi
• 1.8.1. Các phương pháp điều trị bảo tồn
• 1.8.2. Các phương pháp điều trị phẫu thuật
• 1.8.2.1. Đinh nẹp một khối
• 1.8.2.2. Nẹp vít trượt
• 1.8.2.3. Dụng cụ nội tủy
• 1.8.2.4. Phẫu thuật thay khớp háng bán phần
• 1.8.2.5. Phương pháp cố định ngoài

Tóm tắt

I. Tổng quan về Gãy kín khối mấu chuyển xương đùi và phương pháp điều trị

Gãy khối mấu chuyển xương đùi, một dạng gãy xương ngoài khớp phổ biến, thường gặp ở người cao tuổi, đặc biệt là phụ nữ. Gãy xương đùi xảy ra do nhiều nguyên nhân như tai nạn giao thông, tai nạn sinh hoạt, hoặc do loãng xương. Trước đây, phương pháp điều trị bảo tồn được ưu tiên, tuy nhiên, tỉ lệ biến chứng cao và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Hiện nay, phương pháp phẫu thuật với các loại nẹp vít khóa, đinh nội tủy, được áp dụng rộng rãi tại bệnh viện, mang lại hiệu quả điều trị cao hơn. Các phương tiện này giúp cố định ổ gãy vững chắc, giảm đau, rút ngắn thời gian phục hồi chức năng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều tranh luận về việc lựa chọn kỹ thuật phẫu thuật gãy xương tối ưu.

1.1. Đặc điểm giải phẫu và cơ chế tổn thương

Xương đùi vùng mấu chuyển có cấu trúc đặc biệt, chịu tải trọng lớn. Gãy xương thường xảy ra tại điểm yếu “tam giác Ward” do các bè xương không đan qua. Cấu trúc này dễ bị tổn thương do loãng xương ở người cao tuổi. Cùng với đó, vùng mấu chuyển là nơi bám của nhiều cơ quan trọng, đảm bảo chức năng vận động của khớp háng. Do đó, chấn thương xương ảnh hưởng lớn đến khả năng vận động.

1.2. Phương pháp điều trị gãy xương

Điều trị gãy xương bao gồm hai phương pháp chính: bảo tồn và phẫu thuật. Phương pháp bảo tồn như kéo liên tục, bó bột tiềm ẩn nhiều biến chứng như chậm liền xương, khớp giả, ảnh hưởng đến hô hấp và hệ tiết niệu. Ngược lại, phương pháp phẫu thuật với nẹp DHS, đinh Gamma, nẹp khóa giúp cố định ổ gãy vững chắc, giảm đau, phục hồi chức năng nhanh chóng. Tuy nhiên, phương pháp này cũng có thể gây ra một số biến chứng như nhiễm trùng, dị ứng kim loại. Bên cạnh đó, phẫu thuật thay khớp háng bán phần là một lựa chọn mới cho các trường hợp gãy xương phức tạp, nhiều mảnh rời.

II. Ưu điểm của phương pháp Nẹp vít khóa trong điều trị Gãy kín khối mấu chuyển xương đùi

Tại Bệnh viện Việt Tiệp, kỹ thuật nẹp vít khóa trên màn hình tăng sáng được đánh giá cao trong điều trị gãy kín khối mấu chuyển xương đùi. Phương pháp này cho phép nắn chỉnh ổ gãy chính xác, ít xâm lấn, giảm thiểu mất máu và rút ngắn thời gian phẫu thuật. Bệnh nhân sau mổ có thể phục hồi chức năng sớm. Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá hiệu quả và kết quả điều trị của phương pháp này trên bệnh nhân gãy xương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Gãy kín khối mấu chuyển xương đùi là một trong những loại gãy xương phổ biến, chiếm khoảng 55% các gãy đầu trên xương đùi, đặc biệt thường gặp ở người cao tuổi với tỷ lệ lên đến 95%. Phụ nữ có nguy cơ gãy cao gấp 2-3 lần so với nam giới, nguyên nhân chủ yếu do tai nạn sinh hoạt, tai nạn giao thông và tai nạn lao động. Tình trạng loãng xương ở người cao tuổi làm vùng mấu chuyển trở thành điểm yếu dễ gãy chỉ với lực chấn thương nhẹ. Trước đây, điều trị bảo tồn được áp dụng phổ biến nhưng gây nhiều biến chứng nghiêm trọng như loét tì đè, viêm phổi, nhiễm khuẩn đường tiết niệu, ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống. Hiện nay, phẫu thuật kết hợp xương bằng các dụng cụ cố định bên trong như nẹp vít khóa, đinh Gamma, nẹp DHS được ưu tiên nhằm cố định vững chắc, giảm đau, thúc đẩy liền xương và phục hồi chức năng sớm.

Nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp trong giai đoạn từ tháng 2/2021 đến tháng 2/2022 với 56 bệnh nhân gãy kín khối mấu chuyển xương đùi được điều trị bằng nẹp vít khóa có hỗ trợ màn hình tăng sáng. Mục tiêu chính là mô tả đặc điểm lâm sàng, X-quang và đánh giá kết quả điều trị phẫu thuật nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc lựa chọn phương pháp điều trị hiệu quả, giảm thiểu biến chứng và nâng cao chất lượng phục hồi chức năng cho bệnh nhân. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện tỷ lệ liền xương, giảm thời gian nằm viện và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh, đặc biệt trong bối cảnh dân số già hóa và tỷ lệ gãy xương ngày càng tăng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình giải phẫu, cơ sinh học và kỹ thuật phẫu thuật kết hợp xương. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết giải phẫu và cơ sinh học vùng đầu trên xương đùi: Vùng mấu chuyển xương đùi gồm mấu chuyển lớn và mấu chuyển bé, là điểm bám của nhiều cơ quan trọng, chịu lực tải trọng cao gấp 2-3 lần trọng lượng cơ thể. Góc thân - cổ xương đùi trung bình từ 120° đến 135° và góc nghiêng trước cổ xương đùi khoảng 15°-20° ảnh hưởng đến cách đặt dụng cụ cố định. Cấu trúc xương xốp và hệ thống các bè xương theo Ward tạo nên điểm yếu dễ gãy tại "tam giác Ward".

2. Mô hình kết hợp xương bằng nẹp vít khóa: Nẹp vít khóa có cấu tạo đặc biệt với vít khóa tạo góc cố định, giúp tăng độ vững chắc mà không phụ thuộc vào lực ma sát giữa vít, nẹp và xương. Nguyên lý này tương tự khung cố định ngoài nhưng với ưu điểm xâm lấn tối thiểu, bảo vệ mô mềm và cốt mạc, tạo môi trường sinh học thuận lợi cho liền xương kỳ 2.

Các khái niệm chính bao gồm: gãy kín khối mấu chuyển, phân loại gãy AO/ASIF (A1, A2, A3), nẹp vít khóa, màn hình tăng sáng (C-arm), liền xương, phục hồi chức năng theo thang điểm Merle d'Aubigné – Postel.

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Mô tả hàng loạt ca bệnh, kết hợp hồi cứu và tiến cứu không đối chứng.
• Địa điểm và thời gian: Khoa Chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp, từ 02/2021 đến 02/2022.
• Cỡ mẫu: 56 bệnh nhân gãy kín khối mấu chuyển xương đùi được phẫu thuật kết hợp xương bằng nẹp vít khóa có hỗ trợ màn hình tăng sáng.
• Tiêu chuẩn lựa chọn: Bệnh nhân trên 16 tuổi, gãy kín khối mấu chuyển đơn thuần, đủ hồ sơ bệnh án, không có tổn thương phối hợp hoặc bệnh lý toàn thân nặng.
• Thu thập dữ liệu: Hồ sơ bệnh án, khám lâm sàng, phim X-quang, phân loại gãy theo AO/ASIF, đánh giá kết quả sau mổ theo tiêu chuẩn Larson và Bostman, thang điểm Merle d'Aubigné – Postel.
• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm SPSS 22.0, tính tỷ lệ %, giá trị trung bình, độ lệch chuẩn, khoảng tin cậy 95%.
• Timeline nghiên cứu: Hồi cứu từ 02/2021 đến 11/2021 với 47 bệnh nhân, tiến cứu từ 12/2021 đến 02/2022 với 9 bệnh nhân.

Phương pháp phẫu thuật bao gồm đặt bệnh nhân nằm nghiêng, rạch da nhỏ, nắn chỉnh ổ gãy dưới màn hình tăng sáng, cố định bằng nẹp vít khóa với vít bắt ở nhiều bình diện, không mở bao khớp, giảm xâm lấn mô mềm. Sau mổ, bệnh nhân được theo dõi, dùng kháng sinh dự phòng, tập phục hồi chức năng sớm từ ngày thứ nhất đến tháng thứ 6, tái khám định kỳ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm bệnh nhân: Trong 56 bệnh nhân, nữ chiếm 60,7%, nam 39,3%. Độ tuổi trung bình 70,9 tuổi, nhóm tuổi 71-90 chiếm 61%. Nghề nghiệp chủ yếu là hưu trí (53,58%) và nông dân (21,42%). Khoảng 46,4% bệnh nhân có bệnh lý nội khoa mạn tính kèm theo, phổ biến nhất là bệnh tim mạch (32,15%) và tiểu đường (17,35%).

2. Nguyên nhân và phân loại gãy: Tai nạn sinh hoạt chiếm 51,77%, tai nạn giao thông 28,54%, tai nạn lao động 17,9%. Phân loại gãy theo AO/ASIF cho thấy loại A2 chiếm 69,64%, A3 chiếm 17,88%, A1 chiếm 12,5%.

3. Thời gian phẫu thuật và kỹ thuật: 83,93% bệnh nhân được phẫu thuật trong vòng 24-72 giờ sau chấn thương. Phương pháp vô cảm chủ yếu là tê tủy sống (91,07%). Chiều dài vết mổ trung bình 6,5 cm, đa số sử dụng nẹp 6 lỗ (80,36%).

4. Kết quả điều trị: Tỷ lệ liền xương đạt rất tốt và tốt chiếm trên 85%, với góc cổ thân xương đùi sau mổ từ 120°-130°. Biên độ vận động khớp háng phục hồi tốt, điểm Merle d'Aubigné – Postel trung bình đạt 16,5 điểm. Tỷ lệ biến chứng thấp, không ghi nhận nhiễm trùng sâu hay gãy vít nẹp. Thời gian nằm viện trung bình khoảng 10 ngày.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy phương pháp kết hợp xương bằng nẹp vít khóa có hỗ trợ màn hình tăng sáng mang lại hiệu quả cao trong điều trị gãy kín khối mấu chuyển xương đùi. Việc sử dụng màn hình tăng sáng giúp phẫu thuật viên nắn chỉnh ổ gãy chính xác, giảm xâm lấn mô mềm, hạn chế mất máu và rút ngắn thời gian phẫu thuật. So với các phương pháp truyền thống như nẹp vít trượt DHS hay đinh Gamma, nẹp vít khóa cho phép cố định vững chắc hơn nhờ nguyên lý vít khóa tạo góc cố định, phù hợp với cấu trúc giải phẫu và cơ sinh học vùng mấu chuyển.

Tỷ lệ liền xương cao và phục hồi chức năng tốt tương đồng với các nghiên cứu quốc tế và trong nước, đồng thời giảm thiểu biến chứng do nằm lâu như viêm phổi, loét tì đè. Việc phẫu thuật sớm trong vòng 72 giờ cũng góp phần giảm tỷ lệ tử vong và biến chứng. Kết quả này khẳng định ưu thế của phương pháp nẹp vít khóa trong điều trị gãy kín khối mấu chuyển, đặc biệt ở nhóm bệnh nhân cao tuổi có nhiều bệnh lý kèm theo.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tuổi và giới, bảng phân loại gãy theo AO/ASIF, biểu đồ tỷ lệ liền xương theo thời gian và bảng đánh giá chức năng Merle d'Aubigné – Postel để minh họa rõ ràng hiệu quả điều trị.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thúc đẩy áp dụng kỹ thuật nẹp vít khóa có hỗ trợ màn hình tăng sáng trong điều trị gãy kín khối mấu chuyển xương đùi tại các bệnh viện tuyến tỉnh và trung ương nhằm nâng cao tỷ lệ liền xương và phục hồi chức năng, giảm biến chứng. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Sở Y tế, bệnh viện chuyên khoa.

2. Tổ chức đào tạo chuyên sâu cho phẫu thuật viên và nhân viên y tế về kỹ thuật sử dụng màn hình tăng sáng và đặt nẹp vít khóa, đảm bảo kỹ thuật chuẩn xác, an toàn. Thời gian: 6-12 tháng. Chủ thể: Trường Đại học Y Dược, bệnh viện.

3. Xây dựng quy trình chuẩn chăm sóc sau mổ và phục hồi chức năng sớm cho bệnh nhân gãy khối mấu chuyển, bao gồm tập vận động chủ động từ ngày đầu sau mổ, theo dõi định kỳ và đánh giá chức năng theo thang điểm chuẩn. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Khoa Chấn thương chỉnh hình, phòng vật lý trị liệu.

4. Nâng cấp trang thiết bị y tế, đặc biệt màn hình tăng sáng và bộ dụng cụ nẹp vít khóa để đáp ứng nhu cầu điều trị hiện đại, giảm thiểu thời gian phẫu thuật và tổn thương mô mềm. Thời gian: 1 năm. Chủ thể: Ban giám đốc bệnh viện, Sở Y tế.

5. Thực hiện nghiên cứu mở rộng, so sánh hiệu quả giữa các phương pháp điều trị khác nhau nhằm hoàn thiện hướng dẫn điều trị gãy kín khối mấu chuyển xương đùi phù hợp với đặc điểm dân số Việt Nam. Thời gian: 2-3 năm. Chủ thể: Các viện nghiên cứu, trường đại học y.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Bác sĩ chuyên khoa chấn thương chỉnh hình: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực tiễn về hiệu quả kỹ thuật nẹp vít khóa có hỗ trợ màn hình tăng sáng, giúp lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp cho bệnh nhân gãy kín khối mấu chuyển xương đùi.

2. Sinh viên và học viên cao học ngành y học: Tài liệu chi tiết về giải phẫu, phân loại gãy, kỹ thuật phẫu thuật và đánh giá kết quả điều trị là nguồn học liệu quý giá phục vụ đào tạo và nghiên cứu khoa học.

3. Nhân viên y tế và kỹ thuật viên vật lý trị liệu: Hiểu rõ quá trình phục hồi chức năng sau phẫu thuật, các chỉ số đánh giá chức năng giúp xây dựng chương trình tập luyện phù hợp, nâng cao hiệu quả điều trị.

4. Quản lý y tế và nhà hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở khoa học để đầu tư trang thiết bị, đào tạo nhân lực và xây dựng quy trình điều trị chuẩn, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ y tế trong lĩnh vực chấn thương chỉnh hình.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp nẹp vít khóa có ưu điểm gì so với các phương pháp khác?
   Nẹp vít khóa tạo góc cố định giữa vít và nẹp, giúp tăng độ vững chắc, giảm xâm lấn mô mềm, bảo vệ mạch máu nuôi dưỡng xương, thúc đẩy liền xương nhanh và giảm biến chứng so với nẹp vít trượt hay đinh nội tủy.

2. Tại sao cần sử dụng màn hình tăng sáng trong phẫu thuật?
   Màn hình tăng sáng giúp phẫu thuật viên quan sát rõ vị trí ổ gãy và hướng vít trong thời gian thực, giảm sai sót, hạn chế mở rộng vết mổ, giảm mất máu và rút ngắn thời gian phẫu thuật.

3. Thời gian nằm viện trung bình sau phẫu thuật là bao lâu?
   Theo nghiên cứu, thời gian nằm viện trung bình khoảng 10 ngày, tùy thuộc vào tình trạng bệnh nhân và tiến triển phục hồi chức năng.

4. Có những biến chứng nào thường gặp sau phẫu thuật?
   Biến chứng thường gặp gồm nhiễm trùng nông, tụ máu, chậm liền xương, tuy nhiên trong nghiên cứu này tỷ lệ biến chứng thấp, không ghi nhận nhiễm trùng sâu hay gãy vít nẹp.

5. Làm thế nào để đánh giá kết quả phục hồi chức năng sau mổ?
   Kết quả được đánh giá bằng thang điểm Merle d'Aubigné – Postel, bao gồm mức độ đau, khả năng đi lại và biên độ vận động khớp háng, với điểm từ 17-18 là rất tốt, dưới 13 là kém.

Kết luận

• Gãy kín khối mấu chuyển xương đùi chiếm tỷ lệ cao ở người cao tuổi, đặc biệt nữ giới, với nguyên nhân chủ yếu là tai nạn sinh hoạt.
• Phẫu thuật kết hợp xương bằng nẹp vít khóa có hỗ trợ màn hình tăng sáng mang lại hiệu quả điều trị cao, tỷ lệ liền xương và phục hồi chức năng tốt, giảm biến chứng.
• Kỹ thuật này giúp giảm xâm lấn mô mềm, hạn chế mất máu, rút ngắn thời gian phẫu thuật và nằm viện, phù hợp với đặc điểm giải phẫu và cơ sinh học vùng mấu chuyển.
• Cần đẩy mạnh đào tạo, trang bị thiết bị và xây dựng quy trình chuẩn để áp dụng rộng rãi kỹ thuật này trong điều trị gãy kín khối mấu chuyển xương đùi.
• Các bước tiếp theo bao gồm nghiên cứu mở rộng, so sánh đa trung tâm và phát triển chương trình phục hồi chức năng toàn diện nhằm nâng cao chất lượng điều trị và chăm sóc bệnh nhân.

Hãy tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các kỹ thuật tiên tiến để cải thiện kết quả điều trị và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân gãy kín khối mấu chuyển xương đùi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN 1. Đặc điểm giải phẫu đầu trên xương đùi 1. Phân vùng đầu trên xương đùi Hình 1.1: Phân vùng đầu trên xương đùi Nguồn: Atlas Giải Phẫu Người, Frank H. MD * Chỏm xương đùi có kích thước khoảng từ 40 - 60mm, phần diện khớp được bao bọc bởi một lớp sụn, là khối hình cầu (2/3 khối cầu), ngẩng lên trên, vào trong và hơi chếch ra trước.

* Cổ xương đùi là phần nối tiếp giữa chỏm và khối mấu chuyển xương đùi, có hướng chếch lên trên và vào trong, độ dài 30-40mm, hình ống dẹt phía trước và sau; nên có hai mặt hai bờ và hai đầu: + Mặt trước: phẳng có bao khớp che phủ. + Mặt sau: lồi chiều thẳng, lõm chiều ngang; chỉ có 2/3 phía trong có bao khớp che phủ. + Bờ trên: ngắn, nằm ngang. + Bờ dưới: dài, chéo.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] moi nhat 4 + Đầu trong: dính vào chỏm có nhiều lỗ mạch máu. + Đầu ngoài: to, liên quan đến khối mấu chuyển. * Khối mấu chuyển Hình 1. Phân chia hình thể cổ giải phẫu xương đùi.

Nguồn: theo theo Swapan K. Mấu chuyển lớn : có 2 mặt và 4 bờ. - Mặt trong: Phần lớn dính ngay vào cổ, phía sau có hố ngón tay, trong đó có cơ bịt ngoài bám và gân chung của 3 cơ bám (2 cơ sinh đôi và cơ bịt trong). - Mặt ngoài: Lồi hình 4 cạnh, có gờ chéo để cơ mông nhỡ bám vào, ở trên và dưới gờ có 2 diện liên quan tới túi thanh mạc của cơ mông nhỡ và cơ mông lớn.

- Bờ: Trên: Có diện để cơ tháp bám. Dưới: có mào để cơ rộng ngoài bám. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] moi nhat 5 Trước: Có gờ để cơ mông nhỡ bám. Sau: Liên tiếp với mào mấu chuyển có cơ vuông đùi bám.

Mấu chuyển bé : Là một núm xương lồi ở phía sau dưới cổ khớp, là nơi bám tận của cơ thắt lưng chậu. Từ đó có 3 đường toả ra, một đường đi xuống dưới gặp đường ráp để cơ lược bám hai đường khác chạy lên trên đi ra cổ khớp. Độ góc cổ xương đùi Đầu trên xương đùi có 2 góc quan trọng, làm cơ sở để đặt phương tiện kết xương. - Góc thân - cổ xương đùi: Trên bình diện thẳng, trục cổ giải phẫu hợp với trục thân xương đùi một góc khoảng 125-1350.

Góc này thay đổi theo lứa tuổi; ở người trưởng Hình 1.3: Góc thân- cổ và góc nghiêng trước cổ xương đùi thành khoảng 120 - 1300. Nguồn Atlas Giải Phẫu Người, Frank H. MD - Góc nghiêng trước cổ xương đùi: trục cổ giải phẫu hơi chếch ra trước so với trục ngang của hai lồi cầu xương đùi, tạo thành một góc khoảng 15- 20 0 gọi là góc nghiêng trước cổ xương đùi. Sự cấp máu cho đầu trên xương đùi Nguồn mạch cung cấp máu cho đầu trên xương đùi là các động mạch mũ, được tách ra từ động mạch đùi sâu gồm: động mạch mũ trước hay mũ ngoài; động mạch mũ sau hay động mạch mũ trong.

TIEU LUAN MOI download : [e-mail] moi nhat 6 Các động mạch thân xương đùi cho các nhánh cấp máu cho vùng mấu chuyển và nền cổ. Ngoài ra, các nhánh của động mạch mũ còn nối với các nhánh của động của động mạch thân xương tạo thành vòng nối quanh mấu chuyển. Như vậy vùng mấu chuyển được cấp máu rất phong phú và dồi dào trong xương xốp. Khi gãy liên mấu chuyển xương đùi, xương thường liền nhanh, ít bị khớp giả.

Động mạch dây chằng tròn cấp máu cho chỏm đùi; ở người cao tuổi thì động mạch này hầu như không còn [13.4: Mạch máu nuôi dưỡng cho cổ và chỏm xương đùi. Nguồn Atlas Giải Phẫu Người, Frank H.Cấu trúc xương vùng mấu chuyển và đầu trên xương đùi Vùng mấu chuyển và cổ xương đùi chủ yếu là xương xốp, vỏ xương quanh mấu chuyển mỏng hơn rất nhiều so với vỏ thân xương đùi, nhưng có khả năng chịu tải trọng cao gấp 2 - 3 lần trọng tải cơ thể, nhờ có cấu trúc đặc biệt của các bè xương. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] moi nhat 7 Hình 1.5: Cấu trúc các bè xương đầu trên xương đùi theo Ward. Nguồn: theo Wards F.

(1876) Trong cấu trúc của hệ thống các bè xương có một điểm yếu, đó chính là "Tam giác Ward", chính là điểm giữa cổ xương đùi, nơi mà các bè xương chịu lực không đan qua, điểm này yếu ở mọi lứa tuổi do cấu trúc. Tại tâm chỏm sự giao thoa của các bè xương tạo một khối cầu đường kính khoảng 2cm có độ rắn chắc hơn 3 lần so với vùng xương ngoại vi của chỏm, ở người vận động nhiều hoặc chơi thể thao xương càng chắc.Ở người cao tuổi, các bè xương thưa và mất dần nên ở vùng mấu chuyển trở nên giòn và dễ gãy, đôi khi chỉ với một chấn thương nhẹ. Vai trò của vùng mấu chuyển trong cơ sinh học khớp háng Vùng mấu chuyển có nhiều cơ to khoẻ bám vào mấu chuyển lớn, đảm bảo chức năng trong việc nâng đỡ khung chậu và phần trên cơ thể giúp cho sự vận động khớp háng được linh hoạt. Biên độ vận động khớp háng như sau: TIEU LUAN MOI download : [e-mail] moi nhat 8 + Gấp / duỗi: 1200/00/200.

+ Xoay trong / xoay ngoài: 300/00/400. Về lực tác dụng lên khớp háng: thể trọng tạo một lực tải lên đầu trên xương đùi biểu thị bằng cánh tay đòn thể trọng. Người ta tính được rằng, bình thường cánh tay đòn này gấp 2,5 lần cánh tay đòn cơ dang. Năm 1977 Pauwels, cũng như các tác giả về sau này nghiên cứu cơ sinh học khớp háng kết luận rằng khi đứng trên một chân, chỏm đùi bên chân trụ chịu một lực tải gần 3 lần trọng lượng cơ thể, và hướng lực tác dụng vào cổ chỏm đùi tạo một góc 159 0 so với đường thẳng đứng.

Hiểu biết này đòi hỏi các loại nẹp vít phải có góc cổ thân gần với đường lực tác dụng cơ sinh học mới có thể phát huy tác dụng giúp mặt gãy luôn áp sát trong quá trình liền xương. Trong thực tế đặt vít vào cổ chỏm với góc ≥ 1500 hầu như không thể được, nên các dụng cụ kết xương hiện nay có góc cổ thân từ 1250, 1300, 1350. để phẫu thuật viên lựa chọn cho từng bệnh nhân cụ thể. Phân loại gãy vùng mấu chuyển Có nhiều cách phân loại khác nhau cho gãy liên mấu chuyển xương đùi như: Evans (1949) [36.]; Boyd và Griffin (1949); Ramadier (1956); Decoulx và Lavarde (1969);Ender (1970); Tronzo (1973); Jensen cải tiến cách phân loại của Evans (1975); Deburge(1976);Briot (1980).

Hiện nay phân loại của AO/ASIF được ứng dụng nhiều nhất phân loại dựa trên hướng đường gãy, số lượng mảnh vỡ, mức độ gãy vụn của thành sau - trong (vùng mấu chuyển bé) [57. Các tác giả của AO đã chia gãy liên mấu chuyển xương đùi thành 3 nhóm chính A1 - A2 - A3; trong mỗi nhóm chính lại có 3 tiểu nhóm: A1. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] moi nhat 9 - Loại A1: gãy đơn giản, có một đường gãy chạy từ mấu chuyển lớn đến vỏ xương bên trong gồm 3 dạng sau: A1-1: đường gãy nền cổ mấu chuyển. A1-2: đường gãy liên mấu chuyển.

A1-3: đường gãy dưới mấu chuyển bé. - Loại A2: gãy mấu chuyển có nhiều mảnh rời hướng đường gãy được xác định giống loại A1 nhưng vỏ thân xương bên trong gãy thành 3 mức. A2-1: gãy có một mảnh rời. A2-3: gãy có nhiều hơn 2 mảnh rời.

- Loại A3: đường gãy chạy từ vỏ thân xương đùi ngay dưới mấu chuyển lớn chạy vào trong mấu chuyển bé. Nếu đường gãy bên ngoài bắt đầu từ dưới mấu chuyển lớn kết thúc bên trong trên mấu chuyển bé thì loại gãy này cũng được xếp vào nhóm A3 (đường gãy nghịch). A3-3: gãy A3-1 có kèm gãy mấu chuyển nhỏ. Về ý nghĩa lâm sàng: A1: là loại gãy vững dễ nắn chỉnh.

A2: là loại gãy không vững, đặc biệt là A2-3. A3: là loại gãy rất không vững dễ di lệch, khó nắn chỉnh, hay di lệch khép. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] moi nhat 10 Hình 1. Phân loại gãy liên mấu chuyển xương đùi của AO.

* Nguồn: theo Mabesoone F. Chẩn đoán gãy kín khối mấu chuyển xương đùi 1. Triệu chứng lâm sàng - Bệnh nhân đau nhiều vùng thắt lưng và đầu trên xương đùi sau tai nạn - Hạn chế, mất vận động vùng đùi sau chấn thương - Biến dạng chi điển hình: Bàn chân đổ ngoài, chân bên tổn thương ngắn hơn bên lành - Sưng nề, bầm tím vùng chi bên tổn thương TIEU LUAN MOI download : [e-mail] moi nhat 11 - Dấu hiệu lạo xạo xương gãy và cử động bất thường cho phép khẳng định gãy xương nhưng thực tế không nên tìm dấu hiệu này vì gây đau đớn, thậm chí tổn thương mô mềm xung quanh. - Không có vết thương hở thông với ổ gãy.

Chẩn đoán hình ảnh 1. Chụp X quang Chụp X quang khung chậu, X quang khớp háng thẳng, nghiêng để đánh giá vị trí, kiểu gãy, mức độ di lệch ổ gãy từ đó có kế hoạch điều trị cụ thể 1. Chụp cắt lớp vi tính Với các trường hợp tổn thương chưa rõ ràng hay các trường hợp gãy khó, phức tạp nhiều mảnh rời cần chụp để góp phần phẫu thuật được thuận lợi hơn. Điều trị gãy liên mấu chuyển xương đùi 1.

Các phương pháp điều trị bảo tồn Trước kia, đa số ủng hộ việc điều trị gãy liên mấu chuyển xương đùi bằng bảo tồn kéo tạ. Tuy nhiên, tỷ lệ tử vong và tàn phế cao nên ngày nay phương pháp này hầu như ít được áp dụng do những bất lợi chủ yếu sau: + Bất động ổ gãy không vững. + Nắn chỉnh không tốt về giải phẫu và không có sức ép ở diện gãy để tạo liền xương trực tiếp, vì vậy dễ xảy ra các biến chứng như chậm liền xương, can xấu, khớp giả. + Gây khó chịu cho bệnh nhân vì phải mang khối bột nặng lâu ngày và nằm lâu nên dễ bị teo cơ, loãng xương, cứng khớp, loét, viêm phổi.

+ Tỉ lệ tử vong cao: theo Horowitz 1960 là 34,6%. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] moi nhat 12 + Các phương pháp điều trị bảo tồn thường được chỉ định cho những bệnh nhân không thể phẫu thuật được vì bệnh nhân quá già yếu, có bệnh nội khoa nặng, bệnh nhân không đi lại được trước khi chấn thương hoặc bệnh nhân không đồng ý mổ. Vậy các phương pháp điều trị bảo tồn bao gồm : Nằm nghỉ đặt nẹp, kéo liên tục, bó bột….