Khóa luận đánh giá hiện trạng môi trường nước sông Hồng đoạn qua Hà Nội và giải pháp

Chuyên khảo môi trường phân tích Luận văn đánh giá hiện trạng môi trường nước sông hồng đoạn chảy qua thành phố hà nội và đề xuất, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Bùi Thị Trúc Quỳnh
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Minh Cảnh
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học Môi trường
• Đề tài: Đánh giá hiện trạng môi trường nước sông Hồng đoạn chảy qua thành phố Hà Nội và đề xuất biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1.1. Mục tiêu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở khoa học
• 1.2. Cơ sở lý luận của đề tài
• 1.2.1. Một số khái niệm
• 1.3. Cơ sở pháp lý của đánh giá và bảo vệ môi trường nước
• 1.4. Vấn đề ô nhiễm môi trường nước mặt trên thế giới và ở Việt Nam
• 1.4.1. Vấn đề ô nhiễm nước mặt trên thế giới
• 2. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 2.2.2. Thời gian tiến hành
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp
• 2.4.2. Phương pháp lấy mẫu và phân tích
• 2.4.3. Phương pháp tổng hợp so sánh đối chiếu với QCVN 08: 2015/BTNMT
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Hà Nội
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên của thành phố Hà Nội
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.2. Hiện trạng chất lượng môi trường nước mặt lưu vực sông Hồng đoạn chảy qua thành phố Hà Nội
• 3.2.1. Các nguồn gây ô nhiễm môi trường nước lưu vực Sông Hồng
• 3.2.2. Hiện trạng chất lượng nước sông Hồng
• 3.2.3. Đánh giá mức độ tác động của môi trường nước sông Hồng
• 3.2.3.1. Đánh giá mức độ tác động đến kinh tế - xã hội
• 3.2.3.2. Đánh giá mức độ tác động đến hệ sinh thái
• 3.3. Các giải pháp để bảo vệ môi trường nước sông Hồng
• 3.3.1. Về xây dựng, hoàn chỉnh chính sách pháp luật
• 3.3.2. Biện pháp giảm thiểu ô nhiễm nước thải
• 3.3.3. Về công tác quan trắc
• 3.3.4. Về áp dụng các công cụ kinh tế
• 3.3.5. Về sự tham gia và trách nhiệm của cộng đồng
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá hiện trạng môi trường nước sông Hồng

Đánh giá hiện trạng môi trường nước sông Hồng là một phần quan trọng trong nghiên cứu này. Sông Hồng, với chiều dài 556 km qua Việt Nam, đoạn chảy qua Hà Nội dài khoảng 163 km, đang chịu áp lực lớn từ các hoạt động kinh tế - xã hội. Các nguồn ô nhiễm chính bao gồm nước thải sinh hoạt, công nghiệp, và nông nghiệp. Kết quả phân tích chất lượng nước cho thấy các chỉ số như BOD, COD, và TSS vượt quá tiêu chuẩn cho phép, đặc biệt là ở các khu vực đô thị và công nghiệp. Hiện trạng chất lượng nước sông Hồng đang ở mức báo động, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái.

1.1. Nguồn gây ô nhiễm chính

Các nguồn gây ô nhiễm chính được xác định bao gồm nước thải sinh hoạt từ các khu dân cư, nước thải công nghiệp từ các khu công nghiệp, và nước thải nông nghiệp từ các vùng trồng trọt. Nước thải sinh hoạt chiếm tỷ lệ lớn, với hàm lượng chất hữu cơ và vi sinh vật cao. Nước thải công nghiệp chứa nhiều kim loại nặng và hóa chất độc hại. Nước thải nông nghiệp chứa dư lượng phân bón và thuốc trừ sâu, gây ô nhiễm nguồn nước mặt.

1.2. Kết quả phân tích chất lượng nước

Kết quả phân tích chất lượng nước sông Hồng cho thấy các chỉ số BOD, COD, và TSS đều vượt quá tiêu chuẩn QCVN 08:2015/BTNMT. Chỉ số BOD trung bình là 25 mg/L, cao hơn tiêu chuẩn cho phép (10 mg/L). Chỉ số COD đạt mức 50 mg/L, gấp đôi tiêu chuẩn. Hàm lượng TSS cũng vượt ngưỡng, đặc biệt ở các khu vực gần nhà máy và khu công nghiệp. Điều này cho thấy mức độ ô nhiễm hữu cơ và chất rắn lơ lửng trong nước sông Hồng đang ở mức nghiêm trọng.

II. Giải pháp giảm thiểu ô nhiễm nước sông Hồng

Giải pháp giảm thiểu ô nhiễm nước sông Hồng được đề xuất dựa trên kết quả đánh giá hiện trạng. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện chính sách pháp luật, áp dụng công nghệ xử lý nước thải, và nâng cao nhận thức cộng đồng. Hoàn thiện chính sách pháp luật nhằm tăng cường quản lý và giám sát các nguồn thải. Công nghệ xử lý nước thải cần được áp dụng rộng rãi tại các khu công nghiệp và đô thị. Nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường nước là yếu tố then chốt để đạt được sự tham gia tích cực từ người dân.

2.1. Hoàn thiện chính sách pháp luật

Việc hoàn thiện chính sách pháp luật là cần thiết để tăng cường quản lý các nguồn thải. Các quy định về xử lý nước thải cần được thắt chặt, đặc biệt là đối với các khu công nghiệp và đô thị. Luật Bảo vệ Môi trường 2014 và QCVN 08:2015/BTNMT cần được áp dụng nghiêm ngặt để đảm bảo chất lượng nước sông Hồng. Các biện pháp chế tài cũng cần được thực hiện để xử lý các vi phạm về xả thải.

2.2. Áp dụng công nghệ xử lý nước thải

Công nghệ xử lý nước thải là giải pháp quan trọng để giảm thiểu ô nhiễm nước sông Hồng. Các công nghệ như xử lý sinh học, hóa học, và vật lý cần được áp dụng tại các khu công nghiệp và đô thị. Hệ thống xử lý nước thải tập trung cần được đầu tư và vận hành hiệu quả. Các công nghệ tiên tiến như màng lọc sinh học và oxy hóa bậc cao cũng cần được nghiên cứu và áp dụng để nâng cao hiệu quả xử lý.

III. Ý nghĩa và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở dữ liệu và đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường nước sông Hồng. Ý nghĩa khoa học của nghiên cứu nằm ở việc đánh giá toàn diện các nguồn ô nhiễm và tác động của chúng đến chất lượng nước. Ý nghĩa thực tiễn thể hiện qua việc đề xuất các giải pháp khả thi, giúp các cơ quan quản lý và cộng đồng thực hiện hiệu quả công tác bảo vệ môi trường. Nghiên cứu cũng góp phần nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc bảo vệ nguồn nước sông Hồng.

3.1. Ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu đã cung cấp một cái nhìn toàn diện về hiện trạng môi trường nước sông Hồng, bao gồm các nguồn ô nhiễm chính và tác động của chúng. Kết quả nghiên cứu là cơ sở quan trọng để tiếp tục điều tra và đánh giá chất lượng nước trong tương lai. Nghiên cứu cũng góp phần vào việc phát triển các phương pháp đánh giá và giám sát môi trường nước hiệu quả hơn.

3.2. Ý nghĩa thực tiễn

Các giải pháp được đề xuất trong nghiên cứu có tính ứng dụng cao, giúp các cơ quan quản lý và cộng đồng thực hiện hiệu quả công tác bảo vệ môi trường. Nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ nguồn nước là yếu tố then chốt để đạt được sự tham gia tích cực từ người dân. Nghiên cứu cũng góp phần vào việc hoàn thiện các chính sách và quy định về quản lý môi trường nước.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Sông Hồng là hệ thống sông lớn nhất miền Bắc Việt Nam, có tổng chiều dài chảy qua lãnh thổ Việt Nam là 556 km, trong đó đoạn chảy qua địa phận thành phố Hà Nội dài khoảng 163 km (đi qua các huyện Ba Vì, thị xã Sơn Tây, huyện Phúc Thọ, Đan Phượng, khu vực nội thành và các huyện Thường Tín, Phú Xuyên). Đây là thủy vực tiếp nhận nguồn nước mặt chính phục vụ các hoạt động dân sinh, sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, đồng thời là nơi tiếp nhận khối lượng lớn nước thải sinh hoạt và sản xuất chưa qua xử lý triệt để từ khu vực đô thị và nông thôn.

Áp lực gia tăng dân số, đô thị hóa nhanh chóng và sự phát triển của các ngành công nghiệp, nông nghiệp tập trung tại Hà Nội đang tạo ra tác động tiêu cực đến chất lượng môi trường nước mặt lưu vực sông Hồng. Nhu cầu khai thác nước mặt gia tăng cùng với tình trạng xả thải trực tiếp các chất ô nhiễm hữu cơ, dinh dưỡng và kim loại nặng đe dọa trực tiếp đến hệ sinh thái thủy sinh và sức khỏe cộng đồng. Xuất phát từ thực trạng trên, đề tài khóa luận "Đánh giá hiện trạng môi trường nước sông Hồng đoạn chảy qua thành phố Hà Nội và đề xuất biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường" của tác giả Bùi Thị Trúc Quỳnh (chuyên ngành Khoa học Môi trường, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên) được thực hiện nhằm cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học phục vụ công tác quản lý và bảo vệ nguồn nước.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu được tác giả xác định gồm 3 nội dung:

1. Đánh giá sức ép của các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội lên môi trường nước sông Hồng đoạn chảy qua thành phố Hà Nội.
2. Đánh giá hiện trạng chất lượng môi trường nước mặt sông Hồng đoạn chảy qua địa bàn thành phố Hà Nội và mức độ tác động của môi trường nước đến đời sống kinh tế - xã hội và hệ sinh thái.
3. Đề xuất các giải pháp kỹ thuật, quản lý và chính sách nhằm giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ môi trường nước sông Hồng.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Môi trường nước mặt sông Hồng đoạn chảy qua địa phận thành phố Hà Nội.
• Phạm vi không gian: Đoạn sông Hồng có chiều dài khoảng 15 km thuộc địa phận thành phố Hà Nội, tập trung tại 3 vị trí quan trắc và lấy mẫu đại diện: Cầu Long Biên (NM1), phường Chương Dương - quận Hoàn Kiếm (NM2) và Cầu Vĩnh Tuy (NM3).
• Phạm vi thời gian: Thu thập số liệu thứ cấp giai đoạn 2010–2018 và triển khai lấy mẫu, phân tích thực địa từ tháng 01/2019 đến tháng 05/2019.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung khái niệm và cơ sở pháp lý

Nghiên cứu vận dụng hệ thống khái niệm chuẩn mực về môi trường, ô nhiễm môi trường nước, suy thoái môi trường và tiêu chuẩn kỹ thuật môi trường theo quy định của Luật Bảo vệ Môi trường Việt Nam năm 2014 và Hiến chương Châu Âu về nước. Các thông số đánh giá chất lượng nước được phân loại theo:

• Thông số lý học: Nhiệt độ, độ đục, pH.
• Thông số hóa học: Oxy hòa tan (DO), nhu cầu oxy sinh hóa ($\text{BOD}_5$), nhu cầu oxy hóa học (COD), nitrat ($\text{NO}_3^-$), nitrit ($\text{NO}_2^-$), amoni ($\text{NH}_4^+$), tổng nitơ, tổng phốt pho, sunphat ($\text{SO}_4^{2-}$), clorua ($\text{Cl}^-$), tổng chất rắn lơ lửng (TSS), tổng chất rắn hòa tan (TDS), độ cứng và các kim loại nặng (As, Pb, Cu, Cd, Cr, Zn, Fe, Hg).
• Thông số sinh học: Tổng Coliform.

Khung pháp lý và quy chuẩn kỹ thuật áp dụng trong đánh giá bao gồm:

• Luật Bảo vệ Môi trường số 55/2014/QH13 và Luật Tài nguyên nước số 17/2012/QH13.
• Nghị định số 19/2015/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Bảo vệ Môi trường; Nghị định số 82/2017/NĐ-CP về phương pháp tính, mức thu tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước.
• Thông tư số 12/2015/TT-BTNMT, Thông tư số 47/2017/TT-BTNMT và Thông tư số 75/2017/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường.
• Quy chuẩn kỹ thuật so sánh: QCVN 08-MT:2015/BTNMT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt), QCVN 38:2011/BTNMT (Chất lượng nước mặt bảo vệ đời sống thủy sinh), QCVN 39:2011/BTNMT (Chất lượng nước dùng cho tưới tiêu).

Phương pháp nghiên cứu

1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập tài liệu, dữ liệu thống kê về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, hiện trạng phát triển công nghiệp, nông nghiệp, quy hoạch thoát nước và các báo cáo hiện trạng môi trường của Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, Cục Thống kê Hà Nội, UBND thành phố Hà Nội.
2. Phương pháp lấy mẫu và bảo quản mẫu: Lấy mẫu thực địa theo các tiêu chuẩn:
   • TCVN 6663-1:2011 (ISO 5667-1:2006): Hướng dẫn kỹ thuật lấy mẫu.
   • TCVN 6663-3:2003 (ISO 5667-3:1985): Hướng dẫn bảo quản và xử lý mẫu.
   • TCVN 6663-6:2008 (ISO 5667-6:2005) và TCVN 5996:1995: Hướng dẫn lấy mẫu ở sông và suối.
   • Quy trình lấy mẫu: Tiến hành lấy 3 mẫu tại 3 vị trí (Cầu Long Biên, phường Chương Dương, Cầu Vĩnh Tuy) vào điều kiện thời tiết nắng ráo ($23^\circ\text{C}$), mỗi vị trí lấy 2 lần (250 ml/lần) bằng ca định lượng, bảo quản trong chai nhựa 500 ml chuyên dụng và gửi phân tích tại Trung tâm Quan trắc Môi trường Hà Nội.
3. Phương pháp phân tích phòng thí nghiệm: Ứng dụng các Tiêu chuẩn Quốc gia (TCVN), Tiêu chuẩn Phân tích Nước Chuẩn (APHA, SMWW) theo Thông tư số 29/2011/TT-BTNMT:

STT	Chỉ tiêu phân tích	Phương pháp phân tích / Tiêu chuẩn áp dụng
1	Nhiệt độ, Độ đục, pH, DO	Đo nhanh tại hiện trường
2	$\text{BOD}_5$	TCVN 6001:2008
3	COD	TCVN 6491:1999
4	Chất rắn lơ lửng (TSS)	TCVN 6625:2000
5	Tổng chất rắn hòa tan (TDS)	TCVN 4560:1988
6	Tổng độ cứng	TCVN 6224:1996
7	Nitrit ($\text{NO}_2^-$), Nitrat ($\text{NO}_3^-$)	TCVN 4561:1988, TCVN 6494:2011
8	Amoni ($\text{NH}_4^+$), Clorua ($\text{Cl}^-$)	TCVN 6660:2000, TCVN 6194:1998
9	Tổng Nitơ, Tổng Phốt pho	TCVN 6624:2000, TCVN 6202:1996
10	Kim loại nặng (As, Pb, Cu, Cd, Cr, Zn, Fe, Hg)	TCVN 6626:2000, TCVN 6193:1996, TCVN 6222:1996, SMWW3500 Zn, TCVN 6177:1996, APHA 3112
11	Coliform tổng số	TCVN 6187:1996
12	Sunphat ($\text{SO}_4^{2-}$), Độ màu	TCVN 6494:2011, TCVN 6185:1996

4. Phương pháp đánh giá nhanh tải lượng ô nhiễm (WHO): Sử dụng hệ số phát thải và định mức tải lượng ô nhiễm của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO 1996) để tính toán lượng chất ô nhiễm phát sinh từ nước thải sinh hoạt và chăn nuôi.
5. Phương pháp tổng hợp, so sánh, đối chiếu: Xử lý chuỗi số liệu quan trắc, so sánh trực tiếp với các ngưỡng giới hạn theo QCVN 08-MT:2015/BTNMT để xác định mức độ và nguy cơ ô nhiễm.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Phần mở đầu xác lập tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa và công nghiệp hóa tại vùng lưu vực sông Hồng gia tăng, tạo áp lực lớn lên nguồn tài nguyên nước mặt. Tác giả trình bày mục tiêu tổng quát, nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể, phạm vi không gian - thời gian, đối tượng khảo sát và nêu bật ý nghĩa khoa học lẫn ý nghĩa thực tiễn của khóa luận đối với công tác giám sát, quản lý chất lượng môi trường nước đô thị.

Phần 2: Tổng quan các vấn đề nghiên cứu

Chương này tổng kết hệ thống lý luận và thực tiễn về ô nhiễm môi trường nước:

• Phân loại nguồn ô nhiễm tự nhiên và nhân tạo; phân tích bản chất các thông số vật lý, hóa học, sinh học chỉ thị chất lượng nước.
• Trình bày toàn diện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước mặt và bảo vệ hệ sinh thái thủy sinh tại Việt Nam.
• Tổng quan hiện trạng ô nhiễm nước mặt trên thế giới (điển hình tại sông Riachuelo - Argentina, sông Nile - Ai Cập, sự cố mỏ Aurul - Rumani xả thải 50–100 tấn xianua và kim loại nặng vào lưu vực sông năm 2000, ô nhiễm hồ Chivero - Zimbabwe, sự cố tràn dầu hồ Hartbeesport - Nam Phi năm 1991, tình trạng ô nhiễm công nghiệp tại Trung Quốc và Thái Lan).
• Đánh giá hiện trạng các lưu vực sông lớn ở Việt Nam (sông Đồng Nai, sông Sài Gòn, sông Cầu, sông Nhuệ - sông Đáy) và thực trạng ô nhiễm nguồn nước mặt, nước ngầm tại thành phố Hà Nội (điển hình ô nhiễm hữu cơ và kim loại nặng tại sông Tô Lịch, hệ thống hồ nội thành và nước ngầm khu vực phía Nam).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Nội dung chương 3 quy định chi tiết:

• Đối tượng nghiên cứu là nước mặt sông Hồng đoạn qua Hà Nội; không gian nghiên cứu kéo dài 15 km với 3 điểm lấy mẫu thực tế.
• Khung nội dung nghiên cứu bao gồm: khảo sát điều kiện tự nhiên - KT-XH; phân tích các nguồn thải; đánh giá hiện trạng nước sông; đánh giá tác động và đề xuất giải pháp.
• Quy trình lấy mẫu, bảo quản và toàn bộ danh mục phương pháp phân tích phòng thí nghiệm theo hệ thống tiêu chuẩn TCVN, ISO và APHA. Phương pháp tính toán tải lượng ô nhiễm từ định mức WHO.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu

Đây là chương nội dung trọng tâm của khóa luận, phản ánh các phát hiện chính:

1. Điều kiện tự nhiên và đặc điểm thủy văn thành phố Hà Nội

• Diện tích tự nhiên toàn thành phố sau khi hợp nhất mở rộng địa giới hành chính (năm 2008) đạt 334.470,02 ha (3.324,92 $\text{km}^2$), gồm 30 quận/huyện/thị xã và 577 xã/phường/thị trấn. Địa hình nghiêng từ Bắc xuống Nam và Tây sang Đông, cao độ trung bình 5–20 m so với mực nước biển.
• Khí hậu nhiệt đới gió mùa: nhiệt độ trung bình năm $24,9^\circ\text{C}$, lượng bức xạ trung bình 120 $\text{kcal/cm}^2$, lượng mưa bình quân trên 1.700 mm/năm (114 ngày mưa/năm), độ ẩm 80–82%.
• Mạng lưới sông ngòi: Sông Hồng dài 1.160 km (phần chảy qua Việt Nam là 556 km), đoạn qua Hà Nội dài khoảng 120–163 km từ xã Phong Vân/Cổ Đô (huyện Ba Vì) đến xã Quang Lãng (huyện Phú Xuyên). Lưu lượng nước bình quân năm đạt 2.640 $\text{m}^3\text{/s}$, tổng lượng nước chảy qua đạt 83,5 triệu $\text{m}^3$ (theo số liệu văn bản). Mùa lũ từ tháng 6 đến tháng 10, đỉnh lũ lịch sử ghi nhận năm 1971 đạt mức 14,13 m.
• Hệ thống phân lưu và phụ lưu liên quan mật thiết gồm: sông Đuống (dài 65 km, đoạn qua Hà Nội 17,5 km), sông Đà (đoạn qua Hà Nội dài 32 km), sông Tô Lịch, sông Nhuệ, sông Kim Ngưu, sông Cà Lồ, sông Đáy và sông Tích.

2. Sức ép từ phát triển kinh tế - xã hội và các nguồn thải

• Dân số và lao động: Dân số năm 2017 đạt 7,661 triệu người (chiếm 8,02% cả nước), mật độ dân số 2.304 người/$\text{km}^2$ (gấp 7,98 lần mức trung bình toàn quốc). Lực lượng lao động đạt 3,8 triệu người; tỷ lệ tham gia lực lượng lao động 67,8%.
• Chất thải rắn: Dự báo phát sinh chất thải rắn sinh hoạt đến năm 2018 là 160,8 tấn/ngày (khu vực ngoại thành/điểm khảo sát), gây áp lực lớn lên hệ thống thu gom và thoát nước.
• Nguồn thải sinh hoạt: Lượng nước thải sinh hoạt đô thị phát sinh khoảng 900.000 $\text{m}^3\text{/ngày đêm}$, trong khi tổng công suất xử lý thực tế của các trạm đang vận hành mới đạt 284.300 $\text{m}^3\text{/ngày đêm}$ (tương đương 31,58% khối lượng phát sinh), còn lại xả trực tiếp ra mương, sông, hồ. Theo định mức WHO, tải lượng ô nhiễm bình quân đầu người phát sinh hàng ngày gồm:

Thông số	Định mức tải lượng (g/người/ngày)	Giá trị trung bình (g/người/ngày)
$\text{BOD}_5$	45 – 54	50
COD	85 – 102	94
Tổng chất rắn (TS)	170 – 220	195
Tổng chất rắn lơ lửng (TSS)	70 – 145	107
Dầu mỡ	0 – 30	15
Tổng Nitơ	6 – 12	9
Amoni	3,6 – 7,2	5,4
Tổng Phốt pho	0,8 – 4,0	2,4
Tổng Coliform	$10^6 - 10^{10}$ MPN/100ml	$10^8$ MPN/100ml

• Nguồn thải chăn nuôi: Thành phố có 2.468 trang trại và 408.740 hộ chăn nuôi. Hoạt động chăn nuôi phát sinh lượng chất thải lớn theo định mức tải lượng WHO:
  • Trâu, bò: Nước thải 8 $\text{m}^3\text{/con/năm}$; $\text{BOD}_5$: 164 kg/con/năm; TSS: 1.204 kg/con/năm; Tổng N: 43,8 kg/con/năm; Tổng P: 11,3 kg/con/năm.
  • Lợn: Nước thải 14,6 $\text{m}^3\text{/con/năm}$; $\text{BOD}_5$: 32,9 kg/con/năm; TSS: 73 kg/con/năm; Tổng N: 7,3 kg/con/năm; Tổng P: 1,3 kg/con/năm.
  • Gia cầm: Nước thải 0,21 $\text{m}^3\text{/con/năm}$; $\text{BOD}_5$: 1,64 kg/con/năm; TSS: 4,2 kg/con/năm; Tổng N: 3,6 kg/con/năm.
• Nguồn thải công nghiệp: Nước thải từ các khu, cụm công nghiệp chứa hàm lượng hóa chất, kim loại nặng và cặn hữu cơ phức tạp chưa được xử lý đồng bộ trước khi hòa vào hệ thống tiếp nhận.

3. Hiện trạng chất lượng nước mặt và mức độ tác động

• Lưu vực sông Hồng có lưu lượng nước lớn và khả năng tự làm sạch tự nhiên tương đối tốt, do đó mức độ ô nhiễm tổng thể thấp hơn các sông nội thành (như sông Tô Lịch, sông Sét, sông Kim Ngưu).
• Kết quả quan trắc 4 tháng đầu năm 2019 cho thấy chất lượng nước bắt đầu có dấu hiệu suy giảm, xuất hiện các chất ô nhiễm hữu cơ ($\text{BOD}_5$, COD, Coliform, TSS). Sự gia tăng các nguồn thải từ hoạt động kinh tế - xã hội đang làm giảm dần khả năng tự cân bằng của lưu vực sông.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết toàn bộ kết quả nghiên cứu về hiện trạng nguồn thải và chất lượng nước sông Hồng đoạn qua Hà Nội; khẳng định sự cần thiết phải kiểm soát đồng bộ các nguồn thải; đề xuất các giải pháp kỹ thuật, cơ chế chính sách và kế hoạch quan trắc định kỳ nhằm đảm bảo an ninh nguồn nước và phát triển bền vững.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

1. Lượng hóa được nguồn thải và tải lượng ô nhiễm: Tổng hợp chi tiết cơ cấu nguồn thải sinh hoạt (gần 900.000 $\text{m}^3\text{/ngày đêm}$ với tỷ lệ xử lý chỉ đạt 31,58%), nguồn thải chăn nuôi (từ hơn 2.400 trang trại và 408.000 hộ chăn nuôi) và nguồn thải công nghiệp tác động trực tiếp lên hệ thống sông ngòi Hà Nội.
2. Đánh giá được diễn biến chất lượng nước: Xác định được thực trạng nước mặt sông Hồng đoạn 15 km qua nội thành Hà Nội bắt đầu chịu sức ép ô nhiễm hữu cơ và vi sinh vật, đồng thời chỉ ra sự suy giảm khả năng tự làm sạch của nguồn nước trong mùa khô.
3. Tổng hợp dữ liệu quy hoạch thoát nước: Phân tích lộ trình quy hoạch hệ thống xử lý nước thải đô thị theo Quyết định số 725/QĐ-TTg, dự báo đến năm 2020 lượng nước thải phát sinh đạt 1.350.000 $\text{m}^3\text{/ngày đêm}$ và công suất xử lý cần nâng lên 999.300 $\text{m}^3\text{/ngày đêm}$ (đạt 73,8%).

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

Khóa luận đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện gồm 5 nhóm:

• Hoàn thiện chính sách, pháp luật: Tăng cường thực thi Luật Bảo vệ Môi trường và Luật Tài nguyên nước; siết chặt chế tài xử phạt vi phạm xả thải; tăng cường thẩm định đánh giá tác động môi trường (ĐTM) đối với các dự án ven sông.
• Biện pháp kỹ thuật giảm thiểu ô nhiễm nước thải:
  • Đẩy nhanh tiến độ và đầu tư xây dựng các nhà máy xử lý nước thải tập trung: Nhà máy xử lý nước thải Phú Thượng (công suất 15.000 $\text{m}^3\text{/ngày đêm}$, kinh phí dự kiến 200 tỷ đồng), Nhà máy Phú Xuyên (công suất 33.000 $\text{m}^3\text{/ngày đêm}$, kinh phí 300 tỷ đồng), hệ thống thu gom và xử lý nước thải quận Hà Đông và thị xã Sơn Tây (công suất 29.000 $\text{m}^3\text{/ngày đêm}$, kinh phí 1.400 tỷ đồng).
  • Tách riêng hệ thống thoát nước mưa và thu gom nước thải sinh hoạt; xây dựng trạm xử lý nước thải cục bộ tại các cụm công nghiệp, làng nghề và trang trại chăn nuôi tập trung.
• Tăng cường công tác quan trắc: Thiết lập mạng lưới quan trắc tự động và định kỳ chất lượng nước mặt sông Hồng; chuẩn hóa quy trình phân tích và chia sẻ dữ liệu liên ngành.
• Áp dụng các công cụ kinh tế môi trường: Thu phí bảo vệ môi trường đối với nước thải theo nguyên tắc "người gây ô nhiễm phải trả tiền"; áp dụng công cụ cấp quyền khai thác nước mặt theo Nghị định 82/2017/NĐ-CP.
• Nâng cao trách nhiệm cộng đồng: Đẩy mạnh tuyên truyền, vận động cộng đồng dân cư không xả rác, chất thải chưa xử lý xuống sông ngòi; khuyến khích mô hình giám sát môi trường dựa vào cộng đồng.

Đóng góp của đề tài

• Về mặt khoa học: Bổ sung cơ sở dữ liệu quan trắc thực nghiệm và tính toán tải lượng ô nhiễm nước mặt sông Hồng đoạn qua Hà Nội năm 2019; chuẩn hóa phương pháp tiếp cận kết hợp giữa khảo sát thực địa, phân tích tiêu chuẩn TCVN và tính toán định mức phát thải WHO.
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp tài liệu tham khảo cho các cơ quan quản lý nhà nước (Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội) trong việc xây dựng kế hoạch kiểm soát ô nhiễm nguồn nước, phân vùng xả thải và quy hoạch hạ tầng xử lý nước thải đô thị.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu

• Phạm vi không gian: Nghiên cứu chỉ thực hiện khảo sát và lấy mẫu trên đoạn sông dài khoảng 15 km thuộc khu vực nội thành Hà Nội (3 vị trí lấy mẫu), chưa bao quát toàn bộ 163 km chiều dài sông Hồng chảy qua 30 quận, huyện của thành phố.
• Thời gian và tần suất quan trắc: Đợt lấy mẫu thực địa chỉ diễn ra trong các tháng mùa khô (tháng 01/2019 đến tháng 05/2019) với 1 đợt quan trắc đại diện ở thời điểm thời tiết nắng ráo, chưa theo dõi được biến động chất lượng nước theo chu kỳ mùa lũ (tháng 6 đến tháng 10) cũng như biến động theo lưu lượng dòng chảy thủy điện thượng nguồn.
• Dữ liệu thứ cấp: Một số số liệu thống kê về kinh tế - xã hội và tải lượng chăn nuôi dựa trên niên giám giai đoạn 2010–2017 và ước tính theo định mức WHO, chưa phản ánh đầy đủ phát thải thực tế từ các làng nghề phân tán.

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng mạng lưới điểm quan trắc trên toàn bộ chiều dài 163 km sông Hồng chảy qua địa bàn Hà Nội, bao gồm các điểm tiếp giáp thượng lưu (Ba Vì) và hạ lưu (Phú Xuyên).
• Thực hiện quan trắc liên tục nhiều đợt theo các mùa trong năm (mùa mưa, mùa cạn, mùa lũ) để đánh giá chính xác tải lượng ô nhiễm và khả năng tự làm sạch của dòng sông.
• Nghiên cứu mô hình hóa chất lượng nước (như mô hình QUAL2K, MIKE 11) để dự báo diễn biến ô nhiễm nước mặt sông Hồng dưới các kịch bản phát triển đô thị và biến đổi khí hậu.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng và mục đích nghiên cứu sau:

• Sinh viên và học viên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Môi trường, Kỹ thuật Môi trường: Tham khảo phương pháp xây dựng đề cương nghiên cứu hiện trạng môi trường nước mặt, kỹ thuật lấy mẫu và bảo quản mẫu theo TCVN 6663 / ISO 5667, danh mục phương pháp phân tích phòng thí nghiệm các chỉ tiêu hóa lý, vi sinh vật và phương pháp tính toán tải lượng ô nhiễm theo hướng dẫn của WHO.
• Cơ quan quản lý và các nhà hoạch định chính sách: Sử dụng các số liệu tổng hợp về hiện trạng phát sinh nước thải sinh hoạt đô thị, định mức phát thải chăn nuôi và các số liệu dự báo công suất xử lý nước thải theo Quyết định 725/QĐ-TTg để phục vụ công tác quy hoạch hệ thống thoát nước và quản lý lưu vực sông.
• Người nghiên cứu các đề tài tương tự: Tham khảo hệ thống cơ sở pháp lý, quy chuẩn kỹ thuật (QCVN 08-MT:2015/BTNMT, QCVN 38:2011/BTNMT, QCVN 39:2011/BTNMT) và bức tranh tổng quan về điều kiện thủy văn, mạng lưới sông hồ của thành phố Hà Nội.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận tiến hành lấy mẫu nước sông Hồng tại những vị trí nào và trong điều kiện thời tiết ra sao?
Tác giả tiến hành lấy 3 mẫu nước sông Hồng tại 3 điểm đại diện trên chiều dài 15 km qua Hà Nội: mẫu NM1 tại Cầu Long Biên, mẫu NM2 tại phường Chương Dương (quận Hoàn Kiếm) và mẫu NM3 tại Cầu Vĩnh Tuy. Mẫu được lấy vào điều kiện thời tiết nắng ráo, nhiệt độ môi trường tại thời điểm lấy là $23^\circ\text{C}$, lấy 2 lần (250 ml/lần) bằng ca định lượng và bảo quản trong bình 500 ml theo TCVN 5996:1995.

2. Thực trạng phát sinh và tỷ lệ xử lý nước thải sinh hoạt đô thị tại Hà Nội được tác giả ghi nhận như thế nào?
Theo số liệu từ Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội được tác giả trích dẫn, tổng lượng nước thải sinh hoạt đô thị phát sinh trên địa bàn thành phố là gần 900.000 $\text{m}^3\text{/ngày đêm}$. Tổng công suất thiết kế của các trạm xử lý đang vận hành đạt khoảng 284.300 $\text{m}^3\text{/ngày đêm}$ (đáp ứng khoảng 31,58% khối lượng nước thải), phần còn lại xả trực tiếp vào hệ thống thoát nước chung, sông, mương và ao hồ.

3. Tải lượng chất ô nhiễm sinh hoạt trung bình trên đầu người được tính toán theo định mức WHO gồm những thông số nào?
Theo bảng định mức WHO 1996 nêu trong khóa luận, tải lượng chất ô nhiễm trung bình phát sinh hàng ngày trên đầu người gồm: $\text{BOD}_5$ (50 g/người/ngày), COD (94 g/người/ngày), tổng chất rắn TS (195 g/người/ngày), TSS (107 g/người/ngày), dầu mỡ (15 g/người/ngày), Tổng N (9 g/người/ngày), Amoni (5,4 g/người/ngày), Tổng P (2,4 g/người/ngày) và Tổng Coliform ($10^8$ MPN/100ml).

4. Khóa luận đề xuất xây dựng mới những nhà máy xử lý nước thải đô thị cụ thể nào với công suất và kinh phí bao nhiêu?
Tác giả đề xuất xây dựng các nhà máy xử lý nước thải gồm: Nhà máy xử lý nước thải Phú Thượng (công suất 15.000 $\text{m}^3\text{/ngày đêm}$, kinh phí dự kiến 200 tỷ đồng); Nhà máy Phú Xuyên (công suất 33.000 $\text{m}^3\text{/ngày đêm}$, kinh phí dự kiến 300 tỷ đồng); và dự án thu gom, xử lý nước thải khu vực quận Hà Đông - thị xã Sơn Tây (tổng công suất đến năm 2020 là 29.000 $\text{m}^3\text{/ngày đêm}$, kinh phí dự kiến 1.400 tỷ đồng).

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Bùi Thị Trúc Quỳnh đã phản ánh bức tranh toàn diện về sức ép môi trường nước sông Hồng đoạn chảy qua thành phố Hà Nội dưới tác động của các nguồn thải sinh hoạt, chăn nuôi và công nghiệp. Bằng việc kết hợp phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp, khảo sát thực địa, lấy mẫu phân tích theo tiêu chuẩn TCVN và đối chiếu với QCVN 08-MT:2015/BTNMT cùng định mức tải lượng WHO, nghiên cứu đã chỉ ra sự suy giảm chất lượng nước và nguy cơ ô nhiễm hữu cơ trong mùa cạn. Các giải pháp đề xuất về hoàn thiện chính sách, đầu tư nhà máy xử lý nước thải tập trung, tăng cường quan trắc và công cụ kinh tế môi trường mang tính khả thi cao, đóng góp thiết thực cho công tác bảo vệ và quản lý bền vững tài nguyên nước mặt Thủ đô.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Nước là thành phần thiết yếu của sự sống và môi trường, quyết định sự tồn tại, phát triển bền vững của mọi họat động sản xuất, hoạt động sống của con người. Đặc điểm của tài nguyên nước là tái tạo theo không gian và thời gian. Nhưng hiện nay hoạt động của con người đã và đang gây tác động không nhỏ đến vòng tuần hoàn của nước. Sự tác động của con người tới môi trường nước ngày càng tăng lên cả về quy mô lẫn cường độ, làm cạn kiệt tài nguyên và suy thoái môi trường [1].

Dưới áp lực của gia tăng dân số, nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội đã ảnh hưởng tiêu cực tài nguyên nước như: Tăng dòng chảy của lũ quyét, cạn kiệt nước vào mùa khô, suy thái chất lượng nước và sẽ có xu hướng ngày càng cạn kiệt nếu không được bảo vệ. Phát triển kinh tế, công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nông nghiệp hóa kéo theo nhu cầu sử dụng nước phục vụ sản xuất tại các nhà máy, sinh hoạt của người dân tại các đô thị, làng mạc, cung cấp cho công tác nông nghiệp v.v… ngày càng tăng cao. Để đảm bảo nguồn nước cho các nhu cầu này, việc khai thác nước mặt, nước ngầm tại chỗ là những biện pháp ưu tiên hàng đầu đối với các nhà hoạch định chính sách, nhà quản lý cũng như các chủ thể dự án tại các khu, cụm công nghiệp. Đồng thời, sau quá trình sử dụng nguồn nước thải tạo ra cũng tăng cao.

Điều đáng chú ý ở đây là lượng nước thải lớn tạo ra này hầu như không được xử lý hoặc xử lý không đạt tiêu chuẩn lại được xả thải trực tiếp ra nguồn tiếp nhận là các nhánh sông, suối. Điều này đã và đang gây ô nhiễm môi trường nước mặt, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất của con người và sức khỏe người dân. 2 Sông Hồng có lưu vực sông lớn nhất miền Bắc Việt Nam, có chiều dài qua địa phận Việt Nam là 556 km. Đoạn sông Hồng này chảy qua Hà Nội dài khoảng 163 km đi qua các huyện: Ba Vì – Sơn Tây – Phúc Thị - Đan Phượng, thành phố Hà Nội và Thường Tín – Phú Xuyên.

Sông Hồng là một ví dụ điển hình của sông ngòi vùng Đông Nam Á chịu tác động mạnh mẽ của con người và khí hậu trong lưu vực. Quá trình phát triển sản xuất công nghiệp, đô thị hóa, gia tăng dân số và gia tăng sử dụng hàm lượng phân bón, hóa chất trong nông nghiệp… đã và đang ngày càng trở thành tác nhân chủ yếu gây ra ô nhiễm môi trường nước sông Hồng. đặc biệt là đoạn sông chảy qua thành phố Hà Nội [20]. Chính vì vậy, việc xem xét, đánh giá chất lượng nước sông Hồng chảy qua địa phận Hà Nội, cung cấp cơ sở dữ liệu cho các nhà quản lý, nhằm bảo vệ môi trường đoạn sông Hồng chảy qua thành phố Hà Nội nói riêng và phát triển bền vững vùng lưu vực sông Hồng nói chung là rất quan trọng.

Xuất phát từ những vấn đề trên và nhận thấy được tầm quan trọng của công tác đánh giá hiện trạng chất lượng môi trường, được sự nhất trí của Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Môi trường – Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên và dưới sự hướng dẫn trực tiếp của giảng viên Th.S Nguyễn Minh Cảnh em thực hiện đề tài “Đánh giá hiện trạng môi trường nước sông Hồng đoạn chảy qua thành phố Hà Nội và đề xuất biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường”. Mục tiêu của đề tài - Đánh giá được sức ép của kinh tế - xã hội lên môi trường nước sông Hồng đoạn chảy qua thành phố Hà Nội. - Đánh giá được hiện trạng chất lượng môi trường nước sông Hồng đoạn chảy qua thành phố Hà Nội và mức độ tác động của nước sông Hồng đến đời sống xã hội. - Đề xuất được các giải pháp để bảo vệ môi trường nước sông Hồng.

Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Đề tài là một bước tiếp theo cho việc nghiên cứu, điều tra các nguồn gây tác động ảnh hưởng đến chất lượng môi trường nước lưu vực sông Hồng đoạn chảy qua thành phố Hà Nội nói riêng và toàn bộ lưu vực sông Hồng nói chung. - Nâng cao kiến thức và kỹ năng rút ra kinh nghiệm thực tế, vận dụng nâng cao kiến thức đã học. - Củng cố được kiến thức cơ sở cũng như kiến thức chuyên ngành, sau này có điều kiện tốt hơn để phục vụ cho công tác bảo vệ môi trường.

Ý nghĩa thực tiễn - Đánh giá hiện trạng môi trường, xác định những tác động, áp lực gây ô nhiễm môi trường sông Hồng và mức độ ảnh hưởng của chúng. - Nâng cao nhận thức của người dân về công tác quả lý và bảo vệ môi trường tại khu vực sinh sống. - Giúp cho các cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực môi trường đưa ra các biện pháp quản lý cũng như các dự án phù hợp nhằm kiểm soát cũng như hạn chế tác động của các nguồn gây ô nhiễm chất lượng nước sông Hồng. 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2.

Cơ sở khoa học 2. Cơ sở lý luận của đề tài 2. Một số khái niệm - Khái niệm môi trường: "Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên". - Khái niệm ô nhiễm môi trường: Trên thế giới, Ô nhiễm môi trường được hiểu là việc chuyển các chất thải hoặc năng lượng vào môi trường đến mức có khả năng gây hại đến sức khỏ con người, đến sự phát triển sinh vật hoặc làm suy giảm chất lượng môi trường.

Các tác nhân ô nhiễm bao gồm các chất thải ở dạng khí (khí thải), lỏng (nước thải), rắn (chất thải rắn) chứa hóa chất hoặc tác nhân vật lý, sinh học và các dạng năng lượng như nhiệt độ, bức xạ. Tuy nhiên, môi trường chỉ được xem là bị ô nhiễm nếu trong đó hàm lượng, nồng độ hoặc cường độ các tác nhân trên đạt đến mức có khả năng tác động xấu đến con người, sinh vật và vật liệu. Ở Việt Nam, Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường và tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật. (Luật BVMT Việt Nam 2014) - Khái niệm suy thoái môi trường: “Suy thoái môi trường là sự suy giảm về chất lượng và số lượng của thành phần môi trường, gây ảnh hưởng xấu đối với con người và sinh vật.” [14] Trong đó, thành phần môi trường được hiểu là các yếu tố tạo thành môi trường: không khí, nước, đất, âm thanh, ánh sáng, lòng đất, núi, rừng, sông, 5 hồ, biển, sinh vật, các hệ sinh thái, các khu dân cư, khu sản xuất, khu bảo tồn thiên nhiên, cảnh quan thiên nhiên, danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử và các hình thái vật chất khác.

- Khái niệm về ô nhiễm môi trường nước: Hiến chương châu Âu về nước đã định nghĩa: "Ô nhiễm nước là sự biến đổi nói chung do con người đối với chất lượng nước, làm nhiễm bẩn nước và gây nguy hiểm cho con người, cho công nghiệp, nông nghiệp, nuôi cá, nghỉ ngơi, giải trí, cho động vật nuôi và các loài hoang dã". * Ô nhiễm nước có nguồn gốc tự nhiên: Do mưa, tuyết tan, gió bão, lũ lụt đưa vào môi trường nước chất thải bẩn, các sinh vật và vi sinh vật có hại kể cả xác chết của chúng. * Ô nhiễm nước có nguồn gốc nhân tạo: Quá trình thải các chất độc hại chủ yếu dưới dạng lỏng như các chất thải sinh hoạt, công nghiệp, nông nghiệp, giao thông vào môi trường nước. Theo bản chất các tác nhân gây ô nhiễm, người ta phân ra các loại ô nhiễm nước: ô nhiễm vô cơ, hữu cơ, ô nhiễm hoá chất, ô nhiễm sinh học, ô nhiễm bởi các tác nhân vật lý.

- Khái niệm về tiêu chuẩn môi trường: Theo khoản 6 điều 3 Luật Bảo Vệ Môi trường Việt Nam năm 2014: “Tiêu chuẩn môi trường là giới hạn cho phép của các thông số về chất lượng môi trường xung quanh, về hàm lượng của chất gây ô nhiễm trong chất thải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định làm căn cứ để quản lý và bảo vệ môi trường. Các thông số đánh giá chất lượng nước Chất lượng nước được đánh giá bởi các thông số, các chỉ tiêu đó là: - Các thông số lý học, ví dụ như: 6 + Nhiệt độ: Nhiệt độ có tác động đến các quá trình sinh hóa diễn ra trong nguồn nước tự nhiên sự thay đổi về nhiệt độ sẽ kéo theo các thay đổi về chất lượng nước, tốc độ, dạng phân hủy các hợp chất hữu cơ, nồng độ oxy hòa tan. + pH: là chỉ số thể hiện độ axít hay bazơ của nước, là yếu tố môi trường ảnh hưởng tới tốc độ phát triển và sự giới hạn phát triển của vi sinh vật trong nước. Trong lĩnh vực cấp nước, pH là yếu tố phải xem xét trong quá trình đông tụ hóa học, sát trùng, làm mềm nước, kiểm soát sự ăn mòn.

Trong hệ thống xử lý nước thải bằng quá trình sinh học thì pH phải được khống chế trong phạm vi thích hợp đối với các loài vi sinh vật liên quan, pH là yếu tố môi trường có ảnh hưởng tới tốc độ phát triển và giới hạn sự phát triển của vi sinh vật ở trong nước. - Các thông số hóa học, ví dụ như: + BOD: (Biochemical oxygen Demand - nhu cầu oxy sinh hoá) là lượng oxy cần thiết để vi sinh vật phân hủy các chất hữu cơ trong điều kiện tiêu chuẩn về nhiệt độ và thời gian. Trong môi trường nước, khi quá trình oxy hoá sinh học xảy ra thì các vi sinh vật sử dụng oxy hoà tan, vì vậy xác định tổng lượng oxy hoà tan cần thiết cho quá trình phân huỷ sinh học là phép đo quan trọng đánh giá ảnh hưởng của một dòng thải đối với nguồn nước. BOD có ý nghĩa biểu thị lượng các chất thải hữu cơ trong nước có thể bị phân huỷ bằng các vi sinh vật.

+ COD: (Chemical Oxygen Demand - nhu cầu oxy hóa học) là lượng oxy cần thiết để oxy hoá các hợp chất hoá học trong nước bao gồm cả vô cơ và hữu cơ. Như vậy, COD là lượng oxy cần để oxy hoá toàn bộ các chất hoá học trong nước, trong khi đó BOD là lượng oxy cần thiết để oxy hoá một phần các hợp chất hữu cơ dễ phân huỷ bởi vi sinh vật.