ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lí: Nhà nước giao đất, cho thuê đất cho các tổ chức, hộ gia đình và các cá nhân sử dụng ổn định lâu dài hoặc có thời hạn theo quy định của pháp luật. Vì vậy, việc sử dụng đất đai hợp lý, hiệu quả là nhiệm vụ của toàn xã hội. Mọi quốc gia trên thế giới, trong quá trình phát triển đều cần mặt bằng đất đai để thực hiện các dự án đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật.
phục vụ cho mục đích phát triển kinh tế xã hội phục vụ đời sống con người, đảm bảo an ninh quốc gia và an toàn xã hội. Nước ta đang trong giai đoạn tập trung các nguồn lực để phát triển kinh tế với mục tiêu: “Đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế, đẩy mạnh phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa và kinh tế tri thức, tạo nền tảng để đưa nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020 thì việc chuyển mục đích sử dụng các loại đất; nhất là từ đất nông nghiệp, lâm nghiệp sang các mục đích phi nông nghiệp tức là vấn đề thu hồi đất, vấn đề bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là một tất yếu khách quan và diễn ra phổ biến, hầu khắp các địa phương trên phạm vi cả nước như: các khu cụm công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu thương mại-dịch vụ - du lịch, khu vui chơi giải trí, khu đô thị, làng nghề; phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng giao thông, thủy lợi, thủy điện, y tế, giáo dục, văn hóa thể dục thể thao. Các dự án này được thực hiện sẽ làm thay đổi diện mạo và đem lại hiệu quả kinh tế, xã hội của đất nước. n 2 Tuy nhiên, công tác bồi thường GPMB là một công việc khó khăn và phức tạp bởi nó có liên quan đến một loại tài sản rất có giá trị đó là đất đai, nó có giá trị cả về vật chất lẫn tinh thần đối với người dân.
Nên nó cũng tiềm ẩn nhiều thách thức lớn như: Việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ở các dự án, các địa phương không thống nhất, không đồng bộ, không công bằng; vấn đề đời sống, lao động và việc làm của người dân sau khi không còn hoặc thiếu đất sản xuất, vấn đề tái định cư. sẽ gây nhiều nguy cơ mất ổn định an ninh, chính trị, trật tự, an toàn xã hội làm cho đất nước phát triển không đảm bảo tính bền vững. Do gặp nhiều khó khăn như vậy, nên việc đánh giá công tác bồi thường GPMB để thấy được những thuận lợi và hạn chế, nhằm đưa ra phương án khả thi để giải quyết các vấn đề khó khăn một cách có hiệu quả đang là một nhu cầu cấp thiết của xã hội. Bắc Giang là một tỉnh miền núi , 9 huyện và 1 thành phố.
Năm 1997, khi mới tái lập, Bắc Giang là tỉnh có điểm xuất phát kinh tế thấp. Sau 10 năm phấn đấu, kinh tế của tỉnh có bước phát triển khá. Hiện nay, tỉnh đang trong giai đoạn hoàn chỉnh hệ thống cơ sở hạ tầng, việc sử dụng, khai thác các nguồn lực từ đất đai cho đầu tư phát triển, đáp ứng yêu cầu đời sống xã hội và nguyện vọng của nhân dân là rất cần thiết. Tuy nhiên, công tác bồi thường giải phóng mặt bằng vẫn là vấn đề nan giải và mang tính thời sự; việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, vấn đề đời sống, việc làm của người dân có đất bị thu hồi vẫn đang là những bức xúc trong xã hội.
Nhằm kịp thời có những giải pháp tích cực trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất góp phần giải quyết những vấn đề xã hội bức xúc hiện nay, đồng thời được sự nhất trí của Ban giám hiệu nhà trường-Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, Khoa sau Đại học, được sự hướng dẫn của thầy giáo PGS.TS Đặng Văn Minh, em tiến hành nghiên cứu đề tài: n 3 “Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại dự án xây dựng khu Công viên trung tâm và bệnh viện phụ sản, thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang” 1. Mục tiêu của đề tài * Mục tiêu chung Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất tại một số dự án trên địa bàn thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang nhằm tìm ra những ưu điểm và hạn chế của hệ thống chính sách mà tỉnh Bắc Giang áp dụng trong công tác bồi thường GPMB trên địa bàn tỉnh. Từ đó đưa ra những đề xuất hoàn thiện những chính sách đó trên cơ sở phù hợp Hiến pháp và các quy định hkác của pháp luật hiện hành. * Mục tiêu cụ thể - Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng có sự tham gia của người dân thông qua bộ câu hỏi điều tra.
- Phân tích các nguyên nhân thuận lợi, khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng tại một số dự án trên địa bàn tỉnh Bắc Giang. - Đề xuất các giải pháp, góp phần nâng cao chất lượng thực hiện công tác bồi thường giải phỏng mặt bằng của các dự án khác một cách nhanh chóng và hiệu quả nhất. Yêu cầu - Nắm vững chính sách pháp luật đất đai; chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và các văn bản có liên quan. - Các số liệu điều tra phải đầy đủ, chính xác, trung thực và khách quan.
- Phải biết phân tích, đánh giá các số liệu điều tra. - Đưa ra được các giải pháp cụ thể trong việc tổ chức thực hiện các dự án nghiên cứu. n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở pháp lý Căn cứ Luật Đất đai năm 2003; Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về hướng dẫn thi hành Luật Đất đai; Nghị định số 17/2006/NĐ-CP ngày 27/01/2006 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đất đai; Căn cứ Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về Hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; Thông tư số 116/2004/TT- BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành Nghị định số 197/2004/NĐ-CP của Chính phủ; Căn cứ Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ về Quy định bổ sung về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai; Thông tư số 06/2007/TT-BTNMT ngày 02/7/2007 của Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn thi hành Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ; Căn cứ Quyết định số 06/2005/QĐ-UB ngày 31/01/ 2005 của UBND tỉnh Bắc Giang V/v Ban hành Quy định chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất áp dụng thống nhất trên địa bàn tỉnh Bắc Giang; Hướng dẫn số 01/HDLN ngày11/5/2005 của Liên ngành Sở Tài chính, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Xây dựng về hướng dẫn thực hiện Quyết định số 06/2005/QĐ-UB của UBND tỉnh Bắc Giang; n 5 Căn cứ Quyết định số 05/2008/QĐ-UB ngày 02/02/2008 của UBND tỉnh Bắc Giang về việc ban hành Quy định trình tự, thủ tục giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn tỉnh Bắc Giang; Căn cứ quyết định số 04/2008/QĐ-UB ngày 18/1/2008 của UBND tỉnh Bắc Giang về việc ban hành bản Quy định một số điểm cụ thể về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thi hồi đất áp dụng trên địa bàn tỉnh Bắc Giang; Căn cứ Quyết định số 07/QĐ-UB ngày 31/7/2008 của UBND tỉnh Bắc Giang về việc thành lập quỹ hỗ trợ ổn định đời sống, học tập, đào tạo nghê và việc làm cho người dân khi Nhà nước thu hồi từ 50% đất sản xuất nông nghiệp trở lên.
Căn cứ quyết định số 85/2006/QĐ-UBND ngày 22/12/2006 của UBND tỉnh Bắc Giang về việc ban hành Bảng mức giá các loại đất áp dụng trên địa bàn tỉnh Bắc Giang; Hướng dẫn số 01/HDLN - TC - TN&MT ngày 27/4/2006 của Sở Tài chính, Sở TN và MT V/v thực hiện Quyết định số 85/2006/QĐ- UBND của UBND tỉnh Bắc Giang; Căn cứ Quyết định số 70/2007/QĐ- UBND ngày 21/8/2007 của UBND tỉnh Bắc Giang về việc sửa đổi, bổ sung đơn giá bồi thường thiệt hại tài sản là nhà cửa, vật kiến trúc. Căn cứ Bản đồ trích đo, hồ sơ địa chính và số liệu, tài liệu điều tra phục vụ cho việc lập phương án bồi thường. Cơ sở khoa học 2. Cơ sở lý luận công tác bồi thường GPMB Công tác giải phóng mặt bằng góp phần cải thiện môi trường đầu tư, khai thác các nguồn lực từ đất đai cho đầu tư phát triển, các cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội ở nước ta thời gian qua đã được Đảng và Nhà nước quan tâm n 6 đầu tư hầu khắp các vùng, miền trên cả nước, đặc biệt tại các thành phố lớn đã đóng góp vào sự thành công bước đầu của công cuộc Công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, thúc đẩy kinh tế phát triển, đáp ứng nhu cầu vật chất, tinh thần của nhân dân.
Đạt được kết quả nêu trên công tác bồi thường giải phóng mặt bằng đóng vai trò không nhỏ để các dự án phát huy hiệu quả. Giải phóng mặt bằng đúng tiến độ sẽ tiết kiệm được thời gian, chi phí và sớm thực hiện dự án và đưa vào sử dụng mang lại hiệu quả kinh tế xã hội. Ngược lại, làm chậm tiến độ thực hiện dự án, lãng phí thời gian, tăng chi phí, giảm hiệu quả dự án. Thực hiện giải phóng mặt bằng tốt sẽ giảm chi phí, có điều kiện tập chung vốn cho mở rộng đầu tư.
Ngược lại, chi phí bồi thường lớn, không kịp hoàn thành tiến độ dự án dẫn đến quay vòng vốn chậm gây khó khăn cho các nhà đầu tư. Đối với các dự án đầu tư sản xuất kinh doanh nếu không đáp ứng được tiến độ đầu tư thì mất cơ hội kinh doanh, hiệu quả kinh doanh thấp. Đối với dự án đầu tư không kinh doanh, thời gian thi công kéo dài, tiến độ thi công bị ngắt quãng gây ra lãng phí và ảnh hưởng tới chất lượng công trình. Thực trạng về công tác bồi thường GPMB trên thế giới, trong nước và trên địa bàn tỉnh Bắc Giang 2.