BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH PHẠM GIA QUANG TÁC ĐỘNG CỦA ĐA DẠNG HÓA DANH MỤC CHO VAY ĐẾN RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM – CHI NHÁNH BẮC BÌNH, BÌNH THUẬN LUẬN VĂN THẠC SĨ Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH PHẠM GIA QUANG TÁC ĐỘNG CỦA ĐA DẠNG HÓA DANH MỤC CHO VAY ĐẾN RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM – CHI NHÁNH BẮC BÌNH, BÌNH THUẬN Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 8340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. LÊ HOÀNG ANH Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn: “Tác động của đa dạng hóa của danh mục cho vay đến rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn – Chi nhánh Bắc Bình, Bình Thuận” là kết quả từ quá trình nghiên cứu của riêng cá nhân tôi dưới sự hướng dẫn của TS. Lê Hoàng Anh. Các số liệu, kết quả được nêu trong bài nghiên cứu là trung thực, chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào.
Các số liệu, các nguồn trích dẫn trong bài nghiên cứu được thực hiện chú thích và dẫn nguồn rõ ràng, đầy đủ. Bắc Bình, ngày 05 tháng 12 năm 2021 Tác giả Phạm Gia Quang ii LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, tác giả xin bày tỏ sự biết ơn sâu sắc tới TS. Lê Hoàng Anh đã vô cùng tâm huyết và tận tình hướng dẫn tác giả. Tác giả trân trọng cảm ơn những ý kiến đóng góp chân thành và quý báu của các Thầy cô, sự hỗ trợ nhiệt tình của Ban Giám đốc, anh chị đồng nghiệp tại Agribank Bắc Bình trong quá trình thu thập tài liệu khi thực hiện luận văn.
Cuối cùng, tác giả xin bày tỏ lời cảm ơn tới gia đình và bạn bè đã động viên, giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn này. Tác giả Phạm Gia Quang iii TÓM TẮT Rủi ro luôn tồn tại trong hoạt động cho vay, giảm thiểu rủi ro tín dụng là bài toán lớn mà các NHTM vẫn đang loay hoay tìm lời giải. Việc điều chỉnh danh mục cho vay là một trong những cách thức để tác động đến rủi ro tín dụng đã được áp dụng cũng như nghiên cứu từ lâu trên thế giới, tuy nhiên tại Việt Nam việc đánh giá sự tác động này chưa nhận được sự quan tâm đúng mực. Vì vậy tác giả đã chọn đề tài: “Tác động của đa dạng hóa danh mục cho vay đến rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam – Chi nhánh Bắc Bình, Bình Thuận” để tiến hành thực hiện nghiên cứu, đánh giá và đo lường mức độ tác động này tại một Ngân hàng cụ thể.
Vậy việc đa dạng hóa danh mục cho vay sẽ tác động như thế nào đến rủi ro tín dụng tại các NHTM? Để giải đáp vấn đề này, tác giả thu thập dữ liệu cho vay theo hai tiêu chí mục đích vay vốn và thời hạn vay tại đơn vị nghiên cứu trong giai đoạn từ tháng 01/2010 đến tháng 12/2020. Sau khi sử dụng chỉ số Hirschman-Herfindahl để đánh giá mức độ tập trung của danh mục, tác giả dùng kết quả của mô hình hồi quy tuyến tính để đo lường mức độ tác động của hai tiêu chí này đến rủi ro tín dụng. Từ kết quả của mô hình, bài nghiên cứu kiến nghị một số chính sách từ bên trong và ngoài ngân hàng nhằm nâng cao chất lượng danh mục cho vay, từ đó giảm thiểu rủi ro tín dụng cũng như tăng cường hiệu quả hoạt động của Agribank Bắc Bình. Từ khóa: Danh mục cho vay, Rủi ro tín dụng, Đa dạng hóa, Thời hạn vay, Mục đích vay, iv ABSTRACT Minimizing credit risk, which exists in lending activities, is always a big/serious problem that commercial banks are still struggling to look for/ seek a possible solution.
The adjustment of loan portfolio is one of the ways to affect credit risk that has been applied and studied for a long time in the world, but in Vietnam, the assessment of this impact has not called/drawn their meticulous attention. Therefore, the author has chosen the topic: "Impact of loan portfolio diversification on credit risk at Bank for Agriculture and Rural Development of Vietnam - Bac Binh branch, Binh Thuan" to conduct research, evaluate and measure this impact at a particular Bank. So how will the diversification of loan portfolios affect credit risk at commercial banks? To tackle this problem, the author collected loan data according to two criteria of loan purpose and loan period at the research unit from January 2010 to December 2020. After using the Hirschman- Herfindahl to assess the concentration of the portfolio, the author used the results of the linear regression model to measure the impact of these two criteria on credit risk.
From the results of the model, the researcher highly recommended a number of policies from inside and outside the bank to improve the quality of the loan portfolio, thereby minimizing credit risk as well as enhancing the operational efficiency of the Agribank - Bac Binh branch. Keywords: Loan portfolio, Credit risk, Diversification, Loan duration, Borrowing purpose, v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Cụm từ tiếng Việt 1 NHTM Ngân hàng thương mại 2 Agribank Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông thôn Việt Nam Agribank Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông thôn Việt Nam 3 Bắc Bình – Chi nhánh Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận 4 TCTD Tổ chức tín dụng 5 HĐKD Hoạt động kinh doanh 6 DMCV Danh mục cho vay 7 RRTD Rủi ro tín dụng 8 CBTD Cán bộ tín dụng 9 NHNN Ngân hàng nhà nước vi MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN LỜI CẢM ƠN TÓM TẮT - ABSTRACT DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG DANH MỤC CÁC HÌNH CHƢƠNG 1. GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI. Lý do chọn đề tài.
Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu.
Phạm vi và đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Đóng góp của nghiên cứu. Kết cấu trình bày.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ ĐA DẠNG HÓA DANH MỤC CHO VAY VÀ RỦI RO TÍN DỤNG. Tín dụng và Rủi ro tín dụng. Danh mục cho vay. Khái niệm danh mục cho vay.
Đặc điểm của danh mục cho vay. Tiêu chí phân loại danh mục cho vay. Rủi ro danh mục cho vay. Khái niệm rủi ro danh mục cho vay.
Cơ cấu rủi ro danh mục cho vay. Lược khảo các nghiên cứu liên quan giữa danh mục cho vay và rủi ro tín dụng. Các nghiên cứu nước ngoài. Các nghiên cứu trong nước.
16 TÓM TẮT CHƢƠNG 2. 20 vii CHƢƠNG 3. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Mô hình nghiên cứu.
Phương pháp ước lượng và dữ liệu nghiên cứu. Phương pháp ước lượng. Dữ liệu nghiên cứu. 25 TÓM TẮT CHƢƠNG 3.
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Giới thiệu về Agribank chi nhánh Bắc Bình – Bình Thuận. Giới thiệu về huyện Bắc Bình. Giới thiệu về Agribank Bắc Bình.
Cơ cấu tổ chức bộ máy:. Kết quả kinh doanh. Thực trạng đa dạng hóa danh mục cho vay tại Agribank Chi nhánh Bắc Bình. Đánh giá cơ cấu danh mục cho vay.
Phân loại danh mục cho vay theo mục đích vay vốn. Phân loại danh mục cho vay thời hạn vay vốn. Đánh giá rủi ro tín dụng. Kết quả đánh giá tác động của đa dạng hóa danh mục cho vay đến rủi ro tín dụng.
Thống kê mô tả. Kết quả ước lượng mô hình. Thảo luận kết quả nghiên cứu. 53 TÓM TẮT CHƢƠNG 4.
KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH. Hàm ý chính sách. Một số kiến nghị đối với Agribank Chi nhánh Bắc Bình, Bình Thuận. Một số kiến nghị đối với Agribank Việt Nam.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo. 64 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC viii ix DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1 Lược khảo các nghiên cứu liên quan .1 Mô tả các biến số trong mô hình .1 Một số chỉ số kinh doanh giai đoạn năm 2016-2020 của Agribank BắcBình .2 Dư nợ phân theo đối tượng khách hàng tại Agribank Bắc Bình giai đoạn 2016-2020 .3 Các hệ số phản ánh chất lượng kinh doanh tại Agribank Bắc Bình giai đoạn 2016-2020 .4 Bảng dữ liệu của tỷ lệ nợ xấu và HHI danh mục cho vay .5 Bảng thống kê sản phẩm cho vay của Agribank .6 Thống kê mô tả dữ liệu đầu vào .7 Kiểm định đa cộng tuyến.8 Kết quả mô hình hồi quy kiểm định tác động của biến đa dạng hóa DMCV theo thời hạn cho vay (x1) đến biến phụ thuộc y .9 Kết quả mô hình hồi quy kiểm định tác động của biến đa dạng hóa DMCV theo mục đích cho vay (x2) đến biến phụ thuộc y .10 Kết quả kiểm định hiện tượng nội sinh .11 Kết quả ước lượng mô hình với phương pháp biến công cụ .12 Kiểm định sự phù hợp của biến công cụ. 53 x DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2.1 Cơ cấu các loại rủi ro trong hoạt động cho vay của NHTM ---------------13 Hình 4.1 Sơ đồ cơ cấu tổ chức của Agribank Bắc Bình -------------------------------29 Hình 4.3 Biểu đồ giá trị HHI danh mục cho vay theo tiêu chí “Mục đích vay vốn” ------------------------------------------------------------------------------------------------41 Hình 4.4 Biểu đồ giá trị HHI danh mục cho vay theo tiêu chí “Thời hạn vay” ----43 Hình 4.5 Biểu đồ giá trị tỷ lệ nợ xấu của danh mục cho vay --------------------------44 Hình 4.6 Ma trận hệ số tương quan của các biến số -----------------------------------48 1 CHƢƠNG 1. GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI 1.
Lý do chọn đề tài Trong kết quả kinh doanh của các NHTM, cho vay luôn là mảng kinh doanh mang lại thu nhập chính của các NHTM. Tuy nhiên, rủi ro lại là bản chất tất yếu của hoạt động tín dụng, nhất là trong tình hình có nhiều diễn biến phức tạp về kinh tế vĩ mô trong và ngoài nước như ở Việt Nam hiện nay. Do không thể loại bỏ hoàn toàn rủi ro nên chỉ có thể tìm cách giảm thiểu và hạn chế rủi ro ở mức thấp nhất. Một trong những cách thức để giảm thiểu rủi ro mà các NHTM hiện đang áp dụng phổ biến là đa dạng hóa DMCV.
DMCV tại các NHTM được tập hợp bởi nhiều khoản vay khác nhau, đa số được phân loại theo các tiêu chí như đối tượng khách hàng vay, mục đích cho vay, thời hạn vay, ngành nghề cho vay,… Trong đó, xây dựng tốt cấu trúc DMCV để hạn chế tối đa RRTD là bài toán then chốt quyết định đến lợi nhuận Ngân hàng.