Nghiên Cứu Cấu Trúc Tài Chính Của Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Giáo dục và Đào tạo hợp tác thúc đẩy phát triển giáo dục, nâng cao chất lượng đào tạo trong nước.

• Tác giả: Lê Thị Ngọc Em
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Phú Quốc
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Cấu Trúc Tài Chính Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam: Nghiên Cứu và Phân Tích
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Ý tưởng thực hiện luận văn
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp và số liệu nghiên cứu
• 1.4. Kết quả nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu của luận văn
• 1.6. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ THUYẾT, CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY VÀ PHÁT TRIỂN GIẢ THUYẾT CHO ĐỀ TÀI
• 2.1. Cấu trúc tài chính và chỉ tiêu đo lường cấu trúc tài chính
• 2.2. Các lý thuyết về cấu trúc tài chính
• 2.2.1. Lý thuyết về cấu trúc vốn theo quan điểm truyền thống
• 2.2.2. Lý thuyết về cấu trúc vốn của Modigliani và Miller (Lý thuyết M&M)
• 2.2.3. Lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn (Trade-off theory)
• 2.2.4. Lý thuyết chi phí đại diện
• 2.2.5. Lý thuyết trật tự phân hạng
• 2.3. Tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm
• 2.3.1. Tác động của quy mô lên cấu trúc tài chính của ngân hàng
• 2.3.2. Tác động của cấu trúc tài sản lên cấu trúc tài chính của ngân hàng
• 2.3.3. Tác động của hiệu quả kinh doanh lên cấu trúc tài chính của ngân hàng
• 2.3.4. Tác động của sự tăng trưởng lên cấu trúc tài chính của ngân hàng
• 2.3.5. Tác động của rủi ro lên cấu trúc tài chính của ngân hàng
• 2.3.6. Tác động của tỷ suất sinh lợi lên cấu trúc tài chính của ngân hàng
• 2.4. Giả thuyết nghiên cứu
• 2.4.1. Giả thuyết 1: Có mối quan hệ đồng biến giữa cấu trúc tài sản và cấu trúc tài chính của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam
• 2.4.2. Giả thuyết 2: Có mối quan hệ đồng biến giữa tuổi của ngân hàng và cấu trúc tài chính của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam
• 2.5. Tóm tắt chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Số liệu sử dụng trong nghiên cứu
• 3.3. Mô hình nghiên cứu
• 3.3.1. Xây dựng mô hình nghiên cứu đề nghị
• 3.3.2. Giải thích các biến sử dụng trong mô hình nghiên cứu đề nghị
• 3.3.2.1. Biến phụ thuộc (LEV)
• 3.3.2.2. Các biến độc lập (SIZE, TANG, ROA, GROW, RISK, ROE, LIQ, AGE)
• 3.3.2.3. Kỳ vọng về dấu của các biến trong mô hình đề nghị
• 3.4. Mô hình hồi quy
• 3.4.1. Mô hình hồi quy kết hợp tất cả các quan sát (Pooled OLS)
• 3.4.2. Mô hình tác động cố định (FEM)
• 3.4.3. Mô hình hồi quy tác động ngẫu nhiên (REM)
• 3.5. Lựa chọn mô hình hồi quy
• 3.6. Cách thức kiểm định giả thuyết nghiên cứu
• 3.7. Tóm tắt chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả các biến
• 4.2. Tương quan giữa các biến
• 4.3. Ước lượng và lựa chọn mô hình hồi quy
• 4.3.1. Hồi quy kết hợp tất cả các quan sát (Pooled OLS)
• 4.3.2. Hồi quy với hiệu ứng cố định và hiệu ứng ngẫu nhiên – So sánh, lựa chọn mô hình
• 4.4. Kiểm định giả thuyết
• 4.4.1. Kiểm định giả thuyết H1
• 4.4.2. Kiểm định giả thuyết H2
• 4.5. Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến
• 4.6. Thảo luận về kết quả nghiên cứu
• 4.7. Tóm tắt chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Kết quả nghiên cứu
• 5.2. Đóng góp của nghiên cứu
• 5.3. Các giới hạn nghiên cứu và đề xuất nghiên cứu trong tương lai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: DANH SÁCH CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM ĐƯỢC ĐƯA VÀO MẪU NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 2: KẾT QUẢ HỒI QUY MÔ HÌNH POOLED OLS VÀ CÁC KIỂM ĐỊNH
• PHỤ LỤC 3: KẾT QUẢ HỒI QUY MÔ HÌNH FEM, REM VÀ CÁC KIỂM ĐỊNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về Cấu Trúc Tài Chính Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam

Cấu trúc tài chính (CTTC) của các ngân hàng thương mại cổ phần (TMCP) Việt Nam đang trở thành một chủ đề nóng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Nghiên cứu này nhằm phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến CTTC của ngân hàng, từ đó giúp các nhà quản lý có cái nhìn rõ hơn về tình hình tài chính của ngân hàng. Việc hiểu rõ CTTC không chỉ giúp ngân hàng hoạt động hiệu quả mà còn đảm bảo an toàn trong quản lý rủi ro tài chính.

1.1. Khái niệm và vai trò của Cấu Trúc Tài Chính

CTTC là cách thức mà ngân hàng tổ chức và quản lý nguồn vốn của mình. Nó bao gồm tỷ lệ nợ và vốn chủ sở hữu, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh lời và rủi ro của ngân hàng.

1.2. Tình hình hiện tại của các ngân hàng TMCP Việt Nam

Các ngân hàng TMCP Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì CTTC ổn định. Nợ xấu gia tăng và áp lực cạnh tranh từ các ngân hàng nước ngoài là những vấn đề cần được giải quyết.

II. Những Thách Thức Đối Với Cấu Trúc Tài Chính Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần

Các ngân hàng TMCP Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì và cải thiện CTTC. Những thách thức này không chỉ đến từ nội tại ngân hàng mà còn từ môi trường kinh doanh bên ngoài.

2.1. Tác động của nợ xấu đến CTTC

Nợ xấu gia tăng ảnh hưởng tiêu cực đến CTTC của ngân hàng, làm giảm khả năng sinh lời và tăng rủi ro tài chính.

2.2. Cạnh tranh từ ngân hàng nước ngoài

Sự xuất hiện của các ngân hàng nước ngoài với công nghệ tiên tiến và dịch vụ tốt hơn đã tạo ra áp lực lớn cho các ngân hàng TMCP trong việc cải thiện CTTC.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Cấu Trúc Tài Chính Ngân Hàng

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp hồi quy dữ liệu bảng để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến CTTC của các ngân hàng TMCP Việt Nam. Phương pháp này cho phép đánh giá mối quan hệ giữa các biến độc lập và biến phụ thuộc một cách chính xác.

3.1. Mô hình hồi quy Pooled OLS

Mô hình Pooled OLS được sử dụng để phân tích dữ liệu từ nhiều ngân hàng trong cùng một thời điểm, giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến CTTC.

3.2. Hồi quy với hiệu ứng cố định và ngẫu nhiên

Nghiên cứu cũng áp dụng các mô hình hồi quy với hiệu ứng cố định và ngẫu nhiên để so sánh và lựa chọn mô hình phù hợp nhất cho dữ liệu.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Cấu Trúc Tài Chính Ngân Hàng

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng quy mô ngân hàng, cấu trúc tài sản và tỷ suất sinh lời có tác động tích cực đến tỷ lệ nợ trên tổng tài sản. Ngược lại, hiệu quả kinh doanh và rủi ro tín dụng lại có tác động tiêu cực.

4.1. Tác động của quy mô ngân hàng

Ngân hàng có quy mô lớn thường có khả năng huy động vốn tốt hơn và giảm thiểu rủi ro tài chính.

4.2. Tác động của cấu trúc tài sản

Cấu trúc tài sản ảnh hưởng đến khả năng sinh lời và rủi ro của ngân hàng, từ đó tác động đến CTTC.

V. Kết Luận và Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Nghiên cứu đã chỉ ra những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến CTTC của các ngân hàng TMCP Việt Nam. Để nâng cao hiệu quả tài chính, các ngân hàng cần điều chỉnh CTTC một cách hợp lý và hiệu quả.

5.1. Đề xuất chính sách cho ngân hàng

Các ngân hàng cần xây dựng chính sách tài chính linh hoạt để ứng phó với những biến động của thị trường.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn về tác động của các yếu tố bên ngoài đến CTTC của ngân hàng, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu và sự phát triển nhanh chóng của ngành ngân hàng Việt Nam, cấu trúc tài chính (CTTC) của các ngân hàng thương mại cổ phần (TMCP) trở thành vấn đề nghiên cứu cấp thiết. Giai đoạn 2010-2014 chứng kiến nhiều biến động tài chính, đặc biệt sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, khi nợ xấu gia tăng và lợi nhuận ngân hàng sụt giảm nghiêm trọng. Theo số liệu thu thập từ 33 ngân hàng TMCP Việt Nam, nghiên cứu tập trung phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến CTTC, nhằm giúp các nhà quản trị xây dựng cấu trúc tài chính lành mạnh, nâng cao hiệu quả tài chính và giảm thiểu rủi ro.

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định tác động của cấu trúc tài sản và tuổi của ngân hàng lên CTTC, đồng thời đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố như quy mô, hiệu quả kinh doanh, rủi ro tín dụng và tỷ suất sinh lợi. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 33 ngân hàng TMCP Việt Nam trong giai đoạn 2010-2014, sử dụng dữ liệu bảng không cân với tổng cộng 157 quan sát. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan quản lý trong việc điều chỉnh chính sách tài chính phù hợp, đảm bảo an toàn và phát triển bền vững hệ thống ngân hàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết cấu trúc vốn (CTV) hiện đại và truyền thống, bao gồm:

• Lý thuyết CTV truyền thống: Đề cập đến điểm tối ưu giữa nợ vay và vốn chủ sở hữu nhằm giảm chi phí vốn trung bình và tăng giá trị doanh nghiệp.
• Lý thuyết Modigliani và Miller (M&M): Khẳng định giá trị doanh nghiệp không phụ thuộc vào cấu trúc vốn trong điều kiện thị trường hoàn hảo, nhưng sau đó bổ sung lợi ích thuế từ nợ vay.
• Lý thuyết đánh đổi (Trade-off theory): Doanh nghiệp cân bằng giữa lợi ích thuế và chi phí phá sản để xác định tỷ lệ nợ tối ưu.
• Lý thuyết chi phí đại diện: Phân tích mâu thuẫn giữa chủ sở hữu, nhà quản lý và chủ nợ ảnh hưởng đến cấu trúc vốn.
• Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory): Doanh nghiệp ưu tiên sử dụng vốn nội bộ, sau đó mới đến vay nợ và phát hành cổ phần do thông tin bất cân xứng.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu gồm: tỷ suất nợ (LEV) đo lường CTTC, quy mô ngân hàng (SIZE), cấu trúc tài sản (TANG), hiệu quả kinh doanh (ROA), sự tăng trưởng (GROW), rủi ro tín dụng (RISK), tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE), khả năng thanh khoản (LIQ) và tuổi của ngân hàng (AGE).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán của 33 ngân hàng TMCP Việt Nam giai đoạn 2010-2014, tổng cộng 157 quan sát. Phương pháp phân tích chính là hồi quy dữ liệu bảng không cân, bao gồm:

• Mô hình hồi quy Pooled OLS: Kết hợp tất cả các quan sát, giả định các hệ số không thay đổi theo thời gian và đơn vị.
• Mô hình tác động cố định (FEM): Cho phép hệ số chặn thay đổi theo từng ngân hàng, kiểm soát các yếu tố không quan sát được cố định theo thời gian.
• Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM): Giả định các hiệu ứng ngẫu nhiên không liên quan đến biến độc lập.

Quy trình phân tích bao gồm thống kê mô tả, kiểm tra tương quan, kiểm định đa cộng tuyến bằng hệ số phóng đại phương sai (VIF), kiểm định độ phù hợp mô hình bằng kiểm định F và kiểm định giả thuyết nghiên cứu. Phần mềm Stata 11 được sử dụng để xử lý dữ liệu và phân tích hồi quy.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô ngân hàng (SIZE) có tác động cùng chiều và có ý nghĩa thống kê với tỷ suất nợ (LEV). Ngân hàng có quy mô lớn hơn có tỷ lệ nợ trên tổng tài sản cao hơn, phù hợp với kết quả của các nghiên cứu trước đây (Monica Octavia & Rayna Brown, 2008; Nguyễn Minh Phúc, 2013).

2. Cấu trúc tài sản (TANG) cũng tác động cùng chiều với CTTC, tức là ngân hàng có tỷ lệ tài sản hữu hình trên tổng tài sản cao sẽ có tỷ suất nợ cao hơn. Kết quả này đồng thuận với lý thuyết đánh đổi và các nghiên cứu của Rient Gropp & Florian Heider (2009).

3. Hiệu quả kinh doanh (ROA) có tác động nghịch chiều với tỷ suất nợ, nghĩa là ngân hàng có hiệu quả kinh doanh cao thường sử dụng ít nợ hơn, phù hợp với lý thuyết trật tự phân hạng và các nghiên cứu thực nghiệm (Monica Octavia & Rayna Brown, 2008).

4. Rủi ro tín dụng (RISK) cũng có tác động tiêu cực đến CTTC, ngân hàng có rủi ro tín dụng cao sẽ có tỷ lệ nợ thấp hơn do khó khăn trong việc huy động vốn vay.

5. Tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE) có tác động cùng chiều với tỷ suất nợ, cho thấy ngân hàng có lợi nhuận cao có xu hướng sử dụng đòn bẩy tài chính để khuếch đại lợi nhuận.

6. Tuổi của ngân hàng (AGE) có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê với CTTC, ngân hàng thành lập lâu năm có tỷ suất nợ cao hơn do uy tín và kinh nghiệm quản trị tốt hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy các nhân tố quy mô, cấu trúc tài sản, tỷ suất sinh lợi và tuổi ngân hàng đều có tác động tích cực đến tỷ suất nợ, trong khi hiệu quả kinh doanh và rủi ro tín dụng có tác động ngược chiều. Điều này phản ánh thực tế ngành ngân hàng Việt Nam, nơi các ngân hàng lớn, có tài sản thế chấp nhiều và kinh nghiệm lâu năm dễ dàng tiếp cận nguồn vốn vay hơn. Ngược lại, ngân hàng có hiệu quả kinh doanh cao thường ưu tiên sử dụng vốn nội bộ, giảm phụ thuộc vào nợ vay.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả phù hợp với lý thuyết đánh đổi và trật tự phân hạng, đồng thời làm rõ vai trò quan trọng của tuổi ngân hàng – một yếu tố ít được đề cập trong các nghiên cứu trước đây. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ hồi quy thể hiện hệ số tác động của từng biến độc lập lên tỷ suất nợ, hoặc bảng ma trận tương quan để minh họa mối quan hệ giữa các biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý quy mô và tài sản thế chấp: Các ngân hàng nên chủ động mở rộng quy mô và tăng tỷ lệ tài sản hữu hình để nâng cao khả năng huy động vốn vay, cải thiện cấu trúc tài chính trong vòng 3-5 năm tới. Chủ thể thực hiện là ban lãnh đạo ngân hàng và bộ phận quản lý tài sản.

2. Nâng cao hiệu quả kinh doanh: Tập trung cải thiện hiệu quả sử dụng tài sản và lợi nhuận để giảm sự phụ thuộc vào nợ vay, đồng thời tăng cường sử dụng vốn nội bộ. Thời gian thực hiện 2-3 năm, do phòng kế toán và tài chính chịu trách nhiệm.

3. Quản lý rủi ro tín dụng chặt chẽ: Giảm tỷ lệ nợ quá hạn thông qua chính sách tín dụng nghiêm ngặt và kiểm soát chất lượng cho vay, nhằm duy trì khả năng vay vốn và ổn định CTTC. Thời gian liên tục, do bộ phận quản lý rủi ro thực hiện.

4. Phát huy lợi thế tuổi đời ngân hàng: Các ngân hàng lâu năm cần tận dụng uy tín và kinh nghiệm để mở rộng quan hệ tín dụng, đồng thời đào tạo nhân sự chuyên nghiệp nhằm củng cố vị thế trên thị trường. Chủ thể là ban lãnh đạo và phòng nhân sự, thực hiện trong 3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị ngân hàng TMCP: Giúp hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến CTTC, từ đó xây dựng chiến lược tài chính phù hợp nhằm tối ưu hóa đòn bẩy tài chính và giảm thiểu rủi ro.

2. Cơ quan quản lý nhà nước (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam): Cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh chính sách quản lý vốn, an toàn tài chính và giám sát hoạt động ngân hàng hiệu quả hơn.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu dữ liệu bảng, mô hình hồi quy và phân tích các nhân tố tác động đến CTTC trong lĩnh vực ngân hàng.

4. Nhà đầu tư và cổ đông ngân hàng: Hiểu rõ cấu trúc tài chính và các yếu tố ảnh hưởng giúp đánh giá hiệu quả hoạt động và rủi ro đầu tư vào các ngân hàng TMCP Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Cấu trúc tài chính của ngân hàng được đo lường như thế nào?
   CTTC được đo bằng tỷ suất nợ (LEV), tức là tỷ lệ tổng nợ trên tổng tài sản, phản ánh mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính của ngân hàng.

2. Tại sao tuổi của ngân hàng lại ảnh hưởng đến cấu trúc tài chính?
   Ngân hàng thành lập lâu năm có uy tín và kinh nghiệm quản trị tốt hơn, dễ dàng tiếp cận nguồn vốn vay, do đó có tỷ suất nợ cao hơn ngân hàng mới thành lập.

3. Hiệu quả kinh doanh tác động như thế nào đến tỷ suất nợ?
   Ngân hàng có hiệu quả kinh doanh cao thường sử dụng vốn nội bộ nhiều hơn, giảm sự phụ thuộc vào nợ vay, dẫn đến tỷ suất nợ thấp hơn.

4. Rủi ro tín dụng được đo lường bằng chỉ số nào?
   Rủi ro tín dụng được đo bằng tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ cho vay, phản ánh mức độ rủi ro tín dụng của ngân hàng.

5. Phương pháp hồi quy nào được sử dụng trong nghiên cứu?
   Nghiên cứu sử dụng hồi quy dữ liệu bảng không cân với ba mô hình: Pooled OLS, mô hình tác động cố định (FEM) và mô hình tác động ngẫu nhiên (REM), từ đó lựa chọn mô hình phù hợp nhất.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định quy mô, cấu trúc tài sản, tỷ suất sinh lợi và tuổi ngân hàng có tác động tích cực đến cấu trúc tài chính của các ngân hàng TMCP Việt Nam giai đoạn 2010-2014.
• Hiệu quả kinh doanh và rủi ro tín dụng có tác động ngược chiều, làm giảm tỷ suất nợ.
• Tuổi của ngân hàng là nhân tố mới được bổ sung và chứng minh có ảnh hưởng quan trọng đến CTTC.
• Phương pháp hồi quy dữ liệu bảng không cân được áp dụng hiệu quả, đảm bảo tính chính xác và phù hợp với đặc thù ngành ngân hàng Việt Nam.
• Đề xuất các giải pháp quản lý tài chính nhằm nâng cao hiệu quả và an toàn hoạt động ngân hàng trong tương lai.

Next steps: Áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn quản trị ngân hàng, đồng thời mở rộng nghiên cứu với dữ liệu cập nhật và các biến ngoại sinh như biến động kinh tế vĩ mô.

Các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan quản lý nên tham khảo kết quả nghiên cứu để điều chỉnh chính sách tài chính phù hợp, đảm bảo sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu cho hàng loạt các nghiên cứu về lý thuyết CTV hiện đại, Modigliani và Miller (1958) cho rằng giá trị của doanh nghiệp chỉ tùy thuộc vào các quyết định đầu tư. Hai ông khẳng định rằng việc lựa chọn giữa vốn chủ sở hữu và nợ không liên quan đến giá trị doanh nghiệp, do đó doanh nghiệp có thể tùy ý lựa chọn nguồn vốn trong hoạt động kinh doanh của mình. Lý thuyết này được đưa ra trên cơ sở những giả thuyết: [1] cổ phiếu và trái phiếu kinh doanh trên thị trường hoàn hảo, các nhà đầu tư có thể vay cùng mức lãi suất với doanh nghiệp, không có chi phí môi giới; [2] không có thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân; [3] các khoản nợ là phi rủi ro và lãi suất vay cũng là lãi suất phi rủi ro; [4] thông tin trên thị trường được thông suốt, tức là nhà đầu tư và doanh nghiệp có thông tin giống nhau LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 về cơ hội đầu tư và sự phát triển của doanh nghiệp trong tương lai; [5] tất cả các dòng tiền đều có tính liên tục. Giả sử có hai doanh nghiệp: doanh nghiệp không sử dụng nợ U (Unleveraged) với giá trị doanh nghiệp là VU và doanh nghiệp có sử dụng nợ D (Debit) với giá trị doanh nghiệp là VL.

Theo lý thuyết trên thì: EBIT VL = VU = KU Với: EBIT : là lợi nhuận trước thuế và lãi vay. K : là tỷ lệ hoàn vốn yêu cầu đối với doanh nghiệp không sử dụng nợ. U Từ những giả thuyết trên, ta có thể thấy rằng tất cả các giả thuyết của lý thuyết MM được đưa ra đều rất lý tưởng. Trên thực tế, các yếu tố như thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và sự bất cân xứng thông tin luôn tồn tại.

Bên cạnh đó, những giả thuyết còn thể hiện sự bất hợp lý do khi nợ tăng lên thì lãi suất vay cũng tăng lên; lợi nhuận trước lãi và thuế khác nhau với mức độ sử dụng nợ khác nhau và khi doanh nghiệp càng tăng nợ thì khả năng phá sản của doanh nghiệp càng tăng cao. Tuy các giả thuyết đưa ra đều không tồn tại nhưng những lập luận từ lý thuyết này đã tạo nên tiền đề cho những suy luận và mô hình nghiên cứu tiếp theo bằng cách loại dần các giả thuyết không hợp lý. Sau 5 năm, Modigliani và Miller (1963) cho rằng giá trị của doanh nghiệp có vay nợ lớn hơn giá trị của doanh nghiệp được tài trợ hoàn toàn bằng vốn chủ sở hữu do chi phí lãi vay được khấu trừ thuế. Theo đó, lý thuyết M&M khuyến khích các doanh nghiệp vay nợ để tận dụng lợi thế về thuế( hay tận dụng lá chắn thuế) từ đó làm tăng giá trị doanh nghiệp trên thị trường.

Giả sử, cả hai doanh nghiệp có vay nợ và không vay nợ đều có lợi nhuận bằng nhau và bằng P (Profit) và chịu cùng một mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp T (Tax), doanh nghiệp có sử dụng nợ (L) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 vay nợ với lãi suất dài hạn rD. Khi doanh nghiệp vay nợ dài hạn với số tiền D thì khoản tiết kiệm thuế do được khấu trừ hàng năm là (D * rD * T). Ta có: Lợi ích của doanh nghiệp không vay nợ = P * (1 – T) Lợi ích của doanh nghiệp có vay nợ = P * (1 – T) + (D * rD * T) Như vậy lợi ích của doanh nghiệp có vay nợ bằng với lợi ích của doanh nghiệp không vay nợ cộng với khoản tiết kiệm thuế hàng năm. Lý thuyết đánh đổi CTV (Trade-off theory) Lý thuyết đánh đổi CTV lý giải nguyên nhân các doanh nghiệp thích tài trợ một phần bằng nợ vay và một phần bằng vốn cổ phần trong CTV doanh nghiệp mình.

Doanh nghiệp không muốn được tài trợ hoàn toàn bằng nợ vay vì bên cạnh việc hưởng được lợi ích từ tấm chắn thuế thì nếu sử dụng nợ vay cao sẽ phát sinh nhiều khoản chi phí đặc biệt là chi phí kiệt quệ tài chính. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp sử dụng mức nợ trung bình, xác suất dẫn đến kiệt quệ tài chính sẽ thấp và doanh nghiệp sẽ tận dụng được lợi thế từ tấm chắn thuế. Lý thuyết đánh đổi về CTV có thể được biểu diễn qua công thức cụ thể như sau: Giá trị doanh nghiệp = Giá trị doanh nghiệp được tài trợ hoàn bằng vốn cổ phần + Giá trị hiện tại của khoản lợi từ thuế - Chi phí phá sản kỳ vọng Lý thuyết này chẳng những giải thích được khác biệt giữa các ngành khác nhau mà còn giải thích được ảnh hưởng của thuế, chi phí phá sản và chi phí đại diện có liên quan. Lý thuyết đánh đổi CTV gợi ý cho các doanh nghiệp sử dụng nợ vay nhiều không có điều kiện chi trả bằng tiền mặt trong một khoản thời gian ngắn nên phát hành thêm cổ phần nhưng hạn chế chi trả cổ tức, bán bớt tài sản để thu tiền mặt về để tái cấu trúc vốn, ổn định việc kinh doanh.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Lý thuyết chi phí đại diện Lý thuyết chi phí đại diện được nghiên cứu bởi Jenshen và Meckling (1976) qua việc xem xét lại mô hình M & M với giả định các quyết định đầu tư độc lập với CTV. Qua việc nghiên cứu mối quan hệ trong nội bộ doanh nghiệp về vấn đề đại diện, Jenshen và Meckling (1976) cho rằng có hai dạng mâu thuẫn: thứ nhất là giữa chủ doanh nghiệp (có thể là cổ đông) với nhà quản lý doanh nghiệp, thứ hai là giữa chủ doanh nghiệp với chủ nợ. Dạng mâu thuẫn thứ nhất: mâu thuẫn giữa chủ doanh nghiệp với nhà quản lý doanh nghiệp.

Dạng mâu thuẫn này phát sinh khi người chủ doanh nghiệp và người quản lý doanh nghiệp là khác nhau do chủ doanh nghiệp phải gánh chịu toàn bộ chi phí cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nhưng lại không được hưởng toàn bộ lợi ích do phải bỏ ra khoản chi phí đại diện như: chi phí kí kết hợp đồng với người đại diện, chi cho kiểm toán nhằm giám sát hoạt động, chi thưởng cho người đại diện,…Như vậy, lý thuyết chi phí đại diện đề cập đến mối quan hệ hợp đồng gữa một bên là người quyết định (chủ doanh nghiệp) và một bên là người quản lý và vấn đề được đặt ra ở đây là làm thế nào để người quản lý làm việc vì lợi ích tối ưu của người chủ doanh nghiệp. Theo đó, Jenshen và Meckling (1976) cho rằng trong điều kiện thị trường thông tin là không hoàn hảo sẽ phát sinh hai vấn đề về đại diện: một là sự lựa chọn bất lợi xảy ra khi chủ doanh nghiệp không chắc chắn về khả năng điều hành của người quản lý và chi phí bỏ ra cho người quản lý có xứng đáng hay không, hai là mối nguy về đạo đức do chủ doanh nghiệp không chắc chắn về việc là người quản lý có phát huy hết khả năng làm việc tối ưu của mình hay chưa và liệu rằng họ có vì lợi ích riêng mà đưa ra những quyết định gây ra rủi ro cho doanh nghiệp hay không. Dạng mâu thuẫn thứ hai: mâu thuẫn giữa chủ doanh nghiệp với chủ nợ. Mâu thuẫn này phát sinh trong hợp đồng ký kết giữa chủ doanh nghiệp và chủ nợ khi cân nhắc mức vay nợ trong các khoản đầu tư tối ưu.

Thông thường chủ nợ được hưởng mức lợi suất theo lãi suất xác định thỏa thuận ban đầu trong khi đó lợi nhuận mà chủ doanh nghiệp được hưởng là bất định phụ thuộc vào tình hình kinh doanh và LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 13 tình trạng kiệt quệ tài chính, chủ doanh nghiệp và quản lý doanh nghiệp có thể lao vào các dự án bất chấp nhiều rủi ro mà phần thiệt hại cuối cùng là chủ nợ phải gánh chịu. Từ thực tế khách quan này mà các chủ nợ luôn tự bảo vệ mình thông qua việc xây dựng các điều khoản khắc khe trong hợp đồng. Song song đó, họ cũng giám sát chặt chẽ để buộc các doanh nghiệp tuân thủ các điều khoản trong hợp đồng đã ký kết. Ở đây chi phí đại diện phát sinh do chi phí lãi vay tăng cao, đặc biệt các doanh nghiệp nhỏ do có ít danh tiếng hơn các doanh nghiệp lớn nên họ phải tốn chi phí cung cấp thông tin ra bên ngoài.

Bên cạnh đó, chi phí đại diện cũng có liên quan đến uy tín của doanh nghiệp vì nếu lịch sử thanh toán của doanh nghiệp tốt thì doanh nghiệp sẽ có cơ hội vay vốn với lãi suất ưu đãi hơn và các ràng buộc cũng ít hơn. Tóm lại, lý thuyết chi phí đại diện đã nêu lên quan điểm về việc những phát sinh trong nội bộ doanh nghiệp có tác động rất lớn đến CTTC của doanh nghiệp và nghiên cứu về CTTC góp phần quản lý doanh nghiệp tốt hơn thông qua việc nhận diện và kiểm soát các chi phí đại diện tốt hơn. Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory) – Lý thuyết thông tin bất cân xứng Những nghiên cứu của Donaldson (1961) là nền tảng đầu tiên cho lý thuyết trật tự phân hạng. Myers và Majluf (1984) đã nghiên cứu về việc lựa chọn CTV, qua đó cũng mở đầu nghiên cứu của mình về lý thuyết trật tự phân hạng.

Lý thuyết này bắt nguồn từ thông tin bất cân xứng, do giám đốc của doanh nghiệp luôn nắm rõ các thông tin về tiềm năng tăng trưởng, giá trị của doanh nghiệp và ngay cả những rủi ro hơn là các thông tin mà các nhà đầu tư bên ngoài có được. Theo quan điểm về mức độ rủi ro khác nhau của các nguồn tài trợ mà nhà đầu tư sẽ ưu tiên sử dụng các khoản tài trợ theo một thứ tự như sau: trước hết là sử dụng nguồn vốn nội bộ trong đó chủ yếu là lợi nhuận giữ lại, tiếp theo là vay nợ mới và cuối cùng là phát hành vốn cổ phần. Đây là một thứ tự ưu tiên hợp lý thể hiện nhà quản lý doanh nghiệp đầy lý trí do việc sử dụng vốn nội bộ thay vì vay nợ bên ngoài hay bán các chứng khoán nợ. Doanh nghiệp sẽ tránh được các chi phí phát hành, giữ vững uy tín của LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 14 doanh nghiệp và không phải đối mặt với nguy cơ chia sẽ quyền kiểm soát doanh nghiệp.

Nếu như lý thuyết đánh đổi CTV thành công trong việc giải thích sự khác biệt tỷ lệ nợ giữa các ngành thì lý thuyết trật tự phân hạng lại thành công trong việc lý giải sự khác biệt trong tỷ lệ nợ giữa các doanh nghiệp trong cùng một ngành.