Nghiên Cứu Cấu Trúc Tài Chính Của Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Giáo dục và Đào tạo hợp tác thúc đẩy phát triển giáo dục, nâng cao chất lượng đào tạo trong nước.

• Tác giả: Lê Thị Ngọc Em
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Phú Quốc
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Cấu Trúc Tài Chính Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam: Nghiên Cứu và Phân Tích
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Ý tưởng thực hiện luận văn
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp và số liệu nghiên cứu
• 1.4. Kết quả nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu của luận văn
• 1.6. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ THUYẾT, CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY VÀ PHÁT TRIỂN GIẢ THUYẾT CHO ĐỀ TÀI
• 2.1. Cấu trúc tài chính và chỉ tiêu đo lường cấu trúc tài chính
• 2.2. Các lý thuyết về cấu trúc tài chính
• 2.2.1. Lý thuyết về cấu trúc vốn theo quan điểm truyền thống
• 2.2.2. Lý thuyết về cấu trúc vốn của Modigliani và Miller (Lý thuyết M&M)
• 2.2.3. Lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn (Trade-off theory)
• 2.2.4. Lý thuyết chi phí đại diện
• 2.2.5. Lý thuyết trật tự phân hạng
• 2.3. Tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm
• 2.3.1. Tác động của quy mô lên cấu trúc tài chính của ngân hàng
• 2.3.2. Tác động của cấu trúc tài sản lên cấu trúc tài chính của ngân hàng
• 2.3.3. Tác động của hiệu quả kinh doanh lên cấu trúc tài chính của ngân hàng
• 2.3.4. Tác động của sự tăng trưởng lên cấu trúc tài chính của ngân hàng
• 2.3.5. Tác động của rủi ro lên cấu trúc tài chính của ngân hàng
• 2.3.6. Tác động của tỷ suất sinh lợi lên cấu trúc tài chính của ngân hàng
• 2.4. Giả thuyết nghiên cứu
• 2.4.1. Giả thuyết 1: Có mối quan hệ đồng biến giữa cấu trúc tài sản và cấu trúc tài chính của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam
• 2.4.2. Giả thuyết 2: Có mối quan hệ đồng biến giữa tuổi của ngân hàng và cấu trúc tài chính của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam
• 2.5. Tóm tắt chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2. Số liệu sử dụng trong nghiên cứu
• 3.3. Mô hình nghiên cứu
• 3.3.1. Xây dựng mô hình nghiên cứu đề nghị
• 3.3.2. Giải thích các biến sử dụng trong mô hình nghiên cứu đề nghị
• 3.3.2.1. Biến phụ thuộc (LEV)
• 3.3.2.2. Các biến độc lập (SIZE, TANG, ROA, GROW, RISK, ROE, LIQ, AGE)
• 3.3.2.3. Kỳ vọng về dấu của các biến trong mô hình đề nghị
• 3.4. Mô hình hồi quy
• 3.4.1. Mô hình hồi quy kết hợp tất cả các quan sát (Pooled OLS)
• 3.4.2. Mô hình tác động cố định (FEM)
• 3.4.3. Mô hình hồi quy tác động ngẫu nhiên (REM)
• 3.5. Lựa chọn mô hình hồi quy
• 3.6. Cách thức kiểm định giả thuyết nghiên cứu
• 3.7. Tóm tắt chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Thống kê mô tả các biến
• 4.2. Tương quan giữa các biến
• 4.3. Ước lượng và lựa chọn mô hình hồi quy
• 4.3.1. Hồi quy kết hợp tất cả các quan sát (Pooled OLS)
• 4.3.2. Hồi quy với hiệu ứng cố định và hiệu ứng ngẫu nhiên – So sánh, lựa chọn mô hình
• 4.4. Kiểm định giả thuyết
• 4.4.1. Kiểm định giả thuyết H1
• 4.4.2. Kiểm định giả thuyết H2
• 4.5. Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến
• 4.6. Thảo luận về kết quả nghiên cứu
• 4.7. Tóm tắt chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Kết quả nghiên cứu
• 5.2. Đóng góp của nghiên cứu
• 5.3. Các giới hạn nghiên cứu và đề xuất nghiên cứu trong tương lai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: DANH SÁCH CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM ĐƯỢC ĐƯA VÀO MẪU NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 2: KẾT QUẢ HỒI QUY MÔ HÌNH POOLED OLS VÀ CÁC KIỂM ĐỊNH
• PHỤ LỤC 3: KẾT QUẢ HỒI QUY MÔ HÌNH FEM, REM VÀ CÁC KIỂM ĐỊNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về Cấu Trúc Tài Chính Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam

Cấu trúc tài chính (CTTC) của các ngân hàng thương mại cổ phần (TMCP) Việt Nam đang trở thành một chủ đề nóng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Nghiên cứu này nhằm phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến CTTC của ngân hàng, từ đó giúp các nhà quản lý có cái nhìn rõ hơn về tình hình tài chính của ngân hàng. Việc hiểu rõ CTTC không chỉ giúp ngân hàng hoạt động hiệu quả mà còn đảm bảo an toàn trong quản lý rủi ro tài chính.

1.1. Khái niệm và vai trò của Cấu Trúc Tài Chính

CTTC là cách thức mà ngân hàng tổ chức và quản lý nguồn vốn của mình. Nó bao gồm tỷ lệ nợ và vốn chủ sở hữu, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh lời và rủi ro của ngân hàng.

1.2. Tình hình hiện tại của các ngân hàng TMCP Việt Nam

Các ngân hàng TMCP Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì CTTC ổn định. Nợ xấu gia tăng và áp lực cạnh tranh từ các ngân hàng nước ngoài là những vấn đề cần được giải quyết.

II. Những Thách Thức Đối Với Cấu Trúc Tài Chính Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần

Các ngân hàng TMCP Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc duy trì và cải thiện CTTC. Những thách thức này không chỉ đến từ nội tại ngân hàng mà còn từ môi trường kinh doanh bên ngoài.

2.1. Tác động của nợ xấu đến CTTC

Nợ xấu gia tăng ảnh hưởng tiêu cực đến CTTC của ngân hàng, làm giảm khả năng sinh lời và tăng rủi ro tài chính.

2.2. Cạnh tranh từ ngân hàng nước ngoài

Sự xuất hiện của các ngân hàng nước ngoài với công nghệ tiên tiến và dịch vụ tốt hơn đã tạo ra áp lực lớn cho các ngân hàng TMCP trong việc cải thiện CTTC.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Cấu Trúc Tài Chính Ngân Hàng

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp hồi quy dữ liệu bảng để phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến CTTC của các ngân hàng TMCP Việt Nam. Phương pháp này cho phép đánh giá mối quan hệ giữa các biến độc lập và biến phụ thuộc một cách chính xác.

3.1. Mô hình hồi quy Pooled OLS

Mô hình Pooled OLS được sử dụng để phân tích dữ liệu từ nhiều ngân hàng trong cùng một thời điểm, giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến CTTC.

3.2. Hồi quy với hiệu ứng cố định và ngẫu nhiên

Nghiên cứu cũng áp dụng các mô hình hồi quy với hiệu ứng cố định và ngẫu nhiên để so sánh và lựa chọn mô hình phù hợp nhất cho dữ liệu.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Cấu Trúc Tài Chính Ngân Hàng

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng quy mô ngân hàng, cấu trúc tài sản và tỷ suất sinh lời có tác động tích cực đến tỷ lệ nợ trên tổng tài sản. Ngược lại, hiệu quả kinh doanh và rủi ro tín dụng lại có tác động tiêu cực.

4.1. Tác động của quy mô ngân hàng

Ngân hàng có quy mô lớn thường có khả năng huy động vốn tốt hơn và giảm thiểu rủi ro tài chính.

4.2. Tác động của cấu trúc tài sản

Cấu trúc tài sản ảnh hưởng đến khả năng sinh lời và rủi ro của ngân hàng, từ đó tác động đến CTTC.

V. Kết Luận và Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Nghiên cứu đã chỉ ra những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến CTTC của các ngân hàng TMCP Việt Nam. Để nâng cao hiệu quả tài chính, các ngân hàng cần điều chỉnh CTTC một cách hợp lý và hiệu quả.

5.1. Đề xuất chính sách cho ngân hàng

Các ngân hàng cần xây dựng chính sách tài chính linh hoạt để ứng phó với những biến động của thị trường.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn về tác động của các yếu tố bên ngoài đến CTTC của ngân hàng, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu và sự phát triển nhanh chóng của ngành ngân hàng Việt Nam, cấu trúc tài chính (CTTC) của các ngân hàng thương mại cổ phần (TMCP) trở thành vấn đề nghiên cứu cấp thiết. Giai đoạn 2010-2014 chứng kiến nhiều biến động tài chính, đặc biệt sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, khi nợ xấu gia tăng và lợi nhuận ngân hàng sụt giảm nghiêm trọng. Theo số liệu thu thập từ 33 ngân hàng TMCP Việt Nam, nghiên cứu tập trung phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến CTTC, nhằm giúp các nhà quản trị xây dựng cấu trúc tài chính lành mạnh, nâng cao hiệu quả tài chính và giảm thiểu rủi ro.

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định tác động của cấu trúc tài sản và tuổi của ngân hàng lên CTTC, đồng thời đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố như quy mô, hiệu quả kinh doanh, rủi ro tín dụng và tỷ suất sinh lợi. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 33 ngân hàng TMCP Việt Nam trong giai đoạn 2010-2014, sử dụng dữ liệu bảng không cân với tổng cộng 157 quan sát. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan quản lý trong việc điều chỉnh chính sách tài chính phù hợp, đảm bảo an toàn và phát triển bền vững hệ thống ngân hàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết cấu trúc vốn (CTV) hiện đại và truyền thống, bao gồm:

• Lý thuyết CTV truyền thống: Đề cập đến điểm tối ưu giữa nợ vay và vốn chủ sở hữu nhằm giảm chi phí vốn trung bình và tăng giá trị doanh nghiệp.
• Lý thuyết Modigliani và Miller (M&M): Khẳng định giá trị doanh nghiệp không phụ thuộc vào cấu trúc vốn trong điều kiện thị trường hoàn hảo, nhưng sau đó bổ sung lợi ích thuế từ nợ vay.
• Lý thuyết đánh đổi (Trade-off theory): Doanh nghiệp cân bằng giữa lợi ích thuế và chi phí phá sản để xác định tỷ lệ nợ tối ưu.
• Lý thuyết chi phí đại diện: Phân tích mâu thuẫn giữa chủ sở hữu, nhà quản lý và chủ nợ ảnh hưởng đến cấu trúc vốn.
• Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory): Doanh nghiệp ưu tiên sử dụng vốn nội bộ, sau đó mới đến vay nợ và phát hành cổ phần do thông tin bất cân xứng.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu gồm: tỷ suất nợ (LEV) đo lường CTTC, quy mô ngân hàng (SIZE), cấu trúc tài sản (TANG), hiệu quả kinh doanh (ROA), sự tăng trưởng (GROW), rủi ro tín dụng (RISK), tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE), khả năng thanh khoản (LIQ) và tuổi của ngân hàng (AGE).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với dữ liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán của 33 ngân hàng TMCP Việt Nam giai đoạn 2010-2014, tổng cộng 157 quan sát. Phương pháp phân tích chính là hồi quy dữ liệu bảng không cân, bao gồm:

• Mô hình hồi quy Pooled OLS: Kết hợp tất cả các quan sát, giả định các hệ số không thay đổi theo thời gian và đơn vị.
• Mô hình tác động cố định (FEM): Cho phép hệ số chặn thay đổi theo từng ngân hàng, kiểm soát các yếu tố không quan sát được cố định theo thời gian.
• Mô hình tác động ngẫu nhiên (REM): Giả định các hiệu ứng ngẫu nhiên không liên quan đến biến độc lập.

Quy trình phân tích bao gồm thống kê mô tả, kiểm tra tương quan, kiểm định đa cộng tuyến bằng hệ số phóng đại phương sai (VIF), kiểm định độ phù hợp mô hình bằng kiểm định F và kiểm định giả thuyết nghiên cứu. Phần mềm Stata 11 được sử dụng để xử lý dữ liệu và phân tích hồi quy.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô ngân hàng (SIZE) có tác động cùng chiều và có ý nghĩa thống kê với tỷ suất nợ (LEV). Ngân hàng có quy mô lớn hơn có tỷ lệ nợ trên tổng tài sản cao hơn, phù hợp với kết quả của các nghiên cứu trước đây (Monica Octavia & Rayna Brown, 2008; Nguyễn Minh Phúc, 2013).

2. Cấu trúc tài sản (TANG) cũng tác động cùng chiều với CTTC, tức là ngân hàng có tỷ lệ tài sản hữu hình trên tổng tài sản cao sẽ có tỷ suất nợ cao hơn. Kết quả này đồng thuận với lý thuyết đánh đổi và các nghiên cứu của Rient Gropp & Florian Heider (2009).

3. Hiệu quả kinh doanh (ROA) có tác động nghịch chiều với tỷ suất nợ, nghĩa là ngân hàng có hiệu quả kinh doanh cao thường sử dụng ít nợ hơn, phù hợp với lý thuyết trật tự phân hạng và các nghiên cứu thực nghiệm (Monica Octavia & Rayna Brown, 2008).

4. Rủi ro tín dụng (RISK) cũng có tác động tiêu cực đến CTTC, ngân hàng có rủi ro tín dụng cao sẽ có tỷ lệ nợ thấp hơn do khó khăn trong việc huy động vốn vay.

5. Tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE) có tác động cùng chiều với tỷ suất nợ, cho thấy ngân hàng có lợi nhuận cao có xu hướng sử dụng đòn bẩy tài chính để khuếch đại lợi nhuận.

6. Tuổi của ngân hàng (AGE) có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê với CTTC, ngân hàng thành lập lâu năm có tỷ suất nợ cao hơn do uy tín và kinh nghiệm quản trị tốt hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy các nhân tố quy mô, cấu trúc tài sản, tỷ suất sinh lợi và tuổi ngân hàng đều có tác động tích cực đến tỷ suất nợ, trong khi hiệu quả kinh doanh và rủi ro tín dụng có tác động ngược chiều. Điều này phản ánh thực tế ngành ngân hàng Việt Nam, nơi các ngân hàng lớn, có tài sản thế chấp nhiều và kinh nghiệm lâu năm dễ dàng tiếp cận nguồn vốn vay hơn. Ngược lại, ngân hàng có hiệu quả kinh doanh cao thường ưu tiên sử dụng vốn nội bộ, giảm phụ thuộc vào nợ vay.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả phù hợp với lý thuyết đánh đổi và trật tự phân hạng, đồng thời làm rõ vai trò quan trọng của tuổi ngân hàng – một yếu tố ít được đề cập trong các nghiên cứu trước đây. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ hồi quy thể hiện hệ số tác động của từng biến độc lập lên tỷ suất nợ, hoặc bảng ma trận tương quan để minh họa mối quan hệ giữa các biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý quy mô và tài sản thế chấp: Các ngân hàng nên chủ động mở rộng quy mô và tăng tỷ lệ tài sản hữu hình để nâng cao khả năng huy động vốn vay, cải thiện cấu trúc tài chính trong vòng 3-5 năm tới. Chủ thể thực hiện là ban lãnh đạo ngân hàng và bộ phận quản lý tài sản.

2. Nâng cao hiệu quả kinh doanh: Tập trung cải thiện hiệu quả sử dụng tài sản và lợi nhuận để giảm sự phụ thuộc vào nợ vay, đồng thời tăng cường sử dụng vốn nội bộ. Thời gian thực hiện 2-3 năm, do phòng kế toán và tài chính chịu trách nhiệm.

3. Quản lý rủi ro tín dụng chặt chẽ: Giảm tỷ lệ nợ quá hạn thông qua chính sách tín dụng nghiêm ngặt và kiểm soát chất lượng cho vay, nhằm duy trì khả năng vay vốn và ổn định CTTC. Thời gian liên tục, do bộ phận quản lý rủi ro thực hiện.

4. Phát huy lợi thế tuổi đời ngân hàng: Các ngân hàng lâu năm cần tận dụng uy tín và kinh nghiệm để mở rộng quan hệ tín dụng, đồng thời đào tạo nhân sự chuyên nghiệp nhằm củng cố vị thế trên thị trường. Chủ thể là ban lãnh đạo và phòng nhân sự, thực hiện trong 3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị ngân hàng TMCP: Giúp hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến CTTC, từ đó xây dựng chiến lược tài chính phù hợp nhằm tối ưu hóa đòn bẩy tài chính và giảm thiểu rủi ro.

2. Cơ quan quản lý nhà nước (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam): Cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh chính sách quản lý vốn, an toàn tài chính và giám sát hoạt động ngân hàng hiệu quả hơn.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu dữ liệu bảng, mô hình hồi quy và phân tích các nhân tố tác động đến CTTC trong lĩnh vực ngân hàng.

4. Nhà đầu tư và cổ đông ngân hàng: Hiểu rõ cấu trúc tài chính và các yếu tố ảnh hưởng giúp đánh giá hiệu quả hoạt động và rủi ro đầu tư vào các ngân hàng TMCP Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Cấu trúc tài chính của ngân hàng được đo lường như thế nào?
   CTTC được đo bằng tỷ suất nợ (LEV), tức là tỷ lệ tổng nợ trên tổng tài sản, phản ánh mức độ sử dụng đòn bẩy tài chính của ngân hàng.

2. Tại sao tuổi của ngân hàng lại ảnh hưởng đến cấu trúc tài chính?
   Ngân hàng thành lập lâu năm có uy tín và kinh nghiệm quản trị tốt hơn, dễ dàng tiếp cận nguồn vốn vay, do đó có tỷ suất nợ cao hơn ngân hàng mới thành lập.

3. Hiệu quả kinh doanh tác động như thế nào đến tỷ suất nợ?
   Ngân hàng có hiệu quả kinh doanh cao thường sử dụng vốn nội bộ nhiều hơn, giảm sự phụ thuộc vào nợ vay, dẫn đến tỷ suất nợ thấp hơn.

4. Rủi ro tín dụng được đo lường bằng chỉ số nào?
   Rủi ro tín dụng được đo bằng tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ cho vay, phản ánh mức độ rủi ro tín dụng của ngân hàng.

5. Phương pháp hồi quy nào được sử dụng trong nghiên cứu?
   Nghiên cứu sử dụng hồi quy dữ liệu bảng không cân với ba mô hình: Pooled OLS, mô hình tác động cố định (FEM) và mô hình tác động ngẫu nhiên (REM), từ đó lựa chọn mô hình phù hợp nhất.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định quy mô, cấu trúc tài sản, tỷ suất sinh lợi và tuổi ngân hàng có tác động tích cực đến cấu trúc tài chính của các ngân hàng TMCP Việt Nam giai đoạn 2010-2014.
• Hiệu quả kinh doanh và rủi ro tín dụng có tác động ngược chiều, làm giảm tỷ suất nợ.
• Tuổi của ngân hàng là nhân tố mới được bổ sung và chứng minh có ảnh hưởng quan trọng đến CTTC.
• Phương pháp hồi quy dữ liệu bảng không cân được áp dụng hiệu quả, đảm bảo tính chính xác và phù hợp với đặc thù ngành ngân hàng Việt Nam.
• Đề xuất các giải pháp quản lý tài chính nhằm nâng cao hiệu quả và an toàn hoạt động ngân hàng trong tương lai.

Next steps: Áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn quản trị ngân hàng, đồng thời mở rộng nghiên cứu với dữ liệu cập nhật và các biến ngoại sinh như biến động kinh tế vĩ mô.

Các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan quản lý nên tham khảo kết quả nghiên cứu để điều chỉnh chính sách tài chính phù hợp, đảm bảo sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH LÊ THỊ NGỌC EM NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CẤU TRÚC TÀI CHÍNH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60 34 02 01 Người hướng dẫn khoa học: TS. PHẠM PHÚ QUỐC TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] i TÓM TẮT LUẬN VĂN Hiện nay, nước ta đang đứng trước xu hướng và chủ trương của nhà nước về hội nhập kinh tế thế giới. Để tiếp cận với công nghệ quản trị tiên tiến và hiện đại, các nhà quản trị ngân hàng cần phải xem xét và đánh giá lại các vấn đề có liên quan đến hoạt động quản trị ngân hàng trong đó có vấn đề về cấu trúc tài chính (CTTC). Bên cạnh đó, vấn đề về CTTC đã được nghiên cứu nhiều nhưng chủ yếu về các doanh nghiệp phi tài chính mà chưa đề cập nhiều đến các ngân hàng – một lĩnh vực quan trọng vì có ảnh hưởng và liên quan đến hầu hết các lĩnh vực khác trong nền kinh tế. Các nghiên cứu về ngân hàng lại chưa đưa ra kết quả thống nhất về sự tác động của Cấu trúc tài sản lên CTTC của ngân hàng và cũng chưa đề cập đến sự tác động của tuổi của ngân hàng lên CTTC của ngân hàng. Đây cũng chính là mục tiêu mà nghiên cứu hướng đến. Đề tài phân tích các nhân tố tác động đến CTTC của các ngân hàng thương mại cổ phần (TMCP) Việt Nam giai đoạn 2010 – 2014. Tác giả xây dựng mô hình, thực hiện hồi quy Pooled OLS, hồi quy với hiệu ứng cố định (FEM) và hiệu ứng ngẫu nhiên (REM), sau đó lựa chọn mô hình phù hợp nhất. Kết quả hồi quy dữ liệu bảng cho thấy: Quy mô ngân hàng, Cấu trúc tài sản và Tỷ suất sinh lời có tác động cùng chiều với Tỷ lệ nợ trên tổng tài sản của các ngân hàng TMCP Việt Nam; trong khi đó Hiệu quả kinh doanh và Rủi ro tín dụng thì tác động ngược chiều với với Tỷ lệ nợ trên tổng tài sản của các ngân hàng TMCP Việt Nam. Từ đó, những nhà quản trị ngân hàng có thể đưa ra những chính sách phù hợp để đạt được những mục tiêu đề ra, cũng như những cơ quan có liên quan khác có thể sử dụng cho mục đích đánh giá, quản lý, giám sát hiệu quả trong hoạt động kinh doanh ngân hàng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ii LỜI CAM ĐOAN Luận văn này chưa từng được trình nộp để lấy học vị thạc sĩ tại bất cứ một trường đại học nào. Luận văn này là công trình nghiên cứu riêng của tác giả, kết quả nghiên cứu là trung thực, trong đó không có các nội dung đã công bố trước đây hoặc các nội dung do người khác thực hiện ngoại trừ các trích dẫn được dẫn nguồn đầy đủ trong luận văn. Tác giả Lê Thị Ngọc Em LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iii LỜI CÁM ƠN Tôi xin chân thành cám ơn Ban Giám hiệu và Phòng Đào tạo sau đại học Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu tại trường. Tôi xin chân thành cám ơn đến Quý Thầy Cô Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh đã nhiệt tình giảng dạy, truyền đạt những kiến thức và kinh nghiệm quý báu trong thời gian tôi tham gia học tập tại trường. Đặc biệt, tôi xin gởi lời cám ơn chân thành và sâu sắc đến TS. Phạm Phú Quốc - người hướng dẫn khoa học luận văn của tôi. Những ý kiến góp ý thiết thực và quý báu của Thầy đã giúp tôi hoàn thành luận văn này. Tôi xin chân thành cám ơn gia đình, đồng nghiệp và bạn bè đã tạo điều kiện thuận lợi nhất, hỗ trợ và động viên tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu. Trân trọng cám ơn! Tác giả Lê Thị Ngọc Em LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] iv MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT . viii DANH MỤC BẢNG . ix DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ . x CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU . Ý tưởng thực hiện luận văn . Nhu cầu xây dựng cấu trúc tài chính cho ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam . Kết quả các công trình nghiên cứu có liên quan trước đây . Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu . Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu tổng quát . Mục tiêu cụ thể . Câu hỏi nghiên cứu . Phương pháp và số liệu nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Số liệu nghiên cứu . Kết quả nghiên cứu . Kết cấu của luận văn . Tóm tắt chương 1 . 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] v CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ THUYẾT, CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY VÀ PHÁT TRIỂN GIẢ THUYẾT CHO ĐỀ TÀI . Cấu trúc tài chính và chỉ tiêu đo lường cấu trúc tài chính . Các lý thuyết về cấu trúc tài chính . Lý thuyết về cấu trúc vốn theo quan điểm truyền thống . Lý thuyết về cấu trúc vốn của Modigliani và Miller (Lý thuyết M&M) . Lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn (Trade-off theory) . Lý thuyết chi phí đại diện . Lý thuyết trật tự phân hạng . Tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm . Tác động của quy mô lên cấu trúc tài chính của ngân hàng . Tác động của cấu trúc tài sản lên cấu trúc tài chính của ngân hàng . Tác động của hiệu quả kinh doanh lên cấu trúc tài chính của ngân hàng . Tác động của sự tăng trưởng lên cấu trúc tài chính của ngân hàng . Tác động của rủi ro lên cấu trúc tài chính của ngân hàng . Tác động của tỷ suất sinh lợi lên cấu trúc tài chính của ngân hàng . Giả thuyết nghiên cứu . Giả thuyết 1: Có mối quan hệ đồng biến giữa cấu trúc tài sản và cấu trúc tài chính của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam . Giả thuyết 2: Có mối quan hệ đồng biến giữa tuổi của ngân hàng và cấu trúc tài chính của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam . Tóm tắt chương 2 . 24 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vi CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU . Phương pháp nghiên cứu. Số liệu sử dụng trong nghiên cứu . Mô hình nghiên cứu . Xây dựng mô hình nghiên cứu đề nghị . Giải thích các biến sử dụng trong mô hình nghiên cứu đề nghị .1 Biến phụ thuộc (LEV) . Các biến độc lập (SIZE, TANG, ROA, GROW, RISK, ROE, LIQ, AGE). Kỳ vọng về dấu của các biến trong mô hình đề nghị . Mô hình hồi quy . Mô hình hồi quy kết hợp tất cả các quan sát (Pooled OLS) . Mô hình tác động cố định (FEM) . Mô hình hồi quy tác động ngẫu nhiên (REM) . Lựa chọn mô hình hồi quy. Cách thức kiểm định giả thuyết nghiên cứu. Tóm tắt chương 3 . 43 CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . Thống kê mô tả các biến . Tương quan giữa các biến . Ước lượng và lựa chọn mô hình hồi quy . 48 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Hồi quy kết hợp tất cả các quan sát (Pooled OLS) . Hồi quy với hiệu ứng cố định và hiệu ứng ngẫu nhiên – So sánh, lựa chọn mô hình . Kiểm định giả thuyết . Kiểm định giả thuyết H1 . Kiểm định giả thuyết H2 . Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến . Thảo luận về kết quả nghiên cứu . Tóm tắt chương 4 . 62 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN . Kết quả nghiên cứu . Đóng góp của nghiên cứu . Các giới hạn nghiên cứu và đề xuất nghiên cứu trong tương lai . 66 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 68 PHỤ LỤC 1: DANH SÁCH CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM ĐƯỢC ĐƯA VÀO MẪU NGHIÊN CỨU . 72 PHỤ LỤC 2: KẾT QUẢ HỒI QUY MÔ HÌNH POOLED OLS VÀ CÁC KIỂM ĐỊNH . 77 PHỤ LỤC 3: KẾT QUẢ HỒI QUY MÔ HÌNH FEM, REM VÀ CÁC KIỂM ĐỊNH . 81 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] viii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Nguyên nghĩa Tiếng Anh Nguyên nghĩa Tiếng Việt 1 AEC ASEAN economic community Cộng đồng kinh tế ASEAN 2 CTTC Cấu trúc tài chính 3 CTV Cấu trúc vốn 4 FEM Fixed Effects Model Mô hình ảnh hưởng cố định 5 GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội 6 NHNN Ngân hàng Nhà nước 7 NHTM Ngân hàng thương mại Phương pháp ước lượng bình 8 OLS Ordinary Least Square phương nhỏ nhất Mô hình hồi quy kết hợp tất cả 9 Pooled OLS Pooled Ordinary Least Square các quan sát 10 REM Random Effects Model Mô hình ảnh hưởng ngẫu nhiên 11 TCTD Tổ chức tín dụng 12 TMCP Thương mại cổ phần 13 VIF Variance inflation factor Hệ số phóng đại phương sai 14 VNĐ Việt Nam đồng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ix DANH MỤC BẢNG Tên bảng Trang Bảng 2.1: Tóm tắt kết quả nghiên cứu trước đây về tác động của quy mô lên cấu 15 trúc tài chính của ngân hàng Bảng 2.2: Tóm tắt kết quả nghiên cứu trước đây về tác động của cấu trúc tài sản 16 lên cấu trúc tài chính của ngân hàng Bảng 2.3: Tóm tắt kết quả nghiên cứu trước đây về tác động của hiệu quả kinh 18 doanh lên cấu trúc tài chính của ngân hàng Bảng 2.4: Tóm tắt kết quả nghiên cứu trước đây về tác động của sự tăng trưởng 19 lên cấu trúc tài chính của ngân hàng Bảng 2.5: Tóm tắt kết quả nghiên cứu trước đây về tác động của rủi ro lên cấu 20 trúc tài chính của ngân hàng Bảng 2.6: Tóm tắt kết quả nghiên cứu trước đây về tác động của tỷ suất sinh lợi 21 lên cấu trúc tài chính của ngân hàng Bảng 2.7: Bảng tóm tắt các câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu 24 Bảng 3.1: Mô tả tóm tắt các biến nghiên cứu, cách đo lường và kỳ vọng tác động 37 của các biến độc lập lên biến phụ thuộc Bảng 3.2: Tóm tắt phương pháp kiểm định cho từng giả thuyết 43 Bảng 4.1: Thống kê mô tả các biến có trong mô hình 45 Bảng 4.2: Bảng ma trận tương quan giữa các biến 47 Bảng 4.3: Kết quả mô hình hồi quy kết hợp tất cả các quan sát (Pooled OLS) 49 Bảng 4.4: Kết quả hồi quy của mô hình hiệu ứng cố định có tuỳ chọn Robust.5: Tóm tắt kết quả kiểm định giả thuyết H1 59 Bảng 4.6: Tóm tắt kết quả kiểm định giả thuyết H2 59 Bảng 4.