Luận văn tốt nghiệp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh ngọc lặc thanh hóa

Luận văn phân tích và đề xuất giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chi nhánh Ngọc Lặc, Thanh Hóa.

• Tác giả: Ngô Văn Trọng
• Người hướng dẫn: Th. Phí Kiều Anh
• Trường học: Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Cải Thiện Hệ Thống Kiểm Soát Nội Bộ Tại Ngân Hàng Nông Nghiệp Và Phát Triển Nông Thôn Chi Nhánh Ngọc Lặc
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về hệ thống kiểm soát nội bộ trong doanh nghiệp
• 1.1.1. Các khái niệm về hệ thống kiểm soát nội bộ
• 1.2. Mục tiêu của hệ thống kiểm soát nội bộ
• 1.3. Nhiệm vụ của hệ thống kiểm soát nội bộ
• 1.4. Những hạn chế cố hữu của hệ thống kiểm soát nội bộ
• 1.5. Các yếu tố cấu thành của hệ thống kiểm soát nội bộ
• 1.5.1. Môi trường kiểm soát
• 1.5.2. Hệ thống kế toán
• 1.6. Nguyên tắc và thủ tục kiểm soát
• 1.6.1. Các nguyên tắc kiểm soát
• 1.6.1.1. Nguyên tắc phân công phân nhiệm
• 1.6.1.2. Nguyên tắc bất kiêm nhiệm
• 1.6.1.3. Nguyên tắc ủy quyền - phê chuẩn
• 1.6.2. Thủ tục kiểm soát
• 1.6.2.1. Kiểm soát trực tiếp
• 1.6.2.2. Kiểm soát tổng quát
• 1.7. Hệ thống kiểm soát nội bộ trong ngân hàng thương mại
• 1.7.1. Khái niệm, vai trò và chức năng của ngân hàng thương mại
• 1.7.1.1. Khái niệm Ngân hàng thương mại
• 1.7.1.2. Vai trò của ngân hàng thương mại
• 1.7.1.3. Chức năng của ngân hàng thương mại
• 1.7.2. Đặc điểm hoạt động của ngân hàng thương mại ảnh hưởng đến kiểm soát nội bộ
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ CỦA NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM CHI NHÁNH NGỌC LẶC THANH HÓA
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM CHI NHÁNH NGỌC LẶC THANH HÓA

Tóm tắt

I. Tổng quan về hệ thống kiểm soát nội bộ

Hệ thống kiểm soát nội bộ (hệ thống kiểm soát nội bộ) trong ngân hàng thương mại đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ tài sản và đảm bảo tính chính xác của thông tin tài chính. Theo định nghĩa của COSO, hệ thống này không chỉ là một thủ tục mà là một quy trình liên tục, nhằm đạt được ba mục tiêu chính: tính đáng tin cậy của báo cáo tài chính, tuân thủ các quy định pháp luật và hiệu quả trong hoạt động. Việc thiết lập một hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả là cần thiết để ngăn ngừa rủi ro và gian lận trong hoạt động ngân hàng. Đặc biệt, trong bối cảnh ngân hàng thương mại như Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, việc cải thiện hệ thống này là rất cấp thiết để đảm bảo an toàn tài chính và phát triển bền vững.

1.1. Khái niệm và vai trò của hệ thống kiểm soát nội bộ

Hệ thống kiểm soát nội bộ được định nghĩa là tập hợp các quy trình, chính sách và thủ tục nhằm đảm bảo rằng các mục tiêu của tổ chức được thực hiện một cách hiệu quả. Trong ngân hàng, hệ thống này giúp bảo vệ tài sản, ngăn ngừa gian lận và sai sót, đồng thời đảm bảo tính chính xác của thông tin tài chính. Đặc biệt, trong Chi nhánh Ngọc Lặc, việc thiết lập một hệ thống kiểm soát nội bộ vững mạnh sẽ giúp ngân hàng hoạt động hiệu quả hơn, giảm thiểu rủi ro và nâng cao uy tín trong mắt khách hàng.

II. Thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ tại Agribank Ngọc Lặc

Thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Chi nhánh Ngọc Lặc cho thấy nhiều điểm yếu trong quy trình kiểm soát. Việc thiếu sót trong việc tuân thủ các quy định và quy trình kiểm soát đã dẫn đến một số rủi ro trong hoạt động kinh doanh. Đặc biệt, việc quản lý rủi ro chưa được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Các cán bộ ngân hàng cần được đào tạo bài bản về quy trình kiểm soát nội bộ để nâng cao nhận thức và kỹ năng trong việc thực hiện các biện pháp kiểm soát. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

2.1. Đánh giá thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ

Đánh giá thực trạng cho thấy rằng hệ thống kiểm soát nội bộ tại Agribank Ngọc Lặc còn nhiều hạn chế. Các quy trình kiểm soát chưa được thực hiện một cách đồng bộ, dẫn đến việc phát hiện và xử lý các sai phạm chưa kịp thời. Hơn nữa, việc áp dụng công nghệ thông tin trong kiểm soát nội bộ còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng quản lý và giám sát. Để cải thiện tình hình, ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên, nhằm nâng cao hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ.

III. Giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ

Để hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Chi nhánh Ngọc Lặc, cần thực hiện một số giải pháp quan trọng. Đầu tiên, ngân hàng cần xây dựng một quy trình kiểm soát rõ ràng và cụ thể, đảm bảo rằng mọi nhân viên đều hiểu và tuân thủ. Thứ hai, việc đào tạo nhân viên về quy trình kiểm soát nội bộ là rất cần thiết, nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng thực hiện. Cuối cùng, ngân hàng cần áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý và kiểm soát, giúp tăng cường an ninh thông tin và giảm thiểu rủi ro. Những giải pháp này sẽ giúp ngân hàng hoạt động hiệu quả hơn và đảm bảo an toàn tài chính.

3.1. Đề xuất giải pháp cải thiện

Đề xuất giải pháp cải thiện hệ thống kiểm soát nội bộ bao gồm việc thiết lập các quy trình kiểm soát chặt chẽ hơn, đồng thời tăng cường công tác đào tạo cho nhân viên. Ngân hàng cũng cần xem xét việc áp dụng các công nghệ mới trong quản lý và kiểm soát, nhằm nâng cao hiệu quả và giảm thiểu rủi ro. Việc thực hiện các giải pháp này không chỉ giúp ngân hàng hoạt động hiệu quả hơn mà còn nâng cao uy tín và sự tin tưởng của khách hàng đối với ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống ngân hàng đóng vai trò huyết mạch trong nền kinh tế quốc dân, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển đổi và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Hoạt động ngân hàng tiềm ẩn nhiều rủi ro, dễ xảy ra sai sót và gian lận, do đó việc thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB) hiệu quả là yếu tố sống còn nhằm bảo vệ tài sản, đảm bảo hoạt động kinh doanh an toàn và bền vững. Luận văn tập trung nghiên cứu hoàn thiện hệ thống KSNB tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Agribank) chi nhánh Ngọc Lặc, Thanh Hóa, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thiểu rủi ro trong hoạt động ngân hàng.

Mục tiêu nghiên cứu gồm tổng hợp lý luận về KSNB trong ngân hàng thương mại, khảo sát thực trạng tại Agribank Ngọc Lặc, đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp hoàn thiện hệ thống. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào Agribank Ngọc Lặc trong giai đoạn gần đây, với số liệu cụ thể từ năm 2013 đến 2015. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần nâng cao năng lực kiểm soát nội bộ, giảm thiểu rủi ro tín dụng, thanh khoản, lãi suất và các rủi ro khác, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương và quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình kiểm soát nội bộ tiêu chuẩn quốc tế, trong đó nổi bật là định nghĩa và khung COSO (Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission) năm 1992, coi KSNB là một quy trình do hội đồng quản trị, ban giám đốc và nhân viên thiết kế nhằm đảm bảo tính đáng tin cậy của báo cáo tài chính, tuân thủ pháp luật và hiệu quả hoạt động. Ngoài ra, chuẩn mực kiểm toán số 315 và các quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (Thông tư 44/2011/TT-NHNN) cũng được áp dụng để làm rõ mục tiêu, nhiệm vụ và nguyên tắc xây dựng hệ thống KSNB trong ngân hàng thương mại.

Ba nguyên tắc kiểm soát cơ bản gồm phân công phân nhiệm, bất kiêm nhiệm và ủy quyền - phê chuẩn được vận dụng để thiết kế các thủ tục kiểm soát trực tiếp, kiểm soát xử lý và kiểm soát quản lý. Môi trường kiểm soát, hệ thống kế toán, chính sách nhân sự, công tác kế hoạch và bộ phận kiểm toán nội bộ là các yếu tố cấu thành quan trọng của hệ thống KSNB.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu tài liệu để tổng hợp lý luận về KSNB trong ngân hàng, tham khảo các văn bản pháp luật như Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật các tổ chức tín dụng, Thông tư 44/2011/TT-NHNN và các quy định nội bộ của Agribank. Phương pháp quan sát và phỏng vấn trực tiếp cán bộ tín dụng tại Agribank Ngọc Lặc giúp thu thập thông tin thực tiễn về quy trình, thủ tục và các khó khăn trong kiểm soát nội bộ.

Phân tích số liệu tài chính và hoạt động ngân hàng được thực hiện dựa trên báo cáo kế toán, số liệu huy động vốn, dư nợ tín dụng từ năm 2013 đến 2015. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ hoạt động của chi nhánh Agribank Ngọc Lặc với các phòng ban chức năng và phòng giao dịch. Phương pháp xử lý số liệu sử dụng so sánh, đối chiếu các chỉ tiêu qua các năm để đánh giá hiệu quả và xu hướng phát triển.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng nguồn vốn huy động và dư nợ tín dụng: Tổng nguồn vốn huy động tại Agribank Ngọc Lặc đạt 311.362 triệu đồng vào cuối quý 3 năm 2015, tăng 11,82% so với cùng kỳ năm 2014. Dư nợ tín dụng đạt 382.095 triệu đồng, tăng 17,05% so với cùng kỳ. Tốc độ tăng trưởng nguồn vốn và dư nợ duy trì ở mức 15-20% và 20-30% mỗi năm, phản ánh sự phát triển ổn định của chi nhánh.

2. Hiệu quả công tác kiểm soát nội bộ: Năm 2015, chi nhánh đã kiểm tra 12.030 bộ hồ sơ vay vốn với tổng dư nợ 640 tỷ đồng, tập trung vào các khoản vay có rủi ro cao như nợ quá hạn, vay không có tài sản đảm bảo. Bộ phận hậu kiểm thực hiện kiểm soát chứng từ 100% các giao dịch phát sinh trong ngày, góp phần giảm thiểu sai sót và gian lận.

3. Chất lượng nguồn nhân lực và môi trường kiểm soát: Agribank Ngọc Lặc chú trọng đào tạo, nâng cao nghiệp vụ cho cán bộ nhân viên, xây dựng môi trường kiểm soát nghiêm túc, tuân thủ quy định pháp luật và nội bộ. Cơ cấu tổ chức rõ ràng với phân công trách nhiệm cụ thể giúp nâng cao hiệu quả kiểm soát.

4. Rủi ro trong hoạt động ngân hàng: Chi nhánh đối mặt với các rủi ro tín dụng, lãi suất, thanh khoản, ngoại hối và các rủi ro khác như rủi ro môi trường và công nghệ. Các sai sót phổ biến gồm hạch toán không kịp thời, sai lệch thông tin hồ sơ cho vay, miễn giảm phí không đúng quy định, chi tiêu sai chế độ.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy hệ thống KSNB tại Agribank Ngọc Lặc đã góp phần quan trọng trong việc kiểm soát rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng. Việc tăng trưởng nguồn vốn và dư nợ tín dụng ổn định phản ánh sự tin tưởng của khách hàng và hiệu quả quản lý nội bộ. So với các nghiên cứu trong ngành, mức tăng trưởng trên là phù hợp với xu hướng phát triển của các ngân hàng thương mại tại địa phương.

Tuy nhiên, các rủi ro về hạch toán, quản lý hồ sơ và chi tiêu vẫn tồn tại, cho thấy cần tiếp tục hoàn thiện quy trình kiểm soát, nâng cao năng lực nhân sự và áp dụng công nghệ thông tin hiện đại hơn. Việc duy trì bộ phận kiểm toán nội bộ độc lập và tăng cường giám sát thường xuyên là yếu tố then chốt để phát hiện và xử lý kịp thời các sai phạm.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng nguồn vốn và dư nợ tín dụng theo năm, bảng phân loại rủi ro tín dụng và biểu đồ tỷ lệ kiểm tra hồ sơ vay vốn qua các năm để minh họa hiệu quả kiểm soát nội bộ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực nhân sự: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ kiểm soát nội bộ, cập nhật chính sách mới và kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin cho cán bộ ngân hàng. Mục tiêu nâng cao tỷ lệ nhân viên đạt chuẩn nghiệp vụ lên 90% trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban nhân sự phối hợp phòng đào tạo.

2. Hoàn thiện quy trình kiểm soát và thủ tục nghiệp vụ: Rà soát, cập nhật và chuẩn hóa các quy trình kiểm soát nội bộ, đặc biệt trong các khâu hạch toán, phê duyệt hồ sơ vay và quản lý chứng từ. Mục tiêu giảm 30% sai sót trong hạch toán trong 6 tháng tới. Chủ thể thực hiện: Phòng kiểm toán nội bộ và phòng kế toán.

3. Ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại: Đầu tư hệ thống phần mềm quản lý tín dụng và kế toán tự động, tích hợp kiểm soát chéo và cảnh báo rủi ro sớm. Mục tiêu hoàn thành triển khai hệ thống mới trong 18 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban giám đốc phối hợp phòng công nghệ thông tin.

4. Tăng cường giám sát và kiểm toán nội bộ: Mở rộng quy mô bộ phận kiểm toán nội bộ, tăng tần suất kiểm tra đột xuất và hậu kiểm, đảm bảo 100% các giao dịch lớn và rủi ro cao được kiểm tra định kỳ. Chủ thể thực hiện: Ban kiểm soát nội bộ và giám đốc chi nhánh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ vai trò và cách thức xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả, từ đó nâng cao năng lực quản trị rủi ro và đảm bảo hoạt động an toàn.

2. Nhân viên phòng kiểm toán nội bộ và kế toán: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về quy trình, thủ tục kiểm soát, giúp thực hiện công tác kiểm tra, giám sát chính xác và hiệu quả.

3. Chuyên gia tư vấn tài chính và kiểm toán: Là tài liệu tham khảo để đánh giá, tư vấn cải tiến hệ thống kiểm soát nội bộ phù hợp với đặc thù ngân hàng thương mại tại Việt Nam.

4. Sinh viên và nghiên cứu sinh ngành tài chính ngân hàng: Hỗ trợ nghiên cứu, học tập về lý thuyết và thực tiễn kiểm soát nội bộ trong ngân hàng, đặc biệt trong bối cảnh phát triển kinh tế nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

1. Hệ thống kiểm soát nội bộ có vai trò gì trong ngân hàng thương mại?
   Hệ thống KSNB giúp ngăn ngừa sai sót, gian lận, bảo vệ tài sản và đảm bảo hoạt động ngân hàng tuân thủ pháp luật, nâng cao hiệu quả kinh doanh. Ví dụ, kiểm soát chặt chẽ quy trình cho vay giúp giảm tỷ lệ nợ xấu.

2. Nguyên tắc phân công phân nhiệm ảnh hưởng thế nào đến kiểm soát nội bộ?
   Phân công phân nhiệm rõ ràng giúp mỗi cá nhân hiểu rõ trách nhiệm, phối hợp kiểm soát lẫn nhau, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót công việc, từ đó nâng cao hiệu quả kiểm soát.

3. Các rủi ro chính mà Agribank Ngọc Lặc phải đối mặt là gì?
   Bao gồm rủi ro tín dụng, lãi suất, thanh khoản, ngoại hối và các rủi ro môi trường, công nghệ. Ví dụ, rủi ro tín dụng thể hiện qua tỷ lệ nợ quá hạn và nợ khó đòi.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ tại ngân hàng?
   Cần tăng cường đào tạo nhân sự, hoàn thiện quy trình, ứng dụng công nghệ thông tin và tăng cường giám sát, kiểm toán nội bộ thường xuyên.

5. Vai trò của bộ phận kiểm toán nội bộ trong hệ thống KSNB?
   Kiểm toán nội bộ giám sát, đánh giá toàn diện hoạt động ngân hàng, phát hiện sai phạm và đề xuất biện pháp khắc phục kịp thời, đảm bảo hệ thống KSNB vận hành hiệu quả.

Kết luận

• Hệ thống kiểm soát nội bộ tại Agribank Ngọc Lặc đã góp phần quan trọng trong việc kiểm soát rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng.
• Nguồn vốn huy động và dư nợ tín dụng tăng trưởng ổn định, phản ánh sự phát triển bền vững của chi nhánh.
• Các rủi ro tín dụng, lãi suất, thanh khoản và ngoại hối được quản lý chặt chẽ nhưng vẫn cần hoàn thiện để giảm thiểu sai sót.
• Đào tạo nhân sự, hoàn thiện quy trình và ứng dụng công nghệ là các giải pháp trọng tâm được đề xuất.
• Tiếp tục giám sát, kiểm toán nội bộ và cập nhật chính sách phù hợp sẽ giúp Agribank Ngọc Lặc duy trì hoạt động an toàn, hiệu quả trong tương lai.

Luận văn khuyến nghị các bước tiếp theo gồm triển khai đào tạo nâng cao, hoàn thiện quy trình kiểm soát, đầu tư công nghệ và tăng cường kiểm toán nội bộ trong vòng 12-18 tháng tới. Các nhà quản lý ngân hàng và chuyên gia tài chính được mời tham khảo để áp dụng và phát triển hệ thống kiểm soát nội bộ phù hợp với thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 “Quy chế kiểm tra, kiểm soát nội bộ của tổ chức tín dụng” do Ngân hàng Nhà nước ban hành ngày 01/08/2006 và thông tư 44/2011/TT-NHNN ban hành ngày 29/12/2011 thì: “ Hệ thống kiểm tra, KSNB là tập hợp các cơ chế, chính sách, quy trình, quy định nội bộ, cơ cấu tổ chức của tổ chức tín dụng được thiết lập trên cơ sở phù hợp với quy định pháp luật hiện hành và được tổ chức thực hiện nhằm đảm bảo phòng ngừa, phát hiện, xử lý kịp thời các rủi ro và đạt được các mục tiêu mà tổ chức tín dụng đã đặt ra. Mục tiêu của hệ thống kiểm soát nội bộ Hệ thống KSNB được thiết kế và vận hành nhằm đạt được các mục tiêu sau:  Mục tiêu hoạt động - Phòng ngừa, ngăn chặn sai sót, vi phạm, giảm thiểu rủi ro. - Phát hiện sai sót, vi phạm, dấu hiệu rủi ro, đảm bảo an toàn, hiệu quả trong hiệu quả kinh doanh. - Bảo vệ, quản lý, sử dụng tài sản và các nguồn lực một cách kinh tế, nâng  Mục tiêu thông tin Bảo đảm hệ thống thông tin tài chính và thông tin quản lý trung thực, hợp lý, đầy đủ và kịp thời để người quản lý có thể dựa vào thông tin đưa ra quyết định.

Sinh viên : Ngô Văn Trọng - cq50/22.02 5 Luan van Giáo viên hướng dẫn: Th. Phí Kiều Anh Ví dụ: Thu thập thông tin về nợ xấu có thể giúp chúng ta phân tích tìm hiểu xu hướng của nợ xấu theo: ngành nghề cho vay, loại hình sở hữu doanh nghiệp cho vay, thời hạn cho vay… nhằm đưa ra danh mục cho vay an toàn và hiêu quả.  Mục tiêu tuân thủ Bảo đảm tuân thủ pháp luật và các quy trình, quy định nội bộ của doanh nghiệp và quy định chung của các cấp có thẩm quyền. Đạt được các mục tiêu là vấn đề hết sức quan trọng trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng.

Tuy nhiên, nhà quản lý tổ chức và điều hành trên cơ sở cân nhắc giữa chi phí và lợi ích sẽ không thể chấp nhận bất cứ phương pháp kiểm soát nào nếu chi phí của nó quá cao so với lợi ích mang lại. Đây chính là sự đảm bảo tính hợp lý trong thiết kế một hệ thống KSNB. Nhiệm vụ của hệ thống kiểm soát nội bộ  Ngăn ngừa thiếu sót trong hệ thống xử lý nghiệp vụ Các thủ tục kiểm soát phải được thiết kế sao cho có thể hướng các nghiệp vụ kinh tế xảy ra đúng nguyên tắc quy định, nhằm ngăn chặn kịp thời các sai sót, nhầm lẫn vô tình hay cố ý có thể gây thất thoát tiền bạc hoặc tài sản của ngân hàng, gây thiệt hại trong kinh doanh. Ví dụ: để ngăn chặn thất thoát tiền bạc, ngân hàng quy định mọi khoản thu chi trước khi thủ quỹ thực hiện đều phải qua xét duyệt của kế toán, kiểm soát viên, kế toán trưởng.

 Bảo vệ doanh nghiệp trước những thất thoát tài sản Tài sản của một doanh nghiệp bao gồm cả tài sản hữu hình và tài sản vô hình. Chúng có thể bị đánh cắp, lạm dụng vào những mục đích khác nhau hoặc bị hư hại nếu không được bảo vệ bởi các hệ thống kiểm soát thích hợp. Điều tương tự cũng có thể xảy ra đối với các tài sản phi vật chất khác như sổ sách kế toán, các tài liệu quan trọng…  Đảm bảo việc thực hiện các chế độ pháp lý Sinh viên : Ngô Văn Trọng - cq50/22.02 6 Luan van Giáo viên hướng dẫn: Th. Phí Kiều Anh Hệ thống KSNB được thiết kế trong doanh nghiệp phải đảm bảo các quyết định và chế độ pháp lý liên quan đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp phải được tuân thủ đúng mức.

Cụ thể, hệ thống KSNB cần: - Duy trì và kiểm tra việc tuân thủ các chính sách có liên quan đến các hoạt động của doanh nghiệp - Ngăn chặn và phát hiện kịp thời cũng như xử lý các sai phạm và gian lận trong mọi hoạt động của doanh nghiệp - Đảm bảo việc ghi chép kế toán đầy đủ, chính xác cũng như việc lập các báo cáo tài chính trung thực và khách quan.  Đảm bảo độ tin cậy của các thông tin Thông tin kinh tế, tài chính do bộ máy kế toán xử lý và tổng hợp là căn cứ quan trọng cho việc hình thành các quyết định của các nhà quản lý. Như vậy, các thông tin cung cấp phải đảm bảo tính kịp thời về thời gian, tính chính xác và tin cậy về thực trạng hoạt động và phản ánh đầy đủ, khách quan các nội dung chủ yếu của mọi hoạt động kinh tế, tài chính…  Đảm bảo hiệu quả của hoạt động và năng lực quản lý Các quá trình kiểm soát trong một đơn vị được thiết kế nhằm ngăn ngừa sự lặp lại không cần thiết các tác nghiệp, gây ra sự lãng phí trong hoạt động và sử dụng kém hiệu quả các nguồn lực trong doanh nghiệp. Bên cạnh đó, định kỳ, các nhà quản lý thường đánh giá kết quả hoạt động trong doanh nghiệp được thực hiện với cơ chế giám sát của hệ thống KSNB doanh nghiệp nhằm nâng cao khả năng quản lý, điều hành của bộ máy quản lý doanh nghiệp.

Tuy nằm trong một thể thống nhất song các mục tiêu trên đôi khi cũng có mâu thuẫn với nhau như tính hiệu quả của hoạt động với mục đích bảo vệ tài sản, sổ sách hoặc cung cấp thông tin đầy đủ và tin cậy. Nhiệm vụ của nhà quản lý là xây dựng một hệ thống KSNB hữu hiệu và kết hợp hài hòa các mục tiêu trên.Những hạn chế cố hữu của hệ thống kiểm soát nội bộ Sinh viên : Ngô Văn Trọng - cq50/22.02 7 Luan van Giáo viên hướng dẫn: Th. Phí Kiều Anh Các quá trình kiểm soát chỉ có thể đảm bảo hợp lý chứ không thể đảm bảo tuyệt đối cho các mục tiêu kiểm soát ở đơn vị, bởi vì dù có được quan tâm thiết kế lý tưởng bao nhiêu chăng nữa nhưng bản thân nó vẫn chưa đựng những hạn chế cố hữu trong đó. Những hạn chế đó là: - Yêu cầu thông thường là chi phí cho hệ thống KSNB không được vượt quá những lợi ích mà hệ thống đó mang lại.

- Phần lớn các thủ tục KSNB thường được thiết lập cho các nghiệp vụ thường xuyên, lặp đi lặp lại hơn là các nghiệp vụ không thường xuyên. - Sai sót bởi con người thiếu chú ý, đãng trí khi thực hiện nhiệm vụ kiểm soát, hoặc do không hiểu rõ yêu cầu công việc kiểm soát. - Khả năng hệ thống KSNB không phát hiện được sự thông đồng của thành viên trong ban quản lý hoặc nhân viên với những người khác trong hay ngoài đơn vị. - Khả năng người thực hiện kiểm soát lại lạm dụng đặc quyền của mình.

- Do thay đổi cơ chế và yêu cầu quản lý làm các thủ tục kiểm soát lạc hậu hoặc bị vi phạm. Các yếu tố cấu thành của hệ thống kiểm soát nội bộ 1. Môi trường kiểm soát Mức độ hữu hiệu của KSNB tuỳ thuộc chủ yếu ở các nhà quản lý và nhiều yếu tố khác, chúng được gọi là môi trường kiểm soát. Như vậy môi trường kiểm soát bao gồm toàn bộ những nhân tố bên trong và bên ngoài doanh nghiệp có ảnh huởng đến quá trình thiết kế, sự vận hành và tính hữu hiệu của kiểm soát nội bộ, trong đó nhân tố chủ yếu là nhận thức và hành động của các nhà quản lý đơn vị.

Môi trường kiểm soát có ảnh hưởng rất quan trọng đến quá trình thực hiện và kết quả của các thủ tục kiểm soát. Các thủ tục kiểm soát có thể sẽ không đạt được mục tiêu của mình hoặc chỉ còn là hình thức trong một môi trường kiểm soát yếu kém. Ngược lại, một môi trường kiểm soát tốt có thể hạn chế Sinh viên : Ngô Văn Trọng - cq50/22.02 8 Luan van Giáo viên hướng dẫn: Th. Phí Kiều Anh được phần nào sự thiếu sót của các thủ tục kiểm soát.

Tuy nhiên, môi trường kiểm soát không thể thay thế cho các thủ tục kiểm soát. Môi trường kiểm soát bao gồm: - Đặc thù quản lý - Cơ cấu tổ chức - Chính sách nhân sự - Công tác kế hoạch - Bộ phận kiểm toán nội bộ - Môi trường bên ngoài 1. Hệ thống kế toán Kế toán là một khoa học về quan sát và ghi chép, phân loại, tổng hợp các nghiệp vụ kinh tế phát sinh tại đơn vị nhằm cung cấp thông tin cho những đối tượng quan tâm. Chức năng của kế toán là thông tin và kiểm tra.

Chính vì vậy mà hệ thống kế toán nội bộ là một bộ phận quan trọng của hệ thống kiểm soát nội bộ. Cụ thể có thể diễn đạt như sau : Hệ thống kế toán là toàn bộ các thủ tục cho phép xử lý các nghiệp vụ, hệ thống có vai trò xác định, thu thập, phân tích, tính toán, phân loại, tổng hợp toàn bộ nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong đơn vị. Bản thân hệ thống kế toán có khả năng tự kiểm soát lấy để loại trừ những sai phạm trong quá trình xử lý của mình. Môi trường kiểm soát như đã trình bày sẽ hỗ trợ rất nhiều cho việc xử lý của hệ thống kế toán.

Song, hệ thống kế toán cũng là một công cụ quản lý của bản thân đơn vị. Nguyên tắc và thủ tục kiểm soát - Các nguyên tắc kiểm soát Có ba nguyên tắc chỉ đạo chung trong việc thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ:  Nguyên tắc phân công phân nhiệm Sinh viên : Ngô Văn Trọng - cq50/22.02 9 Luan van Giáo viên hướng dẫn: Th. Phí Kiều Anh Trong một tổ chức có nhiều người cùng làm thì các công việc trong tổ chức phải được phân công cho tất cả mọi người trong tổ chức, không để một người phải làm quá nhiều việc trong khi đó một số người khác lại không có việc làm. Phân công phân nhiệm rõ ràng được coi là nguyên tắc quan trọng của kiểm soát.

Bởi vì trên cơ sở phân công phân nhiệm, mỗi người trong tổ chức không những hiểu rõ nhiệm vụ, trách nhiệm của nhau để phối hợp cùng nhau và kiểm soát lẫn nhau nhằm đạt mục tiêu chung của tổ chức.  Nguyên tắc bất kiêm nhiệm Nguyên tắc này qui định sự cách ly thích hợp về trách nhiệm trong các nghiệp vụ có liên quan nhằm ngăn ngừa các sai phạm và hành vi lạm dụng quyền hạn. Ví dụ trong tổ chức nhân sự không thể bố trí kiêm nhiệm các nhiệm vụ phê chuẩn và thực hiện, nhiện vụ thực hiện và kiểm soát, nhiệm vụ ghi sổ tài sản và bảo quản tài sản.