Các Yếu Tố Tác Động Đến Rủi Ro Tín Dụng Của Các Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam

Khóa luận phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Mai Hồ Tấn Phúc
• Người hướng dẫn: TS. Đào Lê Kiều Oanh
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Tác Động Đến Rủi Ro Tín Dụng Của Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.5.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 1.5.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
• 1.7. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 1.8. KẾT CẤU CỦA BÀI KHÓA LUẬN
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 2.1. TỔNG QUAN VỀ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 2.1.1. Khái niệm về tín dụng ngân hàng
• 2.1.2. Khái niệm về rủi ro tín dụng
• 2.1.3. Các tiêu chí đo lường rủi ro tín dụng
• 2.1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng
• 2.2. LƯỢC KHẢO CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN
• 2.2.1. Các nghiên cứu trong nước
• 2.2.2. Các nghiên cứu nước ngoài
• 2.2.3. Nhận xét về các nghiên cứu thực nghiệm
• 2.3. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.4. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.5. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT
• 2.6. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.7. ĐO LƯỜNG CÁC BIẾN TRONG MÔ HÌNH
• 2.7.1. Biến phụ thuộc
• 2.7.2. Biến độc lập
• 2.7.3. Giả thuyết nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. THỐNG KÊ MÔ TẢ CÁC BIẾN
• 3.2. PHÂN TÍCH TƯƠNG QUAN GIỮA CÁC BIẾN
• 3.3. KIỂM ĐỊNH ĐA CỘNG TUYẾN
• 3.4. PHÂN TÍCH KẾT QUẢ HỒI QUY
• 3.4.1. Kiểm định mô hình Pooled OLS và FEM
• 3.4.2. Kiểm định mô hình Pooled OLS và REM
• 3.4.3. Kiểm định mô hình FEM và REM
• 3.4.4. Kiểm định khuyết tật mô hình lựa chọn
• 3.4.5. Kiểm định các biến nội sinh
• 3.5. THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.5.1. Kết quả nghiên cứu
• 3.5.2. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 4.1. MỘT SỐ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 4.2. HẠN CHẾ VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• 4.2.1. Các hạn chế trong nghiên cứu
• 4.2.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam

Rủi ro tín dụng là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần (TMCP) tại Việt Nam. Rủi ro này có thể dẫn đến tổn thất lớn cho ngân hàng nếu không được quản lý hiệu quả. Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang phát triển nhanh chóng, việc hiểu rõ về các yếu tố tác động đến rủi ro tín dụng là rất cần thiết. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố nội tại và ngoại tại ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng của các ngân hàng TMCP.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng được định nghĩa là khả năng mất mát do khách hàng không trả nợ đúng hạn. Điều này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình tài chính của ngân hàng. Theo nghiên cứu của Võ Thị Quý và Bùi Ngọc Toản (2014), rủi ro tín dụng là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến hiệu suất kinh doanh của ngân hàng.

1.2. Các yếu tố tác động đến rủi ro tín dụng

Các yếu tố tác động đến rủi ro tín dụng bao gồm tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ vốn tự có, và các yếu tố kinh tế vĩ mô như lạm phát và tăng trưởng kinh tế. Nghiên cứu cho thấy rằng việc quản lý các yếu tố này là rất quan trọng để giảm thiểu rủi ro tín dụng.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý rủi ro tín dụng

Quản lý rủi ro tín dụng là một thách thức lớn đối với các ngân hàng TMCP tại Việt Nam. Sự cạnh tranh gay gắt và thay đổi nhanh chóng của thị trường đã làm cho việc đánh giá và quản lý rủi ro tín dụng trở nên phức tạp hơn. Các ngân hàng cần phải có các chiến lược hiệu quả để đối phó với những thách thức này.

2.1. Thiếu thông tin và dữ liệu về khách hàng

Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu thông tin và dữ liệu về khách hàng. Điều này làm cho việc đánh giá rủi ro tín dụng trở nên khó khăn hơn. Các ngân hàng cần cải thiện hệ thống thông tin để có thể quản lý rủi ro tốt hơn.

2.2. Cạnh tranh từ các tổ chức tài chính khác

Sự cạnh tranh từ các ngân hàng khác và các tổ chức tài chính phi ngân hàng đã làm tăng áp lực lên các ngân hàng TMCP. Điều này yêu cầu các ngân hàng phải cải thiện chất lượng dịch vụ và quản lý rủi ro tín dụng một cách hiệu quả hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu và phân tích rủi ro tín dụng

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng kết hợp với các mô hình hồi quy để phân tích các yếu tố tác động đến rủi ro tín dụng. Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính của 27 ngân hàng TMCP trong giai đoạn từ 2012 đến 2023.

3.1. Dữ liệu nghiên cứu

Dữ liệu nghiên cứu được thu thập từ các báo cáo tài chính đã kiểm toán của 27 ngân hàng TMCP. Dữ liệu này bao gồm các chỉ số tài chính và các yếu tố kinh tế vĩ mô liên quan đến rủi ro tín dụng.

3.2. Phương pháp phân tích hồi quy

Nghiên cứu áp dụng các mô hình hồi quy như Pooled OLS, FEM và REM để phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố tác động và rủi ro tín dụng. Kết quả từ các mô hình này sẽ giúp xác định các yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các yếu tố như tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ vốn tự có, và lạm phát có tác động đáng kể đến rủi ro tín dụng của các ngân hàng TMCP. Những phát hiện này có thể được áp dụng để cải thiện quản lý rủi ro tín dụng trong các ngân hàng.

4.1. Tác động của tỷ lệ nợ xấu

Tỷ lệ nợ xấu là một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng. Nghiên cứu cho thấy rằng việc giảm tỷ lệ nợ xấu có thể giúp cải thiện tình hình tài chính của ngân hàng.

4.2. Khuyến nghị cho các ngân hàng

Các ngân hàng TMCP cần chú trọng đến việc quản lý nợ xấu và tăng cường vốn tự có. Điều này sẽ giúp giảm thiểu rủi ro tín dụng và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu này đã xác định các yếu tố tác động đến rủi ro tín dụng của các ngân hàng TMCP Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cung cấp những khuyến nghị quan trọng cho các ngân hàng và các nhà hoạch định chính sách. Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phát triển các mô hình đánh giá rủi ro tín dụng mới.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các yếu tố như tỷ lệ nợ xấu và lạm phát có tác động lớn đến rủi ro tín dụng. Những phát hiện này cần được xem xét trong bối cảnh thực tiễn của ngành ngân hàng.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc phát triển các mô hình đánh giá rủi ro tín dụng mới, nhằm phản ánh chính xác hơn thực tế hoạt động của hệ thống ngân hàng trong bối cảnh kinh tế thay đổi nhanh chóng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, nhu cầu vốn đầu tư phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp tại Việt Nam ngày càng gia tăng. Hệ thống ngân hàng thương mại đóng vai trò là trung gian tài chính then chốt, hỗ trợ cung ứng và điều tiết nguồn vốn cho nền kinh tế. Trong cơ cấu hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần (TMCP), hoạt động cấp tín dụng luôn chiếm tỷ trọng cao nhất và mang lại nguồn thu nhập chủ yếu. Tuy nhiên, hoạt động này cũng tiềm ẩn rủi ro rất lớn. Rủi ro tín dụng có thể gây thất thoát tài sản, đe dọa sự an toàn thanh khoản, thậm chí dẫn đến nguy cơ phá sản ngân hàng và tạo ra các tác động tiêu cực lan truyền tới toàn bộ hệ thống tài chính.

Giai đoạn từ năm 2012 đến 2023 ghi nhận nhiều biến động phức tạp của nền kinh tế Việt Nam và thế giới: từ giai đoạn tái cơ cấu hệ thống tổ chức tín dụng đầy khó khăn sau khủng hoảng tài chính năm 2012, đến các tác động tiêu cực của đại dịch Covid-19 và căng thẳng địa chính trị quốc tế (xung đột Nga – Ukraine, Israel – Hamas). Bên cạnh đó, các ngân hàng TMCP Việt Nam còn đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt và tình trạng bất cân xứng thông tin khách hàng. Do đó, việc nghiên cứu các yếu tố tác động đến rủi ro tín dụng là đòi hỏi cấp thiết nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho quản trị ngân hàng và điều hành chính sách tiền tệ.

Khóa luận xác định hệ thống mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu cụ thể như sau:

Mục tiêu tổng quát: Phân tích tác động của các yếu tố đến rủi ro tín dụng của các ngân hàng TMCP tại Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm kiểm soát và hạn chế rủi ro tín dụng.

Mục tiêu cụ thể:

1. Xác định các yếu tố tác động đến rủi ro tín dụng của ngân hàng TMCP Việt Nam.
2. Đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tác động đến rủi ro tín dụng của các ngân hàng TMCP Việt Nam.
3. Đưa ra các đề xuất, kiến nghị nhằm kiểm soát rủi ro tín dụng cho các ngân hàng TMCP Việt Nam.

Câu hỏi nghiên cứu:

1. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng của các ngân hàng TMCP Việt Nam?
2. Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tác động đến rủi ro tín dụng của các ngân hàng TMCP Việt Nam như thế nào?
3. Những kiến nghị nào nhằm hạn chế rủi ro tín dụng cho các ngân hàng TMCP Việt Nam?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố tác động đến rủi ro tín dụng của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu thực hiện trên mẫu dữ liệu của 27 ngân hàng TMCP tại Việt Nam (trong tổng số 31 ngân hàng thương mại đang hoạt động, được chọn lọc dựa trên tiêu chí hoạt động ổn định, liên tục và có đầy đủ báo cáo tài chính kiểm toán).
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 12 năm, từ năm 2012 đến năm 2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các khái niệm chuẩn mực về tín dụng và rủi ro tín dụng:

• Tín dụng ngân hàng: Được tiếp cận theo định nghĩa của Bùi Diệu Anh (2010), Jeff Madura (2017) và Frederic S. Mishkin (2010), phản ánh quan hệ chuyển giao tài sản tài chính kèm cam kết hoàn trả gốc và lãi.
• Rủi ro tín dụng: Tiếp cận theo chuẩn mực của Ủy ban Basel (1999), Saunders & Allen (2010) và Ngân hàng Trung ương châu Âu (2011), xác định rủi ro tín dụng là khả năng khách hàng vay hoặc đối tác không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện đúng các nghĩa vụ trả nợ đã cam kết.
• Tiêu chí đo lường và cơ sở pháp lý:
  • Tỷ lệ nợ quá hạn: Tỷ lệ giữa dư nợ quá hạn và tổng dư nợ cho vay, phân loại theo 5 nhóm nợ (Nhóm 1: quá hạn dưới 10 ngày; Nhóm 2: 10–90 ngày; Nhóm 3: 91–180 ngày; Nhóm 4: 181–360 ngày; Nhóm 5: trên 360 ngày).
  • Tỷ lệ nợ xấu (NPL): Đo lường bằng tỷ số giữa tổng nợ nhóm 3, 4, 5 trên tổng dư nợ cho vay theo quy định tại Điều 10 và Điều 11 của Thông tư 11/2021/TT-NHNN ngày 30/07/2021 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
  • Tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tín dụng: Tỷ lệ trích lập cụ thể theo từng nhóm nợ (Nhóm 1: 0%; Nhóm 2: 5%; Nhóm 3: 20%; Nhóm 4: 50%; Nhóm 5: 100%).

Về mặt nhân tố tác động, tác giả phân chia thành: nhân tố nội tại từ khách hàng (năng lực tài chính, mục đích vay), nhân tố nội tại từ ngân hàng (quy trình tín dụng, nhân sự, quy mô, khả năng sinh lời, thanh khoản, an toàn vốn) và nhân tố bên ngoài (tăng trưởng GDP, lạm phát, khung pháp lý, môi trường kinh doanh theo Ghosh, 2012).

Mô hình nghiên cứu thực nghiệm được kế thừa và phát triển từ mô hình của Chaibi và Ftiti (2015):

$$\text{NPL}{i,t} = \beta_0 + \beta_1 \text{SIZE}{i,t} + \beta_2 \text{ROA}{i,t} + \beta_3 \text{LIQ}{i,t} + \beta_4 \text{CGR}{i,t} + \beta_5 \text{CAR}{i,t} + \beta_6 \text{GDP}{i,t} + \beta_7 \text{INF}{i,t} + \varepsilon_{i,t}$$

Ký hiệu	Tên biến	Cách đo lường / Công thức	Kỳ vọng	Nghiên cứu kế thừa
NPL	Tỷ lệ nợ xấu	$\frac{\text{Tổng nợ nhóm 3, 4, 5}}{\text{Tổng dư nợ}} \times 100%$	(Biến phụ thuộc)	Phạm Thế Hiển (2020), Trần Văn Thông (2021)
SIZE	Quy mô ngân hàng	$\log(\text{Tổng tài sản})$	$-$	Trần Văn Thông (2021), Lê Duy Khánh (2023)
ROA	Lợi nhuận trên tài sản	$\frac{\text{Lợi nhuận ròng}}{\text{Tổng tài sản}}$	$-$	Michael và cộng sự (2022)
LIQ	Tỷ số thanh khoản	$\frac{\text{Tài sản lưu động}}{\text{Nợ ngắn hạn}}$	$-$	Gafrej và cộng sự (2022), Siddique và cộng sự (2022)
CGR	Tăng trưởng tín dụng	$\frac{\text{Dư nợ}t - \text{Dư nợ}{t-1}}{\text{Dư nợ}_t}$	$+$	Phạm Thế Hiển (2020), Phạm Mỹ Duyên (2024)
CAR	Tỷ lệ an toàn vốn	$\frac{\text{Vốn tự có}}{\text{Tổng tài sản "Có" rủi ro}}$	$-$	Siddique và cộng sự (2022)
GDP	Tăng trưởng kinh tế	$\frac{\text{GDP}t - \text{GDP}{t-1}}{\text{GDP}_{t-1}}$	$-$	Lê Duy Khánh (2023), Phạm Mỹ Duyên (2024)
INF	Tỷ lệ lạm phát	$\frac{P_t - P_{t-1}}{P_{t-1}}$	$+$	Lê Duy Khánh (2023), Phạm Mỹ Duyên (2024)

Phương pháp và quy trình nghiên cứu: Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính (tổng quan tài liệu, phân tích khung lý thuyết, suy diễn và quy nạp) và phương pháp định lượng hồi quy dữ liệu bảng (Panel Data) trên phần mềm Stata 17.0 qua quy trình 7 bước:

1. Thu thập dữ liệu: Dữ liệu vi mô từ báo cáo tài chính đã kiểm toán của 27 ngân hàng TMCP và dữ liệu vĩ mô từ Tổng cục Thống kê.
2. Thống kê mô tả: Tính toán giá trị trung bình, độ lệch chuẩn, giá trị nhỏ nhất và lớn nhất của các biến.
3. Phân tích ma trận tương quan: Đánh giá mối quan hệ tuyến tính giữa các cặp biến.
4. Ước lượng mô hình: Áp dụng mô hình Pooled OLS, mô hình tác động cố định (FEM) và mô hình tác động ngẫu nhiên (REM).
5. Kiểm định lựa chọn mô hình: Sử dụng F-test (so sánh Pooled OLS và FEM), kiểm định Breusch-Pagan Lagrange Multiplier (so sánh Pooled OLS và REM), kiểm định Hausman (so sánh FEM và REM).
6. Chẩn đoán và xử lý khuyết tật: Kiểm định đa cộng tuyến (hệ số VIF), phương sai sai số thay đổi (Wald test), tự tương quan (Wooldridge test) và nội sinh, sau đó khắc phục bằng phương pháp bình phương nhỏ nhất tổng quát khả thi (FGLS) hoặc S-GMM.
7. Kết luận và đề xuất hàm ý chính sách.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Tổng quan nghiên cứu

Chương này thiết lập khung nghiên cứu tổng thể: làm rõ tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh các bất ổn kinh tế vĩ mô và rủi ro tín dụng tại hệ thống ngân hàng TMCP Việt Nam giai đoạn 2012–2023; xác định rõ 3 mục tiêu cụ thể, 3 câu hỏi nghiên cứu; định hình đối tượng và phạm vi nghiên cứu (27 ngân hàng TMCP); phác thảo phương pháp nghiên cứu hỗn hợp và kết cấu 5 chương của khóa luận.

Chương 2. Cơ sở lý thuyết về rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại và tổng quan các công trình nghiên cứu trước

Chương 2 hệ thống hóa các lý thuyết nền tảng về hoạt động tín dụng, bản chất rủi ro tín dụng, các tiêu chí định lượng rủi ro (tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu NPL theo Thông tư 11/2021/TT-NHNN, mức trích lập dự phòng từ 0% đến 100%). Chương này phân tích các nhân tố bên trong và bên ngoài ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng, đồng thời lược khảo chi tiết các công trình trong nước (Trần Văn Thông, 2021; Phạm Thế Hiển, 2020; Lê Duy Khánh, 2023; Phạm Thanh Bình, 2023; Phạm Mỹ Duyên, 2024) và công trình quốc tế (Siddique và cộng sự, 2022; Gafrej và cộng sự, 2022; Michael và cộng sự, 2022). Trên cơ sở đó, tác giả chỉ ra các phát hiện cốt lõi và xác định khoảng trống nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam.

Chương 3. Mô hình nghiên cứu và dữ liệu nghiên cứu

Chương 3 xây dựng quy trình nghiên cứu thực nghiệm 7 bước, thiết lập mô hình kinh tế lượng dựa trên nghiên cứu của Chaibi và Ftiti (2015) với biến phụ thuộc là NPL và 7 biến độc lập (SIZE, ROA, LIQ, CGR, CAR, GDP, INF). Tác giả định nghĩa chi tiết công thức đo lường từng biến và phát triển 7 giả thuyết nghiên cứu từ H1 đến H7 (kỳ vọng dấu âm cho SIZE, ROA, LIQ, CAR, GDP và dấu dương cho CGR, INF).

Chương 4. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này trình bày toàn bộ kết quả phân tích định lượng thực hiện trên mẫu dữ liệu bảng 324 quan sát (27 ngân hàng TMCP trong 12 năm):

• Thống kê mô tả: Tỷ lệ NPL trung bình đạt 0.0681 (thấp nhất 0.0019 tại Kienlongbank năm 2020); quy mô tài sản (SIZE) trung bình 8.1531, độ lệch chuẩn 0.5015 (thấp nhất 7.1233 tại BaoVietBank năm 2012, cao nhất tại BIDV năm 2023); tỷ suất sinh lời ROA trung bình 0.0169 (thấp nhất -0.0009 tại SHB năm 2013); tốc độ tăng trưởng tín dụng CGR trung bình 0.1005 (thấp nhất 0.0002 tại Techcombank năm 2020); tỷ số thanh khoản LIQ trung bình 0.1926 (thấp nhất 0.0173 tại TPBank năm 2022); hệ số an toàn vốn CAR trung bình 0.1295 (thấp nhất 0.019 tại BaoVietBank năm 2013); tăng trưởng GDP trung bình 0.62075 (thấp nhất 0.026 tại Saigonbank năm 2021); tỷ lệ lạm phát INF trung bình 0.0357 (thấp nhất 0.006 tại MSB năm 2015).
• Ma trận tương quan và kiểm định đa cộng tuyến: Hệ số tương quan giữa các biến độc lập đều có giá trị tuyệt đối nhỏ hơn 0.8 (tương quan thấp nhất ghi nhận giữa CAR và SIZE là -0.4026). Kiểm định VIF cho thấy hệ số phóng đại phương sai cao nhất là 1.25 (biến CAR), thấp nhất là 1.01 (biến GDP), giá trị trung bình dưới 2, khẳng định mô hình hoàn toàn không có hiện tượng đa cộng tuyến.
• Lựa chọn và kiểm định mô hình: Kiểm định F-test cho kết quả $\text{Prob} > F = 0.0000 < 0.05$, bác bỏ giả thuyết $H_0$, chứng minh mô hình tác động cố định (FEM) phù hợp hơn mô hình Pooled OLS. Sau các bước kiểm định khuyết tật, phương pháp FGLS được áp dụng để đảm bảo ước lượng vững và hiệu quả.

Chương 5. Kết luận và khuyến nghị

Chương cuối tổng hợp các phát hiện thực nghiệm, đưa ra các kết luận về chiều hướng tác động của các biến tài chính và kinh tế vĩ mô đến rủi ro tín dụng. Từ đó, chương đề xuất các hàm ý chính sách cho công tác quản trị rủi ro tại các ngân hàng TMCP và cơ quan quản lý nhà nước, đồng thời chỉ ra các hạn chế của đề tài và định hướng nghiên cứu tiếp theo.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

1. Đặc tính mẫu dữ liệu: Dữ liệu nghiên cứu gồm 324 quan sát từ 27 ngân hàng TMCP Việt Nam giai đoạn 2012–2023 phản ánh đầy đủ sự biến động về rủi ro tín dụng và các chỉ số tài chính vi mô, vĩ mô.
2. Kiểm định mô hình:
   • Kiểm định F-test ($\text{Prob} > F = 0.0000$) xác nhận mô hình FEM vượt trội hơn Pooled OLS.
   • Hệ số VIF dao động từ 1.01 đến 1.25 (trung bình dưới 2, thấp hơn rất nhiều so với ngưỡng 10), loại trừ hoàn toàn nguy cơ đa cộng tuyến.
   • Mô hình FGLS được sử dụng để xử lý triệt để các khuyết tật về phương sai sai số thay đổi và tự tương quan.
3. Mối quan hệ giữa các biến số và rủi ro tín dụng:
   • Tác động ngược chiều: Khả năng sinh lời của ngân hàng (ROA) và quy mô ngân hàng (SIZE) có mối quan hệ nghịch chiều với rủi ro tín dụng. Các ngân hàng có quy mô lớn và khả năng sinh lời tốt có xu hướng kiểm soát nợ xấu hiệu quả hơn.
   • Tác động thuận chiều: Tỷ lệ lạm phát (INF), tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tín dụng (LLP/LLPR) và tỷ số thanh khoản (LIQ) có quan hệ cùng chiều với tỷ lệ nợ xấu.
   • Biến không có ý nghĩa thống kê: Biến tăng trưởng kinh tế (GDP) chưa thể hiện mối liên hệ có ý nghĩa thống kê rõ ràng đối với rủi ro tín dụng của hệ thống ngân hàng trong giai đoạn quan sát.

Giải pháp và kiến nghị đề xuất

Dựa trên kết quả thực nghiệm, tác giả đề xuất các giải pháp:

• Đối với các ngân hàng TMCP:
  • Nâng cao năng lực tài chính, củng cố vốn tự có và duy trì hệ số an toàn vốn (CAR) vững chắc nhằm tăng khả năng hấp thụ rủi ro tổn thất tín dụng.
  • Kiểm soát quy mô tín dụng và tốc độ tăng trưởng tín dụng (CGR) ở mức hợp lý, tránh mở rộng tín dụng quá nóng; nâng cao chất lượng quy trình thẩm định tín dụng và giám sát mục đích sử dụng vốn vay của khách hàng.
  • Nâng cao hiệu quả kinh doanh và khả năng sinh lời (ROA) bền vững, tăng cường thu nhập từ hoạt động dịch vụ để bù đắp chi phí rủi ro.
  • Quản trị thanh khoản thận trọng, theo dõi chặt chẽ danh mục nợ và thực hiện trích lập dự phòng rủi ro tín dụng đầy đủ, minh bạch theo phân loại nợ.
• Đối với cơ quan quản lý (Ngân hàng Nhà nước):
  • Tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng rủi ro theo chuẩn mực an toàn.
  • Tăng cường công tác thanh tra, giám sát hệ thống, kết hợp theo dõi sát sao các biến động kinh tế vĩ mô (lạm phát, thị trường bất động sản) để kịp thời điều hành chính sách tiền tệ ổn định.

Đóng góp của đề tài

• Cung cấp bằng chứng thực nghiệm cập nhật và toàn diện về các yếu tố tác động đến rủi ro tín dụng của 27 ngân hàng TMCP Việt Nam xuyên suốt giai đoạn 12 năm (2012–2023), bao quát cả giai đoạn chịu ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19 và biến động kinh tế toàn cầu.
• Hệ thống hóa quy trình kiểm định kinh tế lượng dữ liệu bảng chặt chẽ từ Pooled OLS, FEM, REM đến FGLS, cung cấp cơ sở định lượng tin cậy cho các nhà quản trị rủi ro ngân hàng và cơ quan hoạch định chính sách.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận chỉ ra một số hạn chế và hướng mở rộng:

• Hạn chế:
  • Phạm vi mẫu nghiên cứu mới chỉ tập trung vào 27 ngân hàng thương mại cổ phần do yêu cầu về tính liên tục và sẵn có của dữ liệu tài chính đã kiểm toán; chưa bao quát toàn bộ các tổ chức tài chính phi ngân hàng và các định chế tài chính khác trong hệ thống.
  • Nghiên cứu chủ yếu phân tích mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng với các chỉ tiêu tài chính nội tại và một số biến số vĩ mô cơ bản, chưa đi sâu phân tích toàn diện mối tương tác đan xen giữa rủi ro tín dụng với các loại rủi ro trọng yếu khác như rủi ro thanh khoản, rủi ro hoạt động và rủi ro thị trường.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các loại hình tổ chức tín dụng phi ngân hàng và toàn bộ thị trường tài chính Việt Nam.
  • Điều tra sâu hơn mối quan hệ tương tác đa chiều giữa rủi ro tín dụng và các loại rủi ro khác (rủi ro thanh khoản, rủi ro thị trường).
  • Tích hợp thêm các biến số vĩ mô mở rộng, các yêu cầu quy định mới và nghiên cứu tác động của chúng đối với dự phòng tổn thất cho vay và sự ổn định tài chính tổng thể.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu này là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Tham khảo phương pháp xây dựng mô hình nghiên cứu định lượng, thiết lập giả thuyết nghiên cứu và vận dụng các chuẩn mực pháp lý về phân loại nợ (Thông tư 11/2021/TT-NHNN).
• Người làm nghiên cứu thực nghiệm kinh tế lượng tài chính: Tham khảo quy trình xử lý dữ liệu bảng 7 bước trên phần mềm Stata 17.0, đặc biệt là các bước kiểm định chẩn đoán lựa chọn mô hình (F-test, Breusch-Pagan, Hausman) và phương pháp xử lý khuyết tật bằng mô hình FGLS.
• Chuyên viên quản trị rủi ro và cán bộ tín dụng ngân hàng: Tham khảo các phân tích về sự tác động của quy mô, lợi nhuận và lạm phát đến tỷ lệ nợ xấu để ứng dụng vào công tác thẩm định tín dụng và xây dựng chính sách trích lập dự phòng rủi ro.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Biến phụ thuộc đo lường rủi ro tín dụng trong khóa luận được xác định như thế nào và căn cứ vào văn bản pháp lý nào? Biến phụ thuộc là tỷ lệ nợ xấu ($\text{NPL}$), được tính bằng tỷ số phần trăm giữa tổng nợ xấu (bao gồm nợ nhóm 3 - Dưới tiêu chuẩn, nhóm 4 - Nghi ngờ, và nhóm 5 - Có khả năng mất vốn) trên tổng dư nợ cho vay của ngân hàng. Cách phân loại nợ này căn cứ theo quy định tại Điều 10 và Điều 11 của Thông tư số 11/2021/TT-NHNN ngày 30/07/2021 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

2. Khóa luận sử dụng tập dữ liệu nghiên cứu với quy mô và phạm vi thời gian như thế nào? Nghiên cứu sử dụng tập dữ liệu bảng thứ cấp gồm 324 quan sát, thu thập từ báo cáo tài chính và bảng cân đối kế toán đã kiểm toán của 27 ngân hàng thương mại cổ phần tại Việt Nam trong giai đoạn 12 năm liên tục từ năm 2012 đến năm 2023, kết hợp với dữ liệu kinh tế vĩ mô từ Tổng cục Thống kê.

3. Kết quả kiểm định lựa chọn mô hình giữa Pooled OLS và FEM cho ra kết luận gì? Kiểm định F-test so sánh giữa mô hình Pooled OLS và mô hình tác động cố định (FEM) cho giá trị $\text{Prob} > F = 0.0000$ (nhỏ hơn mức ý nghĩa 5%). Kết quả này bác bỏ giả thuyết $H_0$ (cho rằng Pooled OLS phù hợp hơn) và chấp nhận giả thuyết $H_1$, khẳng định mô hình FEM phù hợp hơn mô hình Pooled OLS trong phân tích dữ liệu nghiên cứu.

4. Mô hình nghiên cứu có gặp hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng giữa các biến độc lập hay không? Mô hình không gặp hiện tượng đa cộng tuyến. Kết quả kiểm tra ma trận tương quan cho thấy tất cả các hệ số tương quan giữa các cặp biến đều có giá trị tuyệt đối nhỏ hơn 0.8 (thấp nhất là cặp CAR và SIZE với hệ số $-0.4026$). Đồng thời, kiểm định hệ số phóng đại phương sai (VIF) cho kết quả VIF cao nhất chỉ là 1.25 (biến CAR), thấp nhất là 1.01 (biến GDP) và giá trị VIF trung bình dưới 2, nhỏ hơn rất nhiều so với ngưỡng cảnh báo 10.

5. Chiều hướng tác động của các yếu tố nội tại và vĩ mô đến tỷ lệ nợ xấu của các NHTMCP được kết luận như thế nào? Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng khả năng sinh lời (ROA) và quy mô ngân hàng (SIZE) có mối quan hệ nghịch chiều với rủi ro tín dụng. Ngược lại, tỷ lệ lạm phát (INF), tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tín dụng (LLP) và tỷ số thanh khoản (LIQ) có quan hệ thuận chiều với rủi ro tín dụng. Riêng biến tốc độ tăng trưởng kinh tế (GDP) không thể hiện mối liên hệ có ý nghĩa thống kê rõ rệt trong giai đoạn nghiên cứu.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Mai Hồ Tấn Phúc đã thực hiện nghiên cứu thực nghiệm toàn diện về các yếu tố tác động đến rủi ro tín dụng tại 27 ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam trong giai đoạn 2012–2023. Bằng phương pháp hồi quy dữ liệu bảng kết hợp các kiểm định chẩn đoán kinh tế lượng chặt chẽ trên Stata 17.0, nghiên cứu đã chứng minh vai trò giảm thiểu rủi ro tín dụng của quy mô tài sản và hiệu quả sinh lời, đồng thời chỉ ra tác động làm gia tăng nợ xấu từ lạm phát, trích lập dự phòng và thanh khoản. Các kết quả đạt được cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn vững chắc giúp các nhà quản trị ngân hàng nâng cao hiệu quả kiểm soát rủi ro tín dụng và hỗ trợ cơ quan quản lý hoàn thiện chính sách giám sát an toàn hệ thống ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 của nghiên cứu đã chứng minh được tính cấp thiết của đề tài thông qua việc tiếp cận góc độ lý thuyết. Tác giả đã xác định mục tiêu nghiên cứu và hình thành 3 câu hỏi nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến Quyết định Thương mại Lợi nhuận-Rủi ro (RRTD) tại các Ngân hàng Thương mại Việt Nam từ 2012 đến 2023. Tác giả cũng đã đề ra các giải pháp nhằm giảm thiểu nguy cơ phát sinh nợ xấu thông qua hoạt động kinh doanh và quản lý trong hệ thống Ngân hàng Thương mại Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu và cấu trúc, bao gồm 5 chương, được phác thảo.

Chương 2 sẽ cung cấp cơ sở lý thuyết về RRTD tại các Ngân hàng Thương mại Việt Nam, xem xét các tài liệu nghiên cứu trong nước và ngoài nước đã được công nhận nhằm xây dựng các giả thuyết nghiên cứu tại chương 3. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRƯỚC 2. TỔNG QUAN VỀ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2. Khái niệm về tín dụng ngân hàng Theo Bùi Diệu Anh (2010), Tín dụng ngân hàng là một giao dịch tài chính giữa hai bên, bao gồm bên cấp tín dụng (ngân hàng hoặc tổ chức tín dụng khác) và bên nhận tín dụng (doanh nghiệp, cá nhân hoặc các chủ thể khác).

Trong giao dịch này, bên cấp tín dụng chuyển giao một tài sản cho bên nhận tín dụng để sử dụng, với điều kiện là bên nhận tín dụng phải hoàn trả cả gốc và lãi. Theo Jeff Madura (2017) , Tín dụng ngân hàng là quá trình đánh giá tín dụng và cung cấp khoản vay kèm lãi suất cho người vay Frederic S. Mishkin (2010) cho rằng Tín dụng ngân hàng là một loại tài sản tài chính do ngân hàng cung cấp, cho phép khách hàng sử dụng vốn để thực hiện các giao dịch tài chính và cam kết trả lại vốn lẫn lãi suất. Theo những định nghĩa, Ta có thể thấy tín dụng ngân hàng có vai trò quan trọng trong nền kinh tế thị trường, giúp đáp ứng nhu cầu vốn của các cá nhân và doanh nghiệp, thúc đẩy kích thích tăng trưởng và phát triển kinh tế, hỗ trợ các doanh nghiệp, cũng như điều tiết nền kinh tế.

Khái niệm về rủi ro tín dụng Theo Basel (1999) “Rùi ro tín dụng là khả năng người đi vay không thực hiện được nghĩa vụ trả nợ theo các cam kết đã thỏa thuận”. Nghiên cứu chỉ ra rằng rủi ro tín dụng phát sinh từ việc người vay hoặc đối tác không thể đáp ứng các nghĩa vụ của mình, là một mối đe dọa lớn đối với các tổ chức tài chính, nhà đầu tư và toàn bộ nền kinh tế. Rủi ro này bao gồm vỡ nợ, phá sản và không thanh toán. Để giảm thiểu rủi ro này, có thể áp dụng các chiến lược khác nhau, bao gồm đánh giá rủi ro tín dụng, giám sát và giảm thiểu rủi ro tín dụng.

Đo lường và quản lý rủi 11 ro tín dụng hiệu quả là rất quan trọng để duy trì ổn định tài chính và ngăn ngừa rủi ro hệ thống (Ngân hàng Trung ương châu Âu, 2011). Saunders & Allen (2010) kết luận rằng Rủi ro tín dụng, khả năng người vay không trả nợ hoặc không đáp ứng nghĩa vụ trả nợ, gây ra mối đe dọa lớn cho người cho vay. Để giảm thiểu rủi ro này, có thể áp dụng các chiến lược quản lý rủi ro tín dụng khác nhau, bao gồm điểm tín dụng, xếp hạng tín dụng và thế chấp. Ngoài ra, rủi ro tín dụng có thể được chuyển giao cho các bên khác thông qua phái sinh tín dụng và các cơ chế chuyển giao rủi ro tín dụng khác.

Quy định rủi ro tín dụng hiệu quả là rất quan trọng để duy trì ổn định tài chính và ngăn ngừa rủi ro hệ thống. Tóm lại rủi ro tín dụng là là khả năng xảy ra tổn thất tài chính khi người vay hoặc đối tác không thực hiện được nghĩa vụ trả nợ hoặc thanh toán theo đúng thời hạn và điều kiện đã thỏa thuận. Rủi ro tín dụng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động kinh doanh của các tổ chức tài chính, ngân hàng và các doanh nghiệp khác. Vì vậy, việc quản lý và kiểm soát rủi ro tín dụng là rất quan trọng để giảm thiểu tổn thất tài chính và đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính.

Các tiêu chí đo lường rủi ro tín dụng Các tiêu chí đo lường rủi ro tín dụng thường được sử dụng trong ngành tài chính và ngân hàng để đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng. Dưới đây là một số tiêu chí phổ biến:  Tỷ lệ nợ quá hạn Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, kết luận rằng tỷ lệ nợ quá hạn là tỷ lệ giữa tổng số nợ quá hạn và tổng số nợ vay của một tổ chức tín dụng. Đây là một chỉ số quan trọng để đánh giá rủi ro tín dụng của tổ chức tín dụng. Nợ quá hạn là các khoản nợ đã vượt quá hạn thanh toán và chưa được trả đầy đủ.

Để đánh giá rủi ro tín dụng, các khoản nợ được phân loại vào các nhóm dựa trên khả năng trả nợ. Theo quy định, nợ được phân loại vào 5 nhóm sau:  Nhóm 1: Nợ quá hạn dưới 10 ngày, có khả năng trả nợ cao.  Nhóm 2: Nợ quá hạn từ 10-90 ngày, có khả năng trả nợ trung bình.  Nhóm 3: Nợ quá hạn từ 91-180 ngày, có khả năng trả nợ thấp.

12  Nhóm 4: Nợ quá hạn từ 181-360 ngày, có khả năng trả nợ rất thấp.  Nhóm 5: Nợ quá hạn trên 360 ngày, có khả năng trả nợ hầu như không có. Công thức tính nợ quá hạn: Dư nợ quá hạn  Tỷ lệ nợ quá hạn = X 100 Tổng dư nợ cho vay  Nợ xấu Nợ xấu là khoản vay không thể trả nợ đúng hạn, nơi người vay không thể trả lãi hoặc gốc vay theo lịch trình. Điều này có thể bao gồm các khoản vay quá hạn, đang trong quá trình tịch thu tài sản hoặc đã được xóa sổ vì không thể thu hồi.

Theo Nguyễn Thị Hoài Phương (2013), nợ xấu là khoản vay khó thu hồi và có thể gây thiệt hại cho ngân hàng. Nợ xấu có thể được phân loại thành hai loại: và nợ nghi ngờ. NPLs là các khoản vay không thể thu hồi và cần được xóa sổ, trong khi nợ nghi ngờ là các khoản vay có thể trở thành NPLs trong tương lai. Nợ xấu thường là nợ thuộc nhóm 3,4,5 (Điều 10 và điều 11 của Thông tư 11/2021/TT-NHNN ngày 30/07/2021).

Khái niệm về nợ xấu rất quan trọng trong lĩnh vực ngân hàng và tài chính vì nó có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận và ổn định của ngân hàng. Nếu không được quản lý đúng cách, nợ xấu có thể dẫn đến thất bại của ngân hàng. Công thức tính nợ xấu: Tổng nợ xấu ( nhóm 3,4,5 )  Tỷ lệ nợ xấu = X 100 Tổng dư nợ cho vay  Dự phòng rủi ro tín dụng Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, dự phòng rủi ro tín dụng là khoản tiền dự kiến có thể mất mát trong hoạt động tín dụng của các tổ chức tài chính. Khoản dự phòng này được thiết lập để trang trải các tổn thất tiềm năng do không trả nợ, không thanh toán hoặc các rủi ro tín dụng khác.

Tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng trên tổng dư nợ cho vay là một chỉ số quan trọng về quản lý rủi ro tín dụng của ngân hàng. Tỷ lệ cao hơn cho thấy một cách tiếp cận thận trọng hơn trong quản lý rủi ro tín dụng. Dự phòng rủi ro tín dụng được tính toán dựa trên các yếu tố như xác suất không trả nợ, tổn thất khi không trả nợ và mức độ rủi ro của danh mục tín dụng. Tại Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về dự phòng rủi ro tín dụng và cung cấp hướng dẫn cho các ngân 13 hàng.

Dự phòng rủi ro tín dụng là một thành phần quan trọng của báo cáo tài chính của ngân hàng, và việc tính toán và quản lý nó là cần thiết để đảm bảo sự ổn định và bền vững của hệ thống ngân hàng. Bảng mức trích lập dự phòng rủi ro tín dụng Nhóm nợ Tỷ lệ trích lập dự phòng Nhóm 1 – Nợ tiêu chuẩn 0% Nhóm 2 – Nợ cần chú ý 5% Nhóm 3 – Nợ dưới tiêu chuẩn 20% Nhóm 4 – Nợ nghi ngờ 50% Nhóm 5 – Nợ có khả năng mất vốn 100% 2. Các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng 2. Các nhân tố bên trong Đối với khách hàng vay Theo Delis và cộng sự (2001), Khả năng tài chính của khách hàng là một yếu tố quan trọng bởi trong việc xác định rủi ro tín dụng.

Nó quyết định khả năng trả nợ của khách hàng và ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng. Khả năng tài chính tốt được thể hiện qua thu nhập ổn định, tỷ lệ nợ trên thu nhập thấp và lịch sử tín dụng tốt. Khả năng tài chính của khách hàng cũng quyết định khả năng quản lý dòng tiền hiệu quả, giúp thực hiện các khoản thanh toán đúng hạn. Lịch sử tín dụng và tỷ lệ nợ trên thu nhập là hai chỉ số quan trọng của khả năng tài chính, ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng.

Theo Trương Đông Lộc và Nguyễn Thị Tuyết (2011), Mục địch sử dụng vốn vay của khách hàng có thể ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng của ngân hàng. Khi vay vốn, có nhiều mục đích khách hàng muốn sử dụng, ví dụ như sử dụng để đầu tư, kinh doanh, tiêu dung, hoặc để trả những khoản nợ cũ. Chính vì vậy, ngân hàng cần đánh giá mục đích sử dụng vốn vay của khách hàng để quyết định cấp tín dụng và quản lý rủi ro tín dụng một cách hiệu quả. 14 Đối với bên cho vay (các ngân hàng TMCP) Theo Trương Đông Lộc và Nguyễn Thị Tuyết (2011), Quy trình cấp tín dụng có thể ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng trên nhiều khía cạnh khác nhau.

Quy trình tín dụng yếu có thể dẫn đến việc phê duyệt các khoản vay mang rủi ro cao, thiếu sót tài liệu và thiếu sót trong việc giám sát và quản lý rủi ro. Do đó, quy trình cấp tín dụng là một phần quan trọng trong việc quản lý rủi ro tín dụng, cần phải có một quy trình tín dụng tốt để giảm thiểu được rủi ro tín dụng. Theo Lê Khương Ninh và Lâm Thị Ngọc Bích (2014), Nhân sự và các bộ phận ngân hàng đóng một vai trò then chốt trong quản lý rủi ro tín dụng.