Các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập ngoài lãi tại các ngân hàng thương mại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập ngoài lãi tại ngân hàng thương mại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về ngành.

• Tác giả: Nguyễn Tấn Thuận
• Người hướng dẫn: PGS. Trương Thị Hồng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Thu Nhập Ngoài Lãi Tại Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Lý do thực hiện đề tài nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu nghiên cứu
• 1.7. Ý nghĩa khoa học của đề tài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THU NHẬP NGOÀI LÃI CỦA NGÂN HÀNG
• 2.1. Giới thiệu chương
• 2.2. Khái niệm về thu nhập ngoài lãi của ngân hàng
• 2.3. Các yếu tố tạo nên thu nhập ngoài lãi của ngân hàng
• 2.3.1. Thu nhập thuần từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng
• 2.4. Lược khảo các nghiên cứu trước đây có liên quan đến thu nhập ngoài lãi của ngân hàng
• 2.5. Tóm tắt chương
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VỀ THU NHẬP NGOÀI LÃI TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.1. Giới thiệu chương
• 3.2. Mức độ tăng trưởng doanh số và thu nhập từ dịch vụ phi tín dụng và hoạt động đầu tư
• 3.3. Hoạt động dịch vụ
• 3.4. Thu nhập từ dịch vụ kinh doanh ngoại hối
• 3.5. Thu nhập từ mua bán chứng khoán kinh doanh
• 3.6. Thu nhập từ mua bán chứng khoán đầu tư
• 3.7. Thu nhập khác
• 3.8. Tóm tắt chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG PHÁP, DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Giới thiệu chương
• 4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 4.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 4.4. Kết quả kiểm định giả thuyết
• 4.5. Kết quả nghiên cứu
• 4.6. Tóm tắt chương
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Khuyến nghị dành cho ngân hàng
• 5.2. Hạn chế của đề tài và gợi ý hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.3. KẾT LUẬN CHUNG
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập ngoài lãi

Thu nhập ngoài lãi là một phần quan trọng trong tổng thu nhập của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập ngoài lãi không chỉ bao gồm các yếu tố nội tại của ngân hàng mà còn liên quan đến môi trường kinh tế, chính sách quản lý và nhu cầu thị trường. Việc hiểu rõ các yếu tố này sẽ giúp các ngân hàng tối ưu hóa nguồn thu từ các dịch vụ phi tín dụng.

1.1. Khái niệm thu nhập ngoài lãi và vai trò của nó

Thu nhập ngoài lãi được định nghĩa là khoản thu nhập từ các hoạt động không liên quan đến cho vay. Nó bao gồm các khoản phí dịch vụ, phí giao dịch và các khoản thu khác. Vai trò của thu nhập ngoài lãi rất quan trọng trong việc giảm thiểu rủi ro và tăng cường tính cạnh tranh cho ngân hàng.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu thu nhập ngoài lãi

Nghiên cứu thu nhập ngoài lãi giúp các ngân hàng hiểu rõ hơn về các nguồn thu khác nhau và từ đó có thể phát triển các sản phẩm dịch vụ phù hợp với nhu cầu của khách hàng. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả kinh doanh mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngân hàng.

II. Các thách thức trong việc tăng thu nhập ngoài lãi của ngân hàng thương mại

Mặc dù thu nhập ngoài lãi có tiềm năng lớn, nhưng các ngân hàng thương mại Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này bao gồm sự cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng khác, sự thay đổi trong nhu cầu của khách hàng và các quy định pháp lý. Việc nhận diện và giải quyết những thách thức này là rất cần thiết để tối ưu hóa thu nhập ngoài lãi.

2.1. Cạnh tranh trong ngành ngân hàng

Cạnh tranh giữa các ngân hàng thương mại ngày càng gia tăng, đặc biệt là trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ phi tín dụng. Các ngân hàng cần phải cải thiện chất lượng dịch vụ và đa dạng hóa sản phẩm để thu hút khách hàng.

2.2. Thay đổi trong nhu cầu của khách hàng

Nhu cầu của khách hàng về các dịch vụ ngân hàng đang thay đổi nhanh chóng. Các ngân hàng cần phải nắm bắt xu hướng này để phát triển các sản phẩm dịch vụ phù hợp, từ đó gia tăng thu nhập ngoài lãi.

III. Phương pháp tối ưu hóa thu nhập ngoài lãi cho ngân hàng thương mại

Để tối ưu hóa thu nhập ngoài lãi, các ngân hàng thương mại cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Những phương pháp này bao gồm việc phát triển dịch vụ mới, cải thiện chất lượng dịch vụ hiện tại và tăng cường quản lý rủi ro. Việc áp dụng các phương pháp này sẽ giúp ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng cường vị thế cạnh tranh.

3.1. Phát triển dịch vụ phi tín dụng mới

Ngân hàng cần nghiên cứu và phát triển các dịch vụ phi tín dụng mới để đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Việc này không chỉ giúp tăng thu nhập mà còn tạo ra sự khác biệt trong cạnh tranh.

3.2. Cải thiện chất lượng dịch vụ hiện tại

Cải thiện chất lượng dịch vụ hiện tại là một yếu tố quan trọng để giữ chân khách hàng. Ngân hàng cần lắng nghe phản hồi từ khách hàng và điều chỉnh dịch vụ cho phù hợp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về thu nhập ngoài lãi

Nghiên cứu về thu nhập ngoài lãi đã chỉ ra rằng các ngân hàng thương mại Việt Nam có thể gia tăng thu nhập từ các dịch vụ phi tín dụng thông qua việc áp dụng các chiến lược phù hợp. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc đa dạng hóa sản phẩm và cải thiện chất lượng dịch vụ là những yếu tố then chốt.

4.1. Kết quả từ các ngân hàng thương mại lớn

Các ngân hàng thương mại lớn tại Việt Nam đã áp dụng thành công các chiến lược đa dạng hóa dịch vụ, từ đó gia tăng thu nhập ngoài lãi. Những ngân hàng này đã chứng minh rằng việc đầu tư vào dịch vụ phi tín dụng là một hướng đi đúng đắn.

4.2. Bài học từ các ngân hàng quốc tế

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các ngân hàng quốc tế đã thành công trong việc tối ưu hóa thu nhập ngoài lãi thông qua việc áp dụng công nghệ và cải tiến quy trình. Các ngân hàng Việt Nam có thể học hỏi từ những kinh nghiệm này.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của thu nhập ngoài lãi

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy rằng thu nhập ngoài lãi có vai trò quan trọng trong hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Triển vọng tương lai cho thu nhập ngoài lãi là rất khả quan nếu các ngân hàng có thể áp dụng các chiến lược phù hợp và nắm bắt xu hướng thị trường.

5.1. Triển vọng phát triển dịch vụ phi tín dụng

Dịch vụ phi tín dụng sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Các ngân hàng cần phải chuẩn bị sẵn sàng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.

5.2. Tăng cường quản lý rủi ro trong hoạt động ngân hàng

Quản lý rủi ro là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của thu nhập ngoài lãi. Các ngân hàng cần phải xây dựng các hệ thống quản lý rủi ro hiệu quả để bảo vệ lợi ích của mình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế và công nghệ ngày càng nhanh, ngành ngân hàng thương mại Việt Nam đang đối mặt với nhu cầu đa dạng hóa nguồn thu nhập, đặc biệt là thu nhập ngoài lãi. Từ năm 2006 đến 2016, thu nhập ngoài lãi tại 15 ngân hàng thương mại lớn ở Việt Nam đã có những biến động đáng chú ý, đóng góp quan trọng vào tổng lợi nhuận trước thuế của các ngân hàng. Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập ngoài lãi, đánh giá mức độ tác động của từng yếu tố và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thu nhập ngoài lãi tại các ngân hàng thương mại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 15 ngân hàng thương mại cổ phần có số liệu đầy đủ trong giai đoạn 2006-2016, với ý nghĩa quan trọng trong việc giúp các ngân hàng nâng cao tính cạnh tranh, giảm thiểu rủi ro và đóng góp vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên ba mô hình nghiên cứu chính về thu nhập ngoài lãi của ngân hàng thương mại. Mô hình của Robert DeYoung và Tara Rice tập trung vào các biến như tỷ lệ thu nhập ngoài lãi, tỷ lệ tiền gửi cốt lõi, tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản, quy mô ngân hàng và các yếu tố thị trường. Mô hình thứ hai, được áp dụng chủ yếu trong nghiên cứu tại Jamaica, bao gồm các biến như chất lượng tài sản, tỷ lệ vốn chủ sở hữu, tỷ lệ chi phí hoạt động, mức độ cạnh tranh thị trường và các chỉ số kinh tế vĩ mô như tăng trưởng GDP và biến động tỷ giá. Mô hình thứ ba nghiên cứu tại khu vực Caribe cũng đề cập đến các yếu tố tương tự nhưng có một số biến không phù hợp với môi trường Việt Nam. Các khái niệm chính bao gồm thu nhập ngoài lãi (Non-Interest Income), thu nhập thuần từ dịch vụ phi tín dụng, hoạt động kinh doanh ngoại hối, mua bán chứng khoán, và các yếu tố ảnh hưởng như năng lực tài chính, công nghệ thông tin, chính sách khách hàng, môi trường pháp lý và cạnh tranh quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo tài chính của 15 ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam trong giai đoạn 2006-2016, cùng với các nguồn dữ liệu từ Bankscope và các công trình nghiên cứu liên quan. Cỡ mẫu gồm 15 ngân hàng lớn, có lịch sử lâu đời và cung cấp đầy đủ số liệu qua các năm. Phương pháp phân tích chính là mô hình hồi quy kinh tế lượng với phần mềm Stata, sử dụng mô hình SUR (Seemingly Unrelated Regression) để kiểm định các giả thuyết về tác động của các biến độc lập đến biến phụ thuộc là tỷ lệ thu nhập ngoài lãi. Quá trình nghiên cứu gồm thu thập dữ liệu, phân tích thống kê mô tả, kiểm định mô hình và đánh giá kết quả nhằm đưa ra các khuyến nghị phù hợp với thực tiễn hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ trọng thu nhập ngoài lãi trong tổng lợi nhuận trước thuế: Thu nhập ngoài lãi chiếm khoảng 11,63% trong tổng lợi nhuận trước thuế của các ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2011-2016, với mức lãi thuần từ hoạt động phi tín dụng tăng từ 7.725 tỷ đồng năm 2011 lên 13.248 tỷ đồng năm 2016, tương đương mức tăng khoảng 71,5%.

2. Tăng trưởng không ổn định của các hoạt động phi lãi: Thu nhập từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng và đầu tư có sự biến động lớn qua các năm, ví dụ như lãi/lỗ từ hoạt động kinh doanh ngoại hối và vàng giảm tới 91,45% trong năm 2012 so với năm trước, trong khi lãi/lỗ từ hoạt động khác tăng 228,32% cùng kỳ.

3. Ảnh hưởng của năng lực tài chính và công nghệ thông tin: Các ngân hàng có năng lực tài chính mạnh và ứng dụng công nghệ hiện đại có xu hướng đạt tỷ lệ thu nhập ngoài lãi cao hơn, nhờ khả năng phát triển đa dạng sản phẩm dịch vụ và nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng.

4. Vai trò của chính sách khách hàng và môi trường pháp lý: Chính sách khách hàng hợp lý, tạo sự tin tưởng và trung thành, cùng với môi trường pháp lý ổn định, đồng bộ giúp các ngân hàng phát triển thu nhập ngoài lãi bền vững hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy thu nhập ngoài lãi đóng vai trò ngày càng quan trọng trong cơ cấu lợi nhuận của các ngân hàng thương mại Việt Nam, góp phần giảm thiểu rủi ro phụ thuộc vào hoạt động tín dụng truyền thống. Sự biến động không ổn định của các hoạt động phi lãi phản ánh tính nhạy cảm với biến động thị trường và yêu cầu quản trị rủi ro chặt chẽ hơn. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, tỷ trọng thu nhập ngoài lãi tại Việt Nam còn thấp hơn so với các ngân hàng lớn ở Mỹ hay các nước phát triển, cho thấy tiềm năng phát triển còn lớn. Việc ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại và chính sách khách hàng linh hoạt được xem là những nhân tố then chốt giúp nâng cao hiệu quả thu nhập ngoài lãi. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cơ cấu thu nhập theo năm và bảng phân tích chi tiết lợi nhuận thuần từng hoạt động kinh doanh, giúp minh họa rõ ràng xu hướng và sự đóng góp của từng hoạt động.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ phi tín dụng: Các ngân hàng cần phát triển thêm các dịch vụ như ngân hàng điện tử, dịch vụ bảo lãnh, thanh toán quốc tế và dịch vụ ngân quỹ nhằm tăng tỷ trọng thu nhập ngoài lãi. Mục tiêu đạt tăng trưởng thu nhập ngoài lãi ít nhất 10% mỗi năm trong vòng 3 năm tới. Chủ thể thực hiện là ban lãnh đạo và phòng phát triển sản phẩm.

2. Đầu tư nâng cao công nghệ thông tin: Tăng cường ứng dụng công nghệ hiện đại trong quản lý và cung cấp dịch vụ, đặc biệt là bảo mật và an toàn thông tin để tạo niềm tin cho khách hàng. Mục tiêu hoàn thiện hệ thống công nghệ trong 18 tháng, do phòng công nghệ thông tin phối hợp với các đối tác công nghệ thực hiện.

3. Xây dựng chính sách khách hàng linh hoạt và cá nhân hóa: Thiết kế các chương trình ưu đãi, chăm sóc khách hàng theo phân khúc nhằm tăng sự trung thành và mở rộng mạng lưới khách hàng sử dụng dịch vụ phi tín dụng. Thực hiện trong 12 tháng, do phòng marketing và chăm sóc khách hàng chủ trì.

4. Tăng cường quản trị rủi ro và đào tạo nguồn nhân lực: Nâng cao năng lực quản trị rủi ro liên quan đến các hoạt động phi tín dụng và đào tạo nhân viên chuyên sâu về nghiệp vụ dịch vụ mới. Mục tiêu hoàn thành chương trình đào tạo trong 6 tháng, do phòng nhân sự và quản lý rủi ro phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập ngoài lãi, từ đó xây dựng chiến lược phát triển dịch vụ hiệu quả, nâng cao lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro.

2. Chuyên gia phân tích tài chính và kinh tế: Cung cấp dữ liệu và mô hình phân tích chi tiết về thu nhập ngoài lãi, hỗ trợ đánh giá hiệu quả hoạt động ngân hàng và dự báo xu hướng phát triển.

3. Sinh viên và nghiên cứu sinh ngành Tài chính – Ngân hàng: Là tài liệu tham khảo khoa học, giúp nắm bắt kiến thức chuyên sâu về thu nhập ngoài lãi và các yếu tố tác động trong môi trường ngân hàng Việt Nam.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Hỗ trợ xây dựng chính sách phát triển ngành ngân hàng, thúc đẩy đa dạng hóa nguồn thu và nâng cao tính ổn định của hệ thống tài chính quốc gia.

Câu hỏi thường gặp

1. Thu nhập ngoài lãi là gì và tại sao nó quan trọng với ngân hàng?
   Thu nhập ngoài lãi là khoản thu từ các hoạt động phi tín dụng như dịch vụ thanh toán, kinh doanh ngoại hối, mua bán chứng khoán và dịch vụ thẻ. Nó giúp ngân hàng đa dạng hóa nguồn thu, giảm rủi ro phụ thuộc vào tín dụng và nâng cao lợi nhuận ổn định.

2. Các yếu tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến thu nhập ngoài lãi tại các ngân hàng Việt Nam?
   Năng lực tài chính, công nghệ thông tin, chính sách khách hàng và môi trường pháp lý là những yếu tố quan trọng nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phát triển và hiệu quả thu nhập ngoài lãi.

3. Tỷ trọng thu nhập ngoài lãi tại các ngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay như thế nào?
   Tỷ trọng này chiếm khoảng 11,63% trong tổng lợi nhuận trước thuế, với xu hướng tăng trưởng nhưng còn thấp so với các ngân hàng lớn ở các nước phát triển.

4. Làm thế nào để ngân hàng nâng cao thu nhập ngoài lãi hiệu quả?
   Ngân hàng cần đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ, đầu tư công nghệ hiện đại, xây dựng chính sách khách hàng linh hoạt và tăng cường quản trị rủi ro cũng như đào tạo nguồn nhân lực chuyên môn cao.

5. Thu nhập ngoài lãi có rủi ro gì không?
   Mặc dù thu nhập ngoài lãi giúp giảm rủi ro tín dụng, nhưng các hoạt động như kinh doanh ngoại hối, dịch vụ thẻ có thể tiềm ẩn rủi ro về thị trường, kỹ thuật và gian lận, đòi hỏi quản lý chặt chẽ và hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả.

Kết luận

• Thu nhập ngoài lãi đóng góp khoảng 11,63% vào tổng lợi nhuận trước thuế của các ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2011-2016, với mức tăng trưởng đáng kể qua các năm.
• Các yếu tố như năng lực tài chính, công nghệ thông tin, chính sách khách hàng và môi trường pháp lý có ảnh hưởng quan trọng đến thu nhập ngoài lãi.
• Thu nhập ngoài lãi giúp đa dạng hóa nguồn thu, giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng cạnh tranh của ngân hàng trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.
• Cần triển khai các giải pháp đa dạng hóa dịch vụ, đầu tư công nghệ, xây dựng chính sách khách hàng và nâng cao quản trị rủi ro để phát triển bền vững thu nhập ngoài lãi.
• Giai đoạn tiếp theo nên tập trung nghiên cứu sâu hơn về tác động của từng loại dịch vụ phi tín dụng và phát triển mô hình dự báo thu nhập ngoài lãi phù hợp với đặc thù thị trường Việt Nam.

Hãy áp dụng những kết quả nghiên cứu này để nâng cao hiệu quả hoạt động và phát triển bền vững cho ngân hàng thương mại của bạn!

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ************ NGUYỄN TẤN THUẬN CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THU NHẬP NGOÀI LÃI TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ************ NGUYỄN TẤN THUẬN CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THU NHẬP NGOÀI LÃI TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TRƯƠNG THỊ HỒNG TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2017 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề tài “Các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập ngoài lãi tại các Ngân hàng thương mại Việt Nam” là công trình nghiên cứu của bản thân tôi. Kết quả nghiên cứu chưa được công bố ở bất kỳ nghiên cứu nào khác. Số liệu và các thông tin trích dẫn trong bài nghiên cứu là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Hồ Chí Minh, tháng 11 năm 2017 Học viên Nguyễn Tấn Thuận LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các bảng Danh mục các hình Danh mục các ký hiệu, từ viết tắt CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU . Lý do thực hiện đề tài nghiên cứu . Mục tiêu nghiên cứu . Câu hỏi nghiên cứu . Đối tượng và phạm vi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Kết cấu nghiên cứu . Ý nghĩa khoa học của đề tài nghiên cứu . 3 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ THU NHẬP NGOÀI LÃI CỦA NGÂN HÀNG . 5 Giới thiệu chương . Khái niệm về thu nhập ngoài lãi của ngân hàng . Các yếu tố tạo nên thu nhập ngoài lãi của ngân hàng . Thu nhập thuần từ hoạt động dịch vụ phi tín dụng . Thu nhập từ hoạt động kinh doanh ngoại hối. Thu nhập từ hoạt động mua bán chứng khoán . Hoạt động góp vốn, liên doanh với các doanh nghiệp, các tổ chức tài chính tín dụng . Vai trò của thu nhập ngoài lãi đối với ngân hàng thương mại . Vai trò của dịch vụ phi tín dụng tại các ngân hàng thương mại . Vai trò phát triển dịch vụ phi tín dụng của ngân hàng thương mại . Các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập ngoài lãi của ngân hàng . Lược khảo các nghiên cứu trước đây có liên quan đến thu nhập ngoài lãi của ngân hàng . 27 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tóm tắt chương . 32 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VỀ THU NHẬP NGOÀI LÃI TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM . 33 Giới thiệu chương . Mức độ tăng trưởng doanh số và thu nhập từ dịch vụ phi tín dụng và hoạt động đầu tư . Hoạt động dịch vụ . Thu nhập từ dịch vụ kinh doanh ngoại hối . Thu nhập từ mua bán chứng khoán kinh doanh . Thu nhập từ mua bán chứng khoán đầu tư . Thu nhập khác . 47 Tóm tắt chương 3 . 47 CHƯƠNG 4: PHƯƠNG PHÁP, DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . 48 Giới thiệu chương . Phương pháp nghiên cứu . Dữ liệu nghiên cứu . Kết quả kiểm định giả thuyết . Kết quả nghiên cứu . 55 Tóm tắt chương . 56 CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ . Khuyến nghị dành cho ngân hàng . Hạn chế của đề tài và gợi ý hướng nghiên cứu tiếp theo . 62 KẾT LUẬN CHUNG. 62 Tài liệu tham khảo Phụ lục LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG BẢNG TÊN BẢNG TRANG 3.1 Kết quả hoạt động kinh doanh các ngân hàng thương mại Việt Nam 33 Tốc độ tăng trưởng của các hoạt động phi lãi tại các NHTM Việt 3.2 34 Nam Chi phí hoạt động của các ngân hàng thương mại Việt Nam khi 3.3 35 phân bổ cho hoạt động tín dụng, phi tín dụng và hoạt động khác Lợi nhuận thuần từng hoạt động kinh doanh tại các NHTM Việt 3.4 35-36 Nam Tỷ trọng lãi thuần từng hoạt động kinh doanh/Tổng lợi nhuận trước 3.6 Cơ cấu thu nhập của các ngân hàng thương mại Việt Nam 37 Lãi thuần từ dịch vụ thanh toán tại các ngân hàng thương mại Việt 3.7 41-42 Nam Lãi thuần từ dịch vụ ngân quỹ tại các ngân hàng thương mại Việt 3.9 Lãi thuần từ dịch vụ kinh doanh ngoại hối giao ngay 43-44 3.10 Lãi thuần từ dịch vụ kinh doanh ngoại hối phái sinh 44 Lãi thuần từ dịch vụ kinh doanh ngoại hối tại các ngân hàng thương 3.11 44-45 mại Việt Nam Lãi thuần từ hoạt động mua bán chứng khoán kinh doanh tại các 3.12 46 NHTM Việt Nam Lãi thuần từ hoạt động mua bán chứng khoán đầu tư tại các NHTM 3.14 Lãi thuần từ dịch vụ khác của các ngân hàng thương mại Việt Nam 47 Kết quả chạy ước lượng SUR, biến phụ thuộc NIIRATIO (phương 4.1 53 trình 1) Kết quả chạy ước lượng SUR, biến phụ thuộc ROA (phương trình 4.2 53 2) Kết quả chạy ước lượng SUR, biến phụ thuộc STDEVROA 4.3 54 (phương trình 3) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC HÌNH HÌNH TÊN HÌNH TRANG 3.1 Cơ cấu thu nhập tại các ngân hàng thương mại Việt Nam 34 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, TỪ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt ATM Automatic Teller Machine Máy rút tiền tự động Chi phí DPRR Chi phí dự phòng rủi ro CORERATIO Core deposit Ratio Tỷ lệ tiền gửi CPHĐ Chi phí hoạt động EXRVOL Exchange Volume Tỷ giá hối đoái Gross Domestic Product Tốc độ tăng trưởng tổng sản GDPgwth Growth phẩm quốc nội Chỉ số đo lường mức độ canh HHI Herfindahl-Hirschman Index tranh thị trường Thu nhập từ góp vốn, mua cổ ICP phần Lãi/lỗ thuần từ hoạt động dịch IDV vụ Lãi/lỗ thuần từ mua bán chứng IĐT khoán đầu tư Lãi/lỗ thuần từ mua bán chứng IKD khoán kinh doanh Ikhac Lãi/lỗ thuần từ hoạt động khác Lãi/lỗ thuần từ hoạt động kinh Ivang doanh ngoại hối và vàng IMF International Monetary Fund Quỹ tiền tệ quốc tế INVESTRATIO Investment Ratio Tỷ lệ thu nhập đầu tư L/C Letter of Credit Thư tín dụng Lợi nhuận trước chi phí dự LN trước CPDPRR phòng rủi ro LNTT Lợi nhuận trước thuế LOANQUALITY Loan Quality Chất lượng cho vay LOANRATIO Loan Ratio Tỷ lệ cho vay trên tổng tài sản NHNN Ngân hàng Nhà nước NHTM Ngân hàng thương mại NIIRATIO Non-Interest Income Ratio Tỷ lệ thu nhập ngoài lãi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] POS Point of Sale Máy chấp nhận thanh toán thẻ ROA Return on Assets Lợi nhuân trên tổng tài sản Seemingly Unrelated SUR Mô hình SUR Regression TCTD Tổ chức tín dụng Tổng thu HĐ Tổng thu hoạt động VN Việt Nam WTO World Trade Organization Tổ chức thương mại thế giới LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU 1. Lý do thực hiện đề tài nghiên cứu Cùng với sự phát triển về mặt vật chất và công nghệ, nhu cầu về các dịch vụ nhằm đáp ứng đòi hỏi ngày càng đa dạng của con người cũng ngày một tăng. Các hoạt động của ngành ngân hàng trên thế giới cũng nằm trong xu hướng trên. Ngày càng nhiều các dịch vụ được triển khai, cùng với đó là thu nhập từ các hoạt động ngoài tín dụng cũng càng chiếm được một tỷ trọng cao hơn trong tổng thu nhập của ngân hàng. Hiện nay với những thách thức về tốc độ tăng trưởng cho vay như hiện tại, nhu cầu về thu nhập ngoài lãi là rõ rệt hơn bao giờ hết (Resurgent Performance, 2015). Vì vậy, rất cần có những nghiên cứu về thu nhập ngoài lãi. Ngành ngân hàng nói chung, và hoạt động của Ngân hàng thương mại (NHTM) nói riêng đóng một vai trò chủ chốt trong việc phát triển kinh tế Việt Nam (VN) trong giai đoạn hiện nay. Mặc dù đã đạt được những thành công nhất định sau gần 10 năm gia nhập WTO, tuy nhiên, nền tài chính VN – đặc biệt khi đối mặt với cuộc khủng hoảng kinh tế - đã bộc lộ nhiều khuyết điểm mà chúng ta cần phải khắc phục nếu muốn cạnh tranh mạnh, sâu, vững vàng hơn nữa. Muốn thực hiện được điều đó, các NHTM VN cần phải phát triển đa dạng hơn nữa các dịch vụ của mình, đặc biệt là các dịch vụ phi tín dụng. Sự đóng góp của dịch vụ phi tín dụng vào tổng thu nhập chung của đã được các ngân hàng trên thế giới chú trọng phát triển từ lâu. Ở Việt Nam, tuy hệ thống sản phẩm dịch vụ ngày càng tăng về chất lượng lẫn số lượng nhưng chưa thể so sánh được với sản phẩm dịch vụ của các nước trong khu vực và các nước phát triển khác. Về tỷ trọng nguồn thu, các dịch vụ của NHTM VN cũng đóng góp ít hơn vào tổng thu nhập khi so với các ngân hàng nước ngoài. Phát triển dịch vụ phi tín dụng mang lại nhiều ý nghĩa về mặt kinh tế xã hội như giúp cho việc thanh toán, thu chi tiền tệ trở nên an toàn, chính xác và nhanh chóng; hạn chế được những hành vi tham nhũng, rửa tiền, buôn bán bất hợp pháp…(Phạm Anh Thủy, 2013). Nhận thức được tầm quan trọng của dịch vụ phi tín dụng mà cụ thể là thu nhập ngoài lãi đối với sự phát triển của hệ thống ngân hàng, đồng thời cũng để phân tán rủi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 ro của ngân hàng khi gặp khủng hoảng; nâng cao được vị thế và khả năng cạnh tranh của nên tài chính – ngân hàng của đất nước, tác giả quyết định chọn đề tài: “Các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập ngoài lãi tại các Ngân hàng thương mại Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu của mình. Mục tiêu nghiên cứu Thứ nhất, xác định các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập ngoài lãi của ngân hàng thương mại. Thứ hai, xác định mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đến thu nhập ngoài lãi tại các NHTM Việt Nam. Thứ ba, đề xuất các khuyến nghị nhằm tăng thu nhập ngoài lãi tại các NHTM Việt Nam. Câu hỏi nghiên cứu - Thu nhập ngoài lãi đóng góp như thế nào vào doanh thu của các NHTM Việt Nam? - Các yếu tố nào tác động đến thu nhập ngoài lãi tại các NHTM Việt Nam và chúng có tác động thế nào? - Việc nâng cao tỷ trọng thu nhập ngoài lãi tại Việt Nam đang có những thuận lợi, cơ hội, khó khăn, thách thức như thế nào? 1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: thu nhập ngoài lãi và các yếu tố tác động đến thu nhập ngoài lãi của các NHTM tại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu: 15 ngân hàng thương mại tại Việt Nam có số liệu về thu nhập ngoài lãi, nguồn dữ liệu từ năm 2006 đến 2016.