Xác định các nhân tố tác động tới hành vi sử dụng thanh toán di động khoảng cách gần (PMP) của khách hàng cá nhân

• Tác giả: Bùi Văn Danh
• Người hướng dẫn: Ts. Lê Thị Thu Hằng
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Quản trị Kinh doanh
• Đề tài: Xác định các nhân tố tác động tới hành vi sử dụng thanh toán di động khoảng cách gần (PMP) của khách hàng cá nhân
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
• 0.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.3. Mục đích nghiên cứu
• 0.4. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.5. Các mô hình nghiên cứu liên quan và đề xuất điểm mới nghiên cứu
• 0.6. Kết cấu bài nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 1.1. Lý thuyết sau khi người dùng đã chấp nhận và mô hình chấp nhận công nghệ (TAM)
• 1.2. Lý thuyết chuyển đổi và di cư và Mô hình Đẩy-kéo-neo
• 1.3. Thanh toán khoảng cách gần (PMP) của Mobile Banking và thanh toán truyền thống
• 1.4. Cơ sở lý thuyết về hành vi thanh toán di động của khách hàng cá nhân
• 1.5. Lịch sử phát triển của Mobile Banking
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Quy trình thực hiện nghiên cứu
• 2.2. Xây dựng giả thuyết và đề xuất mô hình
• 2.3. Thiết kế nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Thống kê mô tả mẫu
• 3.2. Kiểm định độ phù hợp của thang đo
• 3.3. Kết quả mô hình cấu trúc SEM
• 3.4. Khả năng áp dụng và giải pháp thực tiễn của bài nghiên cứu
• 3.5. Hạn chế và hướng nghiên cứu trong tương lai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thanh Toán Di Động PMP Tại Việt Nam

Thị trường thanh toán di động Việt Nam đang chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ, đặc biệt là các hình thức thanh toán không tiếp xúc. Sự trỗi dậy của ví điện tử, QR code và NFC đã thay đổi thói quen thanh toán của người tiêu dùng Việt Nam. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về thanh toán di động khoảng cách gần (PMP), một xu hướng đang định hình lại thị trường thanh toán Việt Nam.

Sự phát triển của các công ty Fintech và sự lan rộng của thương mại điện tử đã tạo ra nhu cầu lớn cho các giải pháp thanh toán trực tuyến và thanh toán di động. Mobile banking đang liên tục được cập nhật các công nghệ thanh toán mới, bổ sung các tính năng để cạnh tranh trực tiếp với các sản phẩm ví điện tử của các công ty Fintech. Theo Vietnam Fintech Club, Việt Nam có khoảng 170 công ty Fintech hoạt động, trong đó hơn 60% tập trung vào lĩnh vực thanh toán và ví điện tử.

Covid-19 đã thúc đẩy sự tăng trưởng vượt bậc của thanh toán di động khoảng cách gần, trong đó QR code trên Mobile banking đang dần thay thế các hình thức thanh toán truyền thống. Theo CafeF, tháng 1/2024 so với cùng kỳ năm 2023, giao dịch thanh toán qua phương thức QR code tăng tới 892,95% về số lượng và 1.062,01% về giá trị.

1.1. Tăng Trưởng Vượt Bậc Của Thanh Toán Di Động Khoảng Cách Gần

Thanh toán di động khoảng cách gần (PMP) đang chứng kiến mức tăng trưởng ấn tượng. QR Code và NFC đang trở thành những lựa chọn phổ biến, đặc biệt sau đại dịch Covid-19. "Trong tháng 1/2024 so với cùng kỳ năm 2023, giao dịch thanh toán qua phương thức QR code tăng tới 892,95% về số lượng và 1.062,01% về giá trị," CafeF ghi nhận. Sự tiện lợi và nhanh chóng là yếu tố then chốt thúc đẩy sự chấp nhận của người tiêu dùng.

1.2. Mobile Banking Cạnh Tranh Với Fintech Trong Thị Trường PMP

Mobile banking không ngừng phát triển để cạnh tranh với các công ty Fintech trong lĩnh vực thanh toán di động. Các ngân hàng đang tích cực triển khai các giải pháp PMP như QR code và NFC để thu hút người tiêu dùng Việt Nam. "Việt Nam có khoảng 170 công ty Fintech hoạt động, trong đó hơn 60% tập trung vào lĩnh vực thanh toán và ví điện tử," Vietnam Fintech Club cho biết. Ngân hàng cần nâng cao trải nghiệm người dùng và an ninh thanh toán để cạnh tranh hiệu quả.

II. Thách Thức Hành Vi GenZ Millennials Với Thanh Toán PMP

Thế hệ GenZ và Millennials là những đối tượng quan trọng trong thị trường thanh toán di động. Tuy nhiên, thói quen thanh toán và mong đợi của họ khác biệt so với các thế hệ trước. Các ngân hàng cần hiểu rõ khuynh hướng hành vi của người tiêu dùng trẻ để phát triển các sản phẩm và dịch vụ PMP phù hợp. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng thế hệ Gen Z và Millennials yêu cầu khắt khe hơn về cá nhân hoá và tối ưu hóa trải nghiệm người dùng. Theo Salesforce (2020), hơn 75% khách hàng mong đợi các công ty cung cấp trải nghiệm cá nhân hóa. Họ mong đợi các sản phẩm và dịch vụ được thiết kế để phù hợp với nhu cầu và sở thích của từng khách hàng cụ thể. Một yếu tố đặc biệt và là lợi thế quan trọng của thanh toán PMP so với thanh toán truyền thống là sự tối ưu và rút ngắn quy trình khi sử dụng sản phẩm dịch vụ.

2.1. Cá Nhân Hóa Trải Nghiệm Thanh Toán Cho GenZ Millennials

GenZ và Millennials mong đợi sự cá nhân hóa trong trải nghiệm thanh toán. Các ngân hàng cần cung cấp các giải pháp PMP linh hoạt và phù hợp với nhu cầu riêng của từng người tiêu dùng. Theo Deloitte (2020), thế hệ Gen Z và Millennials đều ưu tiên các dịch vụ nhanh chóng, hiệu quả và dễ dàng truy cập. Việc thấu hiểu khuynh hướng hành vi của họ là chìa khóa để thành công.

2.2. Ưu Tiên Tốc Độ Tiện Lợi Với Thanh Toán Di Động Không Tiếp Xúc

Tốc độ và độ tiện lợi là yếu tố quan trọng đối với GenZ và Millennials. Thanh toán di động không tiếp xúc mang lại trải nghiệm nhanh chóng và dễ dàng, đáp ứng nhu cầu của họ. "Hơn 60% của những người được khảo sát trong nhóm tuổi này mong đợi các quy trình đơn giản hóa và tối ưu hóa khi tương tác với các dịch vụ ngân hàng và tài chính," Deloitte (2020) cho biết. Ngân hàng cần tối ưu hóa quy trình thanh toán để thu hút người tiêu dùng trẻ.

III. Cách Sử Dụng Mô Hình PPM Để Thúc Đẩy Thanh Toán PMP

Lý thuyết chuyển đổi và di cư cùng mô hình đẩy-kéo-neo (PPM) cung cấp khung lý thuyết để khám phá các yếu tố thúc đẩy người tiêu dùng rời bỏ sản phẩm hoặc dịch vụ hiện tại của họ và chuyển sang sử dụng sản phẩm hoặc dịch vụ mới. Trong ngữ cảnh của PMP, việc áp dụng lý thuyết này giúp phân tích lý do tại sao người tiêu dùng quyết định từ bỏ phương thức thanh toán truyền thống và chuyển sang một lựa chọn hiện đại và tiện lợi hơn.

Mô hình PPM (Push-pull-mooring) thêm vào một tầng phân tích bằng cách xác định ba loại yếu tố quan trọng: yếu tố đẩy, kéo, và neo. Trong mỗi nhóm, có những yếu tố cụ thể có thể ảnh hưởng đến quyết định chuyển đổi. Yếu tố đẩy trong mô hình PPM liên quan đến các điều kiện hoặc tình huống không hài lòng mà đẩy người dùng ra khỏi trạng thái hiện tại của họ.

3.1. Phân Tích Yếu Tố Đẩy Từ Thanh Toán Truyền Thống Sang PMP

Yếu tố đẩy trong mô hình PPM bao gồm sự không hài lòng với các phương thức thanh toán truyền thống như tiền mặt hoặc thẻ. Thời gian giao dịch chậm, chi phí cao và lo ngại về an ninh thanh toán là những yếu tố đẩy khiến người tiêu dùng tìm đến PMP. Việc xác định và giải quyết những hạn chế này là rất quan trọng.

3.2. Yếu Tố Kéo Lợi Ích Và Giá Trị Của Thanh Toán Di Động

Yếu tố kéo đề cập đến những lợi ích mà người dùng nhận thấy từ việc sử dụng PMP. Sự tiện lợi, tốc độ giao dịch nhanh, và khả năng tích hợp với thiết bị di động là những yếu tố kéo quan trọng. Các ngân hàng cần tập trung vào việc truyền tải những lợi ích này để thu hút người tiêu dùng.

IV. Bí Quyết Xây Dựng Mức Độ Tin Cậy Khi Dùng Thanh Toán PMP

Yếu tố "neo" xem xét các ràng buộc hoặc trở ngại mà ngăn chặn sự chuyển đổi. Trong bối cảnh PMP, điều này có thể bao gồm sự thiếu mức độ tin cậy vào công nghệ thanh toán mới, thiếu hỗ trợ kỹ thuật, hoặc thậm chí là mức độ quen thuộc và thoải mái với phương thức thanh toán hiện tại.

Chuẩn mực chủ quan của nhóm "neo" cũng ảnh hưởng đến ý định sử dụng PMP. Nếu bạn bè và người thân sử dụng PMP, ảnh hưởng xã hội sẽ thúc đẩy người dùng mới chấp nhận công nghệ. Theo hiểu biết của tác giả, tại bối cảnh Việt Nam chưa có nghiên cứu nào sử dụng lý thuyết di cư và mô hình đẩy-kéo-neo để nghiên cứu hành vi của tệp khách hàng GenZ và Millennials trong lĩnh vực mobile banking nói chung và PMP nói riêng.

4.1. Vượt Qua Rào Cản Xây Dựng Niềm Tin Với Thanh Toán Di Động

Xây dựng mức độ tin cậy là yếu tố then chốt để thúc đẩy sự chấp nhận công nghệ. Các ngân hàng cần đảm bảo an ninh thanh toán và bảo mật thanh toán, đồng thời cung cấp hỗ trợ kỹ thuật đầy đủ cho người dùng. Giao tiếp minh bạch và rõ ràng về các biện pháp bảo mật cũng rất quan trọng.

4.2. Ảnh Hưởng Xã Hội Chuẩn Mực Chủ Quan Và Ý Định Sử Dụng

Ảnh hưởng xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy ý định sử dụng PMP. Nếu bạn bè và người thân sử dụng PMP, người tiêu dùng có xu hướng chấp nhận công nghệ này. Các ngân hàng có thể tận dụng ảnh hưởng xã hội thông qua các chiến dịch marketing và quảng bá sản phẩm.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Phát Triển Thanh Toán Di Động Tại VN

Nghiên cứu này cung cấp các ứng dụng thực tiễn cho các ngân hàng và nhà cung cấp dịch vụ thanh toán tại Việt Nam. Bằng cách hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng, các ngân hàng có thể phát triển các sản phẩm và dịch vụ PMP phù hợp với nhu cầu của người tiêu dùng Việt Nam. Tóm lại, tác giả đã chỉ ra tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu nhờ phân tích (1) tính thiết yếu và tối quan trọng của sản phẩm Mobile Banking trong cuộc đua chuyển đổi số giữa ngành ngân hàng và các công ty công nghệ (2) sự trái ngược giữa phát triển theo cấp số nhân của sản phẩm thanh toán di động khoảng cách gần và sự sụt giảm nghiêm trọng của các hình thức thanh toán truyền thống (3) việc thay đổi chân dung và hành trình tiêu dùng của tệp khách hàng chiếm lĩnh GenZ và Millennials.

5.1. Xây Dựng Chiến Lược Phát Triển Thanh Toán Di Động Hiệu Quả

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các ngân hàng có thể xây dựng chiến lược phát triển thanh toán di động hiệu quả hơn. Tập trung vào việc cải thiện trải nghiệm người dùng, tăng cường an ninh thanh toán và tận dụng ảnh hưởng xã hội là những yếu tố then chốt.

5.2. Nghiên Cứu Thị Trường Thấu Hiểu Nhu Cầu Của Người Tiêu Dùng

Nghiên cứu thị trường sâu rộng là rất quan trọng để thấu hiểu nhu cầu của người tiêu dùng Việt Nam. Các ngân hàng cần thường xuyên khảo sát và thu thập thông tin phản hồi từ người dùng để cải thiện sản phẩm và dịch vụ PMP. Việc theo dõi xu hướng thanh toán và công nghệ thanh toán mới cũng rất quan trọng.

VI. Tương Lai Của Thanh Toán Di Động Khoảng Cách Gần Tại VN

Thanh toán di động khoảng cách gần (PMP) có tiềm năng lớn để phát triển hơn nữa tại Việt Nam. Sự phát triển của hạ tầng thanh toán, sự gia tăng của thương mại điện tử và sự chấp nhận của người tiêu dùng là những yếu tố thúc đẩy tương lai của thanh toán. Nghiên cứu này đóng góp vào việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng và giúp các ngân hàng và nhà cung cấp dịch vụ thanh toán nắm bắt cơ hội.

6.1. Tiềm Năng Phát Triển Thanh Toán Di Động Trong Tương Lai

Thanh toán di động có tiềm năng to lớn để phát triển hơn nữa. Các yếu tố như tăng cường hạ tầng thanh toán, sự gia tăng của thương mại điện tử, và sự chấp nhận rộng rãi của người tiêu dùng sẽ thúc đẩy sự tăng trưởng này.

6.2. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Thanh Toán PMP

Cần có thêm các nghiên cứu về thanh toán PMP để hiểu rõ hơn về hành vi sử dụng và các yếu tố ảnh hưởng. Nghiên cứu về tác động của chính sách của chính phủ, vai trò của nhà cung cấp dịch vụ, và các mô hình kinh doanh mới trong thanh toán di động là những hướng đi tiềm năng.