Luận văn thạc sĩ về quyền bào chữa của bị cáo dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử hình sự tại Hà Nội

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích thực hiện quyền bào chữa của bị cáo là người dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Lý Thị Thùy Trang
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Văn Độ
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Bảo vệ quyền bào chữa cho bị cáo dưới 18 tuổi trong xét xử hình sự tại Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN QUYỀN BÀO CHỮA CỦA BỊ CÁO LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI TRONG GIAI ĐOẠN XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ
• 1.1. Khái niệm quyền bào chữa và quyền bào chữa của bị cáo là người dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự
• 1.2. Ý nghĩa của việc thực hiện quyền bào chữa của bị cáo là người dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự
• 1.2.1. Ý nghĩa chính trị - xã hội
• 1.2.2. Ý nghĩa pháp lý
• 1.2.3. Ý nghĩa giáo dục, phòng ngừa
• 1.3. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ THỰC HIỆN QUYỀN BÀO CHỮA CỦA BỊ CÁO LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI TRONG GIAI ĐOẠN XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ
• 2.1. Khái quát lịch sử pháp luật tố tụng hình sự về thực hiện quyền bào chữa của bị cáo là người dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự
• 2.1.1. Pháp luật giai đoạn 1945 - 1988
• 2.1.2. Theo Bộ luật tố tụng hình sự 1988
• 2.1.3. Theo Bộ luật tố tụng hình sự 2003
• 2.2. Quy định của BLTTHS 2015 về thực hiện quyền bào chữa của bị cáo là người dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự
• 2.2.1. Quy định về thực hiện quyền tự bào chữa
• 2.2.2. Quy định về thực hiện quyền nhờ người bào chữa
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN VÀ CÁC GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM THỰC HIỆN QUYỀN BÀO CHỮA CỦA BỊ CÁO LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI TRONG GIAI ĐOẠN XÉT XỬ SƠ THẨM VỤ ÁN HÌNH SỰ
• 3.1. Những kết quả đạt được
• 3.2. Những hạn chế, vướng mắc
• 3.3. Nguyên nhân của những hạn chế, vướng mắc
• 3.4. Các giải pháp bảo đảm thực hiện quyền bào chữa của bị cáo dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự
• 3.4.1. Giải pháp hoàn thiện cơ sở pháp lý về thực hiện quyền bào chữa của bị cáo là người dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự
• 3.4.2. Giải pháp tổ chức thực hiện quyền bào chữa của bị cáo là người dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự
• 3.5. Kết luận chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khái niệm quyền bào chữa và quyền bào chữa của bị cáo là người dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự

Quyền bào chữa là một trong những quyền cơ bản của con người trong hệ thống pháp luật Việt Nam, đặc biệt là đối với những người bị cáo dưới 18 tuổi. Theo Hiến pháp năm 2013, người bị bắt, tạm giữ, hoặc bị cáo có quyền tự bào chữa hoặc nhờ luật sư bào chữa. Điều này thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với quyền lợi hợp pháp của trẻ em trong quá trình tố tụng hình sự. Quyền bào chữa không chỉ giới hạn ở việc chứng minh sự vô tội mà còn bao gồm việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị cáo. Đối với những người dưới 18 tuổi, việc thực hiện quyền này càng trở nên quan trọng, bởi họ thường chưa đủ nhận thức và kinh nghiệm để tự bảo vệ mình trong các vụ án hình sự. Điều này đặt ra yêu cầu cao về việc bảo vệ quyền lợi cho nhóm đối tượng này trong quá trình xét xử.

1.1. Ý nghĩa của việc thực hiện quyền bào chữa của bị cáo là người dưới 18 tuổi

Việc thực hiện quyền bào chữa cho bị cáo dưới 18 tuổi có ý nghĩa quan trọng về mặt pháp lý, xã hội và giáo dục. Về mặt pháp lý, quyền bào chữa được quy định rõ ràng trong các văn bản pháp luật, tạo cơ sở cho việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của trẻ em. Về mặt xã hội, việc bảo vệ quyền bào chữa cho trẻ em góp phần xây dựng một xã hội công bằng, nơi mà mọi người đều có quyền được bảo vệ và bào chữa cho mình. Ngoài ra, việc thực hiện quyền bào chữa còn mang tính giáo dục, giúp trẻ em nhận thức rõ hơn về quyền và nghĩa vụ của bản thân trong xã hội, từ đó hình thành ý thức pháp luật và trách nhiệm công dân. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hiện nay, khi mà nhiều trẻ em có thể rơi vào tình trạng vi phạm pháp luật do thiếu hiểu biết hoặc bị tác động từ môi trường xung quanh.

II. Quy định của pháp luật về thực hiện quyền bào chữa của bị cáo là người dưới 18 tuổi

Pháp luật Việt Nam quy định rõ ràng về quyền bào chữa của bị cáo, đặc biệt là đối với những người dưới 18 tuổi. Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, bị cáo dưới 18 tuổi có quyền tự bào chữa hoặc nhờ người khác bào chữa, điều này được ghi nhận tại khoản 1 Điều 422. Quy định này thể hiện sự nhạy bén của pháp luật trong việc bảo vệ quyền lợi cho nhóm đối tượng đặc biệt này. Ngoài ra, các quy định khác cũng nhấn mạnh rằng trong giai đoạn điều tra, truy tố, và xét xử, bị cáo dưới 18 tuổi cần được bảo vệ quyền lợi một cách tối đa. Điều này không chỉ đảm bảo tính công bằng trong quá trình xét xử mà còn thể hiện trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo vệ quyền trẻ em theo các cam kết quốc tế mà Việt Nam đã tham gia.

2.1. Quy định về thực hiện quyền tự bào chữa

Quyền tự bào chữa của bị cáo dưới 18 tuổi được quy định rõ trong Bộ luật Tố tụng hình sự. Điều này có nghĩa là bị cáo có quyền tự mình trình bày sự việc, đưa ra chứng cứ và lý lẽ để bào chữa cho bản thân. Tuy nhiên, do độ tuổi và sự phát triển nhận thức của trẻ em còn hạn chế, việc thực hiện quyền này thường gặp nhiều khó khăn. Do đó, pháp luật cũng cho phép bị cáo dưới 18 tuổi có thể nhờ luật sư hoặc người khác bào chữa. Điều này không chỉ giúp trẻ em có sự hỗ trợ cần thiết trong quá trình tố tụng mà còn đảm bảo rằng quyền lợi của các em được bảo vệ một cách tốt nhất. Việc quy định này cũng thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với việc bảo vệ trẻ em trong hệ thống tư pháp hình sự.

III. Thực tiễn và các giải pháp bảo đảm thực hiện quyền bào chữa của bị cáo dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự

Thực tiễn cho thấy, quyền bào chữa của bị cáo dưới 18 tuổi đã được thực hiện kha khá tốt trong các vụ án hình sự tại Hà Nội. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế và vướng mắc cần được giải quyết. Một trong những vấn đề lớn nhất là nhận thức của các bên liên quan, bao gồm cả cơ quan thực thi pháp luật và chính bản thân bị cáo. Nhiều trường hợp, trẻ em không nhận thức được quyền lợi của mình, dẫn đến việc không yêu cầu bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Để khắc phục tình trạng này, cần có các giải pháp như tăng cường tuyên truyền, giáo dục về quyền bào chữa cho trẻ em, đồng thời nâng cao năng lực cho các luật sư, cán bộ tư pháp trong việc hỗ trợ trẻ em. Ngoài ra, cần xây dựng các quy trình tố tụng phù hợp hơn với đặc điểm tâm lý và nhận thức của trẻ em, nhằm đảm bảo rằng quyền bào chữa của các em được thực hiện một cách hiệu quả và đầy đủ.

3.1. Những kết quả đạt được

Trong những năm qua, việc thực hiện quyền bào chữa cho bị cáo dưới 18 tuổi đã có những kết quả tích cực. Nhiều vụ án đã được xét xử công bằng, với sự tham gia của luật sư bào chữa cho bị cáo, giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho trẻ em. Các cơ quan tư pháp cũng đã có những bước tiến trong việc áp dụng các quy định pháp luật về quyền bào chữa, nhờ đó mà nhiều trẻ em đã được giảm nhẹ hình phạt hoặc được tuyên bố vô tội. Điều này không chỉ thể hiện sự công bằng trong xét xử mà còn góp phần nâng cao niềm tin của xã hội vào hệ thống tư pháp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ 2014 đến 2018, tại thành phố Hà Nội, số vụ án hình sự có bị cáo là người dưới 18 tuổi được xét xử sơ thẩm chiếm một tỷ lệ đáng kể trong tổng số vụ án hình sự. Việc thực hiện quyền bào chữa của bị cáo dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử sơ thẩm là một vấn đề pháp lý và thực tiễn quan trọng, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhóm đối tượng đặc biệt này. Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng thực hiện quyền bào chữa của bị cáo dưới 18 tuổi tại Hà Nội, phân tích các quy định pháp luật hiện hành, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền lợi cho bị cáo trong giai đoạn xét xử sơ thẩm vụ án hình sự.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: (1) làm rõ các vấn đề lý luận về quyền bào chữa của bị cáo dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử sơ thẩm; (2) phân tích, đánh giá các quy định pháp luật về quyền bào chữa đối với nhóm đối tượng này; (3) khảo sát thực tiễn thực hiện quyền bào chữa tại các Tòa án ở Hà Nội; (4) đề xuất các giải pháp hoàn thiện cơ sở pháp lý và tổ chức thực hiện quyền bào chữa. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các vụ án hình sự có bị cáo dưới 18 tuổi được xét xử sơ thẩm tại Hà Nội trong giai đoạn 2014-2018. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần bảo đảm quyền con người, nâng cao chất lượng xét xử, hạn chế oan sai và thúc đẩy công bằng xã hội trong hệ thống tố tụng hình sự.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: (1) Lý thuyết về quyền con người trong tố tụng hình sự, nhấn mạnh quyền bào chữa là một trong những quyền cơ bản của bị cáo nhằm bảo vệ sự công bằng và minh bạch trong xét xử; (2) Mô hình tư pháp thân thiện với trẻ em (Child Friendly Justice), tập trung vào việc điều chỉnh thủ tục tố tụng phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của người dưới 18 tuổi, đảm bảo môi trường xét xử an toàn, tôn trọng nhân phẩm và quyền lợi của trẻ em.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: quyền bào chữa, bị cáo dưới 18 tuổi, giai đoạn xét xử sơ thẩm, người bảo chữa, người đại diện hợp pháp, và nguyên tắc bình đẳng trong tố tụng. Luận văn cũng phân tích các quy định pháp luật quốc tế và trong nước về quyền trẻ em và quyền bào chữa, làm cơ sở lý luận cho việc đánh giá thực tiễn.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, kết hợp phân tích lý luận pháp luật và khảo sát thực tiễn. Nguồn dữ liệu chính bao gồm: văn bản pháp luật (Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, Hiến pháp 2013, Luật Trẻ em 2016), các báo cáo, số liệu thống kê từ Tòa án nhân dân tối cao và các Tòa án tại Hà Nội, cùng các vụ án điển hình trong giai đoạn 2014-2018.

Cỡ mẫu khảo sát gồm khoảng 150 vụ án có bị cáo dưới 18 tuổi được xét xử sơ thẩm tại Hà Nội, được chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ thực hiện quyền bào chữa, đồng thời áp dụng phương pháp phân tích nội dung để đánh giá các văn bản pháp luật và thực tiễn áp dụng. Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 1/2018 đến tháng 12/2019, bao gồm thu thập dữ liệu, phân tích và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ bị cáo dưới 18 tuổi có người bảo chữa tại phiên tòa sơ thẩm đạt khoảng 65%, cho thấy sự quan tâm nhất định đến quyền bào chữa của nhóm đối tượng này. Tuy nhiên, còn khoảng 35% bị cáo chưa được bảo đảm quyền này đầy đủ.

2. Thời gian chuẩn bị xét xử trung bình là 10 ngày trước phiên tòa, phù hợp với quy định pháp luật, tạo điều kiện cho bị cáo và người bảo chữa chuẩn bị tài liệu, chứng cứ. Tuy nhiên, có khoảng 20% trường hợp bị cáo không nhận được quyết định đưa vụ án ra xét xử đúng hạn, ảnh hưởng đến quyền chuẩn bị bào chữa.

3. Người đại diện hợp pháp của bị cáo dưới 18 tuổi tham gia bảo vệ quyền lợi trong khoảng 70% vụ án, thể hiện vai trò quan trọng của người đại diện trong việc hỗ trợ bị cáo thực hiện quyền bào chữa.

4. Việc chỉ định người bảo chữa bắt buộc chiếm khoảng 15% các vụ án, chủ yếu do bị cáo hoặc người đại diện không mời người bảo chữa, thể hiện sự can thiệp của cơ quan tố tụng nhằm bảo vệ quyền lợi cho bị cáo.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của việc chưa bảo đảm đầy đủ quyền bào chữa cho bị cáo dưới 18 tuổi bao gồm: hạn chế về nhận thức pháp luật của bị cáo và người đại diện, thiếu hiểu biết về quyền lợi và thủ tục tố tụng; sự chưa đồng bộ trong phối hợp giữa các cơ quan tố tụng; và một số hạn chế trong quy định pháp luật chưa cụ thể, chưa tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho bị cáo dưới 18 tuổi.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả cho thấy Việt Nam đã có nhiều tiến bộ trong việc bảo vệ quyền bào chữa cho người dưới 18 tuổi, song vẫn còn tồn tại những khó khăn tương tự như các quốc gia đang phát triển khác. Việc thực hiện quyền bào chữa không chỉ góp phần bảo vệ quyền con người mà còn nâng cao chất lượng xét xử, giảm thiểu oan sai và tăng cường niềm tin của nhân dân vào hệ thống tư pháp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ bị cáo dưới 18 tuổi có người bảo chữa theo từng năm, bảng thống kê thời gian nhận quyết định đưa vụ án ra xét xử và biểu đồ tròn phân bố các hình thức bảo chữa (tự bảo chữa, nhờ người khác bảo chữa, chỉ định bảo chữa).

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện cơ sở pháp lý: Cần sửa đổi, bổ sung các quy định trong Bộ luật Tố tụng Hình sự nhằm cụ thể hóa hơn nữa quyền bào chữa của bị cáo dưới 18 tuổi, đặc biệt là quy định về thời gian nhận quyết định đưa vụ án ra xét xử và quyền được hoãn phiên tòa khi chưa chuẩn bị đầy đủ. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Quốc hội, Bộ Tư pháp.

2. Tăng cường đào tạo, tập huấn cho cán bộ tố tụng và người bảo chữa: Nâng cao nhận thức, kỹ năng nghiệp vụ về đặc điểm tâm sinh lý và quyền lợi của bị cáo dưới 18 tuổi, đảm bảo thực hiện quyền bào chữa hiệu quả. Thời gian: liên tục hàng năm; Chủ thể: Tòa án, Viện kiểm sát, Hội Luật gia.

3. Xây dựng hệ thống hỗ trợ pháp lý chuyên biệt cho bị cáo dưới 18 tuổi: Thiết lập các đội ngũ trợ giúp pháp lý, luật sư chuyên trách, tạo môi trường thân thiện, phù hợp với trẻ em trong quá trình tố tụng. Thời gian: 2-3 năm; Chủ thể: Bộ Tư pháp, các tổ chức xã hội.

4. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật: Hướng tới bị cáo, người đại diện hợp pháp và cộng đồng nhằm nâng cao nhận thức về quyền bào chữa và thủ tục tố tụng. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Sở Tư pháp, các cơ quan truyền thông.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Luật sư và người bảo chữa: Nắm bắt các quy định pháp luật và thực tiễn về quyền bào chữa của bị cáo dưới 18 tuổi để nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền lợi cho thân chủ.

2. Cán bộ, thẩm phán, kiểm sát viên: Hiểu rõ hơn về đặc điểm và quyền lợi của bị cáo dưới 18 tuổi, từ đó thực hiện đúng quy định pháp luật, đảm bảo công bằng trong xét xử.

3. Nhà nghiên cứu, giảng viên luật: Cung cấp tài liệu tham khảo toàn diện về quyền bào chữa trong tố tụng hình sự đối với người dưới 18 tuổi, phục vụ nghiên cứu và giảng dạy.

4. Các tổ chức xã hội, trợ giúp pháp lý: Sử dụng luận văn làm cơ sở để xây dựng chương trình hỗ trợ pháp lý, tư vấn và bảo vệ quyền lợi cho trẻ em vi phạm pháp luật.

Câu hỏi thường gặp

1. Quyền bào chữa của bị cáo dưới 18 tuổi được pháp luật Việt Nam quy định như thế nào?
   Pháp luật Việt Nam, đặc biệt là Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, quy định rõ bị cáo dưới 18 tuổi có quyền tự bào chữa hoặc nhờ người khác bào chữa, người đại diện hợp pháp cũng có quyền lựa chọn người bảo chữa cho họ. Đây là quyền cơ bản nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị cáo.

2. Người đại diện hợp pháp có vai trò gì trong việc bảo vệ quyền bào chữa của bị cáo dưới 18 tuổi?
   Người đại diện hợp pháp có thể tự mình bào chữa hoặc lựa chọn người bảo chữa cho bị cáo dưới 18 tuổi, giúp bị cáo hiểu và thực hiện quyền bào chữa hiệu quả hơn, đặc biệt khi bị cáo còn hạn chế về nhận thức và hiểu biết pháp luật.

3. Khi nào cơ quan tố tụng phải chỉ định người bảo chữa cho bị cáo dưới 18 tuổi?
   Khi bị cáo hoặc người đại diện hợp pháp không mời người bảo chữa, hoặc bị cáo có nhược điểm về thể chất, tâm thần không thể tự bảo chữa, cơ quan tố tụng có trách nhiệm chỉ định người bảo chữa nhằm bảo đảm quyền lợi cho bị cáo.

4. Thời gian chuẩn bị xét xử có ảnh hưởng thế nào đến quyền bào chữa của bị cáo dưới 18 tuổi?
   Thời gian chuẩn bị xét xử tối thiểu 10 ngày trước phiên tòa giúp bị cáo và người bảo chữa có đủ thời gian thu thập chứng cứ, tài liệu và chuẩn bị lập luận bào chữa, đảm bảo quyền bào chữa được thực hiện đầy đủ và hiệu quả.

5. Thủ tục tố tụng có được điều chỉnh để phù hợp với đặc điểm của bị cáo dưới 18 tuổi không?
   Có. Luật tố tụng hình sự Việt Nam và các văn bản hướng dẫn đã quy định các thủ tục tố tụng phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của người dưới 18 tuổi, nhằm tạo môi trường xét xử thân thiện, an toàn và tôn trọng quyền lợi của họ.

Kết luận

• Quyền bào chữa của bị cáo dưới 18 tuổi trong giai đoạn xét xử sơ thẩm là quyền cơ bản, được pháp luật Việt Nam và quốc tế bảo vệ nghiêm ngặt.
• Thực tiễn tại Hà Nội cho thấy quyền này đã được thực hiện tương đối tốt, nhưng vẫn còn tồn tại những hạn chế về nhận thức, phối hợp và quy định pháp luật.
• Việc hoàn thiện cơ sở pháp lý, tăng cường đào tạo cán bộ tố tụng và xây dựng hệ thống hỗ trợ pháp lý chuyên biệt là những giải pháp cấp thiết.
• Quyền bào chữa góp phần nâng cao chất lượng xét xử, bảo vệ quyền con người, hạn chế oan sai và tăng cường niềm tin xã hội vào hệ thống tư pháp.
• Luận văn mở ra hướng nghiên cứu tiếp theo về việc áp dụng các giải pháp đề xuất và đánh giá hiệu quả trong thực tiễn tố tụng hình sự đối với người dưới 18 tuổi.

Để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bị cáo dưới 18 tuổi, các cơ quan tố tụng, luật sư và các tổ chức liên quan cần phối hợp chặt chẽ, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện pháp luật và nâng cao nhận thức xã hội về vấn đề này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHUNG VAN DE LÝ LUẬN VE THỰC HIỆN QUYỀN BAO CHUA CUA BỊ CÁO LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUOI TRONG GIAI DOAN XÉT XỬ SƠ THẢM VỤ ÁN HÌNH SỰ 11. Khái niệm quyền bao chữa và quyền bào chữa của bị cáo là người đuổi 18 tuôi trong giai đoạn xét xir sơ thâm vụ án hình sự. Khéi niệm quyển bào chita Quyển con người luôn 1a vẫn để được quan tâm trong mỗi đạo luật của các quốc gia. Tại các quốc gia phát triển quyển con người được chú trọng từ rất sớm, cu thé, Đạo luật của Anh năm 1689 vẻ các quyền va Tuyên ngôn độc.

lập của Mỹ năm 1776 đều khẳng định: “Tất cả mọi người đồu sinh ra có quyên bình đẳng, tao hoá cho họ những quyên không ai có thé xâm phạm được, trong những quyén ấp có quyền được sống quyền được tự do và nuai cầu hạnh phúc". Tại Pháp, trong Ban tuyến ngôn nhân quyên năm 1791 ghỉ nhận quyền con người như sau. "Ngưởi ta sinh ra te do và bình đẳng vẻ quyên lợi và pha luôn luôn được tự do và bình đẳng về quyễn loi” Có thể nói, quyển bao chữa lả một nội dung quan trong gép phin dim bảo quyền con người trong sã hội. Quyển này đã được ghi nhân trong Tuyên.

ngôn về Nhân quyên của Liên hợp quốc: “Moi người, nếu bi cáo buộc về hinh sục đều có quyền được coi là vô tội cho đến khi được ching minh là phạm tội theo pháp luật, tai một phiên tòa xét xử công khái, nơi người đó được đâm bão những điều kiện cân thiết để bào chita cho minh”). Xuất phát từ những, nội dung văn bên quốc tế đã ghi nhân, các quốc gia đã thể hiện sự quan tâm. dén quyền bao chữa của người bị buộc tôi qua việc quy định tương đổi cụ th toàn diên trong pháp luật mỗi nước Người bị buộc tôi được thông bảo vẻ Điều 111 Tuyện ngàn Nhân gavin được Đụihộiđồng Lên kẹp gu: thông qua ngiy 1002/1948 quyển va được tạo điểu kiện dé bảo dam thực hiện các quyển, đặc biệt là quyển bảo chữa, quyển được tự do đưa ra ý kiến dap lại những lời buộc tội minh, không buộc phải nhân mình có tội hoặc phải đưa ra lời khai chống lại minh (Điều 114b, 115, 136, 143 BLTTHS Đức, Điển 63-1 BLTTHS Pháp, Điều 46, 47 BLTTHS Liên bang Nga, Điểu 311 BLTTHS Nhật Ban). Luật TTHS của các nước khác nhau cũng có những quy định khác nhau về chủ thé của quyển bảo chữa.

Theo pháp luật Nhật Bản, quyền bao chữa thuộc vé bi cáo và người bị tinh nghĩ, điều này được quy đính tại Biéu 30 BLTTHS Nhật Bản như sau: “Bi cáo hoặc người bị tình nghỉ có thé lựa chon luật sư bào chữa ‘bat kì lúc nao”, Ở Bungari, quyển bao chữa chỉ thuộc về bi can, bị cáo. Tuy nhiền quyển nay cũng khá hạn chế, béi bị can chỉ cỏ quyên nhờ người bảo chữa trong một số trường hợp cụ thể ma pháp luật quy định (Điểu 73 BLTTHS Bungan). Theo BLTTHS cia chính quyển Sai Gòn trước đây, tại Điều 38 quy định: “Trong giai đoạn diéu tra sơ vẫn nghỉ can bi bat giữ hoặc bi điều tra phải biết ngay là pham tội gi va có quyển nhờ luật sw dự kiển”.^ Nhu vay, có rét nhiễu các hiểu khác nhau vé khái niêm quyển bảo chữa trong TTHS. Trên thực tế, khái niêm nảy cũng được quy định không giống nhau trong BLTTHS mỗi quốc gia.

Ở Việt Nam, bản Hiển pháp đầu tiên đã quy định về quyền tự bao chữa: "Người br cáo được quyển tee bào chia hoặc mượn luật si” Nội dung này tiếp tục được ghi nhận ở các bản Hiển pháp tiếp theo: Hiển pháp năm 1959 quy dink: “Quyén bào chita của người bị cáo được bảo dam” (Điều 101), Hiên pháp năm 1980, Hiển pháp năm 1992 déu tiếp tục khẳng định vé đăm bảo quyển bao chữa Điều 132 Hiến pháp năm. 1992 quy định: “ Quyê: bao chiữa của bị cáo được bảo đâm Bi cáo có thé te bào chữa hoặc nhờ người khác bảo ch cho mình TỔ chức luật sư được TS Hoing Th Sen, VÌ khít im quyin bio đến vi vik bio dim qyÖn bảo dia cũ bi can bicio, Tp ‘i Lnit oe 05 (2000) Điền 7, Hin nhp 1646 thành lập đỗ giúp bị cáo và các đương sue Rade bdo về quyễn và lợi ích hop "pháp cũa mình và góp phần bảo vệ pháp chỗ xã hội chủ nghĩa”. Trong thời gian gin đây, mỡ rông dân chủ, tăng cường pháp chế bao vệ quyền công dân, quyển con người đang trở thành vẫn để cấp bách và là nhiém vụ của toàn sã hội. Hiển pháp năm 2013 ra đời đã kế thừa va phát tnén các ban Hiển pháp trước, quy định rõ hơn về quyền bảo chữa của người bị buộc tôi, cu thé tại khoản 4 Điều 31 Hiển pháp năm 2013 quy đính: "Người bi bắt.

tam giữ: tạm giam, khôi tổ, điều tra, truy tổ, xét xứ có quyén tự bào chika, nhờ luật sư hoặc. người khác bào chữa". Đồng thửi, Hién pháp 2013 cũng mỡ rông đôi tượng được đảm bão quyển bảo chữa. Quyển bảo chữa phát sinh ngay từ khi một người bị bất qua việc họ quyển tư bảo chữa hoặc nhờ luật sw bao chữa Biéu nay được đảm bảo bởi Hiển pháp - dao luật có giá ti pháp ly cao nhất.

Để cụ thể hóa Hiển pháp, BLTTHS đã có những quy định về quyền bảo chữa của người bi buộc tôi, đẳng thời bao đảm quyển bao chữa của người bi buộc tôi được coi là nguyên tắc cơ bản của TTHS. Quyển bảo chữa xuất hiện trong các giai đoạn của TTHS như: khởi tô, điều tra, truy tô, xét xử. Hiện nay, có nhiều, cách hiểu không thống nhất về khái niệm quyên bảo chữa trong TTHS. Quan điểm thứ nhất: “Quyển bảo chữa là tổng hợp những hanh vi tố tụng liên quan đến bác bé va xac định bi can không có tội hoặc lêm giảm nhẹ ‘rach nhiệm hình sự của bị can” Quan điểm thứ hai, quyền bảo chữa được hiểu rộng hơn: “Nó không chi 1 hoạt đồng nhằm bác bé sự buộc tôi hay làm giảm trách nhiệm của bị can ‘ma con bao gồm việc bảo dim các quyền va lợi ích hợp pháp của bi can kể cả khi những quyền loi đó không trực tiếp liên quan đến việc lam giảm nhe trách.

ˆ âu Báo uo bào ciấacũzngu Bị bud ttời âu Phan Hằng Hi, KS Công min dân, HỆ Nội, aes), 10 nhiệm hình sự cũa bi can” 5 Co thé thay, hai quan điểm trên cho rằng quyên bảo chữa chỉ thuộc về ‘bi can Đây lả cách hiểu chưa thật day đủ về khái niệm quyền bảo chữa. Bởi 1é, một người có tư cách bị can chỉ tir khi có quyết định khởi tổ bị can đền khi Toa án ra quyết định đưa vụ án ra xét xử. Kể từ thời điểm có quyết định đưa. ‘vu án ra xét xử, họ tham gia tô tụng với tư cách bị cáo.

Như vậy, nếu hiểu. theo hai quan điểm trên thì từ khi Tòa án có quyết định đưa vụ án ra xét sử, người bị buộc tội tham gia tổ tụng với tư cách bi cáo, ho sẽ không còn quyển. Thực tiễn xét xử cho thấy, quyền bảo chữa ở giai đoạn nay mới được thể hiện một cách rõ nét nhất, bởi ho được bình đẳng, công khai đưa ra những chứng cử, lý lẽ, được tham gia tranh luân tại phiên tòa. để chứng minh và bác bé sự buộc tôi đổi với mình.

Ngodi ra, ở nước ta, quyền bao chữa của bi cáo luôn được ghi nhận trong các các bản Hiến pháp từ trước đến Do đó, hai quan điểm trên cho rang chỉ bi can mới la chủ thể của quyển bảo chữa. Ja trải với Hiển pháp cũng như các văn kiện quốc tế ma Việt Nam là thánh. viên quy định, cho phép bị can, bi cao sử dung '°uộc tôi hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự” © Có thể thay ở quan điểm nay, phạm vi chủ thể của quyển bảo chữa chỉ gồm bi can, bi cáo là chưa day di. Thực tế, người bi buộc tội bao gồm: người bi bắt, người bị tạm giữ, bi can, bị cáo déu có quyền bảo chữa.

Quan điểm thứ tư. “Quyển bảo chữa 1a tổng thể các quyền ma pháp luật quy định nhằm chồng lại sự buộc tội hoặc lam giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. “Dai bo gọt bào ite cians Sĩ ốc tốt ca Pon Hằng HO Công nnn dân, Bì Nội, (Q999,m18 * Hoag Thị Sen C003), Tục adn nh bảo cia cia cam bị cáo wong 8 ng lò Tuân tn tấn Tiậthọc,Đạ học Lait Hi Nộu,B1, " Noi cụ thể hơn thi quyên bảo chữa giúp cho người bi buộc tội đưa ra những lý luân, chứng cứ cần thiết liên quan đến viếc bị buôc tội của mình, để nghị cơ quan tién THTT căn cứ vào quy định pháp luật, xem sét sự vô tôi hoặc việc giảm nhe trách nhiệm hình sự đối với ho”. Tác giã đồng tinh với quan điểm nay, béi có thé thay quyền bao chữa lä quyền tổ tụng zuất hiện trên cơ sở thực hiện chức năng cơ bản của TTHS, chi thuộc về người bi buộc tôi.

Nhìn chung, vẻ cơ ban hoạt động TTHS bao gồm các hoạt đông nhằm thực hiện các chức năng chính của TTHS: chức năng buộc tội, chức năng bảo chữa va chức năng xét xử. Ba chức năng nay có mỗi quan hệ gắn bó không thể tách rời, trong đó su đổi trong giữa chức năng buộc tôi và chức năng bảo chữa chính là yếu tổ quan trong để hạn chế oan sai, giúp giải quyết đúng đắn vụ án hình sự, dam bão hoạt đồng tổ tung khách quan, dân chữ. Từ những phân tích trên, có thé đưa ra khái tiệm về quyển bảo chữa. Quyển bào chữa là tổng hop tat cả các quyền của người bi buộc tôi do pháp luật quy đinh nhằm chứng minh sự vô tôi hoặc làm giảm nhe trách nhiệm hình sự.

bảo vệ quyén, lợi ich hop pháp của người bị buộc tội trước cơ quan THTT thông qua việc sit diag các lý lẽ. chứng cứ tải liệu 1. Khái niệm Bị cáo đưới 18 tdi Một trong những hoạt đồng ma các quốc gia trên toàn thể giới đang nỗ ực thực hiện la tim moi cách bao dém hệ thống pháp luật liên quan đến người đưới 18 tuổi phạm tôi tuân thủ theo đúng luật quốc tế vé quyển con người. Kể từ năm 1989 đến nay, với sư phát triển va hội nhập toán cầu manh mế, những nguyên tắc quốc tế ngảy căng được nhiễu nước trên thé giới đưa vao luật pháp cũng như các chính sách quốc gia mình.