Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Xây dựng đảng cầm quyền trong sạch, vững mạnh là vấn đề chính trị trọng đại không chỉ riêng đối với Trung Quốc mà còn đối với tất cả các nước trên thế giới, đặc biệt đối với một số nước XHCN có ĐCS cầm quyền. ĐCS Trung Quốc với mục tiêu thực hiện Trung Quốc hoá Chủ nghĩa Mác, đã không ngừng nghiên cứu, vận dụng sáng tạo làm phong phú thêm lý luận xây dựng đảng theo Chủ nghĩa Mác - Lênin. Trong bối cảnh CNXH đặc sắc Trung Quốc bước vào thời đại mới, đối mặt với không ít khó khăn, thách thức, ĐCS Trung Quốc do Tổng Bí thư Tập Cận Bình làm hạt nhân đã có những cố gắng nhất định thúc đẩy đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác xây dựng đảng trên mọi phương diện. Từ sau Đại hội XVIII, vấn đề xây dựng đảng của ĐCS Trung Quốc đã được các giới chính trị, truyền thông, học thuật, v.v… ở Trung Quốc và cả trên thế giới quan tâm, nghiên cứu ngày càng nhiều hơn.1 Khái lược về tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Nghiên cứu về vấn đề xây dựng ĐCS Trung Quốc có phạm vi rất rộng, nhiều nội dung liên quan bao gồm cả về lý luận, thực tiễn xây dựng đảng của ĐCS Trung Quốc.
Có thể kể đến các phương diện cụ thể như: phương thức cầm quyền, xây dựng đảng về chính trị, tư tưởng, tác phong, tổ chức, xây dựng dân chủ trong đảng, đấu tranh phòng chống tham nhũng, v. Đối với vấn đề nghiên cứu của luận án này, có thể khái quát giới hạn những nội dung liên quan như sau: 1.1 Các nghiên cứu liên quan về lý luận xây dựng đảng của ĐCS Trung Quốc Lý luận về xây dựng ĐCS, không phải là vấn đề mới, mà còn là nội dung được nghiên cứu rất nhiều ở các nước có ĐCS cầm quyền. Việc vận dụng sáng tạo và phát triển lý luận xây dựng đảng theo Chủ nghĩa Mác không chỉ là một trong những thành quả quan trọng trong quá trình thực hiện Trung Quốc hoá Chủ nghĩa Mác của ĐCS Trung Quốc mà còn cho thấy lý luận về xây dựng đảng của Chủ nghĩa Mác là trụ cột quan trọng trong hệ thống lý luận xây dựng đảng của ĐCS Trung Quốc. Như chúng ta đã biết, ĐCS Trung Quốc lấy Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Mao Trạch Đông, lý luận Đặng Tiểu Bình, tư tưởng quan trọng ―Ba đại diện‖ của Giang Trạch Dân, quan điểm phát triển khoa học của Hồ Cầm Đào và đến Đại hội XIX ĐCS 7 luan an Trung Quốc có thêm tư tưởng CNXH đặc sắc Trung Quốc thời đại mới của Tập Cận Bình là nền tảng tư tưởng, là kim chỉ nam cho hành động của ĐCS Trung Quốc [181, tr.
Vì vậy, nghiên cứu lý luận về xây dựng ĐCS Trung Quốc không thể không nghiên cứu lý luận về xây dựng đảng của C.Lênin và tư tưởng, quan điểm của các thế hệ lãnh đạo ĐCS Trung Quốc từ trước tới nay. Tại Việt Nam, Cuốn ―Giáo trình cao cấp lý luận chính trị‖ của Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (Bùi Thị Ngọc Lan, Đỗ Thị Thạch, 2018) cho thấy, V.Lênin đã kế thừa và phát triển sáng tạo tư tưởng của C.Ăngghen về đảng của giai cấp công nhân trong điều kiện mới vào cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, để từ đó, Chủ nghĩa Mác trở thành nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hoạt động của Đảng Cộng sản sau này.Lênin chỉ r , trong quá trình phấn đấu để đạt được mục đích cao nhất, giai cấp công nhân và Đảng Cộng sản phải hoàn thành các mục đích, nhiệm vụ cho từng giai đoạn của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa Cộng sản, trong đó đều đề cao vai trò của việc mang lại phúc lợi, ấm no, hạnh phúc cho người lao động. Và để làm được điều này, Người cho rằng, trước hết không vũ khí nào tốt hơn là sự tổ chức, và Đảng phải được tổ chức theo nguyên tắc tập trung dân chủ. Bên cạnh việc nhận định vấn đề then chốt trong xây dựng đảng trong sạch, vững mạnh là đảng phải gắn bó chặt chẽ với quần chúng, kiên quyết đấu tranh ngăn ngừa và khắc phục bệnh quan liêu, kiêu ngạo cộng sản, tham nhũng, hối lộ, xa hoa, lãng phí, xa rời quần chúng, Người còn nhấn mạnh đảng là một khối đoàn kết thống nhất về chính trị, tư tưởng và tổ chức, là đảng tập hợp những công nhân ưu tú nhất, có kỷ luật nghiêm minh, tự phê bình và phê bình là qui luật phát triển của đảng, v.
Vì thế, tư tưởng xây dựng đảng của V.Lênin không chỉ là sự kết tinh kinh nghiệm về xây dựng đảng cầm quyền của ĐCS Liên Xô, mà còn trở thành nền tảng lý luận để nâng cao năng lực xây dựng và hoàn thiện chính mình của các nước có ĐCS cầm quyền khác trên thế giới [25, tr. Cuốn giáo trình Cao cấp lý luận chính trị - Xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam (Nguyễn Văn Giang chủ biên, 2018) [18] không chỉ đã cung cấp kiến thức nền tảng về xây dựng đảng thông qua nghiên cứu khoa học lý luận về xây dựng đảng dựa trên Học thuyết Mác - Lênin, cuốn sách còn bổ sung những vấn đề lý luận và thực tiễn mới trước 8 luan an tình hình mới của thế giới, của khu vực và đất nước. Ngoài ra, còn có rất nhiều các nghiên cứu về quan điểm, tư tưởng xây dựng đảng của Mác - Lênin của các học giả Việt Nam. Cụ thể như: cuốn Giới thiệu tác phẩm của C.
Lênin, Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước (Ngô Đức Tính chủ biên, 1999) [56] và cuốn Tư tưởng chính trị của C. Lênin, Hồ Chí Minh (Lê Minh Quân, 2018) [46] đã khái quát tư tưởng chính trị của C. Lênin, Hồ Chí Minh và tư tưởng của các ông về dân chủ và chống quan liêu, tham nhũng. Qua đó, chúng ta thấy được việc học tập và quán triệt vận dụng sáng tạo lý luận Mác - Lênin trong công tác xây dựng đảng là hết sức cần thiết.
Trong điều kiện Đảng Cộng sản đã nắm quyền lãnh đạo đất nước, đặc biệt, khi các nhân tố từ môi trường bên trong và bên ngoài tác động đan xen và không ngừng biến đổi luôn đặt ra những yêu cầu mới cao hơn đối với sự lãnh đạo và cầm quyền của ĐCS. Vấn đề cấp thiết là cần phải tăng cường xây dựng và chỉnh đốn đảng, ngăn chặn nguy cơ hiện hữu đe dọa sự tồn vong của đảng và đất nước, không để kẻ thù lợi dụng hòng xóa bỏ mọi thành quả của cách mạng. Ở Trung Quốc, rất nhiều các học giả xuất phát từ góc độ Trung Quốc hoá lý luận Chủ nghĩa Mác để nghiên cứu về xây dựng đảng. Cuốn ―Nghiên cứu Trung Quốc hoá Chủ nghĩa Mác lý luận về xây dựng đảng‖ (Trương Thế Phi, 2013) [36] đã trình bày cơ bản tiến trình Trung Quốc hoá về lý luận xây dựng đảng của Chủ nghĩa Mác của ĐCS Trung Quốc, chỉ ra những kinh nghiệm, thành quả cơ bản trong tư tưởng xây dựng đảng của Mao Trạch Đông và trong hệ thống lý luận CNXH đặc sắc Trung Quốc từ các thế hệ lãnh đạo ĐCS Trung Quốc gồm Đặng Tiểu Bình, Giang Trạch Dân đến Hồ Cẩm Đào và Tập Cận Bình, cho thấy r được mục tiêu xây dựng đảng trong thời kỳ mới là cần phải toàn diện thúc đẩy xây dựng đảng về tư tưởng, tổ chức, tác phong, chế độ và phòng chống tham nhũng, không ngừng nâng cao năng lực cầm quyền của đảng.
Cuốn ―Phát triển mới của Trung Quốc đương đại về lý luận xây dựng đảng của Chủ nghĩa Mác‖ (Vu Mỹ Hoa và Vu Hồng, 2013) [119] đã dựa trên lý luận về xây dựng đảng theo Chủ nghĩa Mác, chỉ ra được những sáng tạo về lý luận và kinh nghiệm xây dựng đảng chủ yếu từ Đại hội XVI đến Đại hội XVIII ĐCS Trung Quốc đó là: vũ trang lý luận tiên tiến cho toàn đảng, 9 luan an thúc đẩy xây dựng mô hình học tập ở TCCSĐ, phát triển dân chủ trong đảng trên nguyên tắc tập trung dân chủ và thúc đẩy giám sát trong đảng, xây dựng đội ngũ cán bộ đảng viên gắn với xây dựng đội ngũ nhân tài, thúc đẩy xây dựng đảng phong liêm khiết, phòng chống tham nhũng. Trong bài viết:―Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản với quản lý đảng nghiêm minh toàn diện‖ (Trương Thế Phi, Vương Lập Vĩ, 2018) [137] đã cho rằng, những trình bày trong ―Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản‖ về tính giai cấp và tính tiên tiến của đảng giai cấp vô sản đã trở thành lý luận mang tính nền tảng để ĐCS Trung Quốc kiên trì tính giai cấp, duy trì tính tiên tiến của đảng. Nó có ý nghĩa trọng đại đối với việc thúc đẩy chiến lược quản lý đảng nghiêm minh toàn diện của Trung Quốc hiện nay. Bài viết: ―Những đóng góp về lý luận và thực tiễn của việc Trung Quốc hoá Chủ nghĩa Mác về xây dựng đảng‖ (Tề Vệ Bình, 2017) [102] đã cho rằng, lý luận của Chủ nghĩa Mác về xây dựng đảng là nguồn gốc lý luận xây dựng ĐCS của Trung Quốc.
Tuy rằng, ở mỗi giai đoạn khác nhau, bối cảnh và các nhiệm vụ lịch sử tạo thành các giai đoạn phát triển xây dựng đảng khác nhau. Nhưng nhìn chung, sự phát triển trong lĩnh vực xây dựng đảng của ĐCS Trung Quốc đã thể hiện logic về sự thống nhất giữa kế thừa và đổi mới, góp phần làm cho hệ tư tưởng xây dựng đảng Marxist đã không ngừng được sáng tạo phù hợp với tình hình thực tiễn của Trung Quốc. Ngoài ra, có một số bài viết nghiên cứu về tư tưởng xây dựng đảng của V.Lênin cho rằng những giá trị của tư tưởng đó có giá trị gợi mở trong xây dựng ĐCS Trung Quốc hiện nay trong các phương diện về xây dựng chính trị, tư tưởng, tác phong, tổ chức như: ―Nghiên cứu tưởng xây dựng đảng của Lênin và giá trị đương đại của nó‖ (Hàn Âu Lâm, 2017) [77], và ―Những gợi mở đối với xây dựng đảng về chính trị trong tư tưởng xây dựng đảng của Lênin‖ (Điền Lê, 2019) [111] cho thấy, Tập Cận Bình đã tiếp tục kế thừa tư tưởng xây dựng đảng của Lênin, chú trọng giữ gìn kỷ luật nghiêm minh, thông qua việc hoàn thiện chế độ pháp qui trong đảng, nắm bắt thiểu số then chốt, tăng cường giám sát việc chấp hành và truy cứu trách nhiệm trong công tác quản lý đảng. Ngoài những nghiên cứu về lý luận xây dựng đảng của Chủ nghĩa Mác - Lênin, các nghiên cứu về tư tưởng xây dựng ĐCS Trung Quốc của các thế hệ lãnh đạo ĐCS Trung Quốc cũng rất phong phú.