CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Khái niệm trải nghiệm người bệnh Hiện nay, trên thế giới thuật ngữ “trải nghiệm người bệnh” có rất nhiều định nghĩa khác nhau. Khái niệm TNNB theo Bleich S, Ozaltin E, Murray C (2009) dựa trên nhận xét xung quanh về sự đáp ứng của hệ thống chăm sóc sức khỏe, đặc biệt đề cập đến việc cung cấp dịch vụ y tế và môi trường, trong đó mọi người được điều trị khi có nhu cầu chăm sóc sức khỏe. TNNB cũng như sự đáp ứng được tìm thấy trong các khía cạnh bao gồm: Sự tự chủ, quyền lựa chọn, giao tiếp ứng xử, bảo mật thông tin, đạo đức nghề nghiệp, liên hệ NVYT khi cần thiết và chất lượng của các tiện ích(12).
và cộng sự, TNNB là những quan sát trực tiếp từ cá nhân của người bệnh về dịch vụ chăm sóc sức khỏe bao gồm: sự sạch sẽ, thông tin về nơi cần đến, lịch hẹn thuận tiện và đúng giờ, quyền lựa chọn bệnh viện/bác sĩ, nhân viên tiếp đón niềm nở, bác sĩ tận tình, có kinh nghiệm, giải thích rõ ràng dễ hiểu, được tham gia vào việc điều trị, điều trị giảm nhẹ, hồi phục tình trạng sức khỏe, được tôn trọng và cư xử đúng mực, được tư vấn, giải đáp thắc mắc về tình trạng sức khỏe, thông tin về nguyên nhân gây bệnh, phương pháp điều trị, nguy cơ, rủi ro(13). Khung trải nghiệm người bệnh Warwick đã xác định 7 chủ đề quan trọng nhằm đem lại cho người bệnh những trải nghiệm có chất lượng cao, cụ thể: người bệnh là người tham gia tích cực, khả năng đáp ứng của các dịch vụ, phương pháp tiếp cận cá nhân hóa, trải nghiệm sống, tính liên tục của chăm sóc và các mối quan hệ, giao tiếp, thông tin và hỗ trợ(14). Theo cách nhìn tổng quan, chúng ta có thể coi trải nghiệm của người bệnh là sự làm giảm bệnh tật và lo lắng trong toàn bộ quá trình chăm sóc liên tục, từ lần tiếp xúc đầu tiên cho đến khi xuất viện(15). Định nghĩa trải nghiệm người bệnh dựa trên sự kết hợp của các hoạt động trong văn hóa lấy người bệnh làm trung tâm bao gồm dịch vụ chăm sóc có năng lực, chất lượng cao, đáp ứng được nhu cầu chăm sóc của mọi cá nhân, phản ứng kịp thời, phối hợp chăm sóc và đáng tin cậy.
Trải nghiệm của người bệnh được hình thành bởi những sự kiện xảy ra tại những thời điểm tiếp xúc giữa người bệnh, cơ sở y tế và ` 5 người cung cấp dịch vụ y tế(16). Trải nghiệm nói về sự tham gia của người bệnh: “Chăm sóc sức khỏe là cam kết đem lại sức khỏe tốt hơn cho mọi người. Đó là định nghĩa tốt nhất cho trải nghiệm người bệnh”(17). Nói tóm lại, định nghĩa tốt nhất của trải nghiệm của người bệnh là tất cả các tương tác giữa người bệnh và hệ thống chăm sóc sức khỏe bao gồm các qui trình, thực hành chăm sóc của nhân viên, cơ sở vật chất của cơ sở y tế cũng như các thông tin liên quan đến quá trình chăm sóc người bệnh(3) 1.
Một số công cụ đo lường trải nghiệm người bệnh. Đo lường trải nghiệm của người bệnh là một trong các công cụ được sử dụng để đánh giá và giám sát chất lượng dịch vụ y tế. Việc đánh giá chất lượng khám chữa bệnh bằng các cuộc khảo sát ý kiến, phản hồi của người bệnh qua đó thể hiện sự kỳ vọng của người dân đối với việc cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh của các cơ sở y tế, giúp xác định những vấn đề, nội dung cần cải thiện để hướng tới việc nâng cao chất lượng khám chữa. Hiện nay trên thế giới có rất nhiều bộ công cụ đánh giá TNNB, mỗi công cụ phù hợp với điều kiện y tế và bối cảnh chăm sóc sức khỏe khác nhau của mỗi quốc gia.
Đánh giá của người sử dụng dịch vụ về các cơ sở y tế và hệ thống chăm sóc sức khỏe (Consumer Assessment of Healthcare Providers and Systems- CAHPS). Từ năm 1987, viện Picker- cơ quan Nghiên cứu Y tế và chất lượng thuốc bộ y tế và dịch vụ nhân sinh hoa kỳ thông qua bô công cụ CAHPS để thu thập thông tin từ hàng triệu người bệnh tại các bệnh viện ở Hoa Kỳ. Năm 1997, các nước châu Âu như Đức, Thụy Điển, Thụy Sĩ và Anh Quốc thực hiện khảo sát trải nghiệm người bệnh qua bộ câu hỏi khảo sát của viện Picker(18). Năm 2005, các quốc gia gồm: Úc, Canada, Đức, New Zealand, Anh và Hoa Kỳ đã có cuộc khảo sát về trải nghiệm người bệnh ở những người trưởng thành(19).
Đánh giá của người tiêu dung về các nhà cung cấp và hệ thống chăm sóc sức ` 6 khỏe (CAHPS) được phát triển với sự tài trợ của Cơ quan nghiên cứu Y tế và chất lượng Hoa Kỳ. Mục đích là chuẩn hóa của bộ công cụ này là khảo sát TNNB tại cơ sở y tế. Bộ công cụ bao gồm 27 tiểu mục theo 7 lĩnh vực: (i) chăm sóc của điều dưỡng, (ii) chăm sóc của bác sĩ, (iii) môi trường bệnh viện, (iv) trải nghiệm người bệnh trong bệnh viện, (v) xuất viện, (vi) đánh giá tổng thể về bệnh viện và (vii) thông tin chung của người bệnh. Các câu hỏi đa số đánh giá theo thang điểm 4 mức ( Không bao giờ, hiếm khi, thường xuyên, luôn luôn).
Bộ công cụ có chỉ số phù hợp so sánh = 0,98, Chỉ số Tucker Lewis = 0,98 (4). Bộ câu hỏi Picker Patient Experience Questionnaire -PPE-15. Viện Picker thực hiện bộ câu hỏi PPE-15 tại 5 quốc gia: Anh, Đức, Thụy Điển, Thụy Sĩ và Mỹ vào năm 2002. Bộ câu hỏi được gửi đến nhà người bệnh đã xuất viện trong vòng 1 tháng, hoặc lấy ngẫu nhiên các người bệnh xuất viện trong một khoảng thời gian xác định.
Bộ câu hỏi PPE-15 gồm 15 đề mục bao gồm 8 lĩnh vực: (i) Giáo dục, (ii) chăm sóc sức khỏe, (iii) phục hồi chức năng, (iv) hỗ trợ tâm lý, (v) sự liên tục, (vi) chuyển giao trong chăm sóc sức khỏe, (vii) cảm nhận tổng thể về cở sở y tế, (viii) truyền thông. Câu trả lời được trong đó 8 đề mục đánh giá theo 3 mức: luôn luôn, đôi khi, không bao giờ, 4 đề mục đánh giá theo mức 4 và các đề mục còn lại đánh giá theo mức 5. PPE-15 bắt nguồn từ 40 câu hỏi ban đầu khảo sát bệnh nhân nội trú về trải nghiệm của họ tại các bệnh viện (thông tin và giáo dục, phối hợp chăm sóc, thoải mái về thể chất, hỗ trợ tinh thần, tôn trọng sở thích của người bệnh, sự tham gia của gia đình và bạn bè, sự liên tục và chuyển tiếp, ấn tượng chung .) bộ câu hỏi rút gọn lại thành 15 câu hỏi có tính giá trị và độ tin cậy cao. PPE-15 có thể được sử dụng cho cả cơ sở điều trị nội trú và cấp cứu, và được phát triển để xác định trải nghiệm và vấn đề của bệnh nhân với các quy trình chăm sóc sức khỏe cụ thể ảnh hưởng đến chất lượng chăm sóc tại cơ sở nội trú.
PPE-15 chứa các câu hỏi cụ thể về việc liệu các quá trình và sự kiện cụ thể có xảy ra trong đợt chăm sóc bệnh nhân hay không. Bộ công cụ đã được phát triển, kiểm định và cho thấy mức độ cao về sự nhất quán của độ tin cậy và tính giá trị(20). Bộ câu hỏi The Hong Kong Inpatient Experience (HKIEQ). The Hong Kong Inpatient Experience (HKIEQ) do cơ quan Quản lý Bệnh viện ` 7 HK (HA), một tổ chức khu vực công độc lập cung cấp 90% các dịch vụ chăm sóc và phục hồi chức năng cấp tính tại bệnh viện ở Hồng Kông, đã ủy quyền nghiên cứu này vào năm 2009 để phát triển một công cụ trải nghiệm bệnh nhân sẽ là công cụ đầu tiên được phát triển tại địa phương và khảo sát trải nghiệm bệnh nhân nội trú đã được xác nhận ở HK và, có lẽ, ở Trung Quốc và Châu Á.
Ban đầu được phát triển bằng cách sử dụng khuôn khổ GIQ và các vấn đề được báo cáo từ ba cuộc thảo luận nhóm tập trung liên quan đến 25 bệnh nhân và 7 cuộc phỏng vấn sâu từng cá nhân. Phiên bản đầu tiên sau đó đã được thử nghiệm với một cuộc khảo sát xác nhận 81 mục trong bốn phần: nhân khẩu học, tình trạng sức khỏe, chăm sóc tại bệnh viện và nhận xét mở. Trong số 81 mục, 63 mục thuộc phần 'chăm sóc bệnh viện' ghi lại trải nghiệm của bệnh nhân nội trú bao gồm 58 mục đánh giá cốt lõi và 5 mục cung cấp thông tin tạo thành 9 khía cạnh: (i) truy cập nhanh chóng, (ii) cung cấp thông tin, (iii) chăm sóc và tham gia vào quyết định -làm việc, (iv) nhu cầu thể chất và tình cảm, (v) phối hợp chăm sóc, (vi) tôn trọng và quyền riêng tư, (vii) môi trường và cơ sở vật chất, (viii) xử lý phản hồi của bệnh nhân và (ix) chăm sóc tổng thể của các chuyên gia chăm sóc sức khỏe và chất lượng chăm sóc. Các phản hồi đối với 58 mục đánh giá có thể cải tiến chất lượng được cho điểm dựa trên sự hài lòng (0, mức độ hài lòng thấp nhất; 100, mức độ hài lòng cao nhất).
18 mục còn lại bao gồm nhân khẩu học xã hội, tình trạng sức khỏe của bản thân và các bình luận mở miễn phí về dịch vụ chăm sóc tại bệnh viện. Hệ số Cronbach's alpha (α) của thang đo tổng thể là 0,75 và của thứ nguyên dao động từ 0,49 đến 0,97. Nói chung, tất cả chín kích thước đều cho thấy độ tin cậy bên trong tốt(21). Bộ công cụ trải nghiệm người bệnh điều trị nội trú (In- Patient Experiences of Health Care- I- PAHC).
I-PAHC là bộ công cụ đo lường ngắn gọn để đánh giá trải nghiệm của bệnh nhân với dịch vụ chăm sóc bệnh nhân tại bệnh viện ở Ethiopia, sau đó được phát triển để đo lường, khảo sát TNNB điều trị nội trú trong các bệnh viện. Khảo sát theo 5 cấu trúc chính: Giao tiếp với điều dưỡng, giao tiếp với bác sĩ, môi trường bệnh viện, quản lý sự đau của người bệnh, giải thích về thuốc và điều trị. Bộ công cụ này gồm 25 câu hỏi trong đó có 17 câu hỏi liên quan trực tiếp đến trải nghiệm người bệnh (đánh giá ` 8 theo thang điểm Liker 4 điểm: Không bao giờ, hiếm khi, thường xuyên, luôn luôn) hoặc 2 lựa chọn là có / không. Các câu hỏi khác đánh giá các vấn đề liên quan theo múc độ từ 0 điểm đến 10 điểm (tồi tệ nhất – tốt nhất).
Phân tích nhân tố cho thấy 12 mục dựa trên năm cấu trúc chính cho bảng câu hỏi I-PAHC. Điểm tổng hợp của gần như tất cả các yếu tố có liên quan đáng kể (P-value <0,05) với điểm đánh giá tổng thể của bệnh nhân.