Trường đại học
Trường Đại Học Kỹ ThuậtChuyên ngành
Công Nghệ Thông TinNgười đăng
Ẩn danhThể loại
khóa luận tốt nghiệp2023
Phí lưu trữ
30 PointMục lục chi tiết
Tóm tắt
Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nhu cầu về các thiết bị điện tử chính xác ngày càng tăng cao, kéo theo yêu cầu cấp thiết về việc tự động hóa trong sản xuất mạch in (PCB). Khóa luận tốt nghiệp với chủ đề Thiết Kế Máy Khoan Mạch In Tự Động ra đời nhằm giải quyết bài toán này ở quy mô phòng thí nghiệm và ứng dụng cho sinh viên. Đề tài được thực hiện bởi nhóm sinh viên Khoa Công nghệ Điện, Trường Đại Học Công Nghiệp TP.HCM, với mục tiêu xây dựng một hệ thống khoan mạch tự động hoàn chỉnh, chi phí thấp, có khả năng đáp ứng nhu cầu học tập, nghiên cứu và gia công PCB tại nhà. Dự án này là sự kết hợp kiến thức liên ngành từ cơ khí, điện tử, lập trình và lý thuyết điều khiển tự động, tạo ra một mô hình thực tiễn về công nghệ CNC. Sản phẩm không chỉ là một công cụ học tập mà còn là nền tảng cho việc phát triển các máy CNC mini khoan mạch phức tạp hơn trong tương lai. Trọng tâm của khóa luận là việc ứng dụng các nền tảng mã nguồn mở như vi điều khiển Arduino Uno/Mega và firmware GRBL cho Arduino để giảm giá thành và tăng tính linh hoạt. Qua đó, sinh viên có thể trực tiếp tiếp cận, sửa đổi và nâng cấp hệ thống, từ đó nắm bắt sâu hơn về nguyên lý hoạt động và kỹ thuật điều khiển hiện đại. Báo cáo này sẽ trình bày chi tiết từ quá trình lên ý tưởng, lựa chọn linh kiện, thiết kế cơ khí máy CNC 3 trục, lập trình điều khiển cho đến giai đoạn kiểm thử và đánh giá hiệu năng của sản phẩm cuối cùng. Toàn bộ quy trình được ghi lại trong báo cáo khóa luận tốt nghiệp cơ điện tử, cung cấp một tài liệu tham khảo máy khoan CNC giá trị.
Mục tiêu chính của đề tài là xây dựng thành công một mô hình máy khoan mạch in tự động hoạt động ổn định và chính xác. Các mục tiêu cụ thể bao gồm: nghiên cứu sâu về công nghệ CNC, các thuật toán nội suy đường thẳng và đường tròn; tìm hiểu và ứng dụng điều khiển động cơ bước trong các hệ thống chuyển động tịnh tiến; thiết kế và thi công phần cơ khí vững chắc; xây dựng mạch điều khiển máy khoan CNC dựa trên nền tảng Arduino và các driver thông dụng. Đối tượng nghiên cứu của khóa luận tập trung vào các thành phần cốt lõi của một hệ thống nhúng điều khiển máy CNC, bao gồm: vi điều khiển Arduino Uno R3 (ATmega328), board CNC Shield V3, driver A4988/DRV8825 để điều khiển động cơ, và cách thức xử lý file G-code để điều khiển chuyển động của các trục. Đề tài hướng đến đối tượng là sinh viên các ngành kỹ thuật, người làm DIY và các phòng thí nghiệm nhỏ cần một giải pháp gia công PCB nhanh chóng, chính xác với chi phí hợp lý.
Do hạn chế về thời gian và kinh phí, đề tài tập trung vào việc thiết kế và chế tạo một máy khoan mạch in 3 trục ở quy mô nhỏ (máy CNC mini). Phạm vi của khóa luận bao gồm các nội dung chính: thiết kế bo mạch điều khiển trung tâm và khối công suất; xây dựng bản vẽ 3D máy khoan mạch Solidworks và mô phỏng chuyển động; gia công các chi tiết cơ khí cơ bản; tìm hiểu và ứng dụng nền tảng firmware GRBL cho máy CNC mini. Về phần mềm, đề tài giới hạn ở việc lập trình G-code cho máy khoan dựa trên phần mềm Aspire và sử dụng phần mềm bCNC để điều khiển máy. Đề tài không đi sâu vào các công nghệ phức tạp như tự động thay mũi khoan hay gia công các biên dạng 3D phức tạp, mà tập trung vào chức năng chính là khoan lỗ trên mạch in một cách chính xác theo bản vẽ thiết kế từ các phần mềm như Proteus hay Altium.
Việc chế tạo mạch in PCB là một công đoạn không thể thiếu trong bất kỳ dự án điện tử nào. Tuy nhiên, quá trình này đối với sinh viên và người dùng cá nhân gặp rất nhiều thách thức, từ độ chính xác, thời gian cho đến chi phí. Các phương pháp thủ công truyền thống như ủi nhiệt, vẽ tay, hoặc ăn mòn bằng hóa chất tuy chi phí thấp nhưng lại bộc lộ nhiều nhược điểm nghiêm trọng. Chúng đòi hỏi sự khéo léo cao, tốn nhiều thời gian, độ chính xác không đồng đều và tiềm ẩn nguy cơ về sức khỏe do tiếp xúc với hóa chất độc hại. Đặc biệt, với các mạch sử dụng linh kiện dán (SMD) có kích thước chân rất nhỏ, việc khoan lỗ thủ công gần như là bất khả thi. Mặt khác, các máy CNC công nghiệp chuyên dụng tuy cung cấp độ chính xác tuyệt vời nhưng lại có giá thành rất cao, vượt xa khả năng đầu tư của cá nhân hay các phòng thí nghiệm nhỏ. Chính khoảng trống này đã tạo ra nhu cầu cấp thiết về một giải pháp trung gian: một máy CNC mini khoan mạch giá rẻ, dễ vận hành nhưng vẫn đảm bảo độ chính xác cần thiết. Việc thiết kế máy khoan mạch in tự động trong khuôn khổ một đồ án máy khoan PCB không chỉ giải quyết vấn đề thực tiễn này mà còn là cơ hội để sinh viên áp dụng lý thuyết vào thực tế, từ đó làm chủ công nghệ và phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề một cách toàn diện. Đây chính là động lực và cơ sở để nhóm tác giả thực hiện khóa luận này.
Các phương pháp thủ công để gia công PCB tại nhà thường gặp phải các vấn đề cố hữu. Phương pháp ủi nhiệt dễ bị lem, đứt nét, đặc biệt với các đường mạch nhỏ. Phương pháp ăn mòn hóa học (sử dụng FeCl3 hoặc các axit khác) tạo ra chất thải nguy hại cho môi trường và đòi hỏi quy trình xử lý phức tạp. Công đoạn khoan lỗ thủ công bằng tay thường dẫn đến sai lệch vị trí, lỗ khoan không thẳng, gây khó khăn khi cắm và hàn linh kiện. Tất cả những nhược điểm này làm giảm độ tin cậy của mạch điện, tốn thời gian sửa lỗi và không phù hợp cho việc sản xuất hàng loạt hoặc các dự án yêu cầu tính chuyên nghiệp cao.
Một hệ thống khoan mạch tự động hiệu quả cần đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật khắt khe. Yêu cầu quan trọng nhất là độ chính xác và độ lặp lại cao, đảm bảo các lỗ khoan luôn đúng vị trí theo tệp thiết kế với sai số ở mức micromet. Hệ thống phải có kết cấu cơ khí đủ cứng vững để giảm thiểu rung động trong quá trình khoan. Bộ điều khiển phải có khả năng đọc và thực thi chính xác các mã lệnh từ file G-code. Tốc độ di chuyển và tốc độ khoan phải có thể điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với các loại mũi khoan và vật liệu làm mạch khác nhau. Cuối cùng, giao diện điều khiển cần trực quan, dễ sử dụng, cho phép người vận hành dễ dàng thiết lập gốc tọa độ và giám sát quá trình gia công.
Phần cơ khí là bộ khung xương quyết định đến độ chính xác và sự ổn định của toàn bộ máy khoan mạch in tự động. Một thiết kế cơ khí máy CNC 3 trục tốt phải đảm bảo độ cứng vững, giảm thiểu rung động và sai số do rơ lắc. Dựa trên phân tích trong tài liệu gốc, nhóm tác giả đã lựa chọn phương án phôi di chuyển trên trục Y, trong khi đầu khoan di chuyển theo trục X và Z. Mô hình này giúp kết cấu máy nhỏ gọn và cân bằng hơn. Vật liệu chính được sử dụng là nhôm định hình 20x20, một lựa chọn phổ biến cho các máy CNC mini nhờ ưu điểm nhẹ, bền, chống gỉ và dễ dàng lắp ráp bằng các phụ kiện tiêu chuẩn. Toàn bộ mô hình được dựng 3D trên phần mềm Solidworks, cho phép mô phỏng hoạt động, kiểm tra va chạm và tối ưu hóa thiết kế trước khi tiến hành gia công thực tế. Việc mô phỏng này giúp tiết kiệm chi phí và thời gian sửa chữa đáng kể. Các chi tiết quan trọng như gá động cơ, mặt bích, bàn máy được tính toán kỹ lưỡng về khả năng chịu lực. Trục Z, nơi lắp động cơ spindle, được thiết kế đặc biệt để đảm bảo độ cứng vững, vì đây là bộ phận chịu lực cắt và rung động trực tiếp trong quá trình khoan. Quá trình lựa chọn và lắp ráp các linh kiện cơ khí như thanh trượt, vitme, ổ bi đều tuân theo các tiêu chuẩn kỹ thuật để đảm bảo chuyển động mượt mà và giảm thiểu ma sát, từ đó nâng cao hiệu suất và tuổi thọ của máy.
Khung máy được chế tạo từ nhôm định hình 20x20, kết nối bằng ke góc và con trượt rãnh. Lựa chọn này không chỉ đảm bảo độ cứng cần thiết mà còn cho phép điều chỉnh và nâng cấp dễ dàng. Bàn máy (trục Y) và gá trục X, Z được gia công từ nhôm tấm dày 4mm để tăng cường độ ổn định. Tài liệu gốc đã chỉ ra rằng việc sử dụng các vật liệu nhẹ nhưng bền như nhôm giúp giảm quán tính khi di chuyển, cho phép động cơ bước hoạt động hiệu quả hơn với gia tốc cao hơn mà không bị trượt bước. Toàn bộ thiết kế được tối ưu trên bản vẽ 3D máy khoan mạch Solidworks để đảm bảo tính khả thi và thẩm mỹ.
Để đạt được độ chính xác cao, hệ thống truyền động sử dụng vitme bi T8 thay vì dây đai. Vitme bi có ưu điểm vượt trội về độ chính xác, độ lặp lại và khả năng chịu tải cao, đồng thời loại bỏ gần như hoàn toàn độ rơ (backlash). Các trục X, Y, Z được dẫn hướng bằng cặp thanh trượt tròn đường kính 8mm và con trượt vuông. Sự kết hợp này tạo ra một hệ thống chuyển động tuyến tính mượt mà, ma sát thấp và ổn định. Gối đỡ vitme (KP08) được sử dụng ở hai đầu để cố định trục vitme, ngăn chặn hiện tượng võng và rung lắc khi quay ở tốc độ cao, góp phần quan trọng vào việc duy trì độ chính xác của máy.
Hệ thống điều khiển là bộ não của máy khoan mạch in tự động, có nhiệm vụ chuyển đổi các lệnh từ máy tính thành chuyển động cơ học chính xác. Khóa luận này lựa chọn giải pháp điều khiển mã nguồn mở, vừa tiết kiệm chi phí vừa có tính linh hoạt cao. Trung tâm của hệ thống là một bo mạch Arduino Uno, một vi điều khiển phổ biến và mạnh mẽ. Để giao tiếp và điều khiển các động cơ, Arduino Uno được kết nối với một board mạch mở rộng chuyên dụng là CNC Shield V3. Board mạch này cung cấp các khe cắm cho các module driver A4988, mỗi driver chịu trách nhiệm điều khiển một động cơ bước cho các trục X, Y, và Z. Lựa chọn driver A4988 là tối ưu cho các máy CNC mini vì khả năng hỗ trợ vi bước (micro-stepping) lên đến 1/16, giúp chuyển động của động cơ mượt mà hơn và tăng độ phân giải vị trí. Linh hồn của hệ thống điều khiển là firmware GRBL, một phần mềm mã nguồn mở hiệu suất cao được nạp vào Arduino. GRBL có nhiệm vụ phân tích và thực thi các dòng lệnh G-code được gửi từ máy tính, sau đó tạo ra các chuỗi xung STEP/DIR để điều khiển các driver A4988. Toàn bộ hệ thống điện tử này tạo thành một mạch điều khiển máy khoan CNC hoàn chỉnh, nhỏ gọn và hiệu quả, cho phép người dùng dễ dàng gửi file thiết kế từ máy tính và thực hiện quá trình khoan một cách hoàn toàn tự động.
Trong đồ án máy khoan PCB này, Arduino Uno R3 đóng vai trò là bộ xử lý trung tâm, nhận dữ liệu G-code từ cổng USB và điều phối hoạt động của toàn bộ máy. CNC Shield V3 là một bo mạch mở rộng (shield) được cắm trực tiếp lên Arduino, giúp đơn giản hóa việc kết nối phần cứng. Nó cung cấp các cổng ra tiêu chuẩn cho 3-4 động cơ bước, các chân tín hiệu cho công tắc hành trình (limit switch), và các cổng điều khiển động cơ spindle. Việc sử dụng shield giúp hệ thống gọn gàng, giảm thiểu lỗi đi dây và dễ dàng thay thế, sửa chữa.
Động cơ bước là trái tim của chuyển động chính xác. Driver A4988 là cầu nối giữa tín hiệu logic 5V từ Arduino và dòng điện cao cần thiết để vận hành động cơ bước. Nó nhận tín hiệu STEP (xung bước) và DIR (hướng) từ Arduino (thông qua firmware GRBL) và chuyển đổi chúng thành các chuỗi dòng điện cấp cho các cuộn dây của động cơ. Một tính năng quan trọng của A4988 là khả năng điều khiển vi bước, chia một bước đầy đủ của động cơ thành nhiều bước nhỏ hơn (ví dụ: 1/16). Kỹ thuật này giúp giảm rung, tăng độ mịn của chuyển động và cải thiện đáng kể độ chính xác định vị của máy khoan.
Sau khi hoàn tất lắp ráp phần cứng và cài đặt phần mềm, quy trình vận hành và kiểm thử được tiến hành để đánh giá hiệu năng của máy khoan mạch in tự động. Quy trình bắt đầu bằng việc thiết kế mạch in trên một phần mềm chuyên dụng như Altium, Eagle hoặc Proteus, sau đó xuất file khoan (Drill file) hoặc file ảnh. File này được nhập vào phần mềm CAM như Aspire để tạo ra file G-code. Tiếp theo, máy tính được kết nối với mạch điều khiển máy khoan CNC qua cổng USB. Sử dụng một phần mềm điều khiển GRBL (như bCNC, UGS), người vận hành nạp file G-code, thiết lập gốc tọa độ (zeroing) cho phôi PCB trên bàn máy, và khởi động quá trình khoan. Trong quá trình máy hoạt động, phần mềm sẽ hiển thị trực quan đường đi của mũi khoan và tiến độ công việc. Kết quả thực nghiệm cho thấy máy hoạt động ổn định, các lỗ khoan được định vị chính xác theo bản vẽ. Theo như báo cáo khóa luận, độ chính xác định vị của máy đạt khoảng ±0.1mm, một con số rất tốt cho một máy CNC mini tự chế. Các ưu điểm chính của hệ thống được ghi nhận bao gồm chi phí thấp, tính tự động hóa cao, dễ sử dụng, và khả năng tùy biến linh hoạt nhờ vào nền tảng mã nguồn mở. Sản phẩm đã chứng minh được tính khả thi và hiệu quả, đáp ứng đầy đủ các mục tiêu đề ra ban đầu.
Quy trình lập trình G-code cho máy khoan bao gồm các bước: (1) Thiết kế mạch trên phần mềm EDA. (2) Xuất file thiết kế sang định dạng vector hoặc ảnh (.BMP). (3) Sử dụng phần mềm Aspire để nhập file, chọn loại mũi khoan, thiết lập độ sâu và tốc độ khoan, sau đó tạo và lưu file G-code (.tap, *.nc). (4) Kết nối máy CNC với máy tính, mở phần mềm điều khiển GRBL. (5) Gá đặt phôi PCB lên bàn máy. (6) Di chuyển thủ công đầu khoan đến điểm gốc (X=0, Y=0, Z=0) trên bề mặt phôi và thiết lập gốc tọa độ. (7) Nạp file G-code và nhấn nút bắt đầu để máy tự động thực hiện quá trình khoan.
Kết quả thực hiện cho thấy các đường tiến dao của máy trên phôi đồng rất sắc nét và chính xác. So với các phương pháp thủ công, máy khoan tự động loại bỏ hoàn toàn sai số do con người, đảm bảo tính đồng nhất cho sản phẩm. Bước tiến lớn nhất của đề tài là đã xây dựng thành công một hệ thống khoan mạch tự động hoàn chỉnh với chi phí chỉ bằng một phần nhỏ so với các máy thương mại, đồng thời cung cấp một nền tảng học tập mở. Source code điều khiển máy khoan (firmware GRBL) có thể được tùy chỉnh, cho phép sinh viên thử nghiệm và cải tiến các thuật toán điều khiển, đây là một lợi thế giáo dục rất lớn.
Khóa luận tốt nghiệp Thiết Kế Máy Khoan Mạch In Tự Động đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu đề ra. Dự án đã chế tạo thành công một nguyên mẫu máy CNC mini 3 trục, có khả năng khoan mạch in với độ chính xác cao, đáp ứng tốt nhu cầu học tập và nghiên cứu. Thông qua việc thực hiện đề tài, nhóm sinh viên đã củng cố và áp dụng thành công kiến thức từ nhiều lĩnh vực như thiết kế cơ khí với Solidworks, lập trình hệ thống nhúng với Arduino, và kỹ thuật điều khiển tự động. Sản phẩm cuối cùng không chỉ là một công cụ hữu ích mà còn là một minh chứng cho khả năng ứng dụng công nghệ mã nguồn mở để tạo ra các giải pháp kỹ thuật hiệu quả với chi phí thấp. Tuy đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, đồ án máy khoan PCB vẫn còn nhiều tiềm năng để cải tiến và phát triển. Việc nâng cấp hệ thống cơ khí để tăng độ cứng vững, tối ưu hóa thuật toán điều khiển để tăng tốc độ gia công, hay tích hợp thêm các chức năng mới sẽ là những hướng đi hấp dẫn cho các nghiên cứu tiếp theo. Đề tài này đã đặt một nền móng vững chắc, mở ra nhiều cơ hội để phát triển thành các sản phẩm hoàn thiện hơn, có khả năng thương mại hóa hoặc phục vụ rộng rãi hơn trong cộng đồng giáo dục và DIY tại Việt Nam. Đây là một tài liệu tham khảo máy khoan CNC quý giá cho các sinh viên khóa sau.
Đề tài đã thành công trong việc: (1) Thiết kế và lắp ráp hoàn chỉnh một máy CNC mini khoan mạch 3 trục. (2) Xây dựng thành công mạch điều khiển máy khoan CNC dựa trên nền tảng Arduino và firmware GRBL. (3) Nắm vững quy trình từ thiết kế trên phần mềm EDA đến việc tạo G-code và vận hành máy. (4) Đạt được độ chính xác gia công đáp ứng yêu cầu khoan mạch in thông thường. (5) Tạo ra một mô hình học tập chi phí thấp, dễ tiếp cận cho sinh viên, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo thực hành.
Để nâng cao hiệu năng và tính năng của máy, các hướng phát triển trong tương lai có thể bao gồm: (1) Nâng cấp động cơ spindle lên loại công suất lớn hơn và có thể điều chỉnh tốc độ bằng phần mềm (PWM) để phay được cả bề mặt mạch. (2) Tích hợp hệ thống hút bụi để giữ khu vực làm việc sạch sẽ. (3) Lắp đặt camera để hỗ trợ việc định vị gốc tọa độ một cách chính xác và nhanh chóng hơn. (4) Nghiên cứu và phát triển chức năng tự động thay mũi khoan. (5) Cải tiến phần mềm điều khiển với giao diện thân thiện hơn và bổ sung các tính năng thông minh như tự động dò và bù trừ độ cong của phôi PCB.
Bạn đang xem trước tài liệu:
Thiết kế máy khoan mạch in tự động