Những Thay Đổi Trong Chính Sách Đối Ngoại Của Myanmar Từ Năm 2011 Đến Nay

Khám phá những thay đổi trong chính sách đối ngoại của Myanmar từ năm 2011 đến nay qua luận văn thạc sĩ chi tiết và phân tích sâu sắc.

• Tác giả: Dương Thị Ngọc Vân
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Mạnh Dũng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế
• Đề tài: Những Thay Đổi Trong Chính Sách Đối Ngoại Của Myanmar Từ Năm 2011 Đến Nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG NHÂN TỐ DẪN ĐẾN SỰ THAY ĐỔI TRONG CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA MYANMAR
• 1.1. Vài nét về đất nước Myanmar
• 1.2. Những nhân tố tác động đến những thay đổi chính sách đối ngoại của Myanmar
• 1.3. Thay đổi về môi trường kinh tế, chính trị trên thế giới
• 1.4. Thay đổi về kinh tế, chính trị trong khu vực ASEAN
• 1.5. Thay đổi về kinh tế, chính trị trong nước
• 1.6. TIỂU KẾT CHƯƠNG I
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG ĐIỀU CHỈNH TRONG QUAN HỆ ĐỐI NGOẠI GIỮA MYANMAR VÀ MỘT SỐ QUỐC GIA, TỔ CHỨC QUỐC TẾ TỪ NĂM 2011 ĐẾN NAY
• 2.1. Những thay đổi về chính trị và chính sách kinh tế đối ngoại của Myanmar
• 2.2. Những điều chỉnh trong quan hệ đối ngoại của Myanmar với ASEAN, các quốc gia thuộc khối ASEAN
• 2.2.1. Với một số quốc gia thuộc khối ASEAN
• 2.3. Những điều chỉnh trong quan hệ đối ngoại của Myanmar với Hoa Kỳ
• 2.4. Những điều chỉnh trong quan hệ đối ngoại của Myanmar với EU
• 2.5. Những điều chỉnh trong quan hệ đối ngoại của Myanmar với khu vực Đông Bắc Á
• 2.5.1. Với Trung Quốc
• 2.5.2. Với Nhật Bản
• 2.5.3. Với Hàn Quốc
• 2.5.4. Với Bắc Triều Tiên
• 2.6. Những điều chỉnh trong quan hệ đối ngoại của Myanmar với Ấn Độ
• 2.7. Những điều chỉnh trong quan hệ đối ngoại của Myanmar với Nga
• 2.8. TIỂU KẾT CHƯƠNG II
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ TRIỂN VỌNG
• 3.1. Kết quả bước đầu của những thay đổi trong chính sách đối ngoại của Myanmar
• 3.2. Về tình hình chính trị trong nước
• 3.3. Về phát triển kinh tế
• 3.4. Về hoạt động đối ngoại
• 3.5. Triển vọng của chính sách đối ngoại đổi mới của Myanmar
• 3.5.1. Triển vọng về chính trị trong nước
• 3.5.2. Triển vọng về kinh tế
• 3.5.3. Triển vọng về chính sách đối ngoại
• 3.5.4. Triển vọng quan hệ đối ngoại Myanmar – Việt Nam
• 3.6. TIỂU KẾT CHƯƠNG III
• NGUỒN TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thay Đổi Chính Sách Đối Ngoại Myanmar Từ 2011

Myanmar đã trải qua những thay đổi lớn trong chính sách đối ngoại kể từ năm 2011. Sự chuyển mình này không chỉ phản ánh sự thay đổi trong nội bộ đất nước mà còn là phản ứng trước bối cảnh quốc tế. Chính sách đối ngoại của Myanmar đã chuyển từ một quốc gia biệt lập sang một quốc gia chủ động tham gia vào các mối quan hệ quốc tế. Những thay đổi này đã mở ra nhiều cơ hội cho Myanmar trong việc phát triển kinh tế và cải thiện quan hệ với các nước láng giềng.

1.1. Những Nhân Tố Dẫn Đến Thay Đổi Chính Sách Đối Ngoại

Sự thay đổi trong chính sách đối ngoại của Myanmar bắt nguồn từ nhiều nhân tố, bao gồm áp lực từ cộng đồng quốc tế, nhu cầu cải cách nội bộ và sự thay đổi trong bối cảnh khu vực. Những yếu tố này đã thúc đẩy Myanmar tìm kiếm sự hợp tác và hỗ trợ từ các quốc gia khác.

1.2. Tình Hình Chính Trị Nội Bộ Ảnh Hưởng Đến Chính Sách Đối Ngoại

Chính trị nội bộ của Myanmar, đặc biệt là sự chuyển giao quyền lực từ quân đội sang chính quyền dân sự, đã tạo điều kiện cho những thay đổi trong chính sách đối ngoại. Sự cần thiết phải cải thiện hình ảnh quốc gia trên trường quốc tế đã thúc đẩy Myanmar thực hiện các bước đi tích cực.

II. Những Thách Thức Trong Chính Sách Đối Ngoại Của Myanmar

Mặc dù có nhiều tiến bộ, Myanmar vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong chính sách đối ngoại. Các vấn đề như tình hình nhân quyền, xung đột nội bộ và sự can thiệp của các cường quốc lớn đã ảnh hưởng đến khả năng thực hiện chính sách đối ngoại hiệu quả. Những thách thức này không chỉ ảnh hưởng đến quan hệ với các nước khác mà còn tác động đến sự phát triển bền vững của Myanmar.

2.1. Tình Hình Nhân Quyền Tác Động Đến Quan Hệ Quốc Tế

Tình hình nhân quyền tại Myanmar đã trở thành một vấn đề nhạy cảm trong quan hệ quốc tế. Các tổ chức quốc tế và nhiều quốc gia đã chỉ trích Myanmar về các vi phạm nhân quyền, điều này đã ảnh hưởng đến khả năng hợp tác của Myanmar với các nước phương Tây.

2.2. Sự Can Thiệp Của Các Cường Quốc Vào Myanmar

Sự can thiệp của các cường quốc như Trung Quốc và Hoa Kỳ đã tạo ra những áp lực lớn đối với Myanmar. Các quốc gia này có những lợi ích riêng, và sự cạnh tranh giữa họ có thể làm phức tạp thêm tình hình chính trị và kinh tế của Myanmar.

III. Phương Pháp Cải Cách Chính Sách Đối Ngoại Của Myanmar

Myanmar đã áp dụng nhiều phương pháp để cải cách chính sách đối ngoại, bao gồm việc tham gia vào các tổ chức quốc tế, ký kết các hiệp định thương mại và thiết lập quan hệ ngoại giao với nhiều quốc gia. Những phương pháp này không chỉ giúp Myanmar cải thiện hình ảnh mà còn tạo ra cơ hội phát triển kinh tế.

3.1. Tham Gia Vào Các Tổ Chức Quốc Tế

Việc tham gia vào các tổ chức quốc tế như ASEAN và Liên Hợp Quốc đã giúp Myanmar nâng cao vị thế của mình trên trường quốc tế. Điều này cũng tạo cơ hội cho Myanmar nhận được sự hỗ trợ từ cộng đồng quốc tế.

3.2. Ký Kết Hiệp Định Thương Mại Để Tăng Cường Hợp Tác

Myanmar đã ký kết nhiều hiệp định thương mại với các quốc gia trong khu vực và trên thế giới. Những hiệp định này không chỉ thúc đẩy thương mại mà còn tạo điều kiện cho đầu tư nước ngoài vào Myanmar.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Chính Sách Đối Ngoại Myanmar

Chính sách đối ngoại của Myanmar đã mang lại nhiều kết quả tích cực, từ việc cải thiện quan hệ với các nước láng giềng đến việc thu hút đầu tư nước ngoài. Những kết quả này đã góp phần vào sự phát triển kinh tế và ổn định chính trị của Myanmar trong bối cảnh toàn cầu hóa.

4.1. Cải Thiện Quan Hệ Với Các Nước Láng Giềng

Myanmar đã nỗ lực cải thiện quan hệ với các nước láng giềng như Thái Lan, Ấn Độ và Trung Quốc. Những mối quan hệ này không chỉ giúp Myanmar tăng cường an ninh mà còn thúc đẩy hợp tác kinh tế.

4.2. Tăng Cường Đầu Tư Nước Ngoài Vào Myanmar

Chính sách đối ngoại mở cửa đã thu hút nhiều nhà đầu tư nước ngoài vào Myanmar. Điều này không chỉ giúp cải thiện nền kinh tế mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân.

V. Kết Luận Về Tương Lai Chính Sách Đối Ngoại Myanmar

Tương lai của chính sách đối ngoại Myanmar sẽ phụ thuộc vào khả năng duy trì ổn định chính trị và phát triển kinh tế. Myanmar cần tiếp tục cải cách và mở cửa để tận dụng các cơ hội từ cộng đồng quốc tế. Sự hợp tác với các nước trong khu vực và trên thế giới sẽ là yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của Myanmar.

5.1. Triển Vọng Chính Trị Nội Bộ

Tình hình chính trị nội bộ sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến chính sách đối ngoại của Myanmar. Sự ổn định chính trị sẽ tạo điều kiện cho Myanmar thực hiện các chính sách đối ngoại hiệu quả hơn.

5.2. Triển Vọng Kinh Tế Và Quan Hệ Quốc Tế

Myanmar cần tiếp tục phát triển kinh tế và mở rộng quan hệ quốc tế. Sự hợp tác với các quốc gia khác sẽ giúp Myanmar vượt qua những thách thức và đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Myanmar, quốc gia có dân số khoảng 59,1 triệu người và đa dạng sắc tộc với 135 nhóm dân tộc khác nhau, đã trải qua nhiều biến động chính trị và kinh tế trong hơn nửa thế kỷ qua. Từ năm 2011, Myanmar bắt đầu tiến hành cải cách chính trị và thay đổi chính sách đối ngoại nhằm hội nhập sâu rộng hơn với khu vực và thế giới. Cuộc tổng tuyển cử năm 2010 và việc Tổng thống Thein Sein nhậm chức năm 2011 đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong quá trình chuyển đổi từ chính quyền quân sự sang chính quyền dân sự. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích những thay đổi trong chính sách đối ngoại của Myanmar từ năm 2011 đến giữa năm 2014, đồng thời đánh giá tác động của các thay đổi này đối với phát triển kinh tế, chính trị và quan hệ quốc tế, đặc biệt là với các quốc gia trong khu vực ASEAN và các cường quốc lớn. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2011-2014, với trọng tâm là các điều chỉnh trong quan hệ đối ngoại song phương và đa phương của Myanmar. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cái nhìn toàn diện về quá trình cải cách của Myanmar, góp phần hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách và học giả trong việc hiểu rõ hơn về sự chuyển mình của quốc gia này trong bối cảnh khu vực và toàn cầu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng hai khung lý thuyết chính trong quan hệ quốc tế: lý thuyết chủ nghĩa hiện thực và lý thuyết chủ nghĩa tự do. Chủ nghĩa hiện thực được sử dụng để phân tích các yếu tố quyền lực, an ninh và lợi ích quốc gia trong chính sách đối ngoại của Myanmar, đặc biệt là trong bối cảnh cạnh tranh ảnh hưởng giữa các cường quốc như Trung Quốc, Hoa Kỳ và Ấn Độ. Chủ nghĩa tự do giúp giải thích xu hướng hội nhập khu vực, hợp tác đa phương và vai trò của các tổ chức quốc tế như ASEAN, Liên hợp quốc trong việc thúc đẩy cải cách và mở cửa của Myanmar. Các khái niệm chính bao gồm: chính sách đối ngoại độc lập, không liên kết; hội nhập khu vực; và đa phương hóa quan hệ quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp với phân tích lịch sử và so sánh. Nguồn dữ liệu chính bao gồm các tài liệu chính thức của chính phủ Myanmar, các báo cáo quốc tế, các bài viết học thuật và các nguồn tin tức uy tín từ năm 2011 đến 2014. Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào các sự kiện chính trị, kinh tế và ngoại giao tiêu biểu trong giai đoạn này. Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc các sự kiện và chính sách có ảnh hưởng lớn đến chính sách đối ngoại của Myanmar. Phân tích dữ liệu được thực hiện thông qua phương pháp phân tích nội dung và so sánh các chính sách trước và sau cải cách. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2011 đến giữa năm 2014, tập trung vào các bước chuyển đổi chính trị, các chuyến thăm ngoại giao, các hiệp định và cam kết quốc tế của Myanmar.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chuyển đổi chính trị và cải cách chính sách đối ngoại: Sau cuộc tổng tuyển cử năm 2010, Myanmar đã chuyển từ chính quyền quân sự sang chính quyền dân sự với Tổng thống Thein Sein. Chính sách đối ngoại được điều chỉnh theo hướng đa dạng hóa quan hệ, giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc và tăng cường quan hệ với Hoa Kỳ, EU và các nước ASEAN. Ví dụ, Myanmar đã thiết lập quan hệ ngoại giao với 84 quốc gia và vùng lãnh thổ, đồng thời có cơ quan đại diện tại 33 nước.

2. Tăng cường hội nhập khu vực ASEAN: Myanmar đã tích cực tham gia các hoạt động của ASEAN, trở thành thành viên chính thức từ năm 1997 và được trao trọng trách Chủ tịch luân phiên ASEAN năm 2014. Sự kiện này đánh dấu sự tín nhiệm và sự hội nhập sâu rộng của Myanmar trong khu vực. ASEAN cũng hỗ trợ Myanmar cải cách môi trường đầu tư và phát triển kinh tế.

3. Phát triển kinh tế và thu hút đầu tư nước ngoài: Myanmar đã thực hiện nhiều cải cách kinh tế, bao gồm tư nhân hóa các công ty nhà nước, thành lập các đặc khu kinh tế và ban hành các luật quan trọng về đầu tư và ngân sách. Đầu tư nước ngoài tập trung vào các lĩnh vực như dầu khí, nông nghiệp, thủy sản và khai khoáng. Tổng vốn đầu tư nước ngoài vào Myanmar đạt khoảng 13,82 tỷ USD trong lĩnh vực dầu khí, với các nhà đầu tư lớn từ Trung Quốc, Thái Lan, Singapore và Việt Nam.

4. Điều chỉnh quan hệ với các cường quốc: Myanmar đã điều chỉnh chính sách đối ngoại nhằm cân bằng ảnh hưởng giữa Trung Quốc và các cường quốc khác. Ví dụ, dự án thủy điện Myitsone do Trung Quốc đầu tư đã bị đình chỉ để bảo vệ môi trường theo yêu cầu của nhân dân và Quốc hội Myanmar. Đồng thời, Myanmar đã mở rộng quan hệ với Hoa Kỳ và EU, góp phần phá vỡ lệnh cấm vận và cô lập kinh tế.

Thảo luận kết quả

Những thay đổi trong chính sách đối ngoại của Myanmar phản ánh sự chuyển mình mạnh mẽ của quốc gia này trong bối cảnh quốc tế đa cực và khu vực ASEAN ngày càng gắn kết. Việc đa dạng hóa quan hệ đối ngoại giúp Myanmar giảm bớt sự lệ thuộc vào Trung Quốc, đồng thời tận dụng được sự hỗ trợ từ Hoa Kỳ, EU và các tổ chức quốc tế. So với các nghiên cứu trước đây, kết quả này cho thấy Myanmar đã chủ động hơn trong việc điều chỉnh chính sách để phù hợp với xu thế toàn cầu hóa và hội nhập khu vực. Các số liệu về đầu tư nước ngoài và sự tham gia tích cực vào ASEAN minh chứng cho hiệu quả của chính sách đối ngoại mới. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng đầu tư nước ngoài và bảng thống kê các chuyến thăm ngoại giao quan trọng trong giai đoạn 2011-2014. Ý nghĩa của những thay đổi này không chỉ giúp Myanmar phát triển kinh tế mà còn nâng cao vị thế chính trị trên trường quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi cho sự ổn định và phát triển bền vững trong tương lai.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đa phương hóa quan hệ đối ngoại: Myanmar cần tiếp tục mở rộng quan hệ với các quốc gia và tổ chức quốc tế khác nhau nhằm giảm thiểu rủi ro lệ thuộc vào một đối tác duy nhất. Mục tiêu là nâng tỷ lệ hợp tác đa phương lên ít nhất 30% trong vòng 5 năm tới, do Bộ Ngoại giao chủ trì thực hiện.

2. Cải thiện môi trường đầu tư: Đẩy mạnh cải cách pháp lý và thủ tục hành chính để thu hút đầu tư nước ngoài, đặc biệt trong các lĩnh vực tiềm năng như nông nghiệp, năng lượng và công nghiệp chế biến. Mục tiêu tăng vốn FDI hàng năm lên 15% trong 3 năm tới, do Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với các địa phương thực hiện.

3. Phát triển nguồn nhân lực và đào tạo: Tăng cường đào tạo kỹ năng cho lao động trong các ngành kinh tế trọng điểm, hợp tác với các quốc gia ASEAN và đối tác quốc tế để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Mục tiêu nâng tỷ lệ lao động có kỹ năng lên 50% vào năm 2025, do Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai.

4. Bảo vệ môi trường và phát triển bền vững: Tiếp tục giám sát và điều chỉnh các dự án đầu tư lớn để đảm bảo phát triển kinh tế không làm tổn hại đến môi trường sinh thái, như việc đình chỉ dự án thủy điện Myitsone. Mục tiêu giảm thiểu tác động môi trường của các dự án đầu tư xuống dưới 10% trong 5 năm tới, do Bộ Tài nguyên và Môi trường quản lý.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách: Giúp hiểu rõ bối cảnh và các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách đối ngoại của Myanmar, từ đó xây dựng các chiến lược phù hợp trong quan hệ quốc tế và hợp tác khu vực.

2. Học giả và nghiên cứu sinh ngành Quan hệ quốc tế: Cung cấp tài liệu tham khảo sâu sắc về quá trình cải cách và hội nhập của Myanmar, hỗ trợ nghiên cứu về chính sách đối ngoại và phát triển khu vực Đông Nam Á.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Hiểu rõ môi trường chính trị, kinh tế và chính sách đối ngoại của Myanmar để đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả, đặc biệt trong các lĩnh vực nông nghiệp, dầu khí và công nghiệp chế biến.

4. Cơ quan ngoại giao và tổ chức quốc tế: Nắm bắt được xu hướng và chính sách đối ngoại của Myanmar để thúc đẩy hợp tác, hỗ trợ phát triển và giải quyết các vấn đề khu vực một cách hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao Myanmar phải tiến hành cải cách chính sách đối ngoại từ năm 2011?
   Myanmar đối mặt với sự cô lập quốc tế, kinh tế trì trệ và áp lực từ các cường quốc cũng như tổ chức quốc tế. Cải cách nhằm đa dạng hóa quan hệ, thu hút đầu tư và nâng cao vị thế quốc tế, đồng thời đáp ứng nhu cầu phát triển nội bộ.

2. Chính sách đối ngoại mới của Myanmar có điểm gì nổi bật?
   Myanmar theo đuổi chính sách đối ngoại độc lập, không liên kết, đa phương hóa quan hệ, tăng cường hội nhập ASEAN và mở rộng quan hệ với các cường quốc như Hoa Kỳ, EU, đồng thời điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc để cân bằng lợi ích.

3. Myanmar đã đạt được những kết quả gì từ cải cách chính sách đối ngoại?
   Myanmar đã thiết lập quan hệ ngoại giao với 84 quốc gia, thu hút đầu tư nước ngoài lên tới hàng tỷ USD, được trao trọng trách Chủ tịch luân phiên ASEAN năm 2014 và cải thiện đáng kể vị thế trên trường quốc tế.

4. Những khó khăn nào Myanmar gặp phải trong quá trình cải cách?
   Myanmar phải đối mặt với sự phụ thuộc kinh tế vào Trung Quốc, các vấn đề nội bộ như xung đột sắc tộc, thách thức trong cải cách kinh tế và áp lực từ cộng đồng quốc tế về nhân quyền và dân chủ.

5. Quan hệ giữa Myanmar và Việt Nam có những điểm gì đáng chú ý?
   Quan hệ hai nước ổn định và phát triển trên nhiều lĩnh vực như dầu khí, nông nghiệp, thương mại và quốc phòng. Việt Nam là đối tác quan trọng giúp Myanmar học hỏi kinh nghiệm cải cách và mở cửa kinh tế.

Kết luận

• Myanmar đã chuyển đổi chính trị và điều chỉnh chính sách đối ngoại từ năm 2011 nhằm đa dạng hóa quan hệ và hội nhập quốc tế.
• Hội nhập ASEAN và mở rộng quan hệ với các cường quốc là trọng tâm trong chính sách đối ngoại mới.
• Cải cách kinh tế đi kèm với chính sách đối ngoại đã thu hút đầu tư nước ngoài và thúc đẩy phát triển kinh tế.
• Những thay đổi này nâng cao vị thế quốc tế của Myanmar và tạo điều kiện cho phát triển bền vững.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào cải thiện môi trường đầu tư, phát triển nguồn nhân lực và bảo vệ môi trường để duy trì đà phát triển.

Để hiểu sâu hơn về quá trình cải cách và chính sách đối ngoại của Myanmar, các nhà nghiên cứu và nhà hoạch định chính sách nên tiếp tục theo dõi các diễn biến mới và áp dụng các giải pháp phù hợp nhằm thúc đẩy quan hệ hợp tác quốc tế hiệu quả hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I mang lại. Những tác động do việc điều chỉnh chính sách đối ngoại đã đem lại cho 8 Myanmar diện mạo mới từ kinh tế, chính trị và ngược lại, nó tác động đến quan hệ đối ngoại của Myanmar với các nước lớn như Hoa Kỳ, EU và các quốc gia thuộc khối, các quốc gia láng giềng như Trung Quốc, Ấn Độ, ASEAN và các quốc gia thuộc khối, các nước Đông Bắc Á và Nga. Chƣơng III – Kết quả và Triển vọng Chương này đề cập đến những kết quả bước đầu mà sự thay đổi trong chính sách đối ngoại mang lại cho Myanmar. Đó là những thành tích về chính trị nội bộ, về phát triển kinh tế, về văn hóa-xã hội, thể thao, du lịch và trong chính các hoạt động đối ngoại của Myanmar.

Bên cạnh đó, Chương này cũng đưa ra những triển vọng về chính trị nội bộ, về kinh tế mà trong đó sự điều chỉnh về chính sách đối ngoại là một trong những nguyên nhân quan trọng mang lại, trong đó có đưa ra một số kịch bản có thể xảy ra trong ngắn hạn và trong tương lai của Myanmar. Chương cũng đề cập đến những triển vọng trong quan hệ đối ngoại giữa Myanmar với một số quốc gia cơ bản như Hoa Kỳ, EU, Nhật, Trung Quốc và triển vọng trong quan hệ đối ngoại giữa Myanmar và Việt Nam. 9 CHƢƠNG I NHỮNG NHÂN TỐ DẪN ĐẾN SỰ THAY ĐỔI TRONG CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA MYANMAR 1. Vài nét về đất nƣớc Myanmar Myanmar là một trong 11 quốc gia nằm trong khu vực Đông Nam châu Á với nền văn hóa rực rỡ, lịch sử lâu dài và tương đối phức tạp.

Từ năm 1989 trở về trước, Myanmar được biết đến với tên Miến Điện (Burma). Giai đoạn trước, Myanmar tương đối biệt lập với thế giới bởi thể chế chính trị của mình. Tuy nhiên, trong khoảng hai thập niên gần đây, và đặc biệt là những năm đầu thập niên 2010, Myanmar đang từng bước chuyển mình, hội nhập mạnh mẽ hơn với khu vực và thế giới. Về vị trí địa lý Nằm ở phía Tây của lục địa Đông Nam Á, thuộc Tây Bắc bán đảo Trung-Ấn, Myanmar là quốc gia có lãnh thổ lớn nhất trong lục địa Đông Nam Á, có vị trí chiến lược trong giao thương, phát triển kinh tế và chính trị, quân sự.

Myanmar có đường biên giới chung với các nước Trung Quốc, Lào, Thái Lan, Ấn Độ, Bangladesh. Có đường bờ biển dài trông ra Vịnh Bengal và biển Andaman thuộc Ấn Độ Dương. Đường biên giới chung với Trung Quốc là 2.185 km1 và là đường biên giới trên bộ dài nhất của Myanmar. Đường bờ biển của Myanmar dài chiếm 1/3 tổng chiều dài biên giới trên bộ.

Về chính trị - hành chính Myanmar ngày nay theo thể chế liên bang, được chia thành 7 bang và 7 vùng hành chính (tương đương bang)2. Vùng lớn nhất là Bamar. Các vùng 1 Thông tin cơ bản về Mi-an-ma và quan hệ Việt Nam – Mi-an-ma, 30/12/2009, Cổng thông tin Bộ ngoại giao Việt Nam.vn/vi/mofa/cn_vakv/ca_tbd/nr040819103124/ns070802135425 2 Các vùng: Ayeyarwady, Bago, Magway, Mandalay, Sagaing, Tanintharyi, Yangon. Các bang: Chin, Kachin, Kayin, Kayah, Mon, Rakhine, Shan.

10 hành chính lại được chia nhỏ thành các thành phố, khu vực và các làng. Các thành phố được chia thành các quận. Ngày 22/10/2010, Chính phủ Myanmar đã quyết định đổi tên nước thành “Cộng hòa Liên bang Myanmar” (The Republic of the Union of Myanmar) và thay đổi Quốc kỳ trước khi tiến hành tổng tuyển cử. Theo Hiến pháp 2008, Liên bang Myanmar thực hiện chế độ Tổng thống, đa đảng và kinh tế thị trường.

Quốc hội Myanmar (Pyidaungsu Hluttaw) là cơ quan quyền lực cao nhất; cơ quan lập pháp lưỡng viện. Quốc hội Myanmar gồm Thượng viện (Amyotha Hluttaw) và Hạ viện (Pyithu Hluttaw). Quốc hội bầu ra Chủ tịch Hạ viện, Chủ tịch Thượng viện, Tổng thống và các Phó Tổng thống. Thượng viện gồm 224 ghế và Hạ viện gồm 440 ghế.

Hiến pháp Myanmar quy định 25% số ghế trong Quốc hội sẽ dành cho quân đội và việc sửa đổi Hiến pháp cần phải có trên 75% nghị sĩ Quốc hội tán thành. Tổng thống sẽ chỉ định các thành viên trong nội các. Sau khi có nội các, Hội đồng Hòa bình và Phát triển Quốc gia sẽ tự giải thể và được thay thế bằng Ủy ban an ninh quốc phòng. Cuộc tổng tuyển cử gần đây nhất của Myanmar diễn ra vào ngày 7/11/2010.

Ngày 31/01/2011, Quốc hội Myanmar cùng Nghị viện 14 bang, vùng trong cả nước họp phiên đầu tiên thống nhất quy tắc, lề lối làm việc và bầu người đứng đầu nghị viện các cấp. Hiến pháp Myanmar quy định nhiệm kỳ Quốc hội là 5 năm, Chủ tịch Thượng viện sẽ làm Chủ tịch Quốc hội 2,5 năm đầu; Chủ tịch Hạ viện sẽ làm Chủ tịch Quốc hội 2,5 năm tiếp theo. Trước cuộc Tổng tuyển cử năm 2010, Myanmar được thế giới biết đến là một quốc gia theo chế độ quân phiệt do lần lượt các thống tướng cai trị sau cuộc đảo chính quân sự năm 1962. Vị thống tướng cuối cùng trước thềm tổng tuyển cử dân sự là Than Shwe.

Tuy nhiên, đứng trước nguy cơ bị cô lập với thế giới ngày càng cao và bị lệ thuộc vào cường quốc láng giềng là Trung Quốc, giới lãnh đạo Myanmar đã có những thay đổi kịp thời và ngoạn mục. 11 Cuộc bầu cử dân sự năm 2010 đã mở đường cho Lộ trình dân chủ 7 bước ở Myanmar được triển khai trên thực tế, đó là: (1) Tiến hành triệu tập Hội nghị quốc gia đã bị hoãn từ năm 1996; (2) Sau khi tổ chức thành công Hội nghị quốc gia, từng bước thực hiện các quy trình cần thiết cho một hệ thống dân chủ chính thống và có kỷ luật; (3) Soạn thảo một hiến pháp mới phù hợp với nguyên tắc cơ bản được dẫn dắt bởi Hội nghị quốc gia; (4) Hội nghị quốc gia thông qua bản Hiến pháp quốc gia; (5) Tổ chức một cuộc bầu cử tự do và công bằng, thành lập cơ quan lập pháp (Pyithu Hluttaws) theo Hiến pháp mới; (6) Tiến hành triệu tập thành viên của cơ quan lập pháp theo Hiến pháp mới; (7) Các thành viên cơ quan lập pháp sẽ bầu các nhà lãnh đạo nhà nước, chính phủ và các cơ quan trung ương khác nhằm xây dựng một quốc gia dân chủ, hiện đại và phát triển. Thein Sein, vị tổng thống dân sự (vốn là tướng lĩnh quân sự thời Than Shwe) lên nắm quyền điều hành đất nước thực hành lộ trình này bằng cách từ bỏ đường lối cai trị độc tài; công nhận các đảng đối lập và tổ chức cuộc bầu cử bổ sung tự do vào mùa xuân năm 2012; phóng thích hàng loạt tù nhân lương tâm và cho phép tự do báo chí… Bầu cử Quốc hội và thành lập chính phủ dân sự mới vốn là việc rất bình thường ở các quốc gia dân chủ trên thế giới, tuy nhiên, với Myanmar thì đó lại là một sự kiện có ý nghĩa chính trị vô cùng lớn với một quốc gia độc tài quân sự. Về văn hóa Myanmar Nền văn hóa Myanmar chịu ảnh hưởng rõ rệt bởi Phật giáo và Bamar.

Các quốc gia láng giềng như Ấn Độ, Trung Quốc và Thái Lan đóng vai trò rất lớn, góp phần hình thành nên nền văn hóa của Myanmar. Văn hóa Myanmar được thể hiện qua ngôn ngữ, ẩm thực, âm nhạc, nhảy múa và sân khấu. Nghệ thuật, đặc biệt là văn học, trong lịch sử từng bị ảnh hưởng bởi phong cách Phật giáo tiểu thừa Miến Điện. Về dân tộc Tổng số dân Myanmar là 59,1 triệu người.

Mật độ dân cư trung bình trong cả nước là 1,75%/năm. Myanmar là quốc gia đa dân tộc, với 135 sắc tộc 12 khác nhau. Trong đó chủ yếu là người Miến (Burma), chiếm 68% số dân. Tiếp theo là các dân tộc: Shan (9%), Karen (8%), Kachin (7%), Rakhine (4%).

Những dân tộc còn lại chiếm khoảng 4%3. Phần lớn các dân tộc ở Myanmar đều di cư từ nơi khác đến. Các dân tộc gốc Myanmar (không kể Trung Quốc, Ấn Độ, Nepal và các dân tộc khác) được chia ra làm 10 nhóm dân tộc chính: Miến, Shan, Kayin, Kachin, Rakhine, Mon, Naga, Chin, Kayah và Wa. Về tôn giáo Myanmar là quốc gia có nhiều tôn giáo khác nhau, cho dù Phật giáo là tôn giáo chính - đã có thời là quốc giáo tại Myanmar.

Đạo Phật chiếm 89,3% số dân. Thiên chúa giáo chiếm 5,6%; đạo Hồi chiếm 3,8%; đạo Hindu chiếm 0,5%; các tôn giáo khác như Do thái giáo, Đa thần giáo, Vật linh giáo, v. chiếm khoảng 0,8% số dân4. Mọi công dân Myanmar được tự do tín ngưỡng, tùy theo tôn giáo khác nhau nhưng dân chúng vẫn sống hòa bình, bằng chứng là những kiến trúc của tôn giáo khác nhau cùng được xây dựng và tôn trọng tại những thành phố lớn.

Những nhân tố tác động đến những thay đổi chính sách đối ngoại của Myanmar Ngày 7/11/2010, cuộc tổng tuyển cử bầu Quốc hội đã đánh dấu mốc quan trọng trong lịch sử dân chủ của đất nước Myanmar. Chính quyền Myanmar đã có rất nhiều nỗ lực cải thiện dân chủ ở đất nước này, đi kèm với nó là những thay đổi về chính sách đối ngoại. Có thể nói, có rất nhiều nguyên nhân đã tác động đến chính sách đối ngoại của Myanmar mà không có một mốc thời gian, sự kiện cụ thể nào. Những chính sách đối ngoại song phương và đa phương của Myanmar trước cuộc chuyển giao quyền lực là sự chuyển 3 Kinh doanh ở Việt Nam và Mianma: Những điều cần biết, NXB Chính trị Quốc gia, 2011, tr207.

4 Kinh doanh ở Việt Nam và Mianma: Những điều cần biết, NXB Chính trị Quốc gia, 2011, tr208. 13 biến theo các chiều hướng khác nhau và chịu tác động lớn bởi các chính sách cấm vận của Hoa Kỳ và phương Tây; trong đó, có cả nguyên nhân từ việc nhận sự hỗ trợ của Trung Quốc về kinh tế, quân sự và bị ràng buộc bởi chính trị và các chính sách kinh tế khác với đất nước này. Thay đổi về môi trường kinh tế, chính trị trên thế giới Trong thập niên đầu tiên của năm 2000, vị thế siêu cường mà Hoa Kỳ vốn nắm giữ lâu nay trở nên lung lay. Về cuối thập kỷ, kinh tế Hoa Kỳ càng gặp nhiều khó khăn5, kinh tế Liên minh châu Âu (EU) thì rơi vào trì trệ và các nền kinh tế mới nổi (mà đại diện là các nước Trung Quốc, Ấn Độ, Nga và Bra-xin) bước lên vũ đài chính trị quốc tế, làm thay đổi một bước quan trọng về trật tự cấu trúc quyền lực trên thế giới.

Khủng hoảng kinh tế toàn cầu bắt đầu từ Hoa Kỳ vào năm 2008 đã lan tỏa sang các nước châu Âu. Nó đã để lại tàn tích trong cán cân tài khóa của nhiều quốc gia, cùng với đó là sự gồng mình của các nước trong việc thực hiện các gói kích thích kinh tế khổng lồ.