Luận văn thạc sĩ về tái cấu trúc tài chính ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam sau khủng hoảng

Khám phá luận văn thạc sĩ về tái cấu trúc tài chính ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam sau khủng hoảng, phân tích và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Trần Văn Đúng
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Thị Bích Nguyệt
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Tái Cấu Trúc Tài Chính Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Việt Nam Sau Khủng Hoảng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CẤU TRÚC TÀI CHÍNH VÀ TÁI CẤU TRÚC TÀI CHÍNH NH TM CỔ PHẦN
• 1.1. Cấu trúc tài chính
• 1.1.1. Khái niệm về cấu trúc tài chính
• 1.1.2. Thành phần của cấu trúc tài chính
• 1.1.2.1. Nợ ngắn hạn
• 1.1.2.2. Nợ trung hạn
• 1.1.2.3. Nợ dài hạn
• 1.1.3. Ưu nhược điểm của nợ ngắn hạn, trung dài hạn
• 1.1.4. Vốn cổ phần
• 1.1.4.1. Vốn cổ phần thường
• 1.1.4.2. Vốn cổ phần ưu đãi
• 1.1.5. Lợi nhuận giữ lại
• 1.2. Các đặc trưng của các loại hình tài trợ
• 1.2.1. Đặc trưng của nợ so với cổ phần thường
• 1.2.1.1. Đáo hạn
• 1.2.1.2. Quyền đối với lợi nhuận
• 1.2.1.3. Quyền đối với tài sản
• 1.2.1.4. Có tiếng nói tham gia điều hành
• 1.2.2. Ưu điểm và hạn chế của các loại hình tài trợ
• 1.2.2.1. Ưu điểm và hạn chế nợ vay
• 1.2.2.2. Ưu điểm và hạn chế vốn cổ phần
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÀI CHÍNH CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP TÁI CẤU TRÚC TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN VIỆT NAM SAU KHỦNG HOẢNG
• KẾT LUẬN CHUNG

Tóm tắt

I. Tổng quan về tái cấu trúc tài chính ngân hàng

Tái cấu trúc tài chính ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam sau khủng hoảng là một quá trình cần thiết nhằm cải thiện hiệu quả hoạt động và quản lý rủi ro. Tái cấu trúc ngân hàng không chỉ đơn thuần là việc thay đổi cơ cấu nợ mà còn bao gồm việc điều chỉnh các chính sách tài chính và quản lý rủi ro. Khủng hoảng tài chính đã làm lộ rõ những điểm yếu trong hệ thống ngân hàng, từ đó yêu cầu các ngân hàng phải xem xét lại cấu trúc tài chính của mình. Việc này không chỉ giúp ngân hàng tồn tại mà còn phát triển bền vững trong tương lai.

1.1. Nguyên nhân tái cấu trúc tài chính

Nguyên nhân dẫn đến tái cấu trúc tài chính bao gồm cả yếu tố bên ngoài và bên trong. Khủng hoảng tài chính đã tạo ra áp lực lớn lên các ngân hàng, buộc họ phải thay đổi cách thức hoạt động. Các yếu tố như tình hình kinh tế Việt Nam và chính sách tài chính của nhà nước cũng đóng vai trò quan trọng trong việc định hình lại cấu trúc tài chính của ngân hàng. Đặc biệt, sự gia tăng nợ xấu và áp lực từ các quy định mới đã khiến các ngân hàng phải tìm kiếm các giải pháp hiệu quả hơn để quản lý rủi ro và tối ưu hóa nguồn vốn.

1.2. Mục tiêu của tái cấu trúc tài chính

Mục tiêu chính của tái cấu trúc tài chính ngân hàng là nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm thiểu rủi ro. Các ngân hàng cần phải tiết kiệm chi phí sử dụng vốn, kiểm soát rủi ro tốt hơn và gia tăng lợi nhuận. Việc thay đổi chính sách phân phối cũng có thể dẫn đến sự thay đổi trong cơ cấu cổ đông, từ đó tạo ra một nền tảng vững chắc hơn cho sự phát triển trong tương lai. Chiến lược tài chính cần phải được xây dựng dựa trên các nguyên tắc như tính hiệu quả, tính tương thích và khả năng tài trợ linh hoạt.

II. Thực trạng tài chính các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam

Thực trạng tài chính của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam giai đoạn 2006-2009 cho thấy nhiều vấn đề nghiêm trọng. Cấu trúc tài chính của các ngân hàng chủ yếu dựa vào nợ ngắn hạn, trong khi vốn chủ sở hữu lại chiếm tỷ lệ thấp. Điều này tạo ra áp lực lớn trong việc thanh toán nợ và quản lý rủi ro. Khủng hoảng tài chính đã làm gia tăng nợ xấu, ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của các ngân hàng. Việc phân tích tình hình tài sản và hiệu quả hoạt động kinh doanh là rất cần thiết để đưa ra các giải pháp tái cấu trúc phù hợp.

2.1. Cấu trúc tài chính các ngân hàng

Cấu trúc tài chính của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam cho thấy sự phụ thuộc lớn vào nợ ngắn hạn. Điều này không chỉ làm gia tăng rủi ro tài chính mà còn ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của ngân hàng. Các ngân hàng cần phải xem xét lại cơ cấu nợ và tìm kiếm các nguồn vốn ổn định hơn để đảm bảo sự phát triển bền vững. Việc tăng cường vốn chủ sở hữu và giảm thiểu nợ xấu là những yếu tố quan trọng trong quá trình tái cấu trúc.

2.2. Tác động của khủng hoảng đến ngân hàng

Khủng hoảng tài chính đã tác động mạnh mẽ đến cấu trúc tài chính của các ngân hàng thương mại cổ phần. Nhiều ngân hàng đã phải đối mặt với tình trạng nợ xấu gia tăng, làm giảm khả năng sinh lời và tăng chi phí vốn. Các ngân hàng cần phải có các biện pháp khắc phục kịp thời để đảm bảo an toàn tài chính. Việc áp dụng các chính sách quản lý rủi ro hiệu quả và cải thiện tình hình tài chính là rất cần thiết để phục hồi sau khủng hoảng.

III. Giải pháp tái cấu trúc tài chính ngân hàng

Giải pháp tái cấu trúc tài chính cho các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam sau khủng hoảng cần phải được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Các ngân hàng cần phải điều chỉnh cấu trúc nợ trên vốn chủ sở hữu, hạn chế gia tăng vốn điều lệ và giảm bớt tài sản có rủi ro cao. Tái cấu trúc nợ và vốn cổ phần cũng là một trong những giải pháp quan trọng để cải thiện tình hình tài chính. Ngoài ra, việc thực hiện các thương vụ M&A có thể giúp các ngân hàng tăng cường sức mạnh tài chính và mở rộng quy mô hoạt động.

3.1. Tái cấu trúc nợ và vốn cổ phần

Tái cấu trúc nợ và vốn cổ phần là một trong những giải pháp quan trọng để cải thiện tình hình tài chính của ngân hàng. Việc này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn tạo ra cơ hội để ngân hàng phát triển bền vững hơn. Các ngân hàng cần phải xem xét lại các khoản nợ và tìm kiếm các nguồn vốn ổn định hơn để đảm bảo khả năng thanh toán và sinh lời trong tương lai.

3.2. Hỗ trợ từ thị trường tài chính

Để thực hiện thành công tái cấu trúc tài chính, các ngân hàng cần sự hỗ trợ từ sự phát triển của thị trường tài chính. Việc cải thiện môi trường kinh doanh và tạo điều kiện thuận lợi cho các ngân hàng huy động vốn là rất cần thiết. Ngoài ra, nguồn nhân lực và sự quản lý của nhà nước cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các ngân hàng thực hiện tái cấu trúc hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, ngành ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam đã trải qua nhiều biến động lớn về cấu trúc tài chính. Từ năm 2006 đến 2009, các ngân hàng thương mại cổ phần lớn như Vietcombank, Vietinbank, ACB, Eximbank và Sacombank đã chứng kiến sự thay đổi đáng kể trong cơ cấu vốn, nợ và tài sản. Tốc độ tăng trưởng tín dụng bình quân giai đoạn này đạt khoảng 34%/năm, tuy nhiên, áp lực tăng vốn điều lệ và hệ số an toàn vốn tối thiểu đã đặt ra nhiều thách thức cho các ngân hàng. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng cấu trúc tài chính trước và sau khủng hoảng, đánh giá tính hợp lý của cấu trúc vốn, từ đó đề xuất các giải pháp tái cấu trúc tài chính hiệu quả cho giai đoạn 2010-2015. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào năm ngân hàng thương mại cổ phần lớn nhất tại Việt Nam, dựa trên số liệu báo cáo tài chính từ 2006 đến 2009, đồng thời tham khảo kinh nghiệm quốc tế từ các ngân hàng như Lehman Brothers, Goldman Sachs và Standard Chartered. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động, kiểm soát rủi ro và đảm bảo sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình tài chính doanh nghiệp liên quan đến cấu trúc tài chính và tái cấu trúc tài chính. Hai lý thuyết trọng tâm gồm:

• Lý thuyết cấu trúc vốn (Capital Structure Theory): Phân tích sự kết hợp giữa nợ ngắn hạn, nợ trung và dài hạn cùng vốn cổ phần trong việc tài trợ cho hoạt động kinh doanh, nhằm tối ưu hóa chi phí sử dụng vốn và giá trị doanh nghiệp.
• Lý thuyết tái cấu trúc tài chính: Đề cập đến việc điều chỉnh các yếu tố tài chính như vốn, nợ và lợi nhuận giữ lại để thích ứng với điều kiện kinh tế và mục tiêu phát triển, giảm thiểu rủi ro và gia tăng lợi nhuận.

Các khái niệm chính được sử dụng bao gồm: nợ ngắn hạn, nợ trung hạn, nợ dài hạn, vốn cổ phần thường, vốn cổ phần ưu đãi, lợi nhuận giữ lại, hệ số an toàn vốn (CAR), tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu, và các chỉ số hiệu quả như ROE (Tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu) và ROA (Tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng. Dữ liệu chính được thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán của năm ngân hàng thương mại cổ phần lớn nhất Việt Nam trong giai đoạn 2006-2009. Phân tích số liệu được thực hiện bằng công cụ Excel, tập trung vào các chỉ tiêu tài chính như cơ cấu nợ, vốn chủ sở hữu, tài sản, lợi nhuận, và các tỷ lệ tài chính quan trọng. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 5 ngân hàng đại diện cho nhóm ngân hàng thương mại cổ phần lớn, được chọn dựa trên quy mô hoạt động và tính đại diện cho hệ thống. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn trước, trong và sau khủng hoảng tài chính toàn cầu, từ 2006 đến 2009, với dự báo và đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2010-2015. Ngoài ra, nghiên cứu còn tham khảo các bài học quốc tế từ các ngân hàng lớn trên thế giới để so sánh và rút ra kinh nghiệm phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ cấu nợ chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn vốn: Tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu bình quân của các ngân hàng trong giai đoạn 2006-2009 dao động khoảng 10,7 lần, trong đó nợ ngắn hạn chiếm trên 90% tổng nợ, ví dụ Eximbank năm 2006 lên đến 98,9%. Điều này cho thấy các ngân hàng chủ yếu sử dụng vốn vay ngắn hạn để tài trợ cho hoạt động kinh doanh, tiềm ẩn rủi ro thanh khoản cao.

2. Tăng vốn chủ sở hữu nhanh nhưng không đồng đều: Vốn chủ sở hữu của các ngân hàng tăng trung bình 86,2% trong giai đoạn 2006-2007 và tiếp tục tăng 25,6% năm 2008, 17,2% năm 2009. Tuy nhiên, sự gia tăng này không tương xứng với tốc độ tăng tài sản, dẫn đến áp lực giảm tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE). Ví dụ, Vietcombank tăng vốn chủ sở hữu từ 11.228 tỷ đồng năm 2006 lên 16.819 tỷ đồng năm 2009, nhưng ROE chỉ dao động từ 19,2% đến 25,6%.

3. Hiệu quả kinh doanh có xu hướng giảm sau khủng hoảng: ROE và ROA của nhiều ngân hàng giảm hoặc tăng chậm lại sau năm 2007. ACB có ROE giảm từ 53,8% năm 2007 xuống còn 31,8% năm 2009; ROA bình quân toàn ngành tăng nhẹ từ 1,6% năm 2006 lên 1,8% năm 2009, phản ánh khó khăn trong việc gia tăng lợi nhuận từ tài sản hiện có.

4. Tài sản có rủi ro cao và cho vay dài hạn tăng: Tỷ lệ cho vay dài hạn trong tổng dư nợ tăng từ 13,7% năm 2006 lên 28,2% năm 2009, trong khi nguồn vốn chủ yếu là nợ ngắn hạn, tạo ra sự mất cân đối về kỳ hạn và rủi ro thanh khoản. Đồng thời, các khoản đầu tư vào chứng khoán kinh doanh có biến động lớn, ví dụ Vietcombank giảm mạnh đầu tư chứng khoán năm 2008 nhưng tăng trở lại năm 2009.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các phát hiện trên xuất phát từ đặc thù ngành ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam, vốn chủ sở hữu chiếm tỷ lệ thấp trong tổng nguồn vốn, trong khi nợ ngắn hạn chiếm ưu thế. Việc gia tăng vốn chủ sở hữu nhanh nhằm đáp ứng yêu cầu tăng hệ số an toàn vốn (CAR) theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, tuy nhiên lợi nhuận không tăng tương ứng, dẫn đến giảm hiệu quả sử dụng vốn. So sánh với các ngân hàng quốc tế như Goldman Sachs và Standard Chartered, các ngân hàng này đã điều chỉnh cấu trúc tài chính bằng cách giảm nợ ngắn hạn, tăng nợ dài hạn và gia tăng lợi nhuận giữ lại thay vì tăng vốn điều lệ quá nhanh, giúp kiểm soát rủi ro và duy trì hiệu quả kinh doanh. Việc tăng cho vay dài hạn trong khi nguồn vốn chủ yếu là ngắn hạn làm tăng rủi ro thanh khoản, tương tự bài học từ Lehman Brothers khi sử dụng quá nhiều nợ ngắn hạn để đầu tư tài sản rủi ro cao dẫn đến phá sản. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ nợ ngắn hạn, trung hạn, dài hạn và vốn chủ sở hữu qua các năm, cùng bảng so sánh các chỉ số ROE, ROA và CAR của các ngân hàng trong nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tối ưu hóa cơ cấu nợ theo kỳ hạn: Các ngân hàng cần giảm tỷ trọng nợ ngắn hạn, tăng cường sử dụng nợ trung và dài hạn nhằm cân đối kỳ hạn tài sản và nguồn vốn, giảm thiểu rủi ro thanh khoản. Mục tiêu giảm tỷ lệ nợ ngắn hạn xuống dưới 80% tổng nợ trong vòng 3 năm tới. Chủ thể thực hiện là ban điều hành ngân hàng phối hợp với phòng quản lý rủi ro.

2. Tăng cường lợi nhuận giữ lại và hạn chế tăng vốn điều lệ quá nhanh: Khuyến khích sử dụng lợi nhuận giữ lại để bổ sung vốn chủ sở hữu thay vì phát hành cổ phiếu mới, nhằm giảm áp lực lợi nhuận trên mỗi cổ phần (EPS). Mục tiêu duy trì ROE trên 20% trong giai đoạn 2010-2015. Chủ thể thực hiện là ban lãnh đạo ngân hàng và cổ đông.

3. Kiểm soát chặt chẽ đầu tư tài sản có rủi ro cao: Hạn chế đầu tư vào chứng khoán kinh doanh và các tài sản tài chính rủi ro, ưu tiên đầu tư vào trái phiếu chính phủ và các tài sản có độ an toàn cao. Mục tiêu giảm tỷ trọng tài sản rủi ro xuống dưới 15% tổng tài sản trong 2 năm tới. Chủ thể thực hiện là phòng đầu tư và quản lý rủi ro.

4. Phát triển nguồn vốn trung và dài hạn từ thị trường tài chính: Khuyến khích phát hành trái phiếu doanh nghiệp, hợp tác với các tổ chức tài chính quốc tế để huy động vốn trung dài hạn với chi phí hợp lý. Mục tiêu tăng vốn trung dài hạn lên tối thiểu 20% tổng nguồn vốn trong 5 năm tới. Chủ thể thực hiện là ban quản lý tài chính và phòng phát triển nguồn vốn.

5. Tăng cường năng lực quản lý rủi ro và minh bạch thông tin: Đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu về quản lý rủi ro tài chính, áp dụng các công cụ phân tích hiện đại, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong báo cáo tài chính để tạo niềm tin với nhà đầu tư và khách hàng. Mục tiêu hoàn thiện hệ thống quản trị rủi ro trong 3 năm. Chủ thể thực hiện là ban kiểm soát nội bộ và phòng nhân sự.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý ngân hàng thương mại cổ phần: Giúp hiểu rõ về cấu trúc tài chính hiện tại, các rủi ro tiềm ẩn và các giải pháp tái cấu trúc phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng cạnh tranh.

2. Nhà đầu tư và cổ đông ngân hàng: Cung cấp thông tin chi tiết về hiệu quả sử dụng vốn, rủi ro tài chính và triển vọng phát triển của ngân hàng, hỗ trợ quyết định đầu tư chính xác.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và Ngân hàng Nhà nước: Là tài liệu tham khảo để xây dựng chính sách, quy định về hệ số an toàn vốn, quản lý rủi ro và giám sát hoạt động ngân hàng thương mại cổ phần.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế tài chính - ngân hàng: Cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn về cấu trúc tài chính ngân hàng trong bối cảnh khủng hoảng, đồng thời giới thiệu các phương pháp phân tích và đề xuất giải pháp tái cấu trúc.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam chủ yếu sử dụng nợ ngắn hạn?
   Do đặc thù ngành ngân hàng và điều kiện thị trường tài chính trong nước, vốn ngắn hạn dễ huy động với chi phí thấp hơn, đồng thời đáp ứng nhu cầu thanh khoản nhanh. Tuy nhiên, điều này tiềm ẩn rủi ro thanh khoản cao nếu không được quản lý chặt chẽ.

2. Việc tăng vốn điều lệ nhanh có ảnh hưởng gì đến hiệu quả kinh doanh?
   Tăng vốn điều lệ nhanh có thể làm giảm tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE) do lợi nhuận không tăng tương ứng, gây áp lực lên thu nhập trên mỗi cổ phần và làm giảm hiệu quả sử dụng vốn.

3. Làm thế nào để giảm rủi ro thanh khoản trong ngân hàng?
   Ngân hàng cần cân đối kỳ hạn giữa tài sản và nguồn vốn, tăng tỷ trọng nợ trung và dài hạn, kiểm soát chặt chẽ đầu tư tài sản rủi ro cao và duy trì dự trữ thanh khoản theo quy định.

4. Tại sao lợi nhuận giữ lại quan trọng trong tái cấu trúc tài chính?
   Lợi nhuận giữ lại là nguồn vốn nội bộ giúp ngân hàng tăng vốn chủ sở hữu mà không phải phát hành cổ phiếu mới, giảm áp lực chi phí vốn và duy trì quyền kiểm soát của cổ đông hiện hữu.

5. Bài học quốc tế nào có thể áp dụng cho ngân hàng Việt Nam?
   Các ngân hàng như Goldman Sachs và Standard Chartered đã thành công trong việc giảm nợ ngắn hạn, tăng nợ dài hạn và gia tăng lợi nhuận giữ lại để kiểm soát rủi ro và duy trì hiệu quả kinh doanh, là bài học quý giá cho các ngân hàng Việt Nam trong tái cấu trúc tài chính.

Kết luận

• Cấu trúc tài chính của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam giai đoạn 2006-2009 chủ yếu dựa vào nợ ngắn hạn với tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu cao, tiềm ẩn rủi ro thanh khoản lớn.
• Việc tăng vốn chủ sở hữu nhanh nhưng không đồng đều đã làm giảm hiệu quả sử dụng vốn, thể hiện qua xu hướng giảm ROE và ROA sau khủng hoảng.
• Tài sản có rủi ro cao và cho vay dài hạn tăng nhanh trong khi nguồn vốn chủ yếu là ngắn hạn tạo ra mất cân đối kỳ hạn và rủi ro tài chính.
• Các bài học quốc tế và phân tích thực trạng cho thấy cần thiết phải tái cấu trúc tài chính theo hướng cân đối kỳ hạn, tăng lợi nhuận giữ lại và kiểm soát rủi ro đầu tư.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tối ưu hóa cấu trúc vốn, nâng cao hiệu quả kinh doanh và đảm bảo sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam trong giai đoạn 2010-2015.

Next steps: Triển khai các giải pháp tái cấu trúc theo lộ trình đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá hiệu quả và điều chỉnh chính sách phù hợp.

Các ngân hàng thương mại cổ phần cần chủ động áp dụng các giải pháp tái cấu trúc tài chính để nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng với môi trường kinh tế biến động, đồng thời các nhà quản lý và nhà đầu tư nên sử dụng kết quả nghiên cứu này làm cơ sở cho quyết định chiến lược và chính sách tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CẤU TRÚC TÀI CHÍNH VÀ TÁI CẤU TRÚC TÀI CHÍNH NH TM CỔ PHẦN 1. Cấu trúc tài chính 1. Khái niệm về cấu trúc tài chính Cấu trúc tài chính của doanh nghiệp được định nghĩa là sự kết hợp của nợ ngắn hạn, nợ trung hạn, dài hạn và vốn cổ phần thường được sử dụng để tài trợ cho quyết định đầu tư của doanh nghiệp. Thành phần của cấu trúc tài chính Khi nói đến cấu trúc tài chính chúng ta thường quan tâm đến hỗn hợp toàn bộ nợ, vốn cổ phần và cả lợi nhuận giữ lại hợp thành tổng cấu trúc tài chính.

Nợ ngắn hạn Một khoản nợ hay một nghĩa vụ nợ thường được xác định trong khoảng thời gian dưới một năm. Nợ ngắn hạn thường được sử dụng để tài trợ cho tài sản lưu động. Nợ trung hạn Nợ trung hạn khác nợ ngắn hạn là khoản thời gian vay nợ từ 1 năm cho đến 5 năm. Thông thường các công ty dùng khoản nợ này để tài trợ cho các dự án trung hạn như nhà xưởng, máy móc thiết bị, công cụ dụng cụ.

Nợ dài hạn Nợ dài hạn là thời gian vay nợ hay nghĩa vụ nợ thường xác định trong khoảng thời gian trên 5 năm. Nợ dài hạn ghi nhận nghĩa vụ phải trả nợ gốc và lãi mà người đi vay phải trả cho người cho vay trong khoảng thời gian dài. Nợ dài hạn rất quan trọng đối với hoạt động của doanh nghiệp, được tài trợ cho khác dự án đầu tư dài hạn, hay tài trợ cho việc mua bán, sáp nhập. Sử dụng nợ dài hạn không tạo áp lực trả nợ vay.

Tuy nhiên để hạn chế những rủi ro như sức mua của đồng tiền, thời gian thu hồi nợ lâu. Từ những nguyên nhân trên người cho vay đòi hỏi phải đạt mức lãi suất hợp lý và kèm theo các điều kiện kiểm soát khá chặt chẽ. Trần Văn Đúng - K16 Luận văn Thạc Sĩ Kinh Tế 123doc -2- 1. Ưu nhược điểm của nợ ngắn hạn, trung dài hạn.

- Việc phân loại nợ này giúp doanh nghiệp có sự lựa chọn hợp lý trong quá trình tài trợ cho các tài sản doanh nghiệp. - Nợ ngắn hạn giúp doanh nghiệp quản lý hiệu quả dòng tiền từ đó tiết kiệm chi phí. - Nợ ngắn hạn doanh nghiệp dễ tiếp cận có thể dùng tài sản cầm cố thế chấp là bất động sản hay động sản hoặc thế chấp bộ chứng từ. Lãi suất nợ ngắn hạn thường thấp hơn nợ trung dài hạn.

- Nợ trung dài hạn giúp doanh nghiệp có một lượng vốn lớn để tài trợ cho các dự án đầu tư có thời gian dài. - Nợ dài hạn được thanh toán trong thời gian dài doanh nghiệp ít bị áp lực như nợ ngắn hạn. v Nhược điểm - Nợ ngắn hạn được thanh toán cả gốc lẫn lãi trong thời gian ngắn nên áp lực chi trả nợ vay rất lớn. - Nợ trung dài hạn do thời gian thu hồi nợ kéo dài có thể xảy ra rủi ro.

Do đó chủ nợ thường đòi hỏi lãi suất cao làm gia tăng chi phí sử dụng vốn của doanh nghiệp. Các điều kiện khắc khe và để đảm bảo cho khoản vay phải có tài sản có giá trị lớn. Kèm theo vấn đề thẩm định dự án dẫn đến thông tin không được giữ kín. Vốn cổ phần 1.

Vốn cổ phần thường Vốn cổ phần thường là một chứng từ chứng nhận quyền sở hữu của người chủ đối với doanh nghiệp. Đây là loại cổ phiếu phổ biến nhất trong các công ty cổ phần. Người sở hữu cổ phiếu có quyền biểu quyết đối với các quyết định quan trọng của công ty trong các kỳ đại hội cổ đông. Người nắm giữ cổ phần thường được hưởng cổ tức theo tỷ lệ phần trăm trên giá trị cổ phiếu đang nắm giữ (hiện nay giá trị này được công ty cổ phần áp dụng đều căn cứ vào mệnh giá cổ phiếu).

Trần Văn Đúng - K16 Luận văn Thạc Sĩ Kinh Tế 123doc -3- Tuy nhiên mức cổ tức này không cố định mà tùy vào tình hình hoạt động kinh doanh và kế hoạch sử dụng vốn của doanh nghiệp trong mỗi giai đoạn. Vốn cổ phần ưu đãi Là loại cổ phiếu đặc biệt trong công ty cổ phần, người sở hữu cổ phiếu được hưởng mức cổ tức cố định hàng năm dù công ty có kinh doanh thua lỗ hay lợi nhuận cao. Những người nắm giữ cổ phiếu ưu đãi bị hạn chế quyền biểu quyết nhất định đối với những quyết định lớn của công ty (trừ trường hợp thỏa thuận riêng) cũng như việc tham gia điều hành. Cổ phiếu ưu đãi được xem như một loại chứng khoán lưỡng tính vừa giống cổ phiếu thường vừa giống trái phiếu.

Lợi nhuận giữ lại Lợi nhuận giữ lại là nguồn tài trợ rất quan trọng của doanh nghiệp nhất là các doanh nghiệp trong giai đoạn tăng trưởng nhanh rất cần vốn. Lợi nhuận giữ lại giúp cho nhà quản trị chủ động được vốn, giảm chi phí sử dụng vốn. Đối với các ngân hàng thương mại cổ phần nguồn lợi nhuận giữ lại rất quan trọng. Trước áp lực tăng vốn điều lệ từ ngân hàng nhà nước buộc các ngân hàng thương mại cổ phần phải tăng vốn tối thiểu lên 3.000 tỷ đồng, lãi suất huy động cao.

Huy động vốn từ thị trường chứng khoán không dễ dàng, lợi nhuận giữ lại nên được ưu tiên trong cấu trúc vốn. Tuy nhiên cũng có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến lợi nhuận giữ lại: - Chính sách phân phối lợi nhuận của nhà nước và doanh nghiệp. - Khả năng tiếp cận thị trường vốn - Quyền kiểm soát công ty của cổ đông thường - Lợi nhuận đạt được. - Kế họach tăng vốn trong tương lai - Ngoài ra khả năng sinh lợi của dự án đầu tư từ lợi nhuận giữ lại cũng là yếu tố quan trọng khi quyết định giữ lại lợi nhuận.

* Tóm lại cấu trúc tài chính gồm nợ ngắn hạn, trung và dài hạn và nguồn vốn chủ sở hữu được mô phỏng theo sơ đồ sau: Trần Văn Đúng - K16 Luận văn Thạc Sĩ Kinh Tế 123doc -4- Sơ đồ1. Mô phỏng cơ cấu tài chính của một doanh nghiệp như sau: Cơ cấu tài chính DN Cơ cấu vốn Nợ ngắn hạn Nguồn vốn chủ sở hữu Nợ trung và dài hữu hạn Trong thực tiễn cấu trúc tài chính có mối quan hệ mật thiết với giá trị doanh nghiệp nhất là vào những thời kỳ khủng hoảng và lạm phát. Các đặc trưng của các loại hình tài trợ 1. Đặc trưng của nợ so với cổ phần thường Trong một doanh nghiệp có hai công cụ chọn lựa cơ bản nhất là tài trợ bằng nợ hay vốn cổ phần (chủ yếu là vốn cổ phần thường).

Nợ là nghĩa vụ doanh nghiệp phải gánh chịu do vay mượn. Trong khi vốn cổ phần là phần tài sản của doanh nghiệp. Có 4 đặc trưng để phân biệt: - Đáo hạn; - Trái quyền đối với lợi nhuận; - Trái quyền đối với tài sản; - Trái quyền có tiếng nói tham gia điều hành. Ø Đáo hạn Nợ luôn có tính đáo hạn, nó được chi trả vào một khoảng thời gian quy định trong thỏa thuận giữa doanh nghiệp và chủ nợ.

Tuy nhiên có sự khác biệt giữa nợ ngắn hạn, trung và dài hạn như đã nêu trên. Trần Văn Đúng - K16 Luận văn Thạc Sĩ Kinh Tế 123doc -5- Vốn cổ phần thường không đáo hạn. Khi các chủ sở hữu đầu tư vào doanh nghiệp, không có thỏa thuận sẽ được trả lại khoản đầu tư ban đầu. Muốn lấy lại tiền đầu tư họ phải tìm người mua lại cổ phần của mình hoặc bán đi doanh nghiệp.

Ø Quyền đối với lợi nhuận - Ưu tiên của trái quyền: Trước tiên ưu tiên trái quyền của các chủ nợ rồi mới đến trái quyền của chủ sở hữu. Trái quyền của các chủ nợ ưu tiên hơn tất cả các trái quyền khác, trái quyền của các chủ sở hữu ưu đãi đối với lợi nhuận thường đứng trước trái quyền chủ sở hữu còn lại. - Tính chắc chắn của trái quyền: Doanh nghiệp phải thanh toán lãi cho nợ vay không phụ thuộc vào việc doanh nghiệp có lợi nhuận hay không. Ø Quyền đối với tài sản Không một nhà đầu tư nào dù là chủ nợ hay chủ sở hữu, khi đầu tư vào doanh nghiệp kỳ vọng vào việc được ưu tiên nhận lại khoản tiền đầu tư bằng việc thanh lý tài sản cuối cùng của doanh nghiệp.

Tuy nhiên trong thực tế cũng thường xãy ra, khi đó trái quyền đối với tài sản được ưu tiên theo thứ tự sau: - Chủ nợ. - Các chủ sở hữu ưu đãi. - Các chủ sở hữu còn lại. - Sau cùng là các cổ phần thường họ có thể nhận phần còn lại nếu còn.

Ø Có tiếng nói tham gia điều hành Thường các chủ nợ không có tiếng nói trong việc điều hành doanh nghiệp, mặc dù có thể đòi hỏi một số điều kiện về hoạt động điều hành doanh nghiệp khi thỏa thuận cho vay. Tuy nhiên các chủ nợ không có quyền bỏ phiếu bầu và tham dự vào điều hành doanh nghiệp. Ưu điểm và hạn chế của các loại hình tài trợ 1. Ưu điểm và hạn chế nợ vay v Ưu điểm - Doanh nghiệp dùng nợ vay, lãi vay sẽ được tính vào chi phí tạo ra tấm chắn thuế cho thuế thu nhập doanh nghiệp góp phần làm gia tăng giá trị doanh nghiệp.

Trần Văn Đúng - K16 Luận văn Thạc Sĩ Kinh Tế 123doc -6- - Chi phí nợ vay thường thấp hơn nguồn vốn cổ phần do phần lớn nhà đầu tư kỳ vọng tỷ lệ chia cổ tức cao hơn lãi suất ngân hàng. Bởi rủi ro của việc nắm giữ cổ phiếu cao hơn. - Nợ giúp cho các nhà quản lý doanh nghiệp thận trọng khi ra quyết định đầu tư. Thực tế trên thị trường các doanh nghiệp có nguồn tiền mặt dồi dào ít có khả năng tăng trưởng nhanh.

Do có khuynh hướng đầu tư dàn trãi không thuộc thế mạnh của doanh nghiệp nên hiệu quả thấp mà trong thuật ngữ tài chính gọi là Overinvestment (đầu tư thái quá). Nếu doanh nghiệp tài trợ nợ cho những khoản đầu tư sẽ được thẩm định hiệu quả dự án và hiệu suất sinh lời có đảm bảo được khả năng trả nợ và lãi vay hay không? Khi đó sẽ tạo ra sự kiểm soát đầu tư thái quá. Tuy nhiên, doanh nghiệp không thể tăng nợ lên mức quá cao so với vốn chủ sở hữu làm cho doanh nghiệp rơi vào tình trạng tài chính không lành mạnh dễ rơi vào nguy cơ phá sản ở những giai đoạn khó khăn. v Nhược điểm Do tính chất vay mượn nên việc thẩm định để đạt được sự đồng thuận tương đối khắc khe, nên việc nắm bắt các cơ hội đầu tư chậm.

Đôi khi bỏ qua các cơ hội đầu tư có lợi nhuận cao nhưng cũng rủi ro cao.