Luận văn đánh giá tác động của thu nhập giá cả thực phẩm đến quyết định chi tiêu ăn uống của các hộ gia đình tại việt nam

Chuyên khảo phân tích Luận văn đánh giá tác động của thu nhập giá cả thực phẩm đến quyết định chi tiêu ăn uống của các hộ, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Thuyết
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hữu Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.HCM
• Chuyên ngành: Kinh Tế Phát Triển
• Đề tài: Tác Động Của Thu Nhập Và Giá Cả Thực Phẩm Đến Chi Tiêu Ăn Uống Của Hộ Gia Đình Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tác Động Thu Nhập Đến Chi Tiêu Thực Phẩm

Nghiên cứu về tác động của thu nhập đến chi tiêu thực phẩm là một lĩnh vực quan trọng trong kinh tế học, đặc biệt ở các nước đang phát triển như Việt Nam. Khi thu nhập của hộ gia đình tăng lên, cơ cấu chi tiêu của họ cũng thay đổi. Theo Engel's Law, tỷ lệ thu nhập dành cho thực phẩm có xu hướng giảm khi thu nhập tăng. Tuy nhiên, sự thay đổi này không đồng đều giữa các nhóm thực phẩm khác nhau. Các hộ gia đình có thu nhập cao hơn có thể chi tiêu nhiều hơn cho các loại thực phẩm chất lượng cao, thực phẩm chế biến sẵn hoặc thực phẩm nhập khẩu. Điều này dẫn đến sự thay đổi trong xu hướng tiêu dùng thực phẩm tại Việt Nam. Nghiên cứu này sẽ đi sâu vào phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định chi tiêu thực phẩm của hộ gia đình, bao gồm cả thu nhập và giá cả.

1.1. Mối Quan Hệ Giữa Thu Nhập Và Cơ Cấu Chi Tiêu Ăn Uống

Khi thu nhập tăng, hộ gia đình có xu hướng giảm tỷ trọng chi tiêu cho các thực phẩm thiết yếu như gạo và tăng chi tiêu cho các loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao hơn như thịt, cá, rau quả và thực phẩm chức năng. Sự thay đổi này phản ánh sự cải thiện về mức sống và nhận thức về dinh dưỡng của người dân. Tuy nhiên, đối với các hộ gia đình có thu nhập thấp, an ninh lương thực hộ gia đình vẫn là một vấn đề quan trọng, và họ có thể phải ưu tiên chi tiêu cho các loại thực phẩm rẻ tiền để đảm bảo đủ no.

1.2. Ảnh Hưởng Của Thu Nhập Đến Lượng Tiêu Thụ Thực Phẩm

Thu nhập không chỉ ảnh hưởng đến cơ cấu chi tiêu mà còn ảnh hưởng đến lượng tiêu thụ thực phẩm. Các hộ gia đình có thu nhập cao hơn có xu hướng tiêu thụ nhiều hơn các loại thực phẩm có giá trị cao, dẫn đến sự gia tăng về lượng tiêu thụ các loại thực phẩm này. Điều này có thể có tác động tích cực đến dinh dưỡng và sức khỏe của người dân, nhưng cũng có thể dẫn đến các vấn đề về sức khỏe liên quan đến chế độ ăn uống không cân bằng.

II. Phân Tích Tác Động Giá Cả Thực Phẩm Đến Chi Tiêu Hộ Gia Đình

Giá cả thực phẩm là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định chi tiêu của hộ gia đình. Khi giá cả thực phẩm tăng lên, hộ gia đình có thể phải cắt giảm chi tiêu cho các loại thực phẩm khác hoặc giảm lượng tiêu thụ. Lạm phát và chi tiêu thực phẩm có mối quan hệ mật thiết, đặc biệt đối với các hộ gia đình có thu nhập thấp, những người phải dành phần lớn thu nhập cho thực phẩm. Sự thay đổi về giá cả thực phẩm có thể ảnh hưởng đến nghèo đói và chi tiêu thực phẩm, đặc biệt là ở các vùng nông thôn và các khu vực có thu nhập thấp.

2.1. Độ Co Giãn Của Cầu Theo Giá Đối Với Các Loại Thực Phẩm

Độ co giãn của cầu theo giá đo lường mức độ phản ứng của lượng cầu đối với sự thay đổi về giá cả. Các loại thực phẩm thiết yếu như gạo thường có độ co giãn thấp, nghĩa là lượng cầu ít thay đổi khi giá cả thay đổi. Ngược lại, các loại thực phẩm không thiết yếu như thực phẩm nhập khẩu hoặc thực phẩm hữu cơ có thể có độ co giãn cao hơn. Việc hiểu rõ độ co giãn của cầu theo giá đối với các loại thực phẩm khác nhau là rất quan trọng để dự đoán tác động của sự thay đổi giá cả đến chi tiêu của hộ gia đình.

2.2. Tác Động Của Chính Sách Giá Đến Chi Tiêu Thực Phẩm

Chính sách giá của chính phủ có thể có tác động đáng kể đến chi tiêu thực phẩm của hộ gia đình. Các biện pháp như trợ giá thực phẩm hoặc kiểm soát giá có thể giúp giảm bớt gánh nặng chi tiêu cho các hộ gia đình có thu nhập thấp. Tuy nhiên, các chính sách này cũng có thể có những tác động tiêu cực, chẳng hạn như làm méo mó thị trường hoặc tạo ra sự phụ thuộc vào trợ cấp.

2.3. Ảnh Hưởng Của Giá Cả Nông Sản Đến Chi Tiêu Ăn Uống

Giá cả nông sản đầu vào có ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả thực phẩm. Khi giá nông sản tăng, giá thực phẩm cũng có xu hướng tăng theo, gây áp lực lên chi tiêu của hộ gia đình. Điều này đặc biệt đúng đối với các hộ gia đình ở nông thôn, những người phụ thuộc vào nông nghiệp để kiếm sống. Sự biến động của giá nông sản có thể ảnh hưởng đến an ninh lương thực và mức sống của các hộ gia đình này.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Chi Tiêu Ăn Uống Của Hộ Gia Đình

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp phân tích định lượng để đánh giá tác động của thu nhập và giá cả thực phẩm đến chi tiêu ăn uống của hộ gia đình. Dữ liệu được sử dụng từ bộ dữ liệu Khảo sát Mức sống Dân cư (VHLSS) của Tổng cục Thống kê. Mô hình hồi quy được sử dụng để ước lượng các hệ số co giãn của cầu theo thu nhập và giá cả. Các biến kiểm soát được sử dụng để kiểm soát các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến chi tiêu ăn uống, chẳng hạn như đặc điểm nhân khẩu học của hộ gia đình và khu vực sinh sống.

3.1. Mô Hình Hồi Quy Ước Lượng Tác Động Thu Nhập Và Giá Cả

Mô hình hồi quy được sử dụng để ước lượng tác động của thu nhập và giá cả thực phẩm đến chi tiêu ăn uống của hộ gia đình. Mô hình này cho phép kiểm soát các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến chi tiêu ăn uống, chẳng hạn như đặc điểm nhân khẩu học của hộ gia đình và khu vực sinh sống. Các hệ số hồi quy được sử dụng để tính toán các hệ số co giãn của cầu theo thu nhập và giá cả.

3.2. Sử Dụng Dữ Liệu VHLSS Để Phân Tích Chi Tiêu Hộ Gia Đình

Bộ dữ liệu VHLSS là một nguồn dữ liệu quan trọng để nghiên cứu chi tiêu của hộ gia đình tại Việt Nam. Dữ liệu này cung cấp thông tin chi tiết về thu nhập, chi tiêu và các đặc điểm nhân khẩu học của hộ gia đình. Việc sử dụng dữ liệu VHLSS cho phép phân tích chi tiêu ăn uống của hộ gia đình theo các nhóm thu nhập, khu vực sinh sống và các đặc điểm khác.

IV. Thực Trạng Chi Tiêu Ăn Uống Của Hộ Gia Đình Việt Nam Hiện Nay

Thực trạng chi tiêu ăn uống của hộ gia đình Việt Nam có sự khác biệt đáng kể giữa các khu vực và nhóm thu nhập. Các hộ gia đình ở thành thị có xu hướng chi tiêu nhiều hơn cho các loại thực phẩm chế biến sẵn và thực phẩm nhập khẩu, trong khi các hộ gia đình ở nông thôn có xu hướng chi tiêu nhiều hơn cho các loại thực phẩm tươi sống và tự sản xuất. Các hộ gia đình có thu nhập cao hơn có xu hướng chi tiêu nhiều hơn cho các loại thực phẩm chất lượng cao và thực phẩm chức năng.

4.1. So Sánh Chi Tiêu Ăn Uống Giữa Thành Thị Và Nông Thôn

Có sự khác biệt rõ rệt về chi tiêu ăn uống giữa khu vực thành thị và nông thôn. Ở thành thị, người dân có xu hướng chi tiêu nhiều hơn cho các sản phẩm chế biến sẵn, nhà hàng và dịch vụ ăn uống bên ngoài. Trong khi đó, ở nông thôn, chi tiêu chủ yếu tập trung vào thực phẩm tươi sống, tự sản xuất và các bữa ăn tại nhà.

4.2. Phân Tích Chi Tiêu Theo Nhóm Thu Nhập Của Hộ Gia Đình

Chi tiêu ăn uống cũng biến đổi đáng kể theo nhóm thu nhập. Các hộ gia đình có thu nhập cao hơn thường chi tiêu nhiều hơn cho các loại thực phẩm chất lượng cao, đa dạng và có giá trị dinh dưỡng cao. Ngược lại, các hộ gia đình có thu nhập thấp hơn thường phải hạn chế chi tiêu và tập trung vào các loại thực phẩm cơ bản, giá rẻ để đảm bảo đủ no.

4.3. Ảnh Hưởng Của Vùng Miền Đến Cơ Cấu Chi Tiêu Thực Phẩm

Vùng miền cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến cơ cấu chi tiêu thực phẩm. Mỗi vùng miền có những đặc trưng văn hóa ẩm thực và nguồn cung thực phẩm khác nhau, dẫn đến sự khác biệt trong thói quen ăn uống và chi tiêu cho thực phẩm.

V. Giải Pháp Hỗ Trợ Chi Tiêu Ăn Uống Cho Hộ Gia Đình Nghèo

Để hỗ trợ chi tiêu ăn uống cho các hộ gia đình nghèo, cần có các chính sách hỗ trợ phù hợp. Các chính sách này có thể bao gồm trợ cấp thực phẩm, chương trình dinh dưỡng cho trẻ em, và các chương trình hỗ trợ sản xuất nông nghiệp cho các hộ gia đình nghèo. Ngoài ra, cần có các biện pháp kiểm soát giá cả thực phẩm để đảm bảo rằng các hộ gia đình nghèo có thể tiếp cận được với các loại thực phẩm thiết yếu.

5.1. Chính Sách Trợ Cấp Thực Phẩm Cho Hộ Nghèo

Chính sách hỗ trợ chi tiêu thực phẩm cho hộ nghèo là một giải pháp quan trọng để đảm bảo an ninh lương thực và cải thiện dinh dưỡng cho nhóm dân cư này. Các hình thức trợ cấp có thể bao gồm phiếu mua hàng thực phẩm, tiền mặt hỗ trợ hoặc cung cấp trực tiếp các loại thực phẩm thiết yếu.

5.2. Chương Trình Dinh Dưỡng Cho Trẻ Em Vùng Khó Khăn

Các chương trình dinh dưỡng cho trẻ em, đặc biệt là ở các vùng khó khăn, có vai trò quan trọng trong việc cải thiện tình trạng dinh dưỡng và sức khỏe của trẻ em. Các chương trình này có thể bao gồm cung cấp bữa ăn trưa tại trường học, bổ sung vi chất dinh dưỡng và giáo dục về dinh dưỡng cho phụ huynh.

5.3. Hỗ Trợ Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững Cho Hộ Gia Đình

Hỗ trợ phát triển nông nghiệp bền vững cho các hộ gia đình nghèo là một giải pháp lâu dài để cải thiện thu nhập và khả năng tiếp cận thực phẩm của họ. Các biện pháp hỗ trợ có thể bao gồm cung cấp giống cây trồng, vật nuôi chất lượng cao, đào tạo kỹ thuật canh tác và hỗ trợ tiếp cận thị trường.

VI. Kết Luận Và Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Chi Tiêu

Nghiên cứu này đã cung cấp một cái nhìn tổng quan về tác động của thu nhập và giá cả thực phẩm đến chi tiêu ăn uống của hộ gia đình tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng thu nhập và giá cả thực phẩm là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định chi tiêu của hộ gia đình. Các chính sách hỗ trợ chi tiêu ăn uống cho các hộ gia đình nghèo cần được thiết kế phù hợp với đặc điểm của từng khu vực và nhóm thu nhập.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Về Chi Tiêu Thực Phẩm

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng thu nhập và giá cả thực phẩm có tác động đáng kể đến chi tiêu ăn uống của hộ gia đình Việt Nam. Các hộ gia đình có thu nhập cao hơn thường chi tiêu nhiều hơn cho các loại thực phẩm chất lượng cao, trong khi các hộ gia đình có thu nhập thấp hơn phải hạn chế chi tiêu và tập trung vào các loại thực phẩm cơ bản.

6.2. Hạn Chế Của Nghiên Cứu Và Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Mới

Nghiên cứu này có một số hạn chế, chẳng hạn như việc sử dụng dữ liệu thứ cấp và việc không thể kiểm soát tất cả các yếu tố có thể ảnh hưởng đến chi tiêu ăn uống. Các hướng nghiên cứu tương lai có thể tập trung vào việc sử dụng dữ liệu sơ cấp, phân tích tác động của các yếu tố văn hóa và xã hội đến chi tiêu ăn uống, và đánh giá hiệu quả của các chính sách hỗ trợ chi tiêu thực phẩm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ THỰC TIỄN Mục đích của chương này nhằm trình bày hệ thống các khái niệm, lý thuyết về hàm cầu, các mô hình thực nghiệm cùng với những nghiên cứu gần đây trong việc xây dựng, đánh giá các hàm cầu hàng hóa. Các hàm cầu Marshallian, hàm cầu Hicksian cùng với các độ co dãn của các hàm cầu được tính theo các mô hình cầu thực nghiệm sẽ được tập trung lược khảo trong chương này nhằm làm nền tảng cho việc phân tích trong các chương tiếp theo. Lý thuyết tân cổ điển về hành vi tiêu dùng (Mas-Colell,et al, 1995) 1.1 Vấn đề lựa chọn tiêu dùng Lý thuyết tiêu dùng liên quan đến việc một người tiêu dùng duy lý quyết định lựa chọn tiêu dùng cho các hàng hóa như thế nào. Trong điều kiện ràng buộc về ngân sách gia đình, người tiêu dùng sẽ lựa chọn rổ hàng hóa theo cách tối đa hóa mức hữu dụng của mình.x ≤ I x = x(x1, x2, …, xn) : rổ hàng hóa tiêu dùng p = p(p1, p2, …, pn) : giá của rổ hàng hóa tiêu dùng I: ngân sách của người tiêu dùng.

Với một mức giá p và mức ngân sách I cho trước, tập hợp các lựa chọn của người tiêu dùng sẽ được viết lại ở dạng sau: B( p, I ) = { x ∈ ¡ n+ : p.x ≤ I } Người tiêu dùng sẽ lựa chọn tiêu dùng các hàng hóa x ∈ B(p,I) sao cho mức thỏa dụng đạt được là cao nhất. Vấn đề này được thực hiện dựa trên một số các giả định cơ bản như thông tin thị trường hoàn hảo, người tiêu dùng là người chấp nhận giá, giá cả hàng hóa có dạng tuyến tính.2 Hàm cầu Marshallian {x(p,I)} (Mas-Colell,et al, 1995) Các tiền đề quan trọng của hàm cầu Marshallian: § Hàm cầu Marshallian có tính đồng nhất bậc 0 theo giá và ngân sách. Nghĩa là, với bất kỳ một số λ> 0 nào đó, thì x(λp, λI) = x(p,I). Do vậy, việc sử dụng các đơn vị tiền tệ khác nhau như đồng USD, Euro, Nhân dân tệ, VND ở các chỉ tiêu giá, thu nhập trong các tính toán hàm cầu sẽ có cùng mức ý nghĩa.

5 § Người tiêu dùng với một mức hữu dụng ban đầu chưa được thỏa mãn sẽ tiêu dùng toàn bộ ngân sách kiếm được. Khi đó, biểu thức (1.1) được viết lại như sau: max u ( x) (1.x=I Kết quả của bài toán (1.2) chính là hàm cầu Marshallian. Kết quả của việc tối đa hóa hàm hữu dụng trong điều kiện ngân sách không đổi hình thành nên hàm cầu Marshallian. Với giả định rằng người tiêu dùng luôn tối đa hóa hữu dụng (u) khi tiêu dùng sản phẩm (xi) với ngân sách (I) không đổi.1: Đường cầu Marshallian Nguồn: (Sloman, 2006) Dựa vào hai tiền đề trên của hàm cầu Marshallian dẫn đến các tính chất sau: § Tổng thay đổi của giá các hàng hóa và thu nhập không tác động đến lượng cầu: n ∂xi ( p, I ) ∂x ( p, I ) ∑p j =1 j ∂p j +I i ∂I =0 (1.3) § Một sự thay đổi trong giá của một hàng hóa không tác động đến tổng chi tiêu: n ∂x j ( p, I ) ∑p j =1 j ∂pi + xi ( p, I ) = 0 (1.4) § Một sự thay đổi ở thu nhập sẽ dẫn đến một tác động tương tự ở tổng mức chi tiêu: n ∂xi ( p, I ) ∑p i =1 i ∂I =1 (1.3 Hàm hữu dụng gián tiếp và mệnh đề Roy (Mas-Colell,et al, 1995) Giả sử x* chính là nghiệm của bài toán (1.1), hàm hữu dụng gián tiếp khi đó được định nghĩa là v(p,I) = maxu(x) = u(x*).

Như vậy, hàm hữu dụng gián tiếp chính là giá trị tối đa của hàm hữu dụng mà người dùng nhận được tại một mức giá và ngân sách cho trước. Mệnh đề Roy Mệnh đề Roy chứng minh rằng: ∂v( p, I ) / ∂pi x( p, I ) = − (1.6) ∂v( p, I ) / ∂I Hàm cầu Marshallian còn được tính toán từ hàm hữu dụng gián tiếp. Nó bằng (nhưng ngược dấu) tỷ số đạo hàm riêng phần của hàm hữu dụng gián tiếp theo giá của hàng hóa và đạo hàm riêng phần của hàm hữu dụng gián tiếp theo ngân sách của người tiêu dùng.4 Hàm cầu Hicksian và hàm chi tiêu (Mas-Colell,et al, 1995) Song song với vấn đề tối đa hóa hữu dụng, người tiêu dùng hợp lý luôn mong muốn tối thiểu hóa chi tiêu của mình. Với cách tiếp cận tối thiểu hóa chi tiêu, sự lựa chọn của người tiêu dùng được thể hiện dưới dạng sau: minn p.7) x∈¡ + ÐK: u(x) ≥ u Kết quả từ việc giải bài toán (1.7) x = h(p,u) chính là hàm cầu Hicksian.

Hàm cầu Hicksian chính là tập hợp các lựa chọn thỏa mãn mức chi tiêu thấp nhất với mức hữu dụng cho trước. Nó cho biết mối quan hệ giữa giá và lượng cầu của người tiêu dùng với giả định giá tất cả các hàng hóa khác và mức hữu dụng là không đổi.2: Đường cầu Hicksian thay đổi theo giá Nguồn: (Sloman, 2006) 7 Hàm cầu Hicksian cũng là hàm đồng nhất bậc 0 theo mức giá. Hàm chi tiêu Tập hợp các mức chi tiêu thấp nhất của các lượng cầu được lựa chọn chính là các giá trị của hàm chi tiêu. Hàm chi tiêu được định nghĩa như sau: m( p, u ) = min p.8) x∈¡ n+ ÐK: u ( x) ≥ u Hàm chi tiêu cho biết mức chi tiêu thấp nhất (hay mức thu nhập tối thiểu cần có) để đạt tới mức hữu dụng u tại một mức p cho trước.

Bổ đề Shephard Lemma về mối quan hệ giữa hàm chi tiêu và hàm cầu Hicksian Với giả định hàm hữu dụng u là hàm liên tục và hàm cầu Hicksian có tính đồng biến, với mọi i thì sai phân bậc nhất của hàm chi tiêu theo giá chính là hàm cầu Hicksian, được minh họa qua biểu thức (1.9) ∂pi Đồng thời, đạo hàm bậc 2 theo giá của hàm chi tiêu (hay sai phân bậc 1 của hàm cầu Hicksian) có tính chất đối xứng, nghĩa là: ∂h( p, u ) ∂ 2 m( p, u ) ∂ 2 m( p, u ) ∂h( p, u ) = = = (1.10) ∂p j ∂pi ∂p j ∂p j ∂pi ∂pi Tính chất đối xứng của đạo hàm bậc 1 của hàm cầu Hicksian cho thấy một sự thay đổi nhỏ trong giá của hàng hóa i lên lượng cầu hàng hóa j sẽ có tác động tương tự như sự thay đổi trong giá của hàng hóa j lên lượng cầu hàng hóa i.5 Mối liên hệ giữa 2 hàm cầu và công thức Slutsky (Mas-Colell,et al, 1995) Với các hàm cầu Hicksian h(p,u) và Marshallian x(p,I) là các hàm đồng biến và có đạo hàm bậc 1 theo (p, u, I), với mọi i thì: ∂xi ( p, I ) ∂hi ( p, u ) ∂x ( p, I ) = − i xi ( p, I ) (1.11) ∂pi ∂pi ∂I 1442443 1424 3 1424 3 Income effect Total effect Substitution effect Công thức (1.11) được gọi là công thức Slutsky. Công thức Slutsky ngoài việc thể hiện được sự liên hệ giữa hai hàm cầu, nó còn có một ý nghĩa quan trọng hơn trong việc phân tích tác động của hàm cầu trước sự thay đổi của giá. Một sự thay đổi trong giá của hàng hóa xi tác động đến cầu của người tiêu dùng qua hai hình thức: tác động thay thế và tác động thu nhập.3, với x là hàng hóa thông thường thì sự giảm giá của hàng hóa x gây nên hai tác động. (i) Thứ nhất, đó là tác động thay thế.

Người tiêu dùng thay thế hàng hóa x bằng hàng hóa y có giá tương đối rẻ hơn (di chuyển từ điểm f đến g) trong khi mức hữu dụng và thu nhập thực tế không đổi (đường B1a tiếp xúc với I1 tại g). Sự thay đổi lượng cầu tương ứng thể hiện trên đồ thị là sự dịch chuyển từ Qx1 và Qx2. (ii)Tác động thứ hai là tác động thu nhập. Sự tăng giá của hàng hóa x làm thu nhập thực cho hàng hóa x của người tiêu dùng giảm tương ứng với đường bàng quang dịch chuyển từ I1 sang I2.

Khi đó, lượng cầu của người tiêu dùng cho hàng hóa x sẽ dịch chuyển từ Qx2 sang Qx3. Đây chính là kết quả của tác động thu nhập.3: Tác động thay thế và tác động thu nhập theo sự gia tăng của giá hàng hóa X với X là hàng hóa thông thường. Nguồn: (Sloman, 2006 trang 113) Trường hợp x là hàng hóa thứ cấp (không phải là hàng hóa Giffen2), tác động thay thế cũng tương tự như ở hàng hóa thông thường. Tuy nhiên, tác động thu nhập ở hàng hóa thứ cấp hoàn toàn ngược lại với hàng hóa thông thường (tác động âm).

Sự thu hẹp của thu nhập thực khi giá của hàng hóa x tăng lại có khuynh hướng gia tăng tiêu dùng hàng hóa này. Thể hiện trên hình 1.4 là chính là sự di chuyển của điểm h về bên phải điểm g, cùng với lượng cầu thay đổi từ Qx2 đến Qx3. 2 Theo Sloman (2006), trang 114: hàng hóa Giffen là các hàng hóa mà lượng cầu của chúng tăng theo giá của nó, kết quả là mức tác động thu nhập lớn hơn mức tác động thay thế.4: Tác động thay thế và tác động thu nhập theo sự gia tăng của giá hàng hóa X với X là hàng hóa thứ cấp (không phải là hàng hóa Giffen). Nguồn: (Sloman, 2006 trang 113) Hai hàng hóa gọi là thay thế nhau khi giá trị hàm cầu Hicksian của hàng hóa này tăng (giảm) theo sự tăng (giảm) của giá hàng hóa kia.

Ngược lại, hai hàng hóa được gọi là hai hàng hóa bổ sung nhau.1: Bảng phân loại định nghĩa các loại hàng hóa Loại Định nghĩa Ý nghĩa công thức Slutsky Hàng hóa Lượng cầu của hàng hóa biến đổi cùng ∂h ∂x ∂x < 0, x > 0, <0 Thông thường chiều theo thu nhập của người tiêu dùng ∂pi ∂I ∂pi Hàng hóa thứ Lượng cầu của hàng hóa biến đổi ngược ∂h ∂h ∂x ∂x < 0, < x < 0, <0 cấp chiều với thu nhập của người tiêu dùng ∂pi ∂pi ∂I ∂pi Hàng hóa Lượng cầu của hàng hóa tăng theo sự tăng ∂h ∂x ∂h ∂x < 0, 0 < x < , >0 Giffen của giá hàng hóa (Độ lớn của tác động ∂pi ∂I ∂pi ∂pi của thu nhập lớn hơn tác động thay thế) Nguồn: (Mas-Colell,et al, 1995) 10 1.6 Độ co dãn của cầu 1.1 Độ co dãn theo giá của cầu Độ co dãn của cầu theo giá thể hiện mối quan hệ giữa phần trăm thay đổi trong lượng cầu của một hàng hóa theo phần trăm thay đổi trong giá của hàng hóa đó. Nó chính px bằng nghịch đảo hệ số góc của hàm cầu Marshallian nhân với tỷ số theo công thức x 1.12: ∆x ∂x px ex , px = x = (1.