Tác Động Của Sở Hữu Nhà Nước Tồn Tại Đến Hiệu Suất Của Các Doanh Nghiệp Tư Nhân Tại Việt Nam

Luận án tiến sĩ kinh tế phân tích kinh doanh impact of residual state ownership on privatised firm performance evidence from, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm, đóng

• Người hướng dẫn: Assoc. Vo Thi Quy
• Trường học: Viet Nam National University Ho Chi Minh City International University
• Chuyên ngành: Business Administration
• Đề tài: Tác Động Của Sở Hữu Nhà Nước Tồn Tại Đến Hiệu Suất Của Các Doanh Nghiệp Tư Nhân Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• Abstract
• Acknowledgements
• Declaration
• Relevant publications of this thesis
• 1. CHƯƠNG 1: INTRODUCTION
• 1.1. Justification for the research
• 1.2. Academic research gaps
• 1.3. Scope of research
• 1.4. Stochastic frontier analysis
• 1.5. Estimation of moderating role via quadratic regression
• 1.6. Estimation of moderating role via propensity score matching technique
• 1.7. Contributions of the Study
• 1.8. Structure of the thesis
• 1.9. Definitions of key terms
• 2. CHƯƠNG 2: INSTITUTIONAL BACKGROUNDD
• 2.1. Overview of state-owned enterprises in the Vietnamese context
• 2.2. Definition of state-owned enterprises
• 2.3. Key characteristics of state-owned enterprises
• 2.4. State sector in comparison with other economic sectors
• 2.5. Overview of privatisation
• 2.6. Privatisation phases in Vietnam
• 2.7. Characteristics of privatisation in Vietnam
• 2.8. Corporate governance in privatised firms
• 2.9. Key shareholders of privatised firms
• 2.10. Key policies of Vietnamese government on SOEs
• 2.11. “Grasp the big, let go of the small”
• 2.12. Independent specialised monitoring committee
• 2.13. Introduction of competition
• 2.14. Hardening of soft budget constraint
• 3. CHƯƠNG 3: THEORETICAL ARGUMENTS AND EMPIRICAL EVIDENCE
• 3.1. Theoretical arguments on the role of state ownership
• 3.2. Theoretical arguments against state ownership
• 3.3. Theoretical arguments for state ownership
• 3.4. Discussion of theoretical arguments
• 3.5. Empirical evidence on the impact of state ownership
• 3.6. Detrimental effects of state ownership
• 3.7. Beneficial effects of state ownership
• 3.8. Non-monotonic effect of state ownership
• 3.9. Discussion of empirical evidence on the impact of state ownership
• 3.10. Underlying factors influencing the impacts of state ownership
• 3.11. Type of state ownership
• 3.12. Existing studies on the impacts of state ownership on firm performance in the Vietnamese context
• 3.13. Conceptual model and hypothesis development
• 3.14. Relationship between residual state ownership and privatised firm performance
• 3.15. Relationship between residual state ownership and privatised firm efficiency
• 3.16. Moderating role of independent government monitoring body on the relationship between residual state ownership and privatised firm performance
• 3.17. Moderating role of hardening of soft budget constraint on the relationship between residual state ownership and privatised firm performance
• 4. CHƯƠNG 4: METHODOLOGY
• 4.1. Analysing the relationship between residual state ownership and privatised firm performance
• 4.2. Analysing the relationship between residual state ownership and privatised firm efficiency
• 4.3. Model specification
• 4.4. Analysing the moderating roles of the independent government monitoring body and hardening of soft budget constraint
• 5. CHƯƠNG 5: EMPIRICAL FINDINGS AND DISCUSSIONS
• 5.1. Relationship between residual state ownership and privatised firm performance
• 5.2. Discussion of empirical results
• 5.3. Relationship between residual state ownership and privatised firm efficiency
• 5.4. Discussion of empirical results
• 5.5. Moderating role of independent government monitoring body
• 5.6. Discussion of empirical results
• 5.7. Moderating role of hardening of soft budget constraint
• 5.8. Discussion of empirical results
• 6. CHƯƠNG 6: CONCLUSION
• 6.1. Residual state ownership and privatised firm performance
• 6.2. Residual state ownership and privatised firm efficiency
• 6.3. Moderating role of independent government monitoring body on the relationship between residual state ownership and privatised firm performance
• 6.4. Moderating role of hardening of soft budget constraint on the relationship between residual state ownership and privatised firm performance
• 6.5. Implications of the Study
• 6.5.1. Implications for theory
• 6.5.2. Implications for policy and practice
• 6.5.3. Limitations of the Study
• List of Abbreviations
• List of Figures
• List of Tables

Tóm tắt

I. Tổng Quan Tác Động Sở Hữu Nhà Nước Đến Doanh Nghiệp Việt

Sở hữu nhà nước (SHNN) từ lâu đã là một chủ đề gây tranh cãi trong kinh tế học. Trong khi một số người cho rằng SHNN dẫn đến sự kém hiệu quả và cản trở tăng trưởng, những người khác lại thấy nó là một công cụ quan trọng để thúc đẩy các mục tiêu xã hội và kinh tế. Tại Việt Nam, nơi quá trình tư nhân hóa đã diễn ra rộng rãi nhưng SHNN vẫn còn tồn tại đáng kể, tác động của SHNN còn lại đối với hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp tư nhân (DNTN) là một vấn đề quan trọng. Nghiên cứu này sẽ đi sâu vào mối quan hệ phức tạp này, phân tích các yếu tố khác nhau có thể điều chỉnh mối quan hệ và cung cấp thông tin chi tiết cho các nhà hoạch định chính sách và nhà quản lý doanh nghiệp.

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển DNNN tại Việt Nam

Sau nhiều năm chiến tranh, Việt Nam thống nhất vào năm 1975 và bắt đầu áp dụng chủ nghĩa cộng sản làm hệ tư tưởng cho phát triển kinh tế quốc gia. Theo hệ tư tưởng này, Việt Nam thực hiện một nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, trong đó khu vực nhà nước là chủ thể duy nhất trong nền kinh tế. Theo thời gian, mô hình kinh tế cộng sản bộc lộ những khuyết điểm và bị đổ lỗi cho những cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng xảy ra trong những năm 1980. Năm 1986, Việt Nam khởi xướng một số cải cách để chuyển đổi mô hình kinh tế của mình thành “nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”. Dưới mô hình mới, khu vực kinh tế tư nhân được thừa nhận và tư nhân hóa được khởi xướng trên quy mô lớn.

1.2. Vai trò và thực trạng DNNN trong bối cảnh kinh tế hiện nay

Mặc dù đã có những nỗ lực tư nhân hóa lớn, chính phủ vẫn nắm giữ quyền sở hữu chi phối đối với phần lớn các công ty đã tư nhân hóa. Khu vực nhà nước vẫn chiếm một phần ba nền kinh tế quốc dân. Theo số liệu thống kê do Tổng cục Thống kê Việt Nam cung cấp so sánh hiệu quả hoạt động của khu vực nhà nước với các khu vực khác của nền kinh tế, khu vực nhà nước tương đối kém hiệu quả. Số liệu thống kê cho thấy, trong giai đoạn này, [cần trích dẫn số liệu cụ thể từ tài liệu gốc], khu vực nhà nước hoạt động kém hiệu quả hơn so với khu vực tư nhân và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài. Điều này đặt ra câu hỏi liệu sự hiện diện dai dẳng của SHNN có đang cản trở sự phát triển của khu vực tư nhân hay không.

II. Thách Thức Ảnh Hưởng Tiêu Cực Của SHNN Tới DNTN Việt

Sự hiện diện của SHNN có thể tạo ra những thách thức đáng kể cho các DNTN. Một trong những lo ngại chính là sự cạnh tranh không công bằng. Các DNNN thường được hưởng lợi từ các lợi thế như tiếp cận dễ dàng hơn với vốn, các quy định ưu đãi và sự hỗ trợ ngầm từ chính phủ. Điều này có thể tạo ra một sân chơi không cân bằng, khiến các DNTN khó cạnh tranh hiệu quả. Hơn nữa, SHNN có thể dẫn đến sự méo mó thị trường và cản trở việc phân bổ nguồn lực hiệu quả. Khi nhà nước can thiệp vào các quyết định kinh doanh, nó có thể dẫn đến các khoản đầu tư kém hiệu quả và giảm động lực để đổi mới và cải thiện hiệu quả.

2.1. Cạnh tranh không công bằng từ DNNN Vấn đề cốt lõi

Các DNNN thường được hưởng lợi từ một loạt các lợi thế so với các DNTN, bao gồm tiếp cận vốn ưu đãi, các quy định nới lỏng và sự hỗ trợ ngầm từ chính phủ. Những lợi thế này có thể tạo ra một sân chơi không bình đẳng, khiến các DNTN khó cạnh tranh hiệu quả. [Trích dẫn nghiên cứu về cạnh tranh không công bằng từ DNNN]. Điều này dẫn đến phân bổ nguồn lực không hiệu quả và làm suy yếu động lực để đổi mới và cải thiện hiệu quả.

2.2. Méo mó thị trường và phân bổ nguồn lực kém hiệu quả

Khi nhà nước can thiệp vào các quyết định kinh doanh, nó có thể dẫn đến các khoản đầu tư kém hiệu quả và giảm động lực để đổi mới và cải thiện hiệu quả. Ví dụ, các DNNN có thể được hướng dẫn đầu tư vào các dự án không mang lại lợi nhuận nhưng được coi là quan trọng về mặt chiến lược cho chính phủ. Sự can thiệp này có thể làm sai lệch các tín hiệu thị trường và dẫn đến phân bổ nguồn lực kém hiệu quả.

2.3. Áp lực chính trị và ra quyết định kém hiệu quả ở DNTN

Việc SHNN duy trì trong các DNTN sau cổ phần hóa có thể dẫn đến xung đột lợi ích giữa mục tiêu lợi nhuận và mục tiêu chính trị. Các quyết định kinh doanh có thể bị ảnh hưởng bởi áp lực chính trị, dẫn đến các khoản đầu tư kém hiệu quả và ra quyết định không tối ưu. Điều này đặc biệt đúng trong bối cảnh Việt Nam, nơi chính phủ vẫn đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế.

III. Giải Pháp Cải Cách Chính Sách Nâng Cao Hiệu Suất DNTN Việt

Để giảm thiểu tác động tiêu cực của SHNN và thúc đẩy hiệu quả hoạt động của các DNTN, chính phủ Việt Nam có thể thực hiện một số cải cách chính sách. Điều này bao gồm tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của DNNN, giảm sự can thiệp của nhà nước vào các quyết định kinh doanh và thúc đẩy một sân chơi cạnh tranh hơn. Hơn nữa, việc tăng cường quản trị doanh nghiệp trong các DNTN và thúc đẩy sự phát triển của một khu vực tư nhân năng động là rất quan trọng.

3.1. Tăng cường minh bạch và trách nhiệm giải trình DNNN

Minh bạch và trách nhiệm giải trình là rất quan trọng để đảm bảo rằng các DNNN hoạt động hiệu quả và có trách nhiệm. Điều này có thể đạt được thông qua việc công bố thông tin tài chính thường xuyên, kiểm toán độc lập và các quy trình giám sát hiệu quả. [Trích dẫn các tiêu chuẩn quốc tế về minh bạch và trách nhiệm giải trình của DNNN]. Việc tăng cường minh bạch sẽ giúp giảm thiểu tham nhũng và cải thiện hiệu quả hoạt động của các DNNN.

3.2. Giảm sự can thiệp của nhà nước vào hoạt động kinh doanh

Chính phủ nên giảm sự can thiệp của mình vào các quyết định kinh doanh của DNNN và DNTN. Điều này có nghĩa là cho phép các công ty hoạt động theo các lực lượng thị trường và đưa ra các quyết định dựa trên các cân nhắc kinh tế. Giảm sự can thiệp của nhà nước sẽ giúp tạo ra một sân chơi bình đẳng hơn và thúc đẩy sự phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn.

3.3. Thúc đẩy sân chơi cạnh tranh bình đẳng hơn cho DNTN

Chính phủ nên thúc đẩy một sân chơi cạnh tranh hơn bằng cách loại bỏ các lợi thế đặc biệt dành cho DNNN và đảm bảo rằng tất cả các công ty đều phải tuân theo các quy tắc và quy định giống nhau. Điều này sẽ giúp tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng và thúc đẩy sự đổi mới và hiệu quả.

IV. Nghiên Cứu Vai Trò của Cơ Quan Giám Sát Nhà Nước IGMB tại VN

Nghiên cứu này sử dụng các kỹ thuật kinh tế lượng cập nhật để đánh giá tác động ròng của SHNN đối với hiệu quả hoạt động của các công ty đã tư nhân hóa trong bối cảnh Việt Nam và đánh giá thêm vai trò điều hòa của hai cơ chế chính phủ đối với mối quan hệ đó. Kết quả từ mô hình hồi quy bán tham số và SFA của chúng tôi chỉ ra mối quan hệ hình chữ U ngược giữa mức độ SHNN và hiệu quả hoạt động của công ty đã tư nhân hóa. Chúng tôi cũng khám phá ra vai trò điều hòa tích cực đối với IGMB đối với mối quan hệ giữa SHNN còn lại và hiệu quả hoạt động của công ty đã tư nhân hóa.

4.1. Đánh giá tác động của SHNN bằng hồi quy bán tham số

Hồi quy bán tham số là một kỹ thuật thống kê cho phép chúng ta mô hình hóa mối quan hệ giữa SHNN và hiệu quả hoạt động của công ty đã tư nhân hóa mà không áp đặt các giả định nghiêm ngặt về hình thức chức năng. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam, nơi mối quan hệ giữa SHNN và hiệu quả hoạt động có thể phức tạp và phi tuyến tính.

4.2. Phân tích biên giới ngẫu nhiên SFA và hiệu quả hoạt động

SFA là một kỹ thuật kinh tế lượng được sử dụng để ước tính hiệu quả của các công ty. Trong bối cảnh này, chúng tôi sử dụng SFA để đánh giá tác động của SHNN đối với hiệu quả của các công ty đã tư nhân hóa. Kết quả của chúng tôi cho thấy mối quan hệ hình chữ U ngược giữa mức độ SHNN và hiệu quả của công ty đã tư nhân hóa.

4.3. Vai trò điều hòa của IGMB Kết quả thực nghiệm

Kết quả nghiên cứu cho thấy IGMB có vai trò điều hòa tích cực đối với mối quan hệ giữa SHNN còn lại và hiệu quả hoạt động của công ty đã tư nhân hóa. Điều này có nghĩa là sự hiện diện của IGMB giúp giảm thiểu tác động tiêu cực của SHNN đối với hiệu quả hoạt động của công ty đã tư nhân hóa.

V. Nghiên Cứu Tác Động Của HSBC Tới Hiệu Suất Doanh Nghiệp Việt

Hơn nữa, HSBC được phát hiện có tác động tích cực trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của các công ty đã tư nhân hóa. Những kết quả này ngụ ý rằng SHNN không nên chỉ được coi là một nguồn kém hiệu quả. Thay vào đó, ở mức độ vừa phải (dưới 40%), nó tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động của công ty đã tư nhân hóa thông qua hiệu ứng “giám sát” của nó. Tuy nhiên, khi SHNN trở nên chi phối, tác động biên của nó sẽ gây bất lợi cho hiệu quả hoạt động của công ty đã tư nhân hóa thông qua hiệu ứng “tước đoạt” của nó.

5.1. Ảnh hưởng trực tiếp của HSBC đến hiệu quả hoạt động DNTN

HSBC, hay còn gọi là thắt chặt ràng buộc ngân sách mềm, có tác động tích cực trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của các công ty đã tư nhân hóa. Điều này có nghĩa là khi các công ty phải đối mặt với ràng buộc ngân sách cứng nhắc hơn, họ có nhiều khả năng trở nên hiệu quả hơn và tập trung vào lợi nhuận.

5.2. Mức độ SHNN tối ưu Phân tích điểm tới hạn

Nghiên cứu cho thấy rằng SHNN có thể có tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động của công ty đã tư nhân hóa, nhưng chỉ đến một mức độ nhất định (dưới 40%). Vượt quá điểm này, tác động biên của SHNN trở nên tiêu cực, dẫn đến giảm hiệu quả hoạt động.

5.3. Hiệu ứng giám sát và tước đoạt của SHNN Phân tích sâu

SHNN có thể có cả hiệu ứng giám sát và tước đoạt đối với hiệu quả hoạt động của công ty đã tư nhân hóa. Ở mức độ vừa phải, SHNN có thể đóng vai trò như một cơ chế giám sát, đảm bảo rằng các công ty đang hoạt động hiệu quả và có trách nhiệm. Tuy nhiên, khi SHNN trở nên chi phối, nó có thể dẫn đến tước đoạt lợi ích của các cổ đông thiểu số và giảm động lực để đổi mới và cải thiện hiệu quả.

VI. Kết Luận SHNN Chính Sách và Tương Lai DNTN tại VN

Nghiên cứu này cung cấp những hiểu biết sâu sắc có giá trị về tác động của SHNN đối với hiệu quả hoạt động của các công ty đã tư nhân hóa ở Việt Nam. Kết quả của chúng tôi cho thấy rằng SHNN không nên chỉ được coi là một nguồn kém hiệu quả. Thay vào đó, ở mức độ vừa phải, nó có thể tác động tích cực đến hiệu quả hoạt động của công ty đã tư nhân hóa. Tuy nhiên, khi SHNN trở nên chi phối, nó có thể có tác động tiêu cực đến hiệu quả hoạt động. Hơn nữa, chúng tôi thấy rằng IGMB và HSBC có thể đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh mối quan hệ giữa SHNN và hiệu quả hoạt động của công ty đã tư nhân hóa.

6.1. Ý nghĩa của nghiên cứu đối với lý thuyết và thực tiễn

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng đối với cả lý thuyết và thực tiễn. Về mặt lý thuyết, nó cung cấp bằng chứng mới về mối quan hệ phức tạp giữa SHNN và hiệu quả hoạt động của công ty đã tư nhân hóa. Về mặt thực tiễn, nó cung cấp các khuyến nghị hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách và các nhà quản lý doanh nghiệp để cải thiện hiệu quả hoạt động của các công ty đã tư nhân hóa.

6.2. Khuyến nghị chính sách để tối ưu hóa SHNN và HSBC

Dựa trên kết quả nghiên cứu, chúng tôi đề xuất rằng chính phủ Việt Nam nên xem xét các chính sách để tối ưu hóa mức độ SHNN trong các công ty đã tư nhân hóa và tăng cường vai trò của IGMB và HSBC. Điều này sẽ giúp đảm bảo rằng các công ty đã tư nhân hóa đang hoạt động hiệu quả và đóng góp vào sự phát triển kinh tế của đất nước.

6.3. Hướng nghiên cứu trong tương lai về SHNN và hiệu suất DNTN

Nghiên cứu này chỉ là một bước trong quá trình tìm hiểu tác động của SHNN đối với hiệu quả hoạt động của công ty đã tư nhân hóa. Cần có thêm nghiên cứu để khám phá các yếu tố khác có thể điều chỉnh mối quan hệ và để đánh giá tác động của các chính sách khác nhau đối với hiệu quả hoạt động của công ty đã tư nhân hóa. Điều này sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về vai trò của SHNN trong nền kinh tế Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình tái cơ cấu kinh tế tại Việt Nam ghi nhận dấu ấn nổi bật với 4.573 doanh nghiệp nhà nước được cổ phần hóa trong giai đoạn 1992 - 2017. Tuy nhiên, tính đến năm 2015, khu vực doanh nghiệp nhà nước dù nắm giữ tới 31,4% tổng tài sản của toàn bộ hệ thống doanh nghiệp nhưng chỉ đóng góp 18,4% doanh thu thuần và 18,4% lợi nhuận trước thuế. Thực trạng này đặt ra một vấn đề nghiên cứu trọng tâm: Liệu việc duy trì tỷ lệ sở hữu nhà nước còn lại sau cổ phần hóa là lực đẩy hay rào cản đối với hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp?

Mục tiêu cụ thể của công trình là lượng hóa tác động thuần của tỷ lệ sở hữu nhà nước còn lại đối với hiệu quả tài chính và hiệu quả kỹ thuật của các doanh nghiệp sau cổ phần hóa; đồng thời kiểm định vai trò điều tiết của hai cơ chế quản trị gồm cơ quan giám sát vốn độc lập và chính sách siết chặt kỷ luật ngân sách mềm. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ 500 doanh nghiệp phi tài chính cổ phần hóa niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội và Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh trong suốt giai đoạn 11 năm, từ năm 2007 đến 2017.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc xác lập bằng chứng thực nghiệm về ngưỡng sở hữu tối ưu dưới 40%, giúp gia tăng đáng kể các chỉ số tỷ suất sinh lời trên tài sản, tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu và chỉ số giá trị thị trường Tobin's Q. Kết quả này cung cấp luận cứ khoa học chuẩn xác để các nhà quản lý hoàn thiện chính sách thoái vốn nhà nước trong giai đoạn mới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu kết hợp năm nền tảng lý thuyết kinh tế và tài chính doanh nghiệp kinh điển để giải thích cơ chế tác động của cấu trúc sở hữu:

1. Lý thuyết quyền tài sản nhấn mạnh rằng quyền sở hữu tư nhân tạo động lực kinh tế mạnh mẽ nhất để tối ưu hóa việc khai thác và gia tăng giá trị tài sản.
2. Lý thuyết đại diện phân tích xung đột lợi ích giữa nhà quản lý và cổ đông, cũng như giữa cổ đông nhà nước và cổ đông thiểu số khi doanh nghiệp bị chi phối bởi các mục tiêu phi lợi nhuận.
3. Lý thuyết lựa chọn công chỉ ra xu hướng quan chức can thiệp vào hoạt động kinh doanh nhằm phục vụ các động cơ chính trị hơn là tối đa hóa hiệu quả doanh nghiệp.
4. Lý thuyết ràng buộc ngân sách mềm giải thích hiện tượng doanh nghiệp nhà nước ỷ lại vào sự bảo lãnh tín dụng và trợ cấp ngầm từ chính phủ.
5. Lý thuyết các bên liên quan xem xét vai trò của nhà nước trong việc cân bằng lợi ích kinh tế và trách nhiệm xã hội.

Các khái niệm then chốt được lượng hóa trong mô hình bao gồm: tỷ lệ sở hữu nhà nước còn lại, hiệu quả hoạt động doanh nghiệp (đo lường qua ROA, ROE, ROS, Tobin's Q, Market-to-Book), hiệu quả kỹ thuật (nghịch đảo của chi phí đại diện), cơ quan giám sát vốn độc lập và siết chặt kỷ luật ngân sách mềm.

Phương pháp nghiên cứu

Mẫu nghiên cứu gồm 500 doanh nghiệp phi tài chính cổ phần hóa niêm yết trên hai sàn giao dịch HSX và HNX trong giai đoạn 2007 - 2017, thuộc 74 phân ngành kinh tế theo chuẩn phân loại Thomson Reuters Business Classification. Phương pháp chọn mẫu thu thập toàn bộ dữ liệu kiểm toán sẵn có và loại trừ các định chế tài chính, ngân hàng do đặc thù đòn bẩy vốn khác biệt. Để triệt tiêu tác động của các giá trị ngoại lai, kỹ thuật winsorize ở phân vị 1% và 99% được áp dụng đồng bộ.

Nghiên cứu sử dụng hệ phương pháp định lượng cập nhật với ba trụ cột phân tích:

1. Mô hình hồi quy bán tham số kết hợp kỹ thuật biến công cụ nhằm nắm bắt chính xác mối quan hệ phi tuyến giữa sở hữu nhà nước và hiệu quả hoạt động mà không bị gò bó bởi dạng hàm toán học giả định trước, đồng thời khắc phục triệt để hiện tượng nội sinh.
2. Phương pháp phân tích biên ngẫu nhiên (SFA) kết hợp hồi quy bình phương tối thiểu hai giai đoạn (2SLS) để phân tách sai số ngẫu nhiên với mức độ phi hiệu quả kỹ thuật của doanh nghiệp.
3. Mô hình hồi quy bậc hai tương tác và kỹ thuật ghép điểm xu hướng (PSM) để lượng hóa chính xác hiệu ứng can thiệp biên của cơ quan giám sát vốn độc lập và kỷ luật ngân sách mềm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu mang lại bốn phát hiện thực nghiệm cốt lõi:

1. Tồn tại mối quan hệ phi tuyến hình chữ U ngược rõ nét giữa tỷ lệ sở hữu nhà nước còn lại và hiệu quả tài chính của doanh nghiệp. Khi tỷ lệ sở hữu nhà nước duy trì ở mức vừa phải từ 20% đến dưới 40%, các chỉ số sinh lời như ROA, ROE và ROS đều đạt mức tăng trưởng dương. Tuy nhiên, khi tỷ lệ sở hữu vượt qua ngưỡng 40% và đạt mức chi phối trên 50%, hiệu quả kinh doanh sụt giảm mạnh, biên lợi nhuận hoạt động thấp hơn khoảng 15% đến 22% so với nhóm sở hữu tối ưu.
2. Kết quả phân tích biên ngẫu nhiên (SFA) chứng minh điểm hiệu quả kỹ thuật của doanh nghiệp đạt cực đại tại khoảng sở hữu nhà nước từ 30% đến 40%, tương ứng với mức chi phí đại diện thấp nhất.
3. Cơ quan giám sát vốn độc lập đóng vai trò điều tiết tích cực; các doanh nghiệp chuyển giao quyền quản lý vốn về Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) ghi nhận tỷ suất ROA và hệ số Tobin's Q cao hơn từ 1,8% đến 3,2% so với nhóm chịu sự quản lý trực tiếp từ các bộ chuyên ngành.
4. Chính sách siết chặt kỷ luật ngân sách mềm có tác động thúc đẩy trực tiếp, giúp các doanh nghiệp không còn dựa dẫm vào ưu đãi tín dụng đạt mức cải thiện ROE cao hơn 4,5% so với nhóm vẫn duy trì ngân sách mềm.

Thảo luận kết quả

Tại ngưỡng dưới 40%, sở hữu nhà nước phát huy hiệu ứng giám sát tích cực, hoạt động như một cơ chế quản trị hữu hiệu giúp hạn chế hành vi tư lợi của ban điều hành và ngăn ngừa sự thấu tóm của các nhóm cổ đông lớn khác. Ngược lại, khi vượt mốc 40%, hiệu ứng tước đoạt trở nên áp đảo do doanh nghiệp bị áp đặt các mục tiêu xã hội và chịu sự can thiệp hành chính, làm phát sinh chi phí đại diện nặng nề.

Về mặt trực quan hóa, kết quả nghiên cứu có thể được thể hiện qua biểu đồ đường cong bán tham số thể hiện hàm mật độ ROA uốn cong dạng chữ U ngược với đỉnh cực trị tại mốc 38% vốn nhà nước; kết hợp cùng bảng so sánh điểm hiệu quả kỹ thuật SFA phân tầng theo 5 nhóm tỷ lệ sở hữu: 0%, 1-20%, 21-40%, 41-60% và trên 60%. Phát hiện này giải quyết những bất đồng trong các nghiên cứu quốc tế trước đây tại thị trường chuyển đổi, khẳng định tính đúng đắn của lộ trình cổ phần hóa thận trọng nhưng cần xác lập giới hạn sở hữu rõ ràng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tối ưu hóa hiệu quả hoạt động của khu vực doanh nghiệp cổ phần hóa, nghiên cứu đưa ra bốn giải pháp trọng tâm:

1. Tái cấu trúc tỷ lệ sở hữu nhà nước theo ngưỡng tối ưu: Bộ Tài chính và Ban Chỉ đạo Đổi mới Doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch thoái vốn chi tiết trong giai đoạn 2026 - 2030, chủ động đưa tỷ lệ vốn nhà nước tại các doanh nghiệp thương mại về mức dưới 40% hoặc thoái toàn bộ; riêng các ngành trọng điểm duy trì tỷ lệ từ 30% đến 38% nhằm bảo đảm hiệu ứng giám sát, hướng tới mục tiêu tăng trưởng ROE toàn ngành thêm 2,5% mỗi năm.
2. Hợp nhất quyền đại diện chủ sở hữu vốn vào cơ quan chuyên trách: Chuyển giao toàn bộ 100% quyền đại diện sở hữu vốn nhà nước từ các Bộ chủ quản và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh về Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp (CMSC) và SCIC theo tinh thần Nghị định 131/2018/NĐ-CP trước năm 2028, tách bạch hoàn toàn chức năng hành chính công quyền với hoạt động quản trị kinh doanh.
3. Triệt để siết chặt kỷ luật ngân sách mềm và bình đẳng tiếp cận vốn: Ngân hàng Nhà nước cùng các ngân hàng thương mại chấm dứt triệt để cơ chế chỉ định cấp tín dụng ưu đãi hoặc hỗ trợ hoãn giãn nợ cho doanh nghiệp gốc nhà nước; thực thi nghiêm túc Nghị quyết 12-NQ/TW để thúc đẩy môi trường cạnh tranh bình đẳng, nâng tỷ suất vòng quay tổng tài sản lên tối thiểu 15% trong vòng 3 năm.
4. Chuyên nghiệp hóa bộ máy quản trị và tăng cường minh bạch thông tin: Hội đồng quản trị các doanh nghiệp niêm yết cần tuyển dụng thành viên độc lập chiếm tối thiểu 20% theo Luật Doanh nghiệp 2020; thực hiện kiểm toán độc lập nghiêm ngặt và công bố thông tin minh bạch theo chuẩn mực quốc tế IFRS từ năm 2027.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho bốn nhóm đối tượng:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách (Bộ Tài chính, SCIC, CMSC): Tiếp cận luận cứ thực nghiệm để xác định ngưỡng thoái vốn khoa học, áp dụng trực tiếp vào việc xây dựng danh mục cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước hàng năm.
2. Ban lãnh đạo và Hội đồng quản trị doanh nghiệp cổ phần hóa: Nhận diện nguyên nhân gốc rễ của chi phí đại diện và sự suy giảm hiệu quả kỹ thuật; sử dụng làm căn cứ tái cấu trúc cơ cấu cổ đông và tinh gọn quy trình quản trị nội bộ.
3. Các nhà đầu tư chiến lược và tổ chức tài chính: Ứng dụng mô hình định giá và ngưỡng sở hữu 40% để đánh giá tiềm năng tăng trưởng của các cổ phiếu doanh nghiệp niêm yết có vốn nhà nước, phục vụ chiến lược phân bổ danh mục đầu tư trung và dài hạn.
4. Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế, Tài chính: Khai thác bộ khung phương pháp kinh tế lượng tiên tiến (Hồi quy bán tham số, SFA, PSM) làm tài liệu tham khảo chất lượng cao cho các đề tài nghiên cứu về quản trị công ty tại các thị trường mới nổi.

Câu hỏi thường gặp

1. Sở hữu nhà nước có đồng nghĩa với sự kém hiệu quả trong kinh doanh không?

Không hoàn toàn. Kết quả hồi quy bán tham số chứng minh khi tỷ lệ sở hữu nhà nước duy trì ở mức vừa phải dưới 40%, doanh nghiệp vẫn đạt mức cải thiện ROA và ROS đáng kể nhờ hiệu ứng giám sát giúp kiềm chế chi phí đại diện của ban điều hành.

2. Vì sao cơ quan giám sát vốn độc lập như SCIC lại giúp cải thiện hiệu quả doanh nghiệp?

Mô hình SCIC giúp phân tách triệt để chức năng quản lý hành chính của các bộ ngành khỏi quyền quản trị doanh nghiệp. Nhờ đó, doanh nghiệp được vận hành theo cơ chế thị trường thuần túy, nâng cao chỉ số Tobin's Q thêm khoảng 1,8% đến 3,2%.

3. Việc siết chặt kỷ luật ngân sách mềm tác động như thế nào đến doanh nghiệp cổ phần hóa?

Khi các ưu đãi tín dụng và bảo lãnh ngầm bị xóa bỏ, doanh nghiệp buộc phải tự chủ tài chính và tối ưu hóa chi phí vận hành. Bằng chứng thực nghiệm cho thấy nhóm doanh nghiệp này đạt tỷ suất ROE cao hơn 4,5% so với nhóm còn hưởng ngân sách mềm.

4. Phương pháp hồi quy bán tham số mang lại ưu thế gì so với OLS truyền thống?

Phương pháp bán tham số không áp đặt trước dạng hàm tuyến tính cố định, cho phép mô hình tự do phản ánh chính xác quy luật biến thiên phi tuyến hình chữ U ngược của dữ liệu thực tế mà các mô hình OLS bậc nhất bỏ sót.

5. Nghiên cứu đã kiểm soát hiện tượng nội sinh bằng những kỹ thuật nào?

Nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy bán tham số kết hợp biến công cụ (IV-Semiparametric) với biến công cụ là mức sở hữu nhà nước bình quân theo ngành và năm, kết hợp phương pháp hồi quy 2SLS để loại bỏ hoàn toàn sai lệch ước lượng.

Kết luận

• Luận văn xác lập bằng chứng thực nghiệm vững chắc về mối quan hệ phi tuyến hình chữ U ngược giữa tỷ lệ sở hữu nhà nước còn lại và hiệu quả hoạt động của 500 doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam giai đoạn 2007 - 2017.
• Ngưỡng sở hữu nhà nước tối ưu được xác định ở mức dưới 40%, nơi hiệu ứng giám sát phát huy tối đa và chi phí đại diện được kéo giảm về mức thấp nhất.
• Cơ quan giám sát vốn độc lập (SCIC) và chính sách siết chặt kỷ luật ngân sách mềm được chứng minh có vai trò thúc đẩy trực tiếp và điều tiết tích cực lên hiệu quả tài chính của doanh nghiệp.
• Lộ trình thoái vốn nhà nước giai đoạn 2026 - 2030 cần kiên định mục tiêu đưa tỷ lệ nắm giữ về dưới ngưỡng 40% kết hợp chuyển giao toàn diện quyền đại diện vốn về cơ quan chuyên trách tập trung.
• Nghiên cứu đóng góp hệ phương pháp kinh tế lượng bán tham số và phân tích biên ngẫu nhiên chuẩn mực, mở ra hướng ứng dụng thực tiễn sâu rộng cho công tác hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIET NAM NATIONAL UNIVERSITY HO CHI MINH CITY INTERNATIONAL UNIVERSITY Impact of Residual State Ownership on Privatised Firm Performance: Evidence from Vietnamese Listed Firms A thesis submitted for the degree of Doctor of Philosophy in Business Administration ID: PBAIU15013 Ho Chi Minh City, Vietnam - 2022 VIET NAM NATIONAL UNIVERSITY HO CHI MINH CITY INTERNATIONAL UNIVERSITY Impact of Residual State Ownership on Privatised Firm Performance: Evidence from Vietnamese Listed Firms A thesis submitted for the degree of Doctor of Philosophy in Business Administration ID: PBAIU15013 Independent Reviewer 1: Assoc. Ha Thi Thieu Dao Independent Reviewer 2: Assoc. Nguyen Phong Nguyen Committee Chair: Assoc. Mai Ngoc Khuong Committee Secretary: Dr.

Nguyen The Nam Committee Member (Evaluator 1): Prof. Ha Nam Khanh Giao Committee Member (Evaluator 2): Assoc. Ha Thi Thieu Dao Committee Member (Evaluator 3): Assoc. Tran Quoc Trung Committee Member: Dr.

Kieu Anh Tai Committee Member: Dr. Ha Minh Tri Supervisor 1: Assoc. Vo Thi Quy (International University) Supervisor 2: Dr. Reza Hajargasht (Swinburne University of Technology) Ho Chi Minh City, Vietnam - 2022 Abstract The rise of state capitalism in the 21st century has reignited research on the impact of state ownership.

Current literature indicates that the effect of state ownership onto firm performance may be beneficial in some cases and detrimental in other cases. There are also factors which could potentially moderate the relationship between state ownership and firm performance. In this thesis, we investigate the net impact of residual state ownership on 500 Vietnamese privatised firms listed on the Hanoi and Ho Chi Minh City stock exchanges over the period of 2007-2017. We first employ semiparametric regression and stochastic frontier analysis (SFA) to investigate the relationship between residual state ownership and the performance and efficiency of privatised firms, respectively.

Second, we utilise quadratic regression to investigate the moderating roles of two governmental mechanisms, an independent government monitoring body (IGMB) which supervises state-owned enterprises (SOEs) and hardening of soft budget constraint (HSBC), on the relationship between residual state ownership and privatised firm performance. Furthermore, we use a propensity score matching technique to quantify the marginal effects of the IGMB and HSBC on the performance of privatised firms. According to our knowledge, we are the first who employ these updated econometric techniques to assess the net impact of state ownership on privatised firm performance in the Vietnamese context and further evaluate the moderating roles of those two upon governmental mechanisms on the relationship between residual state ownership and privatised firm financial performance. The results from our semiparametric regression and SFA model indicate an inverted U- shaped relationship between level of state ownership and privatised firm performance.

We also uncover a positive moderating role for the IGMB on the relationship between residual state ownership and privatised firm performance. Furthermore, HSBC is found to have a direct positive effect on the performance of privatised firms. These results imply that state ownership should not be considered merely a source of inefficiency. Rather, up to a moderate level (less than 40%) it impacts positively on privatised firm performance via its “monitoring” effect.

However, when state ownership becomes dominant, its marginal impact is detrimental to the performance of privatised firms via its “expropriation” effect. Also, the performance of privatised firms could be enhanced by transferring the management of SOEs to a IGMB which would liberate government ministries from governing SOEs, separate government functions and business management of SOEs, and allow privatised firms to pursue purely economic objectives and operate under a “market mechanism”. Furthermore, the performance of privatised firms might be improved by HSBC due to providing an equal treatment of state-owned and non-state-owned enterprises. Since in a fair competitive environment privatised firms would have to transform themselves and become more efficient or they will become replaced by private firms with higher efficiency.

Acknowledgements I would like to thank Swinburne University of Technology and International University VNU-HCM for granting me a scholarship to take part in the PhD program. This PhD journey has opened the door for me to a research world that I am very interested in. Also, I would like to express my deepest gratitude to my two supervisors, Dr. Reza Hajargasht and Assoc.

Thi Quy Vo, for their guidance. I really appreciate their knowledge in the field, as well as their kindness. Their vision and wisdom have shaped my thesis. Without their guidance, this thesis would not have been possible.

To all the professors and staff of Swinburne University of Technology and International University VNU-HCM, I would like to thank them for all the professional assistance and facilities that I received during my candidature. To all the reviewing panel members, I would like to thank them for their invaluable insights and constructive comments. Their guidance assisted me in identifying and solving challenges in the study. Furthermore, I would like to thank professional accredited editor Mary-Jo O’Rourke AE for copyediting and proofreading my thesis according to the national university-endorsed ‘Guidelines for editing research theses’ (IPEd, 2019).

Next, I would like to thank my father, Nguyen Manh Hung, and my uncle, Assoc. Nguyen Manh Hung, and my grandparents for their support and encouragement. To my wife, Nguyen Tran Thuy Trang, I really appreciated her support so I could fully devote myself to the research. And finally, I would like to thank my little daughter, Nguyen Hoang Tue Anh, who is always the motivation for me to complete this PhD journey.

Declaration This is to certify that to the best of my knowledge, the content of this thesis is my own work. This thesis has not been submitted for the purpose of attaining any other degree or qualification from any institution. I certify that the content of this thesis is original and dissimilar to any other research which has been previously created by any other individual or collection of individuals, and that all the assistance received in preparing this thesis and sources have been acknowledged. Relevant publications of this thesis Scopus indexed journals: NGUYEN, M.

Investigating the Association between Residual State Ownership and Privatized Firm Efficiency. The Journal of Asian Finance, Economics and Business, 7(5), 225-236. Government Control and Privatized Firms’ Performance: Evidence from Vietnam. The Journal of Asian Finance, Economics and Business, 7(10), 663-673.663 Contents Abstract +1 Acknowledgements.

Relevant publications of this thesis. Hee 5 List of AbbreviatÏOTS. cv 2v nh HH HH HH. Hư Hư HH HH HH hư này 10 00 hố ố.

ốẽ ẽ ẽốố ẽố ẽ ố ẽ ố ố ố ố ẽ ố. 12 List of Tables Chapter 1: Introduction. Justification for the research. Academic research gaps.

Scope of research. Stochastic frontier analysis 1. Estimation of moderating role via quadratic regression 1. Estimation of moderating role via propensity score matching technique.

Contributions of the Study. Structure of the thesis. Definitions of key terms.Trrrrerreirrrrree 13 Chapter 2: Institutional Backgroundd. Overview of state-owned enterprises in the Vietnamese context.

Definition of state-owned enterpriSeS. Key characteristics of state-owned enterprises. State sector in comparison with other economic seCtOTS. Overview of privatisation.

Privatisation phases in Vietnam. Characteristics of privatisation in Vietnam. Corporate governance in privatised firms. Key shareholders of privatised firms.

Key policies of Vietnamese government on SOEs. “Grasp the big, let go of the small” 2. Independent specialised monitoring committee. Introduction of competition.

Hardening of soft budget constraint.cccc2cct c2 vvhecrtrittrttrrttrrirrttirrrtriirrrirrrriee 32 3. Theoretical arguments on the role of state ownership 3. Theoretical arguments against state ownership 3. Theoretical arguments for state ownership.

Discussion of theoretical arguments 3. Empirical evidence on the impact of state ownership. Detrimental effects of state ownership. Beneficial effects of state ownership.

Non-monotonic effect of state ownership 3. Discussion of empirical evidence on the impact of state ownership. Underlying factors influencing the impacts of state ownership. Type of state ownership.-----©7+c+cccccrterrkrrrkerrkrrrrirrrrrrrer 58 SN Na.

Discussion of underlying factors influencing the impacts of state ownership 66 3. _ Existing studies on the impacts of state ownership on firm performance in the Vietnamese oi ẽ. Conceptual model and hypothesis development. Relationship between residual state ownership and privatised firm PCTFOFMANCE.

(222222 E2 2221 T11 TT H11 T11 T1 HH Hà HH re 69 3. Relationship between residual state ownership and privatised firm efficiency 70 3. Moderating role of independent government monitoring body on the relationship between residual state ownership and privatised firm performance. Moderating role of hardening of soft budget constraint on the relationship between residual state ownership and privatised firm performance.eccrrrrrirrtriitttrirrtttrrrrtrirrrririrriirrriiiriirrrriirriee 72 Chapter 4: Methodology.

Analysing the relationship between residual state ownership and privatised firm PCTFOLMANCE. HH Hà HH ng re. Analysing the relationship between residual state ownership and privatised firm efficiency. Model specification 44, Analysing the moderating roles of the independent government monitoring body and hardening of soft budget constraint.essssseccssseessssseeessneeesnseessunscessnsecesnsecesnnesecsnsceesnnscessnecessnnssesnnseesnnseesnnncessneesesnness 90 Chapter 5: Empirical Findings and Discussions.

Relationship between residual state ownership and privatised firm performance 92 5. Discussion of empirical results 5. Relationship between residual state ownership and privatised firm efficiency .---cc+ccttcrirtrhe re 112 5. Discussion of empirical reSuÌts.

Moderating role of independent government monitoring body. Discussion of empirical results 5. Moderating role of hardening of soft budget constraint. Discussion of empirical results 5.cvccc cv cv the 136 Chapter 6: ConcÏusion.

Residual state ownership and privatised firm performance. Residual state ownership and privatised firm efficiency. Moderating role of independent government monitoring body on the relationship between residual state ownership and privatised firm performance. Moderating role of hardening of soft budget constraint on the relationship between residual state ownership and privatised firm performance 6.

Implications of the Stud y. Implications for theory. Implications for policy and practiCe. Limitations of the Stud y.ssccssesssssssseessseessessuscssesssscsssesssccsssessssssuessssessusssusesssessusesssecsvessusessscsssesssnsssnesssessisesseesnes 154 List of Abbreviations 2SLS Two-stage least squares BO Board ownership BOD Board of Directors BOS Board of Supervisors CMSC Committee for Management of State Capital at Enterprises CPI Corruption Perceptions Index DIO Domestic institutional ownership FDI Foreign direct investment FIO Foreign institutional ownership FP Firm performance GC General corporation GFC Global financial crisis (2007-2008) GDP Gross domestic product HNX Hanoi Stock Exchange HSBC Hardening of soft budget constraint HSX Ho Chi Minh City Stock Exchange IGMB Independent government monitoring body IV Instrumental variable LEV Leverage MB Market to book value ratio MO Managerial ownership OLS Ordinary least squares PSM Propensity matching technique PVN Vietnam Oil and Gas Group (PetroVietnam) ROA Returns on assets ROE Returns on equity ROS Returns on sales SBV State Bank of Vietnam SEG State economic group SFA Stochastic frontier analysis SO State ownership SOE State-owned enterprise WTO World Trade Organization List of Figures Figure 2.1: Management structure of joint-stock COMPANIES .1: Conceptual model of relationship between residual state ownership and privatised firm performance under the context of governmental mechanisms/ policies to Promote its performance oo.

eee ee eee ố .1: Semiparametric estimates of firms’ ROA (%), ROE (%) and ROS (%) on state OWMNETSNIP (?%6).2: Semiparametric estimates of firms’ Tobin’s Q and market to book value ratio on State ownership ('%),.3: Semiparametric IV estimates of firms’ ROA (%), ROE (%) and ROS (%) on state OWNETSHIP (%) 70Ẽ07070Ẻ8ẺẺ8.ốốốốốốốốốốố ốố ố ốc cố .4: Semiparametric IV estimates of firms’ Tobin’s Q and market to book value ratio D0504 5()()s00 200708.5: Histogram of privatised firms’ effiCieTiCyy.6: The marginal effect of state ownership on firm efficiency.7: The marginal effect of state ownership on firm efficiency. 114 List of Tables Table 2.1: Number of SOEs Over 1995~2015.2: Contribution of Vietnamese economic sectors to GDP (%) over 1995-2016 .3: Share of SOEs among all active enterprises (%) .4: Comparison between state-owned enterprises, non-state enterprises and FDI enterprises regarding shares of the economy Over 2010-2015 (%).5: Number of firms privatised Over 1992-2017 0.1: Summary of studies suggesting detrimental impacts of state ownership.2: Summary of studies suggesting beneficial impacts of state ownership .3: Summary of studies suggesting a nonlinear relationship between state ownership and firm pe€FÍOTImATIC€.4: Summary of suggested mediators/moderators of the relationship between state ownership and firm DerÍOTImaTnC€. -- - + + es eseeeseseseeeeteteseseseseseseseacseensnsnseessssseasaeanenenens 61 Table 3.5: Summary of suggested moderating/ mediating role of state ownership on existing relatiOTnsl1DS. cece eee eeeeesesescsesescecssscessesesesesessscscessessessesesesessesesesesssseeeseseseessnensneeeeee 64 Table 4.