CHƯƠNG 1 MOT SỐ VAN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN CUA DANTOC THIEU SỐ VÀ. CÁC DÂN TỘC THIEU SỐ TẠI CONG HÒA DAN CHỦ NHÂN DÂN LÀO. LLM số vẫn đề lý hận về quyỀn cia din tộc tiểu số 1. Đân tộc thiên số * Đâu tội Chủ ngiễa Mac-Lénin cho rằng, dân tộc là sản phim lâu đã côn lich số, Dân tộc là tên chỉ công đồng người hìnhthánh và phát tiễn trong lịch sử sau kh xã hội đã có sự phân chia giai cấp và xuất hiện nhà nước!.
Cho đến nay, đân tốc” được iễu theo phạm vũ ngiĩa rồng — hơ cách công đồng chính tủ xã hội (din tốc quốc gia = Nation) và ngs hẹp với từ cách mốt tộc ngờ một thành phần dân tộc (Ethnic) Trong đo, phù hợp với pham vi nghiên cứu để t là nghiên củu về quyển của din tộc thiểu số, nên khá niệm “din tốc“ hong tidu mục này được trén bình điên nghĩa là tốc người. Tân tộc, ở tình dién tộc nguời, nhịn chung là “cổng đổng người Ấn đnh hành thành trong que tinh lịch sử của xã hội có chưng ngôn ng tộc người, có chương những đặc điễn văn hoá te người và có chung thức ne gid tộc người ”” ĐỂ xác Ảnh thể nào la mất dân tộc (ethnic), trên bình điện cä về quốc ga và quốc tổ cũng đã xây dụng các tiêu chí khác nie Tiên bình điên quốc t, việc xác dinh một dn tộc (ethnic) đơn vào nim tiêu chi la’: (1) Co cùng trồng mẹ để (có ngôn ngữ tộc người thống nhấ), © Co cùng một kim vực ãnh thổ (có lãnh thổ tộc ngu thống nh); © Cẻ nền lánh, tốc người thông nhất ‘ang Thị Hab Dm CD14), đoàn diệt php ae đâu bio quyền cũa sức inte dẫu sổ Pi Em: gn ney, En văn Bạc si Luặ học, Khoa Lait” Đụ Bọc Qube ga Ha Nội Hà Nột r6 * Bum Hay Chis C007), “Về Munim dn te và củ nghề din tộc", Tp cd THỂ ec, số 11 198) 5 BEuso Peekene 2018), Tue fen chônts£n đến cực ch miễn be tước CHDCND Tảo tiện np, ‘rnin n tn sf usin agin chủ ng số Moe họ, Học vn cu wi Quốc ga HS Chỉ Min Hà Nội, ea * Rhos Lait - Đại hạc uắc ga Hi Nội 2010), đuyẫn cơn người ~ Tập tà hậu chhyên tia tiên ep gu, Ni Công bin din, Ha Nội, 37 (8) C6 các dic trung vin hoá thông ahitivin hoá te người, (© Cé ý thức ne giác tốc người thắng nhất Ở tình điện quốc gia, mỗi nước li có nhữngtiêu chỉ cũng như cách xác dinh khắc nhau về dân tôc Tại Tiét Nam, din tộc, trong Ảnh ngiĩa của Viện Ngôn ngữ học, được hiểu là "cổng đồng người hình thành trong lịch sử có chưng một lãnh thé, các quan hệ Ti tổ. một ngôn ngit vẫn học và một sỗ đặc trưng văn hoá và tình cách” Tay nhiên thục t@ một tộc người không nhất thit phải có chung một lãnh thd, bai ảnh. hướng từ nhiều điều kiện tự nhiên, lịch sở đã cứ mà ho có thể phân tán tả nhiều quốc gia khác nhau, ảnh sống xen kế với các công đồng dân tộc khác.
Từ Hội thảo khoa học điễn ra vào tháng6 va thing 11 năm 1973 đã thing nhất lay din tộc với "nghĩa tộc người làm đơn vĩ cơ bên tong xác nh thành phin din tộc 6 Việt Nam, đồng thờ chỉra ba iêu chí xác định một dân tộc với nghĩa tốc người lất (1) Cotng nói chung (ngôn ngữ mẹ độ; © Co chung những dic đễm sinh hoạt vin hóa (đắc trang vấn hồ); và, © Coy thức tự giác nhận mình cũng mốt dân tộc Tong khi đó, tự Tảo, việc nghiên cứu vé din tộc, các thành phần dân tốc công mới đoợc phát tiễn từ năm 1991, trong 4a, khá niệm “dân tộc" được Báo cáo Chính bí tei Đại hội lẫn thử V của Đăng NDCM Lio chỉ rổ như sau”. Nỗi thie ngôn ngữ chương cũng chhmg những đặc đu chung thống nhất về sinh hoạt văn hhéa. có tinh thần vàÿ thúc cũng một dn tốc " San hơn 17 năm nghiên cứu khái niêm, đặc diém, cách phân los, hộ thống các dân tộc đã được tổng kết và được Quốc hội thông qua nim 2008. Theo đó, định nghĩa về dân tốc đã được đúc kết trong công bình “Đại gia dinh din tốc Lào” cia Ủy ben Dân tộc của Quốc hồi nhạy sau: “Dân tộc là công đẳng người có một ngôn ngữ: cô ngiễn gắc lịch sử hình thành có clung dt nén vin hóa - xã hột, rằng có clumg mốtngiần gắc 2 Viên Nin ngỹhọc 2003), adn dng Vi, NO Đà Nẵng, TP Đà Ning, 247 Nông Thị Kau Dễm 019),124, 8 ° Ủy ben Din tộc cia Quố hội Lo Q00), Baga dn đôn tốc ảo (in tổng Lie) ti để Ving Chin, 9.
10 Din tộc tei Láo được gọi theo nhiễu thuật ngữ chỉ sợ phân cấp, vi dụ khối các dântôc/nhóm dân tộc (bao gồm nhiều dân tộc hợp thành); dân tôc/bô tộc (gồm. nhiều tộc người hop thành, ti Lio hay có cách gợi “'hên din các bổ tộc Lào” là chi 50 bộ tôcldên tộc tai Lào), tộc người (chỉ các chủng tộc nhỗ 18). Trong các dân, tộc tạ Lêo, lạ có sự phân loại due vào số lượng đân cụ, đó là dn tộc số đông/dân tộc da số và din tộc it người/đân tộc thiểu số. * Đâu tộc thién số: Dân tộc thiểu số, trên bình điện quốc té hiện chưa được định nghĩa tại các vin kiên của Liên hop quốc, Trên tình diện quốc tẾ, các nhà nghiên cứu về nhân quyền thường sử dụng cum từ “người thiếu số" (dng Anh minority person/ minorities), đồng thất có nhiều cách ấp cân khác nhau về khát niệm “người Hiểu số” với việc xác định v trí và vai trỏ của người thiểu sô khác nhau Điều này cũng là lý do tạ sao trong một thai gian dii ki từ khi quyển con người được ghi nhận "Tuyên ngôn nhân quyén của Liên hợp quốc nim 1948, vin để cũa "người thiểu số" Và quyin của ho đã không được nhắc tới với lý do: “Het thấp rằng rắt Khó để có thd isa va một giải pháp thẳng nhất cho vẫn để nhạy cảm và phửc tạp này, mà tại mỗi cốc gia not nó phát sinh lại có những khía cạnh đặc biệt khác nhai”.
Quyền cũa các nhóm thiểu số về quốc tich hoặc dân tộc, tôn giáo, ngôn ngữ lên đâu tiên được nhấc tới tạ Điều 27 ICCPR (1966), sau đó 1a Điều 30 Căng tốc của Liên hợp quốc vé quyền trẻ em (CRC 1990) với tư cách là các quyền của cá nhân tiếp đó là UDRM 1992, tuy nhiên, văn kiện này tiếp tục không đơa ra khổ niệm nào về chữ thể hướng quyên cũng như không mỡ rông hơn nổi đụng vé quyền so với Điều 27 ICCPR (1966) và cũng không có giá tí rang buộc pháp lý Trên bình điện quốc gia, khái niễm “người duấu số”, xuất phát từ điều kiện lịch sử kink tf, văn hóa, xã hội thì nội him của nó cũng có ny khác nhau. Ví đụ Với quốc gia nào đa dân tôn, thi “người tiểu sế" cũng túc là người “ain tốc thiểu số chỉ các công đẳng người gắn liền với ngôn ng, văn hỏa thể số, với quốc ga đa quốc tích tì “người iiểu sổ” tei đồng để chỉ người lao động d cư gin với quốc tích, cing tốc của họ, với một số quốc gia thi “người tad sổ” lạ được hiễu là " “người bản cha, một số quốc gia có quốc giáo là một tôn giáo thi những nguôi thøc hành tín nguống tuểu số được xem là “người tiểu số iit nước Lào là quốc gia da din tộc với hơn 200 chủng tôctộc người hợp thành 50 din tốc khác nhu, meng những nét đặc sắc về vin hỏa, ngân ngữ, nhté cũng khác nhau VỀ mặt quan đểm, Nhà nước Léo không ding cm từ ‘ndigenous” túc “bốn địa” dB chỉ dân tộc thiểu số, mà đối khi ding oum từ “elme minorities" tác “dn tộc thiẫu số” cho một số vin đồ liên quan, bời Nhà "ước Lào quán triét nguyên ắc tắt cả công din, kể người din tộc Lào, thuộc vé “dân tộc” (ete gronps) nỗi chung ti Lào chử không phân it thiểu số hay de số nhẫn loại bỏ sự khắc biết giữa các nhóm din tộc, thúc đấy nự đoàn kt toàn dân, ân tộc thiểu số được Ảnh ngiữa cu thể tạ Điều3 Neg Ảnh sổ 18/GOV ban hành, ngày 1508/2013 cia Chính phủ Lao quy ảnh về chính sách hổ tro, chăm sóc người dân tộc thiễu số trong các Tỉnh vục kin tỉ, y tổ và giáo duc như sas “Dan tc tuẫu số là một cổng đẳng dân cr rong dé có các bộ tác Lào cô sổ đôn it hơn sơ vôi công “đẳng din cựcô các bổ tộc có sổ dân nhu hơn chad da số trên pham vi toàn lãnh thé misbe CHDCND Lio” Điều3 Nghi ảnh này cũng quy dinh vé dân tộc đa rổ a8 lâm cơ sở đốt chiêu với din tộc. sổ như sex “Dan tốc đa sổ là công đồng dân cut trong đồ có sổ dân nhiễu hơn 50% tổng sổ dn cia các cổng đồng dân cukhác trên pham vi toàn lãnh thd nước Công hoà Dân chỉ: Nhân dân Lao” Chiêu theo quy. dish này, tạ Lào, chỉ có dân tốc Lào (øHmierlly Lao people) 1à din tộc 56 đônglđạn tộc da số trí Lào, còn ai 49 din tộc còn lạ là din tộc thiểu số Từ đủ, có thé đơn ra mốt ảnh nghĩa về din tộc tiểu sổ trong phạm vì luận Văn — nghiên cửu vỀ các din tộc t Lao nh say Dân tốc thi là một cộng đồng dân cự tuậc một ching tộc cụ thể chiễn số it hon sống trong một quốc gia có nhiều người thuộc chẳng tôc khác chiếm đu số Nghiễn cửu đa vị, vá tr thục trang đời sống kink tẾ xã hồi - chính tỉ cite "ngời dân tộc tiểu số cho thấy, dân tộc hiểu số có một số đặc trong cơ bản như.
12 vid lương dân tộc thidu s t hơn so với dân tốc da số cùng sống trên Tãnh thổ Trong pham vi luân vin này, đân tộc hiểu số cổ số lượngt hơn so với din tộc da số (din tộc Láo ~ chiêm 53,2% tổng dân số của Lào) trong pham vi cùng nh. sống trên lãnh thổ nước Lào - VỀ vi thd xã hội, din tộc thidu số có vị thể và chính tì xã hội yêu hơn, về ảnh té hầu như nghéo khỏ hơn sơ với nhóm dân tốc da số.