CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VE QUAN LY XAY DUNG VAN HÓA NHÀ TRƯỜNG TẠI TRƯỜNG TH-THCS 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu ở nước ngoài Văn hóa nói chung và văn hoá nhà trường nói riêng là một trong những chú đề hấp dẫn được các nhà nghiên cứu trên thê giới quan tâm khai thác ở những chiều cạnh khác nhau, tiêu biểu có những công trình nghiên cứu sau day: "Thuật ngữ “văn hỏa tô chức" ” (organisational culture, culture organisation) xuat hiện lần đầu tiên trên báo chỉ Mỹ vào khoảng thập niên 1960. Thuật ngữ tương đương.
“yan héa cong ty” (corporate culture) xuất hiện muộn hơn, khoảng thập niên 1970 và trở nên hết sức phô biển sau khi tác phẩm văn hóa công ty của Terrence Deal vả Atlan Kennedy được xuất bản tại Mỹ năm 1982. Thuật ngữ “Van hóa nhà trường” là một khái niệm mới xuất hiện trong nhiêu chục năm gần đây. Nội dung của “Văn hóa học đường” bao hàm nội dung của “Trường học thân thiện” do Quỷ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) để xướng từ những thập ký cuối của thể kỷ XX. Theo Deal, Terrence E (1993), Sehein (2004) và Maslowski (2006) trong công trình nghiên cứu của mình đưa ra các quan điểm nghiên cứu về thuật ngữ “văn hoá nhà truéng” (school culture, 1980 -1990).
Purkey va Smith (1982), Peterson (2002), nghiên cứu cấu trúc, kết cầu vẻ văn hóa nhà trường. Một số công trình nghiên cứu đề cập đến ảnh hưởng của văn hoá nhà trường tới tất cả các lĩnh vực trong nhà trường, bao gồm hoạt động giảng dạy, hiệu quá học tập của học sinh và sự phát triển nghề nghiệp (Hamilton và Richardson, 1995), Theo Patrick J. Guthrie va Colleen Hoy (2015), tuong tự như những nỗ lực thay đổi trong các lĩnh vực khác, sự phát triển tổ chức trong lĩnh vực giáo dục không xảy ra trong một môi trường riêng biệt. Thay vào đó, nó xảy ra trong những tổ chức có các quy tắc và giá trị.
các giả định và kỷ vọng. Trong khi thường được sử dụng thay thể cho nhau, một số tác giả đã phân biệt các cấu trúc của “môi trường nhà trường” và “văn hoá nhà trường” trên cơ sở môi trường tổ chức được. mô tả như các niềm tin và nhận thức mả cá nhân năm giữ trong tô chức, còn văn hóa được xem như các gid tri, niém tin va ky vọng được chia sẻ, hỉnh thành và phát triển từ các tương tắc xã hội trong tô chức. Văn hoả nhà trường chính là “cách thức chúng ta thực hiện những công việc ở đó” - thể hiện ở dạng hữu hình và vô hình và được các thành viên của nha trường chỉa sẻ, duy trì, các giả trị văn hoá nhà trường sẽ giúp định hướng các hành vì của các giáo viên, hiệu trưởng nhà trưởng 'Theo nghiên cứu của White (Mỹ) trong tác phâm khoa học về văn hóa: “Nghiên cứu con người và văn minh” đã khẳng định: Các vật thé van hóa là các “biểu trưng”, văn hóa là sản phẩm của quá trình biểu trưng.
Như vậy những giá trị tri thức nhả trưởng truyền đạt cho người học phải giúp họ tạo nên các “dấu hiệu” trong não - các “công cụ” tâm lý trong đầu - nói một cách khác văn hỏa là trong tâm hôn — lam cho con người trở thành con người văn hóa. Đó chỉnh là mục tiêu của văn hóa học đường. White-The science of culture The study of man and civilization ( Khoa học văn hóa-Nghiên cứu con người vả văn minh) Nghiên cửu của Sri và các cộng sự (2017) đã nhắn mạnh răng, Việc hình thành văn hóa học đường chịu sự tác động của nhiễu yếu tố, trong đó có người giáo viên tâm huyết trong giảng đạy, làm chủ tải liệu với mọi mô hình học tập, chấp hành nội quy, nễ nếp, thái đô của giáo viên đối với học sinh vả phong cách lãnh đạo của nhà trưởng. Người hiệu trưởng phải có khả năng cay ghép, hiện đại hóa và nâng cao gi tr tinh thần, đạo đức, tính cách và cung cấp một hình mẫu người hiệu trưởng bằng thái độ, hành ng vả hành ví bao gồm cả công việc về hiệu suất và thể chất.
Mục đích của việc quản lý văn hóa học đường này nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Dựa trên phân tích các cuộc phỏng vấn, báng câu hỏi và tải liệu liên quan đến văn hóa trường học, nghiên cứu này đã chỉ ra rằng: Thứ nhất, việc quản lý văn hỏa học đường ở trường THCS là tối ưu, ở đỏ hiệu trưởng đã lập kể hoạch, thực hiện và đánh giá đúng. mức công tác quản lý văn hóa học đường. Thứ hai, các yếu tố cản trở việc thực hiện quản lý văn hóa trường học bao gồm các yếu mức độ hỗ trợ thấp cho các hoạt động của nhà trường, tôn tại các quy định chỉ phối các hoạt động trong nhà trường và cam kết của giáo viên trong việc cải tiến văn hóa.
Trong khi các yếu tố trở ngại, bao. gồm: thiếu sự hỗ trợ của Bộ Giáo dục, hạn chế về kinh phi và thiểu hợp tác với các bên liên quan và các tô chức khác. Thứ ba, những nỗ lực của hiệu trưởng nhằm cải thiện văn hóa học đường là cải thiện thành tích của học sinh, đồng thời hợp tác với phụ huynh và giáo viên để khuyến khích việc quản lý văn hóa trường học tốt hơn vả việc cải thiện ký luật học đường là nhất quản [36]. Ahmad và các cộng sự (2019) đã xác định ảnh hưởng của sự hỗ trợ từ văn hóa trưởng học và môi trường lớp học trong việc cải thiện kỹ năng mềm của học sinh.
Hơn nữa, nghiên cứu khám phá các kỹ năng mễm, văn hỏa trường học và mỗi trường lớp. học khác nhau dựa trên giới tính và loại trường học tại Kuala Lumpur. Két qua nghiên cứu cho thấy, có sự khác biệt của văn hóa trường học và môi trường lớp học với các kỹ năng mềm dựa trên giới tính và loại trường học. Phân tích SEM đã chứng minh rằng, văn hóa trường học va môi trường lớp học góp phần phát triển các kỹ năng mềm.
Nghiên cứu khuyến nghị rằng, các trường nên xây dựng các chương trình và phương pháp tiếp cân nhằm nâng cao kỹ năng mềm cho học sinh để có thể thích ứng với các lĩnh vực khác tương ứng với tốc độ phát ên nhanh chóng của thể giới [33] Một trong những nghiên cứu về xây dựng văn hóa nhà trường được thực hiện là của nhóm tác giá Bayu (2020) nhằm mục đích tìm kiếm: (1) sự hình thành tính cách của học sinh thông qua việc thiết lập văn hóa học đường; (2) vai trò của hiệu trưởng và giáo viên trong việc hình thành nhân cách của người học thông qua văn hóa học đường: và (3) các nên văn hóa được áp dụng trong trường tại Rembang 2 Biitar City, Indonesia. Nghiên cứu sử dụng các phương pháp tiếp cận mô tả định tính với phương. pháp quan sát, phỏng vẫn và phân tích tải liệu. Kết quả nghiên cứu cho thấy, văn hóa học đường có ảnh hưởng mạnh mẽ và cũng có thể hình thành tính cách của mỗi học sinh.
Vì vậy, vai trỏ của hiệu trưởng vả giáo viên là rat quan trọng, trong đó, giáo viên là người tương tác hàng ngày, hiệu trưởng như là một nhà hoạch định chính sách ở trường học [34] 'Tóm lại, đã có nhiễ nghiên cứu đã được thực hiên ở nước ngoài về hóa nhà trường, điều đó chứng tỏ văn hỏa nhả trường là vấn dé rất quan trong trong hoạt động của nhả trường. Những nghiên cứu ở trong nước. Thuật ngữ “Văn hóa nhà trường” là một khái niệm mới xuất hiện trong mây nim gan day va dugc để cập ngảy cảng một nhiều trong các diễn đản cũng như các hội thảo. Nhưng thực ra bản chất và nội dung VHNT đã được các nhà trường ở Việt Nam từ xa xưa xây dựng và trở thành các truyền thống quý báu của dân tộc ta như *Tôn sư trọng đạo ‘Kinh thay yêu b: Nhất tự vi sư, bán tự vỉ sư”.
Trong quả trình xây dựng và phát triển, VHNT biểu hiện trong mọi phương diện QL, trong các hoạt động dạy học cũng như trong mọi hành vi ứng xử của các thành viên trong NT tạo nên sự khác biệt, các dãi riêng của nhà trưởng, Các nghiên cứu về văn hóa nhà trường dưới góc độ văn hóa học đường để cập đến nhiều nội dung phong phủ. Có thể kế đến rất nhiều bải bảo khoa học trong chủ đề này như: “Bản về một số nội dung cơ bản của văn hỏa học đường ” (2009) của Nguyễn Ngọc Phi Giáo dục giá trị xây dựng văn hóa học đường" (2009) của Phạm Minh Hạc, “lăn hóa học đường- nhìn từ khía cạnh lý luận và thực tiển" (2009) của Vũ Dũng. Một số đề tải như “7ÿ luận phát triển văn hỏa nhà trường phố thông” của Nguyễn Tiến Hùng,. đã phân tích tường minh khái niệm văn hóa học đường, chỉ ra những thành phẩn cí trúc tạo lập văn hóa học đường gắn với chủ thể hoạt động dạy, hoạt động học trong nhà trường.
Xác định văn hóa học đường là tổ hợp những giá trị tốt đẹp hình thành và phát triển trong các hoạt động của nhà trường, phân biệt nhà trường với các tổ chức khác. Theo đó, văn hỏa học đường biểu hiện ở văn hóa học, văn hỏa dạy, văn hóa giao tiếp, ứng xử, các điều kiện về cơ sở vật chất phụ: vụ hoạt động day va hoe trong nha trường. Các tác giả đã đề xuất nhiều biện pháp để xây dựng văn hóa học đường như nâng cao nhận thức cho các thành vi nhà trưởng: tăng cường vai trỏ lãnh đạo, quản lý của tổ chức; thực hiện các tác động tâm lý - xã h vật chất, kinh phi cho các hoạt động xây dựng văn hóa học đường. Một số nghiên cứu về văn hóa người học, tiếp cận dưới góc độ hẹp như giáo dục hành vi đạo đức cho học sinh; giáo dục hành vi kỷ luật, nề nếp học tập cho học sinh; hảnh vỉ văn hỏa giao tiếp, ứng xử cho học sinh cũng được các nhà nghiên cứu, các tác giả đề cập tới như là một yếu tổ tạo lập bộ mặt văn hỏa nhà trường.
Có thể kể đến các công trình: “Giáo dực hành vì đạo đức cho học sinh nhỏ tuổi" (tác giả Mạc Van Trang, 1983): “Biển pháp giáo dục tính ký luật trong hoạt động học tập trên lop cho hoc sinh dau bậc tiểu học” (tác gia Pham Minh Hùng, 1999); “Hình thành tỉnh ký luật học tập cho học sinh lớp !° (Tác giả Nghiêm Thị Phiến, 1996):. trình bày quan điểm giáo dục hành vi tốt. hành vi đẹp cho người học là hành vi nị hành vi giao tiếp, hành vì học tập tích cực. Coi đó là những văn hỏa học tập cẩn hình thành và phat triển cho học sinh.