Thực hiện chính sách pháp luật về quản lý viên chức ngành giáo dục tại Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk

Luận văn thạc sĩ luật học phân tích thực hiện chính sách pháp luật về quản lý viên chức ngành giáo dục tại thành phố buôn ma thuột tỉnh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Đoàn Thị Loan
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Minh Sản
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách pháp luật về quản lý viên chức ngành giáo dục tại Buôn Ma Thuột
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Đắk Lắk

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ VIÊN CHỨC NGÀNH GIÁO DỤC
• 1.1. Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách công
• 1.2. Khái quát về viên chức và quản lý viên chức ngành giáo dục
• 1.3. Khái quát tổ chức thực hiện pháp luật về quản lý viên chức ngành giáo dục
• 1.4. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ VIÊN CHỨC NGÀNH GIÁO DỤC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ BUÔN MA THUỘT, TỈNH ĐẮK LẮK
• 2.1. Tổng quan về thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk và đội ngũ viên chức ngành giáo dục tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk
• 2.2. Thực trạng chủ thể và thực tiễn tổ chức thực hiện chính sách pháp luật về quản lý viên chức ngành giáo dục thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk
• 2.3. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ VIÊN CHỨC NGÀNH GIÁO DỤC TẠI THÀNH PHỐ BUÔN MA THUỘT, TỈNH ĐẮK LẮK
• 3.1. Yêu cầu và quan điểm tăng cường thực hiện chính sách pháp luật về quản lý viên chức ngành giáo dục tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk
• 3.2. Giải pháp tăng cường thực hiện chính sách pháp luật về quản lý viên chức ngành giáo dục tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận thực hiện chính sách pháp luật về quản lý viên chức ngành giáo dục

Chương này tập trung vào việc xây dựng cơ sở lý luận cho việc thực hiện chính sách pháp luật về quản lý viên chức trong ngành giáo dục. Đầu tiên, khái niệm về chính sách và chính sách công được làm rõ. Chính sách được định nghĩa là một đường lối hành động được thông qua và theo đuổi bởi các cơ quan nhà nước, trong khi chính sách công là tập hợp các quyết định liên quan đến việc giải quyết các vấn đề xã hội. Việc hiểu rõ các khái niệm này là cần thiết để phân tích và đánh giá thực trạng thực hiện chính sách pháp luật về quản lý viên chức trong ngành giáo dục tại Buôn Ma Thuột. Đặc biệt, chương này cũng đề cập đến vai trò của viên chức giáo dục trong việc thực hiện các chính sách này, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đào tạo và phát triển đội ngũ viên chức giáo dục nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

1.1. Khái quát về viên chức và quản lý viên chức ngành giáo dục

Viên chức trong ngành giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các chính sách giáo dục. Khái niệm viên chức được định nghĩa rõ ràng, bao gồm các giáo viên, cán bộ quản lý và nhân viên trong các cơ sở giáo dục. Việc quản lý viên chức không chỉ liên quan đến việc tuyển dụng và đào tạo mà còn bao gồm các chính sách về đãi ngộ, bồi dưỡng và phát triển nghề nghiệp. Chương này cũng phân tích các quy định pháp luật hiện hành liên quan đến quản lý viên chức, từ đó chỉ ra những bất cập trong việc thực hiện chính sách. Đặc biệt, sự thiếu đồng bộ trong các quy định pháp luật đã gây khó khăn cho việc thực hiện hiệu quả các chính sách này.

1.2. Khái quát tổ chức thực hiện pháp luật về quản lý viên chức ngành giáo dục

Tổ chức thực hiện pháp luật về quản lý viên chức trong ngành giáo dục tại Buôn Ma Thuột được phân tích từ nhiều khía cạnh. Chương này làm rõ các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền trong việc thực hiện chính sách, cũng như các quy trình và thủ tục liên quan. Việc phân tích này giúp nhận diện những điểm mạnh và điểm yếu trong hệ thống tổ chức thực hiện pháp luật. Đặc biệt, sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và các tổ chức xã hội trong việc thực hiện chính sách cũng được nhấn mạnh. Những vấn đề như thiếu sự đồng bộ trong quy trình và sự chồng chéo trong các quy định pháp luật đã ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện chính sách.

II. Thực hiện chính sách pháp luật về quản lý viên chức ngành giáo dục tại Buôn Ma Thuột

Chương này tập trung vào việc phân tích thực trạng thực hiện chính sách pháp luật về quản lý viên chức trong ngành giáo dục tại Buôn Ma Thuột. Đầu tiên, tổng quan về thành phố và đội ngũ viên chức giáo dục được trình bày, bao gồm số lượng, trình độ chuyên môn và các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ. Tiếp theo, thực trạng tổ chức thực hiện chính sách pháp luật được phân tích chi tiết, chỉ ra những kết quả đạt được cũng như những hạn chế, bất cập trong quá trình thực hiện. Đặc biệt, chương này cũng đề cập đến các vấn đề như thiếu hụt nhân lực, sự không đồng bộ trong các quy định pháp luật và những khó khăn trong công tác đào tạo, bồi dưỡng viên chức giáo dục.

2.1. Tổng quan về thành phố Buôn Ma Thuột và đội ngũ viên chức ngành giáo dục

Tổng quan về Buôn Ma Thuột cho thấy đây là một thành phố có nhiều tiềm năng phát triển giáo dục. Đội ngũ viên chức giáo dục tại đây chủ yếu là giáo viên và cán bộ quản lý, với trình độ chuyên môn đa dạng. Tuy nhiên, thực trạng cho thấy còn nhiều vấn đề cần giải quyết, như sự thiếu hụt về số lượng và chất lượng viên chức giáo dục. Chương này cũng chỉ ra rằng, mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng việc thực hiện còn gặp nhiều khó khăn do thiếu nguồn lực và sự đồng bộ trong các quy định.

2.2. Thực trạng chủ thể và thực tiễn tổ chức thực hiện chính sách pháp luật

Thực trạng tổ chức thực hiện chính sách pháp luật về quản lý viên chức cho thấy nhiều bất cập trong quy trình và thủ tục. Các quy định hiện hành chưa hoàn toàn phù hợp với thực tiễn, dẫn đến việc thực hiện chính sách gặp khó khăn. Đặc biệt, sự thiếu đồng bộ giữa các văn bản pháp luật đã gây ra sự chồng chéo và khó khăn trong việc áp dụng. Chương này cũng phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện chính sách, bao gồm cả yếu tố chủ quan và khách quan, từ đó đưa ra những khuyến nghị nhằm cải thiện tình hình.

III. Quan điểm và giải pháp thực hiện chính sách pháp luật về quản lý viên chức ngành giáo dục

Chương này đề xuất các quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách pháp luật về quản lý viên chức trong ngành giáo dục tại Buôn Ma Thuột. Đầu tiên, cần có sự đồng bộ trong các quy định pháp luật để tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện chính sách. Tiếp theo, việc đào tạo và bồi dưỡng viên chức giáo dục cần được chú trọng hơn, nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ. Chương này cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong việc thực hiện chính sách, từ đó tạo ra một hệ thống quản lý hiệu quả hơn.

3.1. Yêu cầu và quan điểm tăng cường thực hiện chính sách pháp luật

Yêu cầu tăng cường thực hiện chính sách pháp luật về quản lý viên chức cần được đặt ra trong bối cảnh hiện nay. Các quan điểm về việc cải cách hệ thống quản lý, nâng cao chất lượng đào tạo và bồi dưỡng viên chức giáo dục là rất cần thiết. Chương này cũng đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm cải thiện tình hình, bao gồm việc xây dựng các chương trình đào tạo phù hợp và tăng cường sự tham gia của các bên liên quan trong quá trình thực hiện chính sách.

3.2. Giải pháp tăng cường thực hiện chính sách pháp luật

Giải pháp tăng cường thực hiện chính sách pháp luật về quản lý viên chức cần được triển khai đồng bộ và hiệu quả. Cần có sự tham gia của các cơ quan chức năng trong việc xây dựng và thực hiện các chính sách, đồng thời cần có sự giám sát chặt chẽ để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả. Chương này cũng đề xuất việc xây dựng các cơ chế khuyến khích cho viên chức giáo dục nhằm nâng cao động lực làm việc và chất lượng giảng dạy.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, là trung tâm kinh tế, chính trị và văn hóa của vùng Tây Nguyên với diện tích tự nhiên khoảng 37.718 ha và dân số đa dạng gồm 40 dân tộc, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 16%. Đội ngũ viên chức ngành giáo dục tại đây gồm 5.102 người, trong đó có 3.957 giáo viên, 309 cán bộ quản lý và 836 nhân viên hỗ trợ, phân bố tại 140 trường học các cấp. Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân hàng năm đạt khoảng 13%, thu nhập bình quân đầu người năm 2020 đạt 109 triệu đồng/năm, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển giáo dục.

Tuy nhiên, việc thực hiện chính sách pháp luật về quản lý viên chức ngành giáo dục tại Buôn Ma Thuột còn nhiều bất cập như thiếu tính đồng bộ, phân cấp chưa rõ ràng, cơ cấu viên chức chưa phù hợp với yêu cầu thực tế, đặc biệt tại các vùng khó khăn và đồng bào dân tộc thiểu số. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng thực hiện chính sách pháp luật về quản lý viên chức ngành giáo dục tại địa phương từ năm 2017 đến nay, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, góp phần phát triển đội ngũ viên chức đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và hội nhập quốc tế.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp luận cứ khoa học cho các nhà quản lý, góp phần hoàn thiện chính sách công về quản lý viên chức ngành giáo dục, đồng thời hỗ trợ nâng cao chất lượng giáo dục tại Buôn Ma Thuột và các địa phương tương tự.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về chính sách công và quản lý nguồn nhân lực trong khu vực công. Khái niệm chính sách công được hiểu là tập hợp các quyết định và hành động của nhà nước nhằm giải quyết các vấn đề xã hội, trong đó có chính sách pháp luật về quản lý viên chức ngành giáo dục. Lý thuyết thực hiện chính sách nhấn mạnh vai trò của tổ chức thực hiện trong việc biến các quy định pháp luật thành hành động cụ thể, đảm bảo hiệu lực và hiệu quả của chính sách.

Ngoài ra, luận văn áp dụng mô hình quản lý viên chức dựa trên các nội dung: lập kế hoạch, tuyển dụng, đào tạo, đánh giá, khen thưởng, kỷ luật và giải quyết thôi việc. Các khái niệm chính bao gồm: viên chức ngành giáo dục (là công dân làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo hợp đồng), quản lý viên chức (sự tác động có tổ chức của các chủ thể có thẩm quyền nhằm phát triển đội ngũ viên chức), và thực hiện chính sách pháp luật (quá trình đưa quy định pháp luật vào thực tiễn).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp phân tích định tính và định lượng. Dữ liệu thu thập từ các nguồn chính thức như Phòng Giáo dục và Đào tạo, Phòng Nội vụ thành phố Buôn Ma Thuột, các văn bản pháp luật liên quan và báo cáo thống kê từ năm 2017 đến 2021.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm toàn bộ 5.102 viên chức ngành giáo dục tại Buôn Ma Thuột, được phân tích theo cấp học và chức danh. Phương pháp chọn mẫu là toàn bộ mẫu nhằm đảm bảo tính đại diện và toàn diện. Phân tích dữ liệu sử dụng các kỹ thuật thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm và phân tích nội dung các văn bản pháp luật, chính sách.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2017 đến 2021, tập trung đánh giá thực trạng và hiệu quả thực hiện chính sách pháp luật về quản lý viên chức ngành giáo dục tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô và cơ cấu đội ngũ viên chức: Tổng số viên chức ngành giáo dục tại Buôn Ma Thuột là 5.102 người, trong đó giáo viên chiếm 77,6%, cán bộ quản lý 6%, nhân viên hỗ trợ 16,4%. Tỷ lệ đảng viên trong đội ngũ cán bộ quản lý đạt 100%, giáo viên đạt gần 40%, nhân viên hỗ trợ khoảng 25%. Điều này cho thấy sự tham gia tích cực của đội ngũ viên chức trong các tổ chức chính trị - xã hội.

2. Trình độ chuyên môn và chính trị: Tỷ lệ viên chức có trình độ thạc sĩ trở lên chiếm khoảng 43,75% tại Phòng Giáo dục và Đào tạo, cho thấy sự đầu tư vào nâng cao trình độ chuyên môn. Tuy nhiên, vẫn còn một phần lớn viên chức có trình độ đại học hoặc thấp hơn, ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy và quản lý.

3. Thực trạng tổ chức thực hiện chính sách: UBND thành phố và các phòng ban chuyên môn như Phòng Giáo dục và Đào tạo, Phòng Nội vụ là các chủ thể chính trong quản lý viên chức. Tuy nhiên, việc phân cấp quản lý còn hạn chế, dẫn đến tình trạng thiếu đồng bộ và chồng chéo trong thực thi chính sách. Việc tuyển dụng, đánh giá và khen thưởng viên chức chưa thực sự hiệu quả, ảnh hưởng đến động lực làm việc.

4. Các bất cập trong chính sách và thực tiễn: Chính sách pháp luật hiện hành còn phân tán, chưa đồng bộ, chưa phù hợp với đặc thù địa phương, đặc biệt là vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Việc thực hiện các chế độ tiền lương, phụ cấp và đào tạo bồi dưỡng còn chậm đổi mới, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển đội ngũ viên chức chất lượng cao.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ việc hệ thống pháp luật về quản lý viên chức ngành giáo dục chưa được hoàn thiện đồng bộ, dẫn đến khó khăn trong tổ chức thực hiện. So sánh với các nghiên cứu trong ngành y tế và các lĩnh vực sự nghiệp công khác cho thấy, việc phân cấp quản lý và chính sách đãi ngộ là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả quản lý viên chức.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ lệ viên chức theo cấp học và chức danh, bảng so sánh trình độ chuyên môn và tỷ lệ đảng viên, cũng như biểu đồ thể hiện mức độ hài lòng và hiệu quả thực hiện chính sách. Những kết quả này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hoàn thiện chính sách pháp luật, tăng cường phân cấp và nâng cao năng lực quản lý tại địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật: Rà soát, sửa đổi và bổ sung các văn bản pháp luật liên quan đến quản lý viên chức ngành giáo dục để đảm bảo tính đồng bộ, rõ ràng và phù hợp với đặc thù địa phương. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, do Bộ Nội vụ phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì.

2. Tăng cường phân cấp quản lý: Giao quyền tự chủ cho các đơn vị sự nghiệp công lập trong tuyển dụng, sử dụng và đánh giá viên chức, đồng thời nâng cao trách nhiệm của UBND thành phố và các phòng ban chuyên môn. Thực hiện trong vòng 1 năm, do UBND thành phố và Phòng Giáo dục và Đào tạo triển khai.

3. Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng: Xây dựng chương trình đào tạo, bồi dưỡng phù hợp với tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp, đặc biệt chú trọng vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Thời gian 2-3 năm, phối hợp giữa các trường đại học, cơ sở đào tạo và Phòng Giáo dục và Đào tạo.

4. Cải thiện chế độ tiền lương và đãi ngộ: Xem xét điều chỉnh mức lương, phụ cấp và các chính sách khuyến khích nhằm thu hút và giữ chân viên chức có trình độ cao, đặc biệt tại các vùng khó khăn. Thời gian 1-2 năm, do Bộ Nội vụ và UBND tỉnh Đắk Lắk thực hiện.

5. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá: Thiết lập hệ thống kiểm tra, đánh giá định kỳ việc thực hiện chính sách pháp luật về quản lý viên chức, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả. Thực hiện liên tục, do các cơ quan quản lý nhà nước và đơn vị sự nghiệp phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý giáo dục địa phương: Giúp hiểu rõ thực trạng và các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý viên chức, từ đó xây dựng chính sách phù hợp với điều kiện địa phương.

2. Cán bộ, viên chức ngành giáo dục: Nắm bắt các quy định pháp luật, quyền lợi và nghĩa vụ, đồng thời nâng cao nhận thức về vai trò của mình trong hệ thống giáo dục.

3. Các nhà nghiên cứu chính sách công và quản lý nhân sự: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý viên chức trong lĩnh vực giáo dục, làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo.

4. Cơ sở đào tạo đại học và sau đại học: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu về chính sách công, quản lý giáo dục và pháp luật lao động.

Câu hỏi thường gặp

1. Viên chức ngành giáo dục là ai?
   Viên chức ngành giáo dục là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm tại các đơn vị sự nghiệp công lập giáo dục, làm việc theo hợp đồng và hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị đó.

2. Ai là chủ thể thực hiện chính sách pháp luật về quản lý viên chức?
   Chủ thể chính gồm UBND thành phố, Phòng Giáo dục và Đào tạo, Phòng Nội vụ và các đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc, chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện các quy định pháp luật về quản lý viên chức.

3. Những khó khăn chính trong thực hiện chính sách quản lý viên chức tại Buôn Ma Thuột là gì?
   Bao gồm sự thiếu đồng bộ trong hệ thống văn bản pháp luật, phân cấp quản lý chưa rõ ràng, cơ cấu viên chức chưa phù hợp, và chế độ đãi ngộ chưa đáp ứng yêu cầu phát triển đội ngũ.

4. Làm thế nào để nâng cao chất lượng đội ngũ viên chức ngành giáo dục?
   Thông qua việc hoàn thiện chính sách pháp luật, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, cải thiện chế độ tiền lương và đãi ngộ, đồng thời nâng cao hiệu quả công tác quản lý và đánh giá viên chức.

5. Tại sao việc phân cấp quản lý viên chức lại quan trọng?
   Phân cấp quản lý giúp các đơn vị sự nghiệp công lập chủ động trong tuyển dụng, sử dụng và đánh giá viên chức, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý, phù hợp với đặc thù và nhu cầu thực tế của từng địa phương.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ cơ sở lý luận và thực trạng thực hiện chính sách pháp luật về quản lý viên chức ngành giáo dục tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk từ năm 2017 đến nay.
• Đã xác định được các bất cập về chính sách, tổ chức thực hiện và cơ cấu đội ngũ viên chức, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và chất lượng giáo dục.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, tăng cường phân cấp, nâng cao đào tạo và cải thiện chế độ đãi ngộ nhằm phát triển đội ngũ viên chức chất lượng cao.
• Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn và lý luận, góp phần hỗ trợ các nhà quản lý và nghiên cứu trong lĩnh vực chính sách công và quản lý giáo dục.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi, đánh giá hiệu quả và điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tiễn phát triển giáo dục tại địa phương.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao hiệu quả quản lý viên chức ngành giáo dục, góp phần xây dựng nền giáo dục phát triển bền vững và hội nhập quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I).tại Điều 2 của Luật Viên chức 2019 tiếp tục quy định “Viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật”. Từ khái niệm trên, để xác định một người là viên chức có thể căn cứ vào các tiêu chí như sau: Một là, công dân Việt Nam. Công dân Việt Nam theo quy định của Luật Quốc tịch 2008 ( sửa đổi, bổ sung năm 2014) và Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức 2019 sửa đổi được xác định là: người mang quốc tịch Việt Nam. Tiêu chí này cũng tương tự như cán bộ, công chức.

Mặc dù, theo quan điểm của nhiều nhà khoa học quy định viên chức phải là công dân Việt Nam là một quy định quá chặt chẽ. Nếu như cán bộ, công chức công việc mang tính chính trị - hành chính đòi hỏi phải là công dân Việt Nam để đảm bảo an ninh trật tự thì đối với viên chức là những người gắn liền với trình độ, chuyên môn cao thì việc sử dụng viên chức là người nước ngoài trở thành một nhu cầu quan trọng đặc biệt trong các lĩnh vực đòi hỏi trình độ chuyên môn cao như giáo dục hay y tế [; 9]. Hai là, nơi làm việc Viên chức làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập. Đây cũng là điểm khác biệt so với cán bộ, công chức khi các đối tượng này chủ yếu làm việc trong cơ quan nhà 14 Luan van nước, tổ chức chính trị xã hội ở cấp trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện (trừ một số công chức là lãnh đạo, quản lý các đơn vị sự nghiệp công lập).Theo khoản 1 Điều 9 Luật Viên chức năm 2010, đơn vị sự nghiệp công lập được hiểu là “…tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước”.

Dịch vụ công bao gồm các hoạt động phục vụ nhu cầu chung của xã hội, các quyền và lợi ích cơ bản hợp pháp của con người và công dân như giáo dục, y tế, văn hóa, khoa học, bảo hiểm, an sinh xã hội. Thời kỳ bao cấp, Nhà nước là chủ thể độc quyền trong việc tổ chức và trực tiếp cung cấp dịch vụ công bằng nguồn kinh phí được cấp từ ngân sách nhà nước, những người làm việc ở đây hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước và theo định hướng XHCN, để nâng cao chất lượng dịch vụ đáp ứng nhu cầu của xã hội trong điều kiện cạnh tranh của thị trường và nguồn kinh phí từ ngân sách nhà nước có giới hạn, Nhà nước đã tiến hành xã hội hoá các dịch vụ công thông qua việc huy động, tổ chức sự tham gia rộng rãi, chủ động của người dân và các tổ chức vào hoạt động cung cấp dịch vụ công. Tuy nhiên vai trò của Nhà nước trong việc cung cấp dịch vụ cônglà rất quan trọng nên Nhà nước vẫn tự tổ chức ra các đơn vị cung cấp dịch vụ công cho xã hội.

Và các đơn vị sự nghiệp công lậplà các tổ chức do Nhà nước lập ra và vẫn giữ vai trò chủ đạo trong việc cung cấp dịch vụ trong các lĩnh vực: Giáo dục đào tạo; dạy nghề; y tế; văn hóa, thể thao và du lịch; thông tin truyền thông và báo chí; khoa học và công nghệ. Ba là, chế độ tuyển dụng và hình thức làm việc Viên chức làm việc theo chế độ hợp đồng làm việc. Đây cũng là điểm khác biệt với cán bộ, công chức là người trong biên chế nhà nước. Thuật ngữ “ hợp đồng làm việc” lần đầu tiên được quy định trong Nghị định 116/2003/NĐ-CP về tuyển dụng, sử dụng, quản lý cán bộ, công chức trong đơn vị sự nghiệp công lập đánh dấu một xư hướng mới thay thế cho chế độ “biên chế” tồn tại rất lâu trong các đơn vị sự nghiệp của Nhà nước.

Nghị định 115/2020/NĐ-CP quy định về 15 Luan van tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức ngày 25 tháng 9 năm 2020 của chính phủ cũng tiếp tục quy định rõ. Hợp đồng làm việc có hai loại: có thời hạn và không thời hạn. Việc xác định viên chức làm việc theo chế độ hợp đồng là điểm mới trong tư duy quản lýnhân sự của nhà nước. Hợp đồng làm việc là căn cứ để viên chức và bên tuyển dụng có sự thỏa thuận về vị trí việc làm, tiền lương, chế độ đãi ngộ, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên… Hợp đồng làm việc là cơ sở pháp lí để sau này xử lí các việc liên quan đến việc vi phạm quyền hay các vấn đề khác phát sinh giữa hai bên.

Trong điều kiện xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế, cùng với cải cách hành chính, Nhà nước tiến hành cải cách lĩnh vực sự nghiệp công. Để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động sự nghiệp công, khắc phục tình trạng hành chính hóa, đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động sự nghiệp công, cần phải thay đổi cách tuyển dụng, cơ chế, chế độ, chính sách đối với viên chức nhà nước; không áp dụng cách thức tuyển dụng vào làm việc suốt đời mà theo chế độ hợp đồng; tạo quyền chủ động cho các đơn vị sự nghiệp công và qua đó đòi hỏi viên chức nhà nước phải không ngừng phấn đấu, rèn luyện và học tập để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của mình. Nếu người viên chức không đáp ứng được yêu cầu, cũng như căn cứ vào nhu cầu, khả năng của hai bên thì hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc của họ có thể bị chấm dứt bất kỳ lúc nào. Việc kí hợp đồng làm việc căn cứ vào nhu cầu và viên chức sẽ được tuyển dụng theo vị trí việc làm.

Vị trí việc làm được hiểu là “công việc hoặc nhiệm vụ gắn với chức danh nghề nghiệp hoặc chức vụ quản lí tương ứng, là căn cứ xác định số lượng người làm việc, cơ cấu viên chức để thực hiện việc tuyển dụng, sử dụng và quản lí viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập” (Điều 7 Luật Viên chức 2010, có hiệu lực từ ngày 01/01/2012; Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức 2019 sửa đổi ). Vị trí việc làm có thể có một hoặc nhiều công việc, có tính thường xuyên, liên tục chứ không bao gồm những công việc thời vụ, tạm thời. Để được tuyển dụng vào vị trí việc làm thì phải thông qua một trong hai phương thức tuyển dụng: thi tuyển hoặc xét tuyển. Vàviệc tuyển dụng viên chức phải căn cứ vào nhu cầu công việc, vị trí việc làm, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp và quỹ tiền lương của đơn vị sự nghiệp 16 Luan van công lập” (Điều 20 Luật Viên chức 2010, có hiệu lực từ ngày 01/01/2012; Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức 2019 sửa đổi).

Bốn là, viên chức hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật khác với cán bộ, công chức lương hưởng từ ngân sách của Nhà nước. Do vậy, tiền lương mà viên chức nhận được phụ thuộc vào sự thỏa thuận của viên chức và bên tuyển dụng và khoản thu của của đơn vị sự nghiệp công lập. Nếu viên chức có trình độ cao và đơn vị sự nghiệp công việc có nguồn thu cao hơn nguồn chi thì lương và thu nhập tăng thêm của viên chức sẽ cao và ngược lại. Hiện nay, lương của viên chức vẫn tính theo bảng lương về ngạch, bậc do Nhà nước ban hành.

Tuy nhiên căn cứ vào nguồn thu thì các đơn vị sự nghiệp công lập có thể chi trả thu nhập tăng thêm hoặc thưởng nhân dịp lễ, tết. Năm là, phân loại viên chức. Có rất nhiều cách phân loại khác nhautheo những tiêu chí khác nhau. Có một số cách phân loại viên chức hay được sử dụng như sau: - Phân loại theo lĩnh vực hoạt động: + Viên chức hoạt động trong lĩnh vực y tế.

+ Viên chức hoạt động trong lĩnh vực giáo dục. + Viên chức hoạt động trong lĩnh vực khoa học. + Viên chức hoạt động trong lĩnh vực văn hóa. - Phân loại theo trình độ đào tạo: + Viên chức có trình độ giáo dục đại học trở lên.

+ Viên chức có trình độ giáo dục nghề nghiệp. + Viên chức có trình độ dưới giáo dục nghề nghiệp. - Phân loại theo cấp quản lý: + Viên chức làm việc trong các tổ chức sự nghiệp công lập trung ương; + Viên chức làm việc trong các tổ chức sự nghiệp công lập cấp tỉnh; + Viên chức làm việc trong các tổ chức sự nghiệp công lập cấp huyện. - Theo vị trí việc làm, viên chức được phân loại như sau: 17 Luan van + Viên chức quản lý: là người được bổ nhiệm giữ chức vụ quản lý có thời hạn, chịu trách nhiệm điều hành, tổ chức thực hiện một hoặc một số công việc trong đơn vị sự nghiệp công lập nhưng không phải là công chức và được hưởng phụ cấp chức vụ quản lý.

+ Viên chức không giữ chức vụ quản lý: bao gồm những người chỉ thực hiện chuyên môn nghiệp vụ theo chức danh nghề nghiệp trong đơn vị sự nghiệp công lập. - Theo chức danh nghề nghiệp, viên chức được phân loại trong từng lĩnh vực hoạt động nghề nghiệp với các cấp độ từ cao xuống thấp như sau: + Viên chức giữ chức danh nghề nghiệp hạng I. + Viên chức giữ chức danh nghề nghiệp hạng II. + Viên chức giữ chức danh nghề nghiệp hạng III.

+ Viên chức giữ chức danh nghề nghiệp hạng IV. Việc phân loại viên chức có ý nghĩa rất quan trọng trong xây dựng, quản lý và sử dụng viên chức có hiệu quả. Nó là cơ sở để tuyển chọn, bố trí người vào làm việc phù hợp với từng vị trí việc làm trong các tổ chức sự nghiệp, đáp ứng yêu cầu của công việc. Bên cạnh đó việc phân loại viên chức cũng giúp cho việc xác định tiền lương, các chế độ, chính sách đãi ngộ một cách hợp lý, chính xác và nó cũng là cơ sở cho việc xây dựng và thực hiện hoạt động đào tạo bồi dưỡng viên chức theo yêu cầu công việc.

Như vậy, đồng thời với việc Luật Cán bộ, công chức phân định “cán bộ” và công chức, Luật Viên chức cũng đã làm rõ được khái niệm viên chức, phân biệt viên chức với cán bộ và công chức.