QUẢN LÝ GIÁO DỤC HÒA NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Tìm hiểu về quản lý giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non ở Hà Nội. Nghiên cứu chuyên sâu về phương pháp, nội dung, và điều kiện đảm bảo chất lượng.

• Tác giả: Trương Thị Minh Phượng
• Người hướng dẫn: PGS. Phó Đức Hòa
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội 2
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản Lý Giáo Dục Hòa Nhập Trẻ Khuyết Tật Tại Các Trường Mầm Non Trên Địa Bàn Thành Phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Khách thể, đối tượng nghiên cứu
• Giả thuyết khoa học
• Nhiệm vụ nghiên cứu
• Giới hạn phạm vi nghiên cứu
• Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
• Những luận điểm bảo vệ
• Tính mới của đề tài
• Cấu trúc của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC HÒA NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Các nghiên cứu về giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 1.1.2. Các nghiên cứu về quản lý giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 1.1.3. Đánh giá chung tổng quan và vấn đề cần giải quyết
• 1.2. Các khái niệm cơ bản
• 1.2.1. Khái niệm Quản lý giáo dục
• 1.2.2. Khái niệm về Quản lí trường mầm non có trẻ khuyết tật
• 1.2.3. Khái niệm về Giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật mầm non
• 1.2.4. Khái niệm Quản lý giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại trường mầm non
• 1.3. Giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 1.3.1. Giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 1.3.2. Đặc điểm và biểu hiện của trẻ khuyết tật độ tuổi mầm non
• 1.3.3. Mục tiêu giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 1.3.4. Nội dung GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 1.3.5. Phương pháp GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 1.3.6. Hình thức GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 1.3.7. Kiểm tra đánh giá kết quả GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 1.3.8. Các điều kiện đảm bảo phục vụ giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 1.4. Quản lý GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 1.4.1. Quản lý đánh giá, tiếp nhận trẻ khuyết tật đến trường
• 1.4.2. Quản lý thực hiện mục tiêu giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại trường mầm non
• 1.4.3. Quản lý thực hiện nội dung giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại trường mầm non
• 1.4.4. Quản lý triển khai phương pháp giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 1.4.5. Quản lý triển khai hình thức giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật
• 1.4.6. Quản lý kiểm tra đánh giá hoạt động GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 1.4.7. Quản lý các điều kiện đảm bảo phục vụ GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 1.5.1. Các yếu tố về cơ chế chính sách
• 1.5.2. Các yếu tố về nguồn nhân lực
• 1.5.3. Các yếu tố về cơ sở vật chất và môi trường giáo dục
• 1.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC HÒA NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.1. Khái quát tình hình kinh tế xã hội và giáo dục trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2.1.1. Các đặc điểm tự nhiên - xã hội
• 2.1.2. Giới thiệu về giáo dục mầm non hòa nhập trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2.2. Tổ chức nghiên cứu thực trạng
• 2.2.1. Mục tiêu khảo sát
• 2.2.2. Nội dung khảo sát
• 2.2.3. Bộ công cụ và thang đánh giá trong xử lý số liệu khảo sát
• 2.2.4. Tiến trình khảo sát
• 2.3. Kết quả nghiên cứu thực trạng GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2.3.1. Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, phụ huynh về GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 2.3.2. Thực trạng trẻ khuyết tật trong các trường mầm non
• 2.3.3. Thực trạng thực hiện mục tiêu GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 2.3.4. Thực trạng thực hiện nội dung GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 2.3.5. Thực trạng triển khai phương pháp GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 2.3.6. Thực trạng triển khai hình thức GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 2.3.7. Thực trạng tiến hành kiểm tra đánh giá kết quả GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 2.3.8. Thực trạng các điều kiện đáp ứng yêu cầu GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 2.4. Kết quả nghiên cứu thực trạng quản lý giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2.4.1. Thực trạng tổ chức đánh giá và tiếp nhận trẻ khuyết tật học hòa nhập tại các trường mầm non trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2.4.2. Thực trạng quản lý thực hiện mục tiêu GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2.4.3. Thực trạng quản lý thực hiện nội dung GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 2.4.4. Thực trạng quản lý triển khai phương pháp GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 2.4.5. Thực trạng quản lý triển khai hình thức GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 2.4.6. Thực trạng Quản lý kiểm tra đánh giá kết quả GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 2.4.7. Thực trạng quản lý các điều kiện đảm bảo phục vụ GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 2.5. Thực trạng ảnh hưởng của một số yếu tố tới quản lý giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2.5.1. Các yếu tố về chính sách và cơ chế chính sách
• 2.5.2. Các yếu tố về nguồn nhân lực
• 2.5.3. Các yếu tố về cơ sở vật chất và môi trường GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 2.6. Đánh giá chung về thực trạng quản lý GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2.6.1. Hạn chế và những nguyên nhân
• 2.7. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC HÒA NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI VÀ THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo mục tiêu đáp ứng yêu cầu của giáo dục hòa nhập
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và kế thừa
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn và khả thi
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo giáo dục sớm và tính hòa nhập
• 3.2. Biện pháp quản lý GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 3.2.1. Biện pháp 1: Tổ chức tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên của trường mầm non và gia đình trẻ khuyết tật, các lực lượng cộng đồng về GDHN trẻ khuyết tật tại trường mầm non
• 3.2.2. Biện pháp 2: Bồi dưỡng năng lực lập, thực hiện kế hoạch giáo dục cho đội ngũ giáo viên, nhân viên và cha mẹ học sinh trong GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 3.2.3. Biện pháp 3: Tham mưu, đề xuất và thực hiện chính sách tạo động lực cho đội ngũ giáo viên tham gia công tác giáo dục hoà nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 3.2.4. Biện pháp 4: Tổ chức huy động các lực lượng xã hội tham gia công tác GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 3.2.5. Biện pháp 5: Đảm bảo các điều kiện phục vụ GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non
• 3.2.6. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.2.7. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
• 3.3. Thực nghiệm sư phạm
• 3.3.1. Quy mô và địa bàn thực nghiệm
• 3.3.2. Mục đích thực nghiệm
• 3.3.3. Phương pháp và kĩ thuật tiến hành
• 3.3.4. Phân tích kết quả thực nghiệm
• 3.3.4.1. Kết quả thực nghiệm vòng 1: Thực nghiệm hình thành
• 3.3.4.2. Kết quả thực nghiệm vòng 2: Thực nghiệm tác động
• 3.3.5. Đánh giá chung kết quả thực nghiệm
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Luận Án Quản Lý Giáo Dục Hòa Nhập Mầm Non

Luận án này tập trung vào quản lý giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật tại các trường mầm non ở Hà Nội. Nghiên cứu xuất phát từ quyền được giáo dục của trẻ em, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tạo cơ hội học tập công bằng và bình đẳng cho mọi trẻ, không phân biệt khả năng. Luận án phân tích thực trạng giáo dục hòa nhập, chỉ ra những khó khăn và thách thức mà các trường mầm non đang đối mặt. Từ đó, đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục hiệu quả, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục hòa nhập và đảm bảo quyền lợi của trẻ khuyết tật. Mục tiêu là góp phần xây dựng một môi trường giáo dục toàn diện, nơi mọi trẻ em đều có cơ hội phát triển tối đa tiềm năng của mình.

1.1. Cơ Sở Pháp Lý và Ý Nghĩa Giáo Dục Hòa Nhập Trẻ Khuyết Tật

Theo Công ước của Liên hợp quốc về quyền trẻ em và Luật Trẻ em của Việt Nam, mọi trẻ em, bao gồm trẻ khuyết tật, đều có quyền được giáo dục. Luận án nhấn mạnh rằng giáo dục hòa nhập từ giai đoạn mầm non có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm thiểu tác động của khuyết tật, nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo tiền đề cho sự phát triển toàn diện của trẻ. "Mọi trẻ em có quyền được học hành. Giáo dục tiểu học miễn phí và khuyến khích phát triển các hình thức giáo dục trung học cho mọi trẻ em…, mỗi đứa trẻ sinh ra đều có quyền, bất kể dân tộc, giới tính, tôn giáo, ngôn ngữ, khả năng hay bất kỳ tình trạng nào khác". Việc phát hiện và can thiệp sớm cho trẻ khuyết tật trong giai đoạn này cũng vô cùng quan trọng.

1.2. Mục Tiêu và Phương Hướng Giáo Dục Hòa Nhập Tại Việt Nam

Chiến lược GD&ĐT của Chính phủ đặt mục tiêu đến năm 2020 phải huy động được 90% trẻ khuyết tật đến trường. Phương thức giáo dục hòa nhập được xác định là phương thức chủ yếu. Tuy nhiên, đây vẫn là một vấn đề mới, đòi hỏi sự nỗ lực lớn từ ngành giáo dục và toàn xã hội. Giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật mầm non của nước ta trong giai đoạn hiện nay chủ yếu là GDHN, mục tiêu từ nay đến 2020 phải huy động được 90% trẻ khuyết tật được đến trường.

II. Thách Thức Quản Lý Giáo Dục Hòa Nhập Trẻ Mầm Non Hà Nội

Mặc dù có những chủ trương và chính sách hỗ trợ, giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại Hà Nội vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Luận án chỉ ra rằng, sự quan tâm và đầu tư từ các cơ quan chính quyền chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Thiếu giáo viên chuyên biệt, phòng học riêng và kỹ năng hỗ trợ giáo dục cho giáo viên mầm non là những vấn đề nổi cộm. Áp lực công việc, yêu cầu chuyên môn cao và số lượng trẻ trên lớp tăng lên cũng gây khó khăn cho giáo viên trong việc tiếp nhận và giảng dạy trẻ khuyết tật. Thực tế cho thấy, việc giáo dục trẻ khuyết tật trên địa bàn thành phố Hà Nội vẫn đang gặp nhiều khó khăn và bất cập.

2.1. Thiếu Hụt Nguồn Lực và Đội Ngũ Giáo Viên Chuyên Biệt

Theo luận án, 95% các trường mầm non công lập ở Hà Nội không có giáo viên chuyên biệt để hỗ trợ trẻ khuyết tật. Điều này gây khó khăn trong việc đáp ứng nhu cầu học tập và phát triển của trẻ. Ngoài ra, giáo viên còn thiếu các kỹ năng giáo dục hỗ trợ cho trẻ khuyết tật.

2.2. Áp Lực Công Việc và Chế Độ Chính Sách Hạn Chế Cho Giáo Viên

Công việc ngày càng mang lại áp lực lớn, đòi hỏi chuyên môn và nghiệp vụ ngày càng cao. Số lượng trẻ trên lớp tăng lên, đồng thời yêu cầu từ phía cha mẹ học sinh cũng ngày càng khắt khe. Công tác đảm bảo an toàn cho trẻ trong các cơ sở giáo dục mầm non cũng đang trở thành một yêu cầu quan trọng.

2.3. Vai Trò Của Quản Lý Giáo Dục Trong Nâng Cao Hiệu Quả GDHN

Để thực hiện tốt và có hiệu quả GDHN TKT, vai trò của công tác quản lý, chỉ đạo là vô cùng quan trọng, là một trong những yếu tố góp phần quyết định chất lượng GDHN trẻ khuyết tật đó là những biện pháp hỗ trợ trẻ trong quá trình GDHN và đặc biệt cần phải có biện pháp quản lý giáo dục nhằm: đảm bảo quyền lợi và mang lại cơ hội phát triển tốt nhất cho trẻ khuyết tật.

III. Cách Tiếp Cận Đánh Giá Thực Trạng Quản Lý Giáo Dục Hòa Nhập

Luận án tiến hành khảo sát và đánh giá thực trạng quản lý giáo dục hòa nhập tại các trường mầm non trên địa bàn Hà Nội. Nghiên cứu tập trung vào các khía cạnh như nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, phụ huynh về giáo dục hòa nhập, thực trạng trẻ khuyết tật trong các trường mầm non, việc thực hiện mục tiêu và nội dung giáo dục hòa nhập, các phương pháp và hình thức giáo dục được áp dụng, cũng như các điều kiện đảm bảo phục vụ giáo dục hòa nhập. Luận án giới hạn tiếp cận nghiên cứu theo quá trình giáo dục.

3.1. Mục Tiêu và Nội Dung Khảo Sát Thực Trạng GDHN

Luận án khảo sát thực trạng các nội dung: Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, phụ huynh về GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non, Thực trạng trẻ khuyết tật trong các trường mầm non, Thực trạng thực hiện mục tiêu GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non, Thực trạng thực hiện nội dung GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non

3.2. Công Cụ và Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu Nghiên Cứu

Luận án sử dụng các công cụ và thang đánh giá trong xử lý số liệu khảo sát. Địa bàn nghiên cứu được triển khai trên 3 quận...Các kết quả nghiên cứu thực trạng GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non trên địa bàn thành phố Hà Nội.

IV. Giải Pháp Đề Xuất Biện Pháp Quản Lý Giáo Dục Hòa Nhập

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực trạng, luận án đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục hòa nhập phù hợp với điều kiện thực tế của các trường mầm non tại Hà Nội. Các biện pháp này tập trung vào việc nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và gia đình trẻ khuyết tật về giáo dục hòa nhập, bồi dưỡng năng lực lập kế hoạch giáo dục cho đội ngũ giáo viên, tham mưu chính sách tạo động lực cho giáo viên, huy động các lực lượng xã hội tham gia công tác giáo dục hòa nhập, và đảm bảo các điều kiện phục vụ giáo dục hòa nhập.

4.1. Nâng Cao Nhận Thức Về GDHN Cho Các Lực Lượng Liên Quan

Biện pháp 1: Tổ chức tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên của trường mầm non và gia đình trẻ khuyết tật, các lực lượng cộng đồng về GDHN trẻ khuyết tật tại trường mầm non. Điều này bao gồm việc cung cấp thông tin, kiến thức về giáo dục hòa nhập và vai trò của từng lực lượng trong quá trình này.

4.2. Bồi Dưỡng Năng Lực Lập Kế Hoạch Giáo Dục Cá Nhân

Biện pháp 2: Bồi dưỡng năng lực lập, thực hiện kế hoạch giáo dục cho đội ngũ giáo viên, nhân viên và cha mẹ học sinh trong GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non. Kế hoạch giáo dục cá nhân cần được xây dựng dựa trên đặc điểm và nhu cầu riêng của từng trẻ.

4.3. Đảm Bảo Các Điều Kiện Phục Vụ GDHN Trẻ Khuyết Tật

Biện pháp 5: Đảm bảo các điều kiện phục vụ GDHN trẻ khuyết tật tại các trường mầm non. Các điều kiện bao gồm cơ sở vật chất, trang thiết bị, tài liệu tham khảo và các dịch vụ hỗ trợ cần thiết.

V. Kết Quả Khảo Nghiệm và Thực Nghiệm Biện Pháp Quản Lý

Luận án tiến hành khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất, đồng thời tổ chức thực nghiệm sư phạm để đánh giá kết quả triển khai biện pháp trong thực tiễn. Kết quả thực nghiệm cho thấy các biện pháp này có tác động tích cực đến chất lượng giáo dục hòa nhập tại các trường mầm non ở Hà Nội, góp phần khẳng định tính đúng đắn của giả thuyết khoa học. Giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật đã được thực hiện ở hầu hết các trường mầm non trên địa bàn TP Hà Nội nhưng vẫn còn nhiều điều bất cập, chất lượng còn hạn chế chưa đáp ứng được yêu cầu mong đợi.

5.1. Quy Mô và Phương Pháp Thực Nghiệm Sư Phạm

Luận án tiến hành thực nghiệm trên quy mô nhất định tại các trường mầm non ở Hà Nội. Phương pháp và kĩ thuật tiến hành được thiết kế để đánh giá hiệu quả của các biện pháp quản lý giáo dục hòa nhập.

5.2. Đánh Giá Kết Quả Thực Nghiệm và Tính Khả Thi

Luận án đánh giá kết quả thực nghiệm qua các vòng, bao gồm thực nghiệm hình thành và thực nghiệm tác động. Kết quả cho thấy các biện pháp đề xuất có tính khả thi và mang lại hiệu quả tích cực.

VI. Hướng Phát Triển Tương Lai Của Giáo Dục Hòa Nhập Trẻ Mầm Non

Luận án kết luận rằng việc quản lý giáo dục hòa nhập hiệu quả đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo quyền lợi và mang lại cơ hội phát triển tốt nhất cho trẻ khuyết tật. Nghiên cứu khuyến nghị tiếp tục đầu tư vào việc nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên, xây dựng môi trường giáo dục hòa nhập thân thiện và huy động sự tham gia của gia đình và cộng đồng. Đây là những yếu tố quan trọng để xây dựng một nền giáo dục toàn diện, nhân văn và công bằng cho mọi trẻ em.

6.1. Khuyến Nghị Tiếp Tục Đầu Tư và Nâng Cao Năng Lực Giáo Viên

Luận án khuyến nghị tiếp tục đầu tư vào việc đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên về giáo dục hòa nhập. Nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên là một trong những yếu tố quan trọng để đảm bảo chất lượng giáo dục cho trẻ khuyết tật.

6.2. Xây Dựng Môi Trường Giáo Dục Hòa Nhập Thân Thiện

Luận án nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng môi trường giáo dục hòa nhập thân thiện, tạo điều kiện cho trẻ khuyết tật được học tập, vui chơi và phát triển cùng bạn bè. Môi trường giáo dục cần đảm bảo an toàn, vệ sinh và không phân biệt đối xử.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình "Quản lý giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non trên địa bàn thành phố Hà Nội" do nghiên cứu sinh Trương Thị Minh Phượng thực hiện tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Phó Đức Hòa và TS. Đặng Lộc Thọ, thuộc chuyên ngành Quản lý giáo dục (mã số: 9.14), bảo vệ năm 2024.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

• Căn cứ pháp lý và giá trị nhân văn: Công ước của Liên hợp quốc về Quyền trẻ em năm 1989 và Luật Trẻ em Việt Nam năm 2018 (Điều 16) khẳng định quyền bình đẳng trong học tập và phát triển toàn diện của mọi trẻ em. Chiến lược phát triển Giáo dục và Đào tạo của Chính phủ đặt ra mục tiêu huy động 90% trẻ khuyết tật đến trường, trong đó phương thức giáo dục hòa nhập là phương thức chủ yếu.
• Ý nghĩa của giai đoạn phát triển: Lứa tuổi mầm non (đặc biệt các giai đoạn 0-3 tuổi và 3-6 tuổi) là thời kỳ nền tảng để hình thành ngôn ngữ, nhận thức, thể chất và kỹ năng xã hội. Việc can thiệp sớm và tổ chức giáo dục hòa nhập từ mầm non giúp giảm thiểu ảnh hưởng của khuyết tật, tạo tiền đề cho trẻ sẵn sàng học tập ở các cấp học tiếp theo.
• Thực tiễn tại Hà Nội: Theo báo cáo khảo sát năm 2020 của Bộ Giáo dục và Đào tạo và Tổng cục Thống kê, Việt Nam có khoảng 8 triệu người khuyết tật (chiếm 7,8% dân số), trong đó có khoảng 2.000 trẻ em khuyết tật được thống kê trong nhóm đối tượng nghiên cứu (chiếm 28,3% tổng số người khuyết tật trong khảo sát). Tại Hà Nội, có tới 95% các trường mầm non công lập không có giáo viên chuyên biệt hỗ trợ trẻ khuyết tật và thiếu phòng học riêng dành cho giáo dục đặc biệt. Giáo viên mầm non chịu áp lực lớn về sĩ số, yêu cầu an toàn, trong khi thiếu hụt kỹ năng giáo dục hòa nhập và chế độ chính sách đãi ngộ còn hạn chế.
• Khoảng trống nghiên cứu: Dù đã có nhiều công trình về giáo dục hòa nhập ở cấp tiểu học hoặc các địa bàn khác, nhưng chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện về công tác quản lý giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật lứa tuổi mầm non tại các trường mầm non trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và đánh giá thực trạng quản lý giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non, luận án đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục hòa nhập nhằm đảm bảo quyền tham gia học tập có chất lượng của trẻ khuyết tật tại các trường mầm non trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Giả thuyết khoa học

Giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật đã được triển khai ở hầu hết các trường mầm non trên địa bàn thành phố Hà Nội nhưng còn nhiều bất cập, chất lượng còn hạn chế. Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật phù hợp thì sẽ nâng cao chất lượng giáo dục, từ đó mang lại sự công bằng cho trẻ khuyết tật trong tiếp cận giáo dục.

Nhiệm vụ nghiên cứu

1. Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non.
2. Khảo sát và đánh giá thực trạng quản lý giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non trên địa bàn thành phố Hà Nội.
3. Đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non trên địa bàn thành phố Hà Nội; khảo nghiệm tính cấp thiết, tính khả thi và tổ chức thực nghiệm sư phạm một biện pháp nhằm kiểm định tính đúng đắn của giả thuyết khoa học.

Khách thể và đối tượng nghiên cứu

• Khách thể nghiên cứu: Hoạt động giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non.
• Đối tượng nghiên cứu: Quản lý giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Phạm vi nghiên cứu

• Nội dung: Tiếp cận theo quá trình giáo dục và tiếp cận dựa trên quyền trẻ em.
• Địa bàn khảo sát thực trạng: 15 trường mầm non tại 5 quận/huyện thuộc Hà Nội, gồm:
  • Quận Cầu Giấy: Trường Mầm non Thực hành Hoa Thủy Tiên, Mầm non Hoa Hồng, Mầm non Ánh Sao.
  • Quận Ba Đình: Trường Mầm non Thực hành Hoa Sen, Mầm non Tuổi Hoa, Mầm non Họa Mi.
  • Quận Long Biên: Trường Mầm non Sài Đồng, Mầm non Đô thị Việt Hưng, Mầm non Hoa Hướng Dương.
  • Huyện Đan Phượng: Trường Mầm non Tân Lập B, Mầm non Tân Hội B, Mầm non Đan Phượng.
  • Huyện Mỹ Đức: Trường Mầm non Hồng Sơn, Mầm non Phùng Xá, Mầm non Đại Hưng.
• Khách thể khảo sát: Tổng cộng 897 người, gồm:
  • 60 cán bộ quản lý (15 người thuộc Phòng Giáo dục và Đào tạo, 45 người thuộc Ban Giám hiệu).
  • 612 giáo viên mầm non.
  • 225 cha mẹ trẻ khuyết tật.
• Địa bàn thực nghiệm sư phạm: 9 trường mầm non thuộc 3 quận/huyện: Cầu Giấy (MN TH Hoa Thủy Tiên, MN Hoa Hồng, MN Ánh Sao), Ba Đình (MN TH Hoa Sen, MN Tuổi Hoa, MN Họa Mi), Đan Phượng (MN Tân Lập B, MN Tân Hội B, MN Đan Phượng).

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trên thế giới và tại Việt Nam

Tác giả đã tổng hợp và phân loại các công trình nghiên cứu theo 4 nhóm chủ đề chính:

Nhóm chủ đề nghiên cứu	Các tác giả, công trình quốc tế tiêu biểu	Các tác giả, công trình trong nước tiêu biểu
1. Vai trò và lợi ích của giáo dục hòa nhập	- Báo cáo UNESCO (2017) - Centre for Educational Research and Innovation (2017) - OECD (2019) - World Economic Forum (2020) - University of Kansas (2018) - University of Florida (2019) - European Agency for Special Needs and Inclusive Education (2018)	- Nguyễn Xuân Hải (2010) - Nguyễn Đức Minh, Phạm Minh Mục, Lê Văn Tạc (2006) - Bùi Thế Hợp (2008) - Phạm Minh Mục (2013)
2. Bản chất và đặc trưng của giáo dục hòa nhập	- Stainback & Bursuck (1996) - Smith, E.T và cộng sự (1998) - Dockington & Lucas (1951) - Hexander & Strain (1978) - Laxhan (1982)	- Nguyễn Thị Hoàng Yến (2014, 2015) - Lê Văn Tạc (2006) - Nguyễn Xuân Hải (2009, 2010) - Nguyễn Đức Minh (2005)
3. Nội dung, phương pháp, kỹ thuật dạy học hòa nhập	- Boer & Minnaert (2011) - Kristin Bostel & Vivien Heller (2007) - Backer, Wang & Wahlberg (1994) - Judy W. Villa & Jacqueline S.T (1998)	- Lê Ánh Nguyệt và cs (2015) - Lê Văn Tạc (2006) - Nguyễn Xuân Hải (2009) - Phạm Minh Mục (2005) - Hoàng Thị Nho (2006, 2011, 2015) - Lê Thị Thúy Hằng (2011)
4. Quản lý giáo dục hòa nhập và phát triển nguồn lực	- Mishra & Koehler (2009) - Crockett, Billingsley & Boscardin (2012) - Bruce & Pine (2010) - Heward (2005) - McLeskey (2012) - Kri International Corp (2002) - Churchill, Mulholland & Cepello (2007)	- Ngô Thị Kim Thoa (2008) - Phạm Minh Mục (2005, 2010, 2012) - Lê Thị Thúy Hằng (2016, 2017) - Trần Thị Bích Ngọc (2016, 2021) - Lê Tiến Thành và cs (2008) - Nguyễn Đức Hữu (2023) - Cao Thị Hồng Nhung (2016) - Trần Thị Mỹ Dung (2017) - Nguyễn Thụy Tố Uyên (2018)

Khoảng trống luận án lựa chọn giải quyết

• Đa số các nghiên cứu trước đây tập trung vào học sinh khuyết tật cấp tiểu học, hoặc chỉ giải quyết các biện pháp can thiệp chuyên biệt, kỹ năng riêng lẻ mà chưa xây dựng quy trình quản lý tổng thể cho cấp mầm non.
• Chưa có công trình nào giải quyết toàn diện vấn đề quản lý giáo dục hòa nhập mầm non gắn liền với đặc thù kinh tế, xã hội và mạng lưới trường lớp tại địa bàn thành phố Hà Nội.
• Luận án tập trung giải quyết các khoảng trống: quy trình đánh giá sàng lọc và tiếp nhận trẻ khuyết tật mầm non; quản lý xây dựng và thực hiện kế hoạch giáo dục cá nhân; quản lý việc điều chỉnh nội dung, phương pháp; xây dựng điều kiện cơ sở vật chất (phòng hỗ trợ giáo dục hòa nhập); và cơ chế phối hợp giữa nhà trường, giáo viên với cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và các khái niệm cơ bản

• Khái niệm công cụ: Luận án định nghĩa và làm rõ các khái niệm: Quản lý giáo dục, Quản lý trường mầm non có trẻ khuyết tật, Giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật mầm non, và Quản lý giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại trường mầm non.
• Cách tiếp cận nghiên cứu:
  • Tiếp cận duy vật biện chứng: Xem xét mối quan hệ qua lại giữa chủ thể quản lý và đối tượng quản lý, giữa biện pháp quản lý và chất lượng giáo dục.
  • Tiếp cận hệ thống: Đặt công tác quản lý của trường mầm non trong chỉnh thể hệ thống giáo dục thành phố và quốc gia.
  • Tiếp cận lịch sử - logic: Nghiên cứu sự phát triển của giáo dục hòa nhập trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội.
  • Tiếp cận giáo dục hòa nhập và tiếp cận quyền trẻ em: Coi trẻ khuyết tật là chủ thể có quyền học tập bình đẳng, chương trình giáo dục hòa nhập bao gồm các nội dung chung nhưng có sự điều chỉnh linh hoạt theo khả năng cá nhân.

Phương pháp nghiên cứu thực tế

• Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa và khái quát hóa các văn kiện, nghị quyết của Đảng, Nhà nước, văn bản pháp quy của Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các tài liệu khoa học trong và ngoài nước.
• Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
  • Khảo sát bằng phiếu hỏi: Sử dụng bảng hỏi cấu trúc để thu thập thông tin từ 60 cán bộ quản lý, 612 giáo viên mầm non và 225 cha mẹ học sinh nhằm đánh giá thực trạng nhận thức, chuyên môn, quản lý và các yếu tố ảnh hưởng.
  • Phương pháp quan sát: Quan sát trực tiếp các hoạt động dạy học, hoạt động chơi, khám phá chủ đề; quan sát giáo án, đồ dùng dạy học, phương tiện chăm sóc và hành vi ứng xử, sinh hoạt của trẻ khuyết tật tại các lớp mầm non hòa nhập.
  • Phương pháp phỏng vấn sâu: Trao đổi trực tiếp với cán bộ quản lý, giáo viên và phụ huynh để làm rõ các nguyên nhân cốt lõi của những hạn chế trong thực tiễn.
  • Phương pháp chuyên gia: Lấy ý kiến các chuyên gia giáo dục đặc biệt và quản lý giáo dục để đánh giá tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất.
  • Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Khảo nghiệm 5 biện pháp quản lý và tổ chức thực nghiệm sư phạm đối với Biện pháp 2 ("Bồi dưỡng năng lực lập, thực hiện kế hoạch giáo dục cho đội ngũ giáo viên, nhân viên và cha mẹ học sinh...") qua 2 vòng: Thực nghiệm hình thành (Vòng 1) và Thực nghiệm tác động (Vòng 2).
• Phương pháp thống kê toán học: Sử dụng phần mềm SPSS và Microsoft Excel để xử lý dữ liệu. Các kỹ thuật phân tích gồm: tính điểm trung bình (ĐTB), độ lệch chuẩn, kiểm định T-test so sánh giá trị trung bình trước và sau thực nghiệm, tính giá trị p (p-value), tính hệ số mức độ ảnh hưởng (Effect Size) và kiểm định mức độ tương quan theo thang chuẩn Hopkins.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non

• Bản chất và đặc điểm: Giáo dục hòa nhập mầm non là phương thức giáo dục tạo điều kiện cho trẻ khuyết tật học cùng trẻ bình thường tại trường mầm non nơi trẻ sinh sống. Trẻ khuyết tật độ tuổi mầm non có những đặc thù riêng về vận động thể chất, ngôn ngữ giao tiếp, nhận thức và tâm lý, đòi hỏi quá trình can thiệp sớm và điều chỉnh sư phạm phù hợp.
• Nội dung giáo dục hòa nhập mầm non: Xác định mục tiêu (ngắn hạn, dài hạn theo từng trẻ); xây dựng nội dung giáo dục toàn diện; vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học điều chỉnh (phương pháp đồng loạt, phương pháp trùng lặp giáo án, phương pháp đa trình độ, phương pháp thay thế); tổ chức các hình thức hoạt động đa dạng (học tập, vui chơi, sinh hoạt) và đánh giá sự tiến bộ dựa trên sự phát triển cá nhân của trẻ.
• Nội dung quản lý giáo dục hòa nhập tại trường mầm non: Bao gồm 7 nội dung quản lý cốt lõi:
  1. Quản lý công tác đánh giá sàng lọc và tiếp nhận trẻ khuyết tật vào trường.
  2. Quản lý việc thực hiện mục tiêu giáo dục hòa nhập.
  3. Quản lý việc xây dựng và thực hiện nội dung giáo dục hòa nhập (kế hoạch giáo dục cá nhân).
  4. Quản lý việc triển khai phương pháp giáo dục hòa nhập.
  5. Quản lý các hình thức tổ chức giáo dục hòa nhập.
  6. Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục hòa nhập.
  7. Quản lý các điều kiện đảm bảo phục vụ giáo dục hòa nhập (nhân lực, cơ sở vật chất, tài chính, môi trường giáo dục).
• Các yếu tố ảnh hưởng: Phân tích 3 nhóm yếu tố tác động trực tiếp: cơ chế chính sách pháp lý; năng lực và động lực của nguồn nhân lực (cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên hỗ trợ); cơ sở vật chất, trang thiết bị và môi trường xã hội.

Chương 2: Thực trạng quản lý giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non trên địa bàn thành phố Hà Nội

• Khái quát địa bàn và tổ chức khảo sát: Khảo sát được thực hiện trên 15 trường mầm non thuộc 5 quận/huyện đại diện cho các khu vực đô thị trung tâm, khu vực phát triển mới và khu vực nông thôn ngoại thành Hà Nội.

Địa bàn khảo sát	Các trường mầm non trực thuộc	Số lượng CBQL (Người)	Số lượng Giáo viên (Người)	Số lượng CMHS (Người)
Quận Cầu Giấy	MN TH Hoa Thủy Tiên, MN Hoa Hồng, MN Ánh Sao	12	130	48
Quận Ba Đình	MN TH Hoa Sen, MN Tuổi Hoa, MN Họa Mi	12	125	46
Quận Long Biên	MN Sài Đồng, MN Đô thị Việt Hưng, MN Hoa Hướng Dương	12	122	45
Huyện Đan Phượng	MN Tân Lập B, MN Tân Hội B, MN Đan Phượng	12	118	44
Huyện Mỹ Đức	MN Hồng Sơn, MN Phùng Xá, MN Đại Hưng	12	117	42
Tổng số	15 trường mầm non	60	612	225

(Ghi chú: Trong 60 cán bộ quản lý có 15 người thuộc Phòng GD&ĐT và 45 người thuộc Ban Giám hiệu các trường).

• Thực trạng giáo dục hòa nhập:
  • Nhận thức: Cán bộ quản lý, giáo viên và phụ huynh đều nhận thức rõ tầm quan trọng và tính nhân văn của giáo dục hòa nhập. Tuy nhiên, mức độ sẵn sàng tiếp nhận và khả năng xử lý các tình huống sư phạm thực tế của giáo viên còn nhiều e ngại.
  • Đặc điểm trẻ: Khảo sát ghi nhận đa dạng các dạng tật ở trẻ mầm non, bao gồm khuyết tật vận động, khuyết tật ngôn ngữ/giao tiếp, chậm phát triển trí tuệ và rối loạn phổ tự kỷ.
  • Thực hiện chuyên môn: Việc điều chỉnh mục tiêu và xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân ở nhiều nơi còn mang tính hình thức; việc sử dụng các phương pháp điều chỉnh (đa trình độ, trùng lặp giáo án, thay thế) chưa thực sự thành thục; công tác kiểm tra, đánh giá trẻ chưa dựa hoàn toàn trên tiến bộ cá nhân.
• Thực trạng công tác quản lý giáo dục hòa nhập:
  • Công tác đánh giá, tiếp nhận trẻ đầu vào chưa có quy trình sàng lọc chuẩn hóa y tế - giáo dục tại trường.
  • Quản lý xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân còn lúng túng; chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học hòa nhập chưa sâu sát.
  • Quản lý cơ sở vật chất và phát triển đội ngũ còn nhiều hạn chế: thiếu trang thiết bị đặc thù, chưa có phòng hỗ trợ giáo dục hòa nhập chuyên biệt.
• Hạn chế và nguyên nhân:
  • 95% trường mầm non công lập không có biên chế giáo viên chuyên biệt giáo dục đặc biệt và thiếu phòng hỗ trợ hòa nhập.
  • Giáo viên thiếu kiến thức chuyên sâu và kỹ năng thực hành can thiệp sớm.
  • Sĩ số lớp đông, áp lực đảm bảo an toàn cao, chế độ phụ cấp và chính sách hỗ trợ cho giáo viên dạy hòa nhập chưa thỏa đáng.

Chương 3: Biện pháp quản lý giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non trên địa bàn thành phố Hà Nội và thực nghiệm sư phạm

• Hệ thống nguyên tắc đề xuất biện pháp:
  1. Nguyên tắc đảm bảo mục tiêu đáp ứng yêu cầu của giáo dục hòa nhập.
  2. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và kế thừa.
  3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn và khả thi.
  4. Nguyên tắc đảm bảo giáo dục sớm và tính hòa nhập.
• Nội dung 5 biện pháp quản lý:
  • Biện pháp 1: Tổ chức tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên của trường mầm non và gia đình trẻ khuyết tật, các lực lượng cộng đồng về giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại trường mầm non.
  • Biện pháp 2: Bồi dưỡng năng lực lập, thực hiện kế hoạch giáo dục cho đội ngũ giáo viên, nhân viên và cha mẹ học sinh trong giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non.
  • Biện pháp 3: Tham mưu, đề xuất và thực hiện chính sách tạo động lực cho đội ngũ giáo viên tham gia công tác giáo dục hoà nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non.
  • Biện pháp 4: Tổ chức huy động các lực lượng xã hội tham gia công tác giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non.
  • Biện pháp 5: Đảm bảo các điều kiện phục vụ giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non.
• Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi: Kết quả trưng cầu ý kiến chuyên gia, cán bộ quản lý và giáo viên cho thấy cả 5 biện pháp đều được đánh giá ở mức độ cần thiết và khả thi cao; hệ số tương quan Hopkins khẳng định tính đồng thuận và tương quan chặt chẽ giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp.
• Thực nghiệm sư phạm:
  • Đối tượng thực nghiệm: Luận án chọn Biện pháp 2 để thực nghiệm tại 9 trường mầm non thuộc Cầu Giấy, Ba Đình và Đan Phượng.
  • Tiến trình thực nghiệm: Vòng 1 (Thực nghiệm hình thành - tập huấn khung kiến thức, kỹ năng lập kế hoạch giáo dục cá nhân) và Vòng 2 (Thực nghiệm tác động - triển khai áp dụng vào thực tế giảng dạy và phối hợp cha mẹ).
  • Kết quả định lượng: Điểm trung bình đánh giá nhận thức và năng lực chuyên môn của giáo viên, nhận thức của cha mẹ học sinh và năng lực thực tế của trẻ khuyết tật sau thực nghiệm đều cao hơn rõ rệt so với trước thực nghiệm. Phép kiểm chứng T-test cho giá trị $p < 0.05$ và hệ số kích thước ảnh hưởng (Effect Size) đạt mức cao, khẳng định biện pháp bồi dưỡng có hiệu quả thực tiễn và kiểm chứng thành công giả thuyết khoa học.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Hệ thống hóa, bổ sung và làm rõ khung lý luận về quản lý giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật ở bậc mầm non theo tiếp cận quá trình giáo dục và tiếp cận dựa trên quyền trẻ em.
• Làm rõ cấu trúc các nội dung quản lý giáo dục hòa nhập đặc thù mầm non: từ khâu tổ chức đánh giá sàng lọc, tiếp nhận, lập kế hoạch giáo dục cá nhân đến quản lý phương pháp dạy học điều chỉnh và quản lý môi trường, cơ sở vật chất.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Cung cấp dữ liệu thực chứng toàn diện về thực trạng giáo dục hòa nhập và công tác quản lý giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại 15 trường mầm non trên địa bàn 5 quận/huyện của thành phố Hà Nội.
• Chỉ rõ những khó khăn cốt lõi của giáo dục mầm non Thủ đô: thiếu giáo viên chuyên biệt hỗ trợ (95% trường mầm non công lập không có), thiếu phòng hỗ trợ giáo dục hòa nhập, áp lực công việc và chế độ chính sách chưa tương xứng.
• Đề xuất hệ thống 5 biện pháp quản lý đồng bộ, có tính khả thi cao, được khảo nghiệm và kiểm chứng qua thực nghiệm sư phạm 2 vòng đối với biện pháp bồi dưỡng năng lực lập kế hoạch giáo dục cá nhân cho giáo viên và phụ huynh.

Khuyến nghị, giải pháp đề xuất

• Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo: Ban hành chuẩn chức danh nghề nghiệp và cơ chế biên chế cho vị trí nhân viên hỗ trợ giáo dục người khuyết tật trong trường mầm non; hoàn thiện quy định về phòng hỗ trợ giáo dục hòa nhập.
• Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo và Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội: Xây dựng chính sách đãi ngộ, hỗ trợ kinh phí thỏa đáng cho giáo viên trực tiếp dạy trẻ khuyết tật học hòa nhập; đầu tư cơ sở vật chất, trang cấp thiết bị đặc thù cho các trường.
• Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo và Ban Giám hiệu các trường mầm non: Định kỳ tổ chức tập huấn chuyên môn về lập kế hoạch giáo dục cá nhân; thiết lập quy trình tiếp nhận, theo dõi trẻ khoa học; chủ động kết nối các nguồn lực xã hội và phối hợp chặt chẽ với gia đình trẻ.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

• Nghiên cứu thực trạng chỉ giới hạn trên địa bàn 15 trường mầm non thuộc 5 quận/huyện của thành phố Hà Nội, chưa thể bao quát toàn bộ 30 quận, huyện, thị xã của Thủ đô.
• Trong 5 biện pháp quản lý được đề xuất, do điều kiện thời gian và nguồn lực nghiên cứu, luận án chỉ tiến hành thực nghiệm sư phạm chuyên sâu đối với Biện pháp 2 (Bồi dưỡng năng lực lập, thực hiện kế hoạch giáo dục cho đội ngũ giáo viên, nhân viên và cha mẹ học sinh).

Hướng nghiên cứu tiếp

• Mở rộng phạm vi nghiên cứu thực trạng và triển khai thực nghiệm đồng bộ các biện pháp còn lại (như mô hình phòng hỗ trợ giáo dục hòa nhập, cơ chế chính sách tạo động lực cho giáo viên).
• Nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý hồ sơ theo dõi, đánh giá tiến bộ và xây dựng ngân hàng học liệu hỗ trợ trẻ khuyết tật học hòa nhập tại các cơ sở giáo dục mầm non.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với cán bộ quản lý giáo dục (Sở, Phòng Giáo dục và Đào tạo, Ban Giám hiệu trường mầm non): Luận án cung cấp khung quy trình quản lý các hoạt động giáo dục hòa nhập từ tiếp nhận, lập kế hoạch cá nhân, tổ chức dạy học đến kiểm tra, đánh giá; là cơ sở thực tiễn để tham mưu chính sách và quy hoạch nguồn nhân lực giáo dục đặc biệt.
• Đối với giáo viên mầm non và nhân viên hỗ trợ: Là tài liệu tham khảo thiết thực về kỹ năng xây dựng kế hoạch giáo dục cá nhân, kỹ thuật sử dụng 4 phương pháp điều chỉnh sư phạm (đồng loạt, trùng lặp giáo án, đa trình độ, thay thế) và kỹ năng phối hợp với phụ huynh trong chăm sóc, giáo dục trẻ.
• Đối với giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên ngành Quản lý giáo dục và Giáo dục đặc biệt: Cung cấp cơ sở lý luận có hệ thống, bộ công cụ khảo sát thực trạng đã qua chuẩn hóa và quy trình thiết kế, xử lý số liệu thực nghiệm sư phạm bằng toán thống kê (SPSS, T-test, Effect Size, tương quan Hopkins).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án khảo sát thực trạng trên quy mô mẫu và địa bàn cụ thể nào?

Khảo sát thực trạng được thực hiện tại 15 trường mầm non thuộc 5 quận/huyện của thành phố Hà Nội: Cầu Giấy, Ba Đình, Long Biên, Đan Phượng, Mỹ Đức. Khách thể khảo sát gồm 897 người: 60 cán bộ quản lý (15 người thuộc Phòng GD&ĐT, 45 người thuộc Ban Giám hiệu), 612 giáo viên mầm non và 225 cha mẹ trẻ khuyết tật.

2. Thực trạng cơ sở vật chất và nhân lực phục vụ giáo dục hòa nhập tại các trường mầm non công lập Hà Nội được luận án chỉ ra như thế nào?

Số liệu khảo sát của luận án cho thấy 95% các trường mầm non công lập trên địa bàn thành phố Hà Nội không có giáo viên chuyên biệt để hỗ trợ trẻ khuyết tật và thiếu phòng học riêng/phòng hỗ trợ dành cho giáo dục đặc biệt; giáo viên mầm non phổ thông còn thiếu kỹ năng giáo dục hỗ trợ trẻ khuyết tật và chịu áp lực lớn về sĩ số, an toàn trẻ.

3. Luận án đề xuất bao nhiêu biện pháp quản lý và biện pháp nào được chọn để thực nghiệm sư phạm?

Luận án đề xuất 5 biện pháp quản lý đồng bộ. Trong đó, Biện pháp 2: "Bồi dưỡng năng lực lập, thực hiện kế hoạch giáo dục cho đội ngũ giáo viên, nhân viên và cha mẹ học sinh trong giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non" được lựa chọn để tiến hành thực nghiệm sư phạm qua 2 vòng (Thực nghiệm hình thành và Thực nghiệm tác động).

4. Quá trình thực nghiệm sư phạm được tiến hành tại đâu và mang lại kết quả định lượng gì?

Thực nghiệm sư phạm được triển khai tại 9 trường mầm non thuộc 3 quận/huyện: Cầu Giấy, Ba Đình, Đan Phượng. Kết quả xử lý số liệu bằng SPSS cho thấy điểm số nhận thức, kỹ năng chuyên môn của giáo viên, nhận thức của phụ huynh và năng lực của trẻ sau thực nghiệm đều tăng có ý nghĩa thống kê ($p < 0.05$ trong phép kiểm chứng T-test, Effect Size đạt mức cao).

5. Khung lý luận của luận án đề cập đến những phương pháp điều chỉnh dạy học hòa nhập nào?

Luận án chỉ rõ 4 phương pháp điều chỉnh sư phạm chính trong dạy học hòa nhập trẻ khuyết tật mầm non: phương pháp đồng loạt, phương pháp trùng lặp giáo án, phương pháp đa trình độ và phương pháp thay thế.

---

Kết luận

Luận án của nghiên cứu sinh Trương Thị Minh Phượng là công trình nghiên cứu chuyên khảo về quản lý giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật cấp mầm non trên địa bàn thành phố Hà Nội. Công trình đã làm rõ cơ sở lý luận, phản ánh bức tranh thực trạng tại 15 trường mầm non thuộc 5 quận/huyện và đề xuất 5 biện pháp quản lý có tính hệ thống. Kết quả thực nghiệm sư phạm đối với biện pháp bồi dưỡng năng lực lập kế hoạch giáo dục cá nhân đã khẳng định tính khả thi của các giải pháp, đóng góp luận cứ khoa học cho công tác quản lý và hoạch định chính sách giáo dục hòa nhập.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC HÒA NHẬP TRẺ KHUYẾT TẬT TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu về giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non Xu hướng tư tưởng mới hiện nay là đẩy mạnh hội nhập và tham gia xã hội, đồng thời xóa bỏ sự tách biệt. Hòa nhập và tham gia là điều cơ bản nhất đối với phẩm giá con người và thực hiện quyền con người.

Trong phạm vi giáo dục, điều này được thể hiện thông qua việc xây dựng các chiến lược nhằm tìm kiếm và mang lại sự bình đẳng về cơ hội. Kinh nghiệm ở nhiều nước cho thấy, việc hòa nhập trẻ khuyết tật tại các trường mầm non được thực hiện thành công nhất trong các trường hòa nhập dành cho mọi trẻ trong cộng đồng. Các trường hòa nhập đã tạo ra môi trường thuận lợi nhất cho trẻ khuyết tật có đủ cơ hội đạt tới sự bình đẳng và tham gia đầy đủ. Hiệu quả GDHN phụ thuộc vào sự cố gắng của giáo viên, cha mẹ trẻ, cộng đồng và chính bản thân trẻ khuyết tật.

Các nghiên cứu về GDHN trẻ khuyết tật trên thế giới và Việt Nam tập trung ở các nhóm vấn đề sau: (1). Nghiên cứu về vai trò, lợi ích của giáo dục hòa nhập mang lại cho trẻ khuyết tật mầm non Một trong những lí do mà hiện nay các quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam tiến hành và thực hiện GDHN đó là những lợi ích mà GDHN mang lại đối với tất cả học sinh đã được chứng minh bằng rất nhiều công trình nghiên cứu trên thế giới và tại Việt Nam. Giáo dục hòa nhập đã được Công ước Liên Hiệp Quốc về Quyền của người khuyết tật (UNCRPD) khuyến khích áp dụng, hướng tới việc giảm các rào cản trong môi trường học tập và sinh hoạt của học sinh (HS), đặc biệt là trẻ khuyết tật [42]. Mô hình giáo dục này dựa trên quan điểm xã hội trong việc nhìn nhận 12 trẻ khuyết tật: nguyên nhân gây nên KT không phải chỉ do khiếm khuyết của bản thân các em mà còn có thể là khiếm khuyết từ nhận thức và định kiến xã hội đem lại.

Báo cáo của UNESCO về …" Giáo dục hòa nhập: Đạt được mục tiêu giáo dục cho tất cả người khuyết tật và người có nhu cầu giáo dục đặc biệt” (UNESCO, 2017) đã tập trung vào vai trò của giáo dục hòa nhập trong việc đảm bảo quyền lợi giáo dục của những người khuyết tật và nhu cầu giáo dục đặc biệt. Nó xác định các lợi ích của giáo dục hòa nhập, bao gồm sự phát triển toàn diện, tăng cường đạo đức, tạo ra môi trường học tập tích cực và xây dựng một xã hội công bằng hơn. Nghiên cứu về "Inclusive Education for Students with Disabilities: A Review of the Best Evidence in Relation to Theory and Practice – giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật, bằng chứng tốt nhất về mối quan hệ giữa lý thuyết và thực hành" (Centre for Educational Research and Innovation, 2017): của… tập trung vào việc xem xét các bằng chứng tốt nhất về giáo dục hòa nhập cho học sinh khuyết tật. Nghiên cứu này đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tạo ra môi trường học tập bao gồm tất cả các học sinh và cung cấp hỗ trợ cá nhân hóa để đáp ứng nhu cầu đa dạng của học sinh.

Nghiên cứu về "Inclusive Education for Students with Disabilities: An International Perspective – Giáo dục trẻ khuyết tật, cơ sở lý luận và thực tiễn" (OECD, 2019): đã so sánh các chính sách và thực tiễn của các quốc gia về giáo dục hòa nhập học sinh khuyết tật.