LỜI MỞ ĐẦU 1. SỰ CẦN THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. Trong những năm vừa qua chứng kiến sự gia tăng chóng mặt của các loại xe cơ giới. Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng giao thông Việt Nam còn rất yếu kém nên chưa thể tương xứng với quy mô về xe cơ giới ở thời điểm hiện nay.
Hệ quả tất yếu của vấn đề này chính là sự tăng lên một cách nhanh chóng của các vụ tai nạn giao thông. Những vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra gây thiệt hại vô cùng lớn về người và của cho các bên. Để có thể khắc phục tận gốc vấn đề này thì việc nâng cấp cơ sở hạ tầng giao thông và nâng cao ý thức tham gia giao thông của người dân là mục tiêu quan trọng nhất. Tuy nhiên hai biện pháp này lại chưa thể đem lại hiệu quả ngay và phải thực hiện trong khoảng thời gian rất dài.
Song song với đó, một giải pháp khác mang tính tức thì nhằm khắc phục một phần hoặc toàn bộ những hậu quả do tai nạn giao thông gây ra chính là tham gia bảo hiểm xe cơ giới. Đây là một dịch vụ còn khá mới mẻ ở Việt Nam và mới chỉ được các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ tập trung khai thác trong vài năm trở lại đây. Công ty bảo hiểm sẽ đứng ra thay mặt khách hàng chi trả các khoản chi phí phát sinh do tai nạn giao thông gây ra trong phạm vi số tiền bảo hiểm mà khách hàng tham gia nếu như đáp ứng được các quy tắc bảo hiểm. Do đó tiềm năng của thị trường bảo hiểm xe cơ giới ở Việt Nam rất lớn.
Tổng Công ty Bảo hiểm Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIC) là thành viên của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV). Với 13 năm hoạt động trên thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam, hiện nay BIC đang là doanh nghiệp có thị phần đứng thứ 6 trên thị trường. Nghiệp vụ bảo hiểm xe cơ giới là nghiệp vụ chiếm tỷ trọng rất lớn trong cơ cấu doanh thu phí bảo hiểm của các công ty bảo hiểm phi nhân thọ nói chung và với BIC nói riêng. Thị trường cho dịch vụ này rất rộng lớn và đầy tiềm năng.
Đồng thời đây là một dịch vụ dễ khai thác và đem lại doanh thu tăng trưởng hàng năm cao. Tuy nhiên cùng với tiềm năng phát triển to lớn của dịch vụ này là sự cạnh tranh vô cùng khốc liệt giữa các Công ty bảo hiểm phi nhân thọ trên thị trường và sự tồn tại nhiều kẽ hở trong luật kinh doanh bảo hiểm Việt Nam. Hiện tại thị phần bảo hiểm xe cơ giới của BIC còn khá nhỏ. Vì vậy phát triển kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới đang là ưu tiên hàng đầu của BIC tại thời điểm hiện tại.
Để nắm bắt kịp được xu hướng của thị trường trong bối cảnh cạnh tranh ngày cảng khốc liệt này thì BIC cần phải có những biện pháp kịp thời và hiệu quả. Chính vì vậy em đã chọn đề tài : “Phát triển kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới tại Tổng công ty cổ phần Bảo hiểm Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam đến năm 2020” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn của mình với mong muốn rằng có thể đưa ra giải pháp phát triển loại dịch vụ bảo hiểm này, góp phần vào sự phát triển chung của Tổng công ty cổ phần Bảo hiểm Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI. Một số công trình khoa học đã công bố liên quan đến phạm vi nghiên cứu của Luận văn: a) “Bảo hiểm xe cơ giới tại Tổng công ty cổ phần Bảo Minh từ năm 1994 đến năm 2005 - Thực trạng và giải pháp”, Luận văn Thạc sĩ Kinh tế, Phùng Thị Hương Giang, 2006.
Luận văn đã nghiên cứu cơ sở lý luận chung về hoạt động bảo hiểm xe cơ giới, đi sâu vào phân tích, đánh giá thực trạng bảo hiểm xe cơ giới tại Tổng công ty cổ phần Bảo Minh giai đoạn 1994-2005;, từ đó đề ra một số giải pháp đẩy mạnh hoạt động bảo hiểm xe cơ giới tại doanh nghiệp này. Tuy luận án đã tập trung nghiên cứu nội dung bảo hiểm xe cơ giới và cụ thể là tại Tổng công ty cổ phần Bảo Minh, song do Luận văn được nghiên cứu đã khá lâu, và khó có thể triển khai trong bối cảnh hiện tại đặc biệt là sau khi Việt Nam gia nhập WTO. b) “Hoàn thiện công tác giám định bồi thường tổn thất nghiệp vụ bảo hiểm vật chất và bảo hiểm trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới đối với người thứ ba tại Công ty cổ phần bảo hiểm Petrolimex (Pjico), Luận văn Thạc sĩ Kinh tế, Lê Quang Trung, 2007. Luận văn đã đề cập tới một công đoạn khá quan trọng của hoạt động kinh doanh bảo hiểm đó là công tác giám định bồi thường và cụ thể là đối với hai nghiệp vụ chính của bảo hiểm xe cơ giới là bảo hiểm vật chất và bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc của chủ xe cơ giới tại công ty cổ phần bảo hiểm Petrolimex.
Tuy nhiên, chỉ hoàn thiện công tác giám định bồi thường thì chưa thể đem lại thành công thực sự đối với hoạt động kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới. c) “Nâng cao năng lực cạnh tranh của dịch vụ bảo hiểm xe cơ giới tại Tổng công ty Bảo hiểm Bảo Việt”, Luận văn Thạc sĩ kinh tế, Phạm Phú Nghị, 2010. Luận văn đã đi sâu phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh của Tổng công ty bảo hiểm Bảo Việt đối với dịch vụ bảo hiểm xe cơ giới, đồng thời đưa ra một số giải pháp để nâng cao năng lực cạnh tranh của Bảo Việt trên thị trường đối với dịch vụ này. Song, nâng cao năng lực cạnh tranh chỉ là một hoạt động nhỏ để nhằm phát triển kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới.
d) “Nâng cao chất lượng dịch vụ bảo hiểm phi nhân thọ tại Công ty Bảo hiểm Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIC), Luận văn Thạc sĩ Quản trị kinh doanh, Nguyễn Mạnh Tuấn, 2010. Luận văn đã lựa chọn đối tượng nghiên cứu khá rộng đó là toàn bộ các dịch vụ bảo hiểm phi nhân thọ mà BIC cung cấp, tuy nhiên lại chỉ tập trung vào vấn đề nâng cao chất lượng dịch vụ. Bên cạnh đó, Luận văn được thực hiện khi BIC còn hoạt động dưới mô hình công ty nhà nước. Kể từ tháng 10/2010, BIC tiến hành cổ phần hóa và do đó hoạt động kinh doanh cũng như chiến lược cũng đã có rất nhiều sự thay đổi.
Tuy đã có một số công trình khoa học đề cập đến hoạt động kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới, nhưng những công trình này lại tiếp cận theo các khía cạnh, góc độ khác nhau. Có công trình mang tính khái quát, có công trình lại chỉ tập trung vào một khía cạnh cụ thể. Cho đến nay, trong bối cảnh thị trường bảo hiểm xe cơ giới đang có sự tăng trưởng mạnh, cạnh tranh ngày càng khốc liệt thì vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu về phát triển kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới và cụ thể là tại BIC sau khi BIC cổ phần hóa. Do đó việc thực hiện luận văn này sẽ không có sự trùng lắp, bảo đảm tính lý luận và thực tiễn đối với việc phát triển kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới của Tổng công ty cổ phần Bảo hiểm Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIC).
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU. Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, Luận văn đã đánh giá những kết quả đạt được và những hạn chế của BIC trong công tác phát triển kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới trong giai đoạn 2008-2012, đề xuất giải pháp và đưa ra kiến nghị nhằm phát triển kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới của BIC đến năm 2020. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU. - Nghiên cứu cơ sở lý luận về phát triển kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới tại Việt Nam.
- Phân tích thực trạng phát triển kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới tại Tổng công ty cổ phần Bảo hiểm Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam. - Đề xuất giải pháp phát triển kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới tại Tổng công ty cổ phần Bảo hiểm Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam đến năm 2020. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. Nghiên cứu về thực trạng phát triển kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới tại Tổng công ty cổ phần Bảo hiểm Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIC).
PHẠM VI NGHIÊN CỨU. Nghiên cứu thực trạng kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới và phát triển kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới tại Tổng công ty cổ phần Bảo hiểm Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam đến năm 2020. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp thống kê, phân tích, phương pháp chuyên gia kết hợp với lý luận và các tài liệu thực tế để phân tích đưa ra các kết luận, chỉ ra hạn chế để từ đó đề xuất các giải pháp nhằm phát triển kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới tại Tổng công ty cổ phần Bảo hiểm Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam.
KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN. Chương 1 : Những vấn đề cơ bản về phát triển kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới tại các doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam. Chương 2 : Thực trạng phát triển kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới của Tổng công ty cổ phần Bảo hiểm Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam. Chương 3: Phương hướng và giải pháp phát triển kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới của Tổng công ty cổ phần Bảo hiểm Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam.
CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN KINH DOANH BẢO HIỂM XE CƠ GIỚI TẠI CÁC DOANH NGHIỆP BẢO HIỂM VIỆT NAM 1.1 Khái quát về kinh doanh bảo hiểm xe cơ giới của các doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam.1 Khái niệm và phân loại bảo hiểm xe cơ giới của các doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam. Theo nghị định số 103/2008NĐ-CP ngày 16/9/2008 của Chính phủ, xe cơ giới được định nghĩa là: ô tô, máy kéo, xe máy thi công, xe máy nông nghiệp, lâm nghiệp và các loại xe đặc chủng khác sử dụng vào mục đích an ninh, quốc phòng, xe mô tô hai bánh, mô tô ba bánh, xe gắn máy và các loại xe cơ giới tương tự (kể cả xe cơ giới dùng cho người tàn tật) có tham gia giao thông. Xe cơ giới hiện được cấp phép là các loại xe sử dụng động cơ đốt trong.