Chương 1. Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giảng viên giáo dục thể chất Chương 2. Thực trạng phát triển đội ngũ giảng viên giáo dục thể chất tại Trung tâm Thể dục Thể thao, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên giáo dục thể chất tại Trung tâm Thể dục Thể thao, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN GIÁO DỤC THỂ CHẤT 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về phát triển đội ngũ giảng viên giáo dục thể chất ở các trƣờng đại học Nghiên cứu về phát triển đội ngũ giảng viên giáo dục thể chất đã được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm, cả ở ngoài nước và ở trong nước. Tác giả tìm hiểu các công trình nghiên cứu về phát triển đội ngũ giảng viên giáo dục thể chất có liên quan đến đề tài theo hai hướng cụ thể sau: 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu ở ngoài nước Từ lâu, đã có các công trình nghiên cứu về phát triển đội ngũ giảng viên cũng như phát triển đội ngũ giảng viên giáo dục thể chất của các tác giả ở ngoài nước tập trung làm rõ vấn đề lý luận và thực trạng về phát triển đội ngũ giảng viên, như sau: Trên thế giới từ lâu đã có rất nhiều nghiên cứu về quản trị nguồn nhân lực.
Vào cuối thế kỷ 19, trên thế giới phong trào quản trị trên cơ sở khoa học do Taylor khởi xướng đã được nhiều nhà khoa học khác nồng nhiệt kế tục, tích cực phát triển như Gilbreth, Gatt,. đã mở đường cho việc nghiên cứu hợp lý hóa phương pháp làm việc, xây dựng định mức, quản lý. Hệ thống tổ chức của Taylor nổi tiếng với các nguyên tắc sau: (1) Chia nhỏ quá trình sản xuất thành các bước công việc, các thao tác, chuyển động và tiến hành loại bỏ các động tác, chuyển động thừa; (2) Xác định nhiệm vụ, định mức cụ thể và tiến hành luyện tập cho công nhân về phương pháp, thao tác hợp lý; (3) Tuyển lựa kỹ càng những nhân viên có sức khỏe tốt nhất, có sức chịu đựng dẻo dai và khả năng phù hợp nhất với công việc; (4) Giải phóng công nhân khỏi chức năng quản lý; (5) Sử dụng triệt để ngày làm việc, bảo đảm nơi làm việc có các điều kiện cần thiết để thực hiện nhiệm vụ trên cơ sở các bảng chỉ dẫn công việc; (6) Thực hiện chế độ trả lương có khuyến khích đối với công nhân hoàn thành nhiệm vụ (Taylor F. Theo Leonard Nadler (1969), “Phát triển nguồn nhân lực là một chuỗi các hoạt động có tổ chức, được tiến hành trong một thời gian chuyên biệt và được thiết kế để tạo ra những thay đổi về hành vi”.
Vào năm 1980, ông đã đưa ra sơ đồ quản lý nguồn nhân lực gồm mối quan hệ và các nhiệm vụ chính trong quản lý nguồn nhân lực đó là 9 phát triển nguồn nhân lực, sử dụng nguồn nhân lực và môi trường thuận lợi cho nguồn nhân lực phát triển. Đây là lý thuyết quản lý nguồn nhân lực được nhiều nước trên thế giới áp dụng trong quá trình phát triển nguồn nhân lực. Sơ đồ quản lý nguồn nhân lực Leonard Nadler (1969, Mỹ) Theo An Lieberman và Phi Delta Kappan (1992), tác giả đã phân tích những yếu tố hỗ trợ cho sự phát triển của đội ngũ giảng viên. Tác giả phân tích những mặt đạt kết quả tốt trong các trường đại học như việc xây dựng chương trình đào tạo, bồi dưỡng, kiểm tra - đánh giá giảng viên, song song đó là những điểm hạn chế các trường đại học chưa làm được đó là chưa tạo điều kiện giao lưu, trao đổi chuyên môn với các đồng nghiệp trên thế giới và khoảng cách giữa các thế hệ cũng là một hạn chế.
Theo Tác giả David Kember và Lyn Gow (1992) cho rằng, muốn phát triển đội ngũ giảng viên cần thông qua các hoạt động như lập kế hoạch, soạn đề cương chi tiết cho môn học, tổ chức các buổi ngoại khóa giao lưu với sinh viên, sử dụng các phương pháp dạy học tích cực,… nhằm nghiên cứu hành động để nó trở thành cơ sở để phát triển đội ngũ giảng viên đại học. Theo học giả Mary- Louise Kearney (2002), ông cho rằng đội ngũ giảng viên có vai trò quyết định trong lĩnh vực giáo dục đại học, vì thế nên tập trung mở rộng và phát triển kỹ năng nghề nghiệp của họ. Các trường đại học cần có kế hoạch để phát 10 triển đội ngũ giảng viên trong quá trình phát triển của nhà trường (tr.12) Theo Blackwell R và Blackmonre (2003) Towards Strategic Staff Development in Higher Education” tác giả đã đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên là xây dựng các khoa thành những cộng đồng học tập và đào tạo giảng viên, khuyến khích việc dạy học dựa trên các kết quả nghiên cứu, đưa công nghệ thông tin vào bồi dưỡng đội ngũ và tại các điều kiện hỗ trợ phát triển đội ngũ. Song song với các quan điểm của các tác giả thì theo Raymond A Noe (2010), theo tác giả việc phát triển đội ngũ được chia thành hai khía cạnh đó là: Ở góc độ của tổ chức, việc phát triển đội ngũ giúp thúc đẩy quá trình làm việc hiệu quả, chia sẻ kinh nghiệm và trau dồi thêm những kỹ năng cần có nhằm cải thiện tốt hơn cho sự phát triển của tổ chức.
Trên phương diện cá nhân thì việc phát triển kỹ năng, chuyên môn không chỉ phục vụ cho hiện tại mà nó còn phục vụ cho công việc trong tương lai. Phát triển đội ngũ giảng viên từ lâu đã được các tác giả trên thế giới rất quan tâm. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài đã phân tích khá chi tiết và đa dạng những nội dung cần thiết và quan trọng nhằm giúp thúc đẩy đội ngũ giảng viên phát triển. Theo các công trình nghiên cứu ở nước ngoài thì giảng viên phải có đủ các yếu tố về chuyên môn, kỹ năng sư phạm, kỹ năng mềm và các kỹ năng bổ trợ và sự tâm huyết với nghề.
Đặc biệt, những công trình nghiên cứu ở nước ngoài về phát triển đội ngũ giáo viên đã chỉ ra: để đảm bảo chất lượng đội ngũ giảng viên thì giảng viên cần lập kế hoạch tự đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực, kỹ năng và mở rộng vốn kiến thức thông qua việc tham gia các lớp học ngắn hạn, dài hạn, tham gia nghiên cứu khoa học, tham gia các buổi tọa đàm, hội thảo,… 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu ở trong nước Tại Việt Nam đã có nhiều nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực và họ đã chỉ ra rằng đào tạo, phát triển, thu hút và duy trì nguồn nhân lực là nội dung cơ bản của công tác quản lý nguồn nhân lực của tổ chức. Trong đó, đảm bảo nội dung phát triển phải kết hợp giữa các cá nhân và tổ chức sẽ mang lại hiệu quả cao trong công tác quản lý nguồn nhân lực. Theo nghiên cứu của Bùi Minh Hiền (2005), cho rằng từ khi cải cách giáo dục 1950, 1956 đến thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, nước ta đã có những bài học được đúc kết từ các phong trào thi đua trong công tác dạy và học, tự bồi dưỡng 11 của đội ngũ nhà giáo, như: “Căn cứ vào nhu cầu của kháng chiến và điều kiện thực tế mà mở trường.
Phải sinh động về cấu tạo chương trình và quy định thời gian học, hình thức học,… học đi đôi với hành. Trong lĩnh vực GDĐH những năm gần đây, nhiều giải pháp phát triển đội ngũ đã được nghiên cứu và áp dụng. Đặc biệt, từ khi tiến hành đổi mới cơ bản và toàn diện GDĐH Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết 14/NQ-CP của Chính phủ thì nhiều dự án và công trình khoa học liên quan đến ĐNGV đã được thực hiện. Theo Nguyễn Lộc (2010), công tác quản lý nguồn nhân lực thực hiện 03 nhiệm vụ chính là: (1) Thu hút lực lượng lao động có chất lượng, liên quan đến lập quy trình, tuyển dụng mới và lựa chọn nhân sự; (2) Phát triển lực lượng lao động có chất lượng, đòi hỏi người sử dụng lao động phải định hướng, đào tạo và phát triển, lập kế hoạch phát triển nghề nghiệp cho người lao động; (3) Duy trì lực lượng lao động có chất lượng, liên quan đến việc giữ chân lao động, duy trì đội ngũ, đánh giá thực hiện trả lương và phúc lợi.
Trong đó, nhiệm vụ phát triển lực lượng lao động có chất lượng đưa đến cho người lao động những cơ hội học hỏi và hoàn thiện hơn những kỹ năng cần thiết để thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, đáp ứng những thay đổi trong công việc, đảm bảo cho sự phát triển của tổ chức (tr. Bên cạnh đó, theo tác giả Nguyễn Kim Dung (2011), “Quản lý nguồn nhân lực là hệ thống các triết lý, chính sách và các hoạt động chức năng về thu hút, đào tạo - phát triển và duy trì nguồn nhân lực của tổ chức nhằm đạt được kết quả tối ưu cho cả tổ chức lẫn cá nhân trong tổ chức” (tr. Theo Trần Mai Ước (2013), tác giả đã đưa ra những lợi ích đối với giảng viên khi tích cực tham gia nghiên cứu khoa học đó là giúp giảng viên có thể củng cố lại kiến thức chuyên môn cũng như tìm hiểu sâu và rộng hơn những kiến thức từ nhiều nguồn khác nhau. Ngoài ra, tác giả cũng đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao khả năng tự nghiên cứu khoa học ở giảng viên nhằm giúp giảng viên củng cố và phát triển kiến thức của bản thân; Theo Nguyễn Khánh Trung (2014), người thầy không chỉ là người có trình độ cao về chuyên môn mà còn là người chuyên gia về sư phạm nhằm giúp người học phát triển toàn diện, thúc đẩy được sự sáng tạo trong học tập và cuộc sống cũng như dám dấn thân giúp xã hội phát triển tốt hơn; 12 Không những thế, còn có các công trình nghiên cứu trong nước đã nghiên cứu về phát triển đội ngũ giảng viên, các tác giả đã khẳng định được tầm quan trọng của việc phát triển đội ngũ giảng viên như: Trần Xuân Bách (2006) đã đưa ra hai vấn đề cần chú trọng của các trường đại học là phát triển đội ngũ giảng viên và đánh giá đội ngũ giảng viên.
Việc phát triển đội ngũ giảng viên phải trở thành trách nhiệm ưu tiên của các trường đại học hay trong kế hoạch chiến lược phát triển của các đơn vị đào tạo họ đều chú trọng đến việc phát triển chuyên môn của giảng viên.