Phát triển bền vững xuất khẩu điện năng của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

Khám phá chiến lược phát triển bền vững xuất khẩu điện năng của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, thúc đẩy kinh tế và bảo vệ môi trường.

• Tác giả: Phitsanoukone Phonevilaysack
• Người hướng dẫn: PGS. Ngô Thị Tuyết Mai
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Quốc Tế
• Đề tài: Xuất Khẩu Điện Năng Bền Vững Của Lào: Chiến Lược Và Giải Pháp
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Xuất Khẩu Điện Năng Bền Vững Của Lào Hiện Nay

Lào, quốc gia không giáp biển với địa hình đồi núi chiếm ưu thế, đang nỗ lực trở thành "Pin của châu Á" thông qua xuất khẩu điện năng. Với nguồn tài nguyên thủy điện dồi dào từ sông Mekong và các sông khác, Lào có tiềm năng lớn trong việc sản xuất và cung cấp điện cho các nước láng giềng. Tuy nhiên, việc phát triển ngành điện cũng đối mặt với nhiều thách thức về tác động môi trường, an sinh xã hội và hiệu quả kinh tế. Theo Hiệp hội Thủy điện Quốc tế (IHA), Lào có khoảng 26,5 gigawatt (GW) công suất thủy điện, nhưng mới chỉ khai thác một phần nhỏ. Mục tiêu của Lào là cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững, đảm bảo lợi ích lâu dài cho quốc gia và cộng đồng địa phương. Việc xuất khẩu điện năng bền vững đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Lào, đồng thời góp phần vào an ninh năng lượng khu vực.

1.1. Tiềm Năng Thủy Điện Lào Cơ Hội và Thách Thức

Lào sở hữu nguồn tài nguyên thủy điện phong phú, tạo điều kiện thuận lợi cho việc sản xuất điện năng quy mô lớn. Tuy nhiên, việc xây dựng các đập thủy điện cũng gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường, như thay đổi dòng chảy sông, ảnh hưởng đến hệ sinh thái và đời sống của người dân địa phương. Cần có các giải pháp quản lý và giảm thiểu tác động môi trường một cách hiệu quả để đảm bảo phát triển bền vững ngành thủy điện. Theo một báo cáo của IHA, việc khai thác thủy điện cần tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế về bảo vệ môi trường và an sinh xã hội.

1.2. Vai Trò Của Xuất Khẩu Điện Trong Phát Triển Kinh Tế Lào

Xuất khẩu điện năng đóng góp đáng kể vào nguồn thu ngân sách quốc gia và tạo công ăn việc làm cho người dân Lào. Tuy nhiên, sự phụ thuộc quá lớn vào xuất khẩu điện có thể tạo ra rủi ro kinh tế, đặc biệt khi thị trường biến động hoặc các dự án gặp sự cố. Cần đa dạng hóa các ngành kinh tế và thị trường xuất khẩu để giảm thiểu rủi ro và đảm bảo tăng trưởng kinh tế ổn định. Theo số liệu thống kê, xuất khẩu điện chiếm một tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch xuất khẩu của Lào.

II. Thách Thức Phát Triển Bền Vững Xuất Khẩu Điện Năng Lào

Mặc dù có tiềm năng lớn, xuất khẩu điện năng bền vững của Lào đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề về tác động môi trường, an sinh xã hội, và cơ sở hạ tầng còn hạn chế đang cản trở sự phát triển của ngành. Bên cạnh đó, sự phụ thuộc vào thủy điện cũng tạo ra rủi ro khi mùa khô kéo dài hoặc xảy ra các sự cố liên quan đến đập. Để đảm bảo phát triển bền vững, Lào cần có các giải pháp toàn diện để giải quyết các thách thức này, bao gồm việc đầu tư vào năng lượng tái tạo, nâng cấp cơ sở hạ tầng, và tăng cường hợp tác quốc tế. Theo nghiên cứu, việc thiếu các tiêu chuẩn môi trường và xã hội rõ ràng có thể dẫn đến các dự án xuất khẩu điện không bền vững.

2.1. Tác Động Môi Trường Từ Các Dự Án Thủy Điện

Việc xây dựng các đập thủy điện gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường, như phá rừng, thay đổi dòng chảy sông, và ảnh hưởng đến đa dạng sinh học. Cần có các biện pháp đánh giá tác động môi trường (ĐTM) kỹ lưỡng và các giải pháp giảm thiểu tác động hiệu quả để bảo vệ môi trường và đảm bảo phát triển bền vững. Theo các chuyên gia, việc thực hiện ĐTM cần có sự tham gia của cộng đồng địa phương và các tổ chức môi trường.

2.2. Vấn Đề An Sinh Xã Hội Liên Quan Đến Xuất Khẩu Điện

Các dự án thủy điện có thể gây ra tình trạng di dời dân cư, mất đất canh tác, và ảnh hưởng đến sinh kế của người dân địa phương. Cần có các chính sách bồi thường và tái định cư hợp lý để đảm bảo quyền lợi của người dân và cải thiện đời sống của họ. Theo các nghiên cứu, việc thiếu sự tham gia của cộng đồng địa phương trong quá trình ra quyết định có thể dẫn đến các xung đột xã hội.

2.3. Hạn Chế Về Cơ Sở Hạ Tầng Truyền Tải Điện

Cơ sở hạ tầng truyền tải điện của Lào còn hạn chế, gây khó khăn cho việc xuất khẩu điện năng sang các nước láng giềng. Cần đầu tư nâng cấp và mở rộng lưới điện để đáp ứng nhu cầu xuất khẩu ngày càng tăng. Theo các báo cáo, việc thiếu cơ sở hạ tầng đồng bộ là một trong những rào cản lớn đối với xuất khẩu điện của Lào.

III. Giải Pháp Phát Triển Năng Lượng Tái Tạo Cho Xuất Khẩu Điện Lào

Để giảm sự phụ thuộc vào thủy điện và đảm bảo an ninh năng lượng, Lào cần đẩy mạnh phát triển năng lượng tái tạo, như điện mặt trời và điện gió. Việc đa dạng hóa nguồn cung cấp điện không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn góp phần bảo vệ môi trường và giảm phát thải carbon. Chính phủ Lào cần có các chính sách khuyến khích đầu tư vào năng lượng tái tạo và tạo điều kiện thuận lợi cho các dự án năng lượng sạch. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), năng lượng tái tạo đóng vai trò quan trọng trong việc đạt được các mục tiêu phát triển bền vững.

3.1. Phát Triển Điện Mặt Trời Tiềm Năng và Cơ Hội

Lào có tiềm năng lớn về điện mặt trời do có số giờ nắng cao và diện tích đất rộng. Việc xây dựng các nhà máy điện mặt trời có thể giúp cung cấp điện cho các vùng sâu vùng xa và giảm sự phụ thuộc vào lưới điện quốc gia. Cần có các chính sách hỗ trợ và khuyến khích đầu tư vào điện mặt trời để khai thác tối đa tiềm năng này. Theo các chuyên gia, điện mặt trời có thể trở thành một nguồn cung cấp điện quan trọng cho Lào trong tương lai.

3.2. Khai Thác Điện Gió Giải Pháp Năng Lượng Sạch

Mặc dù tiềm năng điện gió của Lào chưa được đánh giá đầy đủ, nhưng việc nghiên cứu và phát triển điện gió có thể mang lại những lợi ích đáng kể. Điện gió là một nguồn năng lượng sạch và có thể giúp giảm phát thải carbon. Cần có các nghiên cứu kỹ lưỡng về tiềm năng điện gió và các dự án thí điểm để đánh giá tính khả thi của việc phát triển điện gió ở Lào. Theo các báo cáo, điện gió đang trở thành một nguồn năng lượng quan trọng ở nhiều quốc gia trên thế giới.

3.3. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Năng Lượng Tái Tạo

Chính phủ Lào cần có các chính sách hỗ trợ và khuyến khích đầu tư vào năng lượng tái tạo, như giảm thuế, cung cấp các khoản vay ưu đãi, và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Cần tạo ra một môi trường đầu tư thuận lợi để thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia vào các dự án năng lượng tái tạo. Theo các chuyên gia, các chính sách hỗ trợ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo.

IV. Chiến Lược Thị Trường Và Hợp Tác Xuất Khẩu Điện Năng Lào

Để đảm bảo xuất khẩu điện năng hiệu quả và bền vững, Lào cần có một chiến lược thị trường rõ ràng và tăng cường hợp tác quốc tế. Việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và xây dựng mối quan hệ đối tác tin cậy với các nước láng giềng là rất quan trọng. Bên cạnh đó, Lào cần tham gia vào các sáng kiến khu vực về hợp tác năng lượng để tăng cường an ninh năng lượng và thúc đẩy phát triển bền vững. Theo các báo cáo, hợp tác năng lượng khu vực có thể mang lại những lợi ích đáng kể cho tất cả các bên liên quan.

4.1. Đa Dạng Hóa Thị Trường Xuất Khẩu Điện

Hiện tại, Lào chủ yếu xuất khẩu điện sang Thái Lan và Việt Nam. Cần mở rộng thị trường xuất khẩu sang các nước khác trong khu vực ASEAN và các nước lân cận để giảm sự phụ thuộc vào một vài thị trường nhất định. Việc nghiên cứu thị trường và xây dựng mối quan hệ với các đối tác tiềm năng là rất quan trọng. Theo các chuyên gia, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu giúp giảm thiểu rủi ro và tăng cường tính cạnh tranh.

4.2. Hợp Tác Năng Lượng Trong Khu Vực ASEAN

Lào cần tích cực tham gia vào các sáng kiến hợp tác năng lượng trong khu vực ASEAN, như lưới điện ASEAN và các dự án năng lượng tái tạo chung. Việc hợp tác với các nước khác có thể giúp Lào tiếp cận các nguồn vốn, công nghệ, và kinh nghiệm quản lý tiên tiến. Theo các báo cáo, hợp tác năng lượng khu vực đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an ninh năng lượng và thúc đẩy phát triển bền vững.

4.3. Xây Dựng Mối Quan Hệ Đối Tác Tin Cậy

Lào cần xây dựng mối quan hệ đối tác tin cậy với các nước nhập khẩu điện, các tổ chức quốc tế, và các nhà đầu tư. Việc minh bạch hóa thông tin, tuân thủ các cam kết quốc tế, và giải quyết các tranh chấp một cách hòa bình là rất quan trọng. Theo các chuyên gia, mối quan hệ đối tác tin cậy là nền tảng cho hợp tác lâu dài và bền vững.

V. Chính Sách Và Quản Lý Nhà Nước Về Xuất Khẩu Điện Bền Vững

Để đảm bảo xuất khẩu điện năng bền vững, Chính phủ Lào cần có một hệ thống chính sách và quản lý nhà nước hiệu quả. Việc hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường năng lực quản lý, và thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng là rất quan trọng. Bên cạnh đó, cần có các cơ chế giám sát và đánh giá để đảm bảo các dự án xuất khẩu điện tuân thủ các tiêu chuẩn về môi trường và xã hội. Theo các báo cáo, chính sách và quản lý nhà nước đóng vai trò then chốt trong việc định hướng và kiểm soát phát triển bền vững.

5.1. Hoàn Thiện Khung Pháp Lý Về Năng Lượng

Khung pháp lý về năng lượng của Lào cần được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu của phát triển bền vững. Cần có các quy định rõ ràng về đánh giá tác động môi trường, bồi thường và tái định cư, và chia sẻ lợi ích với cộng đồng địa phương. Theo các chuyên gia, khung pháp lý hoàn thiện giúp tạo ra một môi trường đầu tư minh bạch và công bằng.

5.2. Tăng Cường Năng Lực Quản Lý Nhà Nước

Năng lực quản lý nhà nước về năng lượng cần được tăng cường để đảm bảo các chính sách và quy định được thực thi hiệu quả. Cần đào tạo và nâng cao trình độ cho cán bộ quản lý, đồng thời tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế để học hỏi kinh nghiệm. Theo các báo cáo, năng lực quản lý nhà nước là yếu tố quan trọng để đảm bảo phát triển bền vững.

5.3. Thúc Đẩy Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Sự tham gia của cộng đồng địa phương trong quá trình ra quyết định về các dự án xuất khẩu điện là rất quan trọng. Cần có các cơ chế tham vấn và đối thoại để đảm bảo quyền lợi của người dân và giải quyết các xung đột một cách hòa bình. Theo các chuyên gia, sự tham gia của cộng đồng giúp tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình.

VI. Tương Lai Xuất Khẩu Điện Năng Bền Vững Của Lào Đến 2030

Đến năm 2030, xuất khẩu điện năng bền vững của Lào có thể đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững của quốc gia. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, Lào cần tiếp tục nỗ lực giải quyết các thách thức hiện tại và tận dụng các cơ hội mới. Việc đầu tư vào năng lượng tái tạo, nâng cấp cơ sở hạ tầng, và tăng cường hợp tác quốc tế là rất quan trọng. Theo các dự báo, xuất khẩu điện có thể trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn của Lào trong tương lai.

6.1. Tầm Nhìn Đến Năm 2030 Lào Trở Thành Trung Tâm Năng Lượng

Tầm nhìn đến năm 2030 là Lào trở thành một trung tâm năng lượng của khu vực, cung cấp điện năng sạch và bền vững cho các nước láng giềng. Để đạt được tầm nhìn này, Lào cần có một chiến lược phát triển năng lượng toàn diện và một hệ thống quản lý hiệu quả. Theo các chuyên gia, tầm nhìn rõ ràng giúp định hướng và tạo động lực cho phát triển bền vững.

6.2. Các Mục Tiêu Phát Triển Bền Vững Đến Năm 2030

Lào cần tích hợp các mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) của Liên Hợp Quốc vào chiến lược xuất khẩu điện năng. Cần đảm bảo rằng các dự án xuất khẩu điện đóng góp vào việc giảm nghèo, cải thiện an sinh xã hội, và bảo vệ môi trường. Theo các báo cáo, việc tích hợp SDGs giúp đảm bảo phát triển bền vững toàn diện.

6.3. Đề Xuất Các Giải Pháp Cụ Thể Để Đạt Được Mục Tiêu

Để đạt được các mục tiêu phát triển bền vững đến năm 2030, Lào cần có các giải pháp cụ thể và khả thi. Cần xây dựng kế hoạch hành động chi tiết, phân công trách nhiệm rõ ràng, và thiết lập các cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả. Theo các chuyên gia, giải pháp cụ thể giúp biến tầm nhìn thành hiện thực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Các công trình nghiên cứu về phát triển bền vững và phát triển bền vững xuất khẩu điện năng 1. Các công trình nghiên cứu về phát triển bền vững 1. Khái niệm và nội hàm phát triển bền vững Thuật ngữ “phát triển bền vững” lần đầu tiên được đề cập vào năm 1980 trong bản báo cáo Chiến lược bảo tồn thế giới do Ủy ban Bảo tồn thiên nhiên và Tài nguyên thiên nhiên quốc tế (IUCN-International Union for Conservation of Nature and Natural Resources - IUCN) thuộc Quỹ Động vật hoang dã thế giới và Chương trình Môi trường Liên Hiệp Quốc, đó là: “đạt được sự phát triển bền vững bằng cách bảo vệ các tài nguyên sinh vật”.

Thuật ngữ phát triển bền vững ở đây được đề cập tới với một nội dung hẹp, nhấn mạnh tính bền vững của sự phát triển về mặt sinh thái, nhằm kêu gọi việc bảo tồn các tài nguyên sinh vật. Khái niệm “phát triển bền vững” được phổ biến rộng rãi và được nhiều quốc gia chấp nhận kể từ năm 1987 trong báo cáo Brundland (hay còn gọi là báo cáo Tương lai của chúng ta) của Ủy ban Môi trường và Phát triển thế giới (World Commission on Environment and Development - WCED) thuộc Liên Hiệp Quốc. Báo cáo này nêu rõ: “Phát triển bền vững là sự phát triển có thể đáp ứng được những nhu cầu hiện tại mà không ảnh hưởng, tổn hại đến những khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai”. Khái niệm về phát triển bền vững này mang tính bao quát, không bị giới hạn về phạm vi, hay quy tắc nhất định, và không mang tính cụ thể rõ rệt.

Nội hàm về “phát triển bền vững” những năm sau đó được tiếp tục điều chỉnh và bổ sung tại hai Hội nghị quan trọng về vấn đề phát triển bền vững. Hội nghị thứ nhất về Môi trường và Phát triển của Liên hiệp quốc (UNCED) hay còn gọi là Hội nghị Thượng đỉnh về Trái đất được tổ chức tại Rio de Janeiro, Brazil năm 1992. Hội nghị này đã thông qua Tuyên bố Rio de Janeiro về môi trường và phát triển bao gồm 27 nguyên tắc cơ bản và chương trình nghị sự phát triển bền vững, được gọi là Chương trình Nghị sự (Agenda 21). Hội nghị thứ hai được tổ chức tại Johannesburg, Cộng Hòa Nam Phi năm 2002 về Phát triển bền vững hay còn gọi là Hội nghị thượng đỉnh Johannesburg.

Các đại biểu tham gia Hội nghị này đã xác định phải xúc tiến và thực hiện Chương trình Nghị sự 13 21 và đề ra các mục tiêu cho thiên niên kỷ 21. Hội nghị này đã xác định phát triển bền vững là quá trình phát triển có sự kết hợp chặt chẽ, hợp lý và hài hòa giữa ba mặt của của sự phát triển (gồm: phát triển kinh tế mà nền tảng là tăng trưởng kinh tế; phát triển xã hội với mục tiêu là thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội, giải quyết việc làm và xóa đói giảm nghèo; bảo vệ môi trường với mục tiêu là xử lý, khắc phục ô nhiễm, phục hồi và cải thiện chất lượng môi trường, phòng chống cháy và chặt phá rừng, khai thác hợp lý và sử dụng tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên). Kể từ sau báo cáo Brundland năm 1987, nhiều nhà kinh tế học tập trung nghiên cứu nhiều về vấn đề phát triển bền vững. Có thể kể đến một số công trình nghiên cứu sau đây.

Barbier và Markandya (1990) đã tổng hợp các lý thuyết và đưa ra khái niệm phát triển bền vững theo nghĩa rộng (phát triển bền vững liên quan đến ba khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường tự nhiên) và theo nghĩa hẹp (phát triển bền vững về môi trường, nghĩa là khai thác một cách tối ưu tài nguyên thiên nhiên theo thời gian). Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên và Môi trường, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (1995) với đề tài nghiên cứu: "Tiến tới môi trường bền vững” đã tiếp thu và cụ thể hóa khái niệm phát triển bền vững, coi nó như một quá trình và xem xét trên bốn phương diện: bền vững về mặt kinh tế, bền vững về mặt xã hội, bền vững về mặt môi trường, bền vững về mặt kỹ thuật. Hofkes (1996) đã đưa ra mô hình tăng trưởng trong đó đưa vào các yếu tố tài nguyên thiên nhiên để từ đó có thể tính toán mức khai thác tối ưu theo nghĩa bền vững về môi trường. Sổmbắt Dialyhơ (2010) với đề tài nghiên cứu luận án tiến sĩ: “Phát triển Thủ đô Viêng Chăn theo hướng đô thị bền vững” cũng đã đề cập đến phát triển bền vững là khái niệm được sử dụng để phán ánh một cách chung nhất về mô hình phát triển nhân loại trong đó nhấn mạnh ba yếu tố căn bản là phát triển kinh tế, xã hội, môi trường và mối quan hệ hữu cơ giữa chúng.

Holden và cộng sự (2014) đã dựa vào Báo cáo của Brudtland (1987) để đưa ra khái niệm về phát triển bền vững cụ thể hơn, đó là: Phát triển bền vững là phát triển đáp ứng các nhu cầu hiện tại mà không ảnh hưởng đến khả năng của các thế hệ tương lai để đáp ứng nhu cầu của riêng họ. Phát triển bền vững phải đảm bảo sự tăng trưởng kinh tế; bền vững về mặt hệ sinh thái trong dài hạn; thỏa mãn các nhu cầu cơ bản của con người; khuyến khích công bằng xã hội trong phạm vi quốc gia và toàn cầu. Cổng thông tin Phát triển bền vững của UNESCO (2019) thể hiện sự bền vững như là một mô hình để suy nghĩ về tương lai, trong đó các cân nhắc về môi trường, xã hội và kinh tế được cân bằng nhằm theo đuổi chất lượng cuộc sống được cải thiện. Các tiêu chí đánh giá phát triển bền vững Cho đến nay mặc dù đã có nhiều nghiên đưa ra hệ thống các chỉ tiêu để đánh giá phát triển bền vững của một quốc gia, địa phương hay ngành kinh tế nhưng chưa có sự thống nhất chung.

Nhưng nhìn chung, các bộ chỉ tiêu đánh giá phát triển bền vững chủ yếu tập trung vào 03 khía cạnh chính của phát triển bền vững, đó là về kinh tế, xã hội và môi trường. Một số tổ chức quốc tế tiêu biểu đã công bố bộ tiêu chí về phát triển bền vững, phải kể đến: Bộ tiêu chí của Tổ chức Sáng kiến báo cáo toàn cầu (Global Reporting Initiative – GRI) được công bố vào năm 2002, và sửa đổi, bổ sung vào các năm sau đó. Đây được xem là bộ tiêu chí đầy đủ và rõ ràng nhất cho các doanh nghiệp mặc dù các tiêu chí này cũng vẫn xoay quanh ba trụ cột của phát triển bền vững: kinh tế, xã hội và môi trường (Chi tiết xem Phụ lục 8). Bộ tiêu chí của Ủy ban Phát triển bền vững Liên hợp quốc đã đưa ra bộ chỉ tiêu phát triển bền vững dưới dạng tổng quát nhằm hỗ trợ các quốc gia trong quá trình lập báo cáo về phát triển bền vững của quốc gia mình.

Bộ chỉ tiêu này được công bố vào năm 2001 gồm 58 chỉ tiêu chính về phát triển bền vững, xoay quanh 3 trụ cột của phát triển bền vững, và đề cập thêm các tiêu chí đánh giá lĩnh vực thể chế gồm khung khổ thể chế và năng lực thể chế (Chi tiết xem Phụ lục 9). Bộ tiêu chí đánh giá phát triển bền vững do TS. Lê Anh Sơn và nhóm nghiên cứu (2006) trong khuôn khổ đề tài nghiên cứu của dự án VIE1/021 về Chương trình nghị sự 21, thực hiện định hướng phát triển bền vững đã đề xuất các chỉ tiêu chủ yếu đánh giá xoay quanh ba trụ cột chính của phát triển bền vững, đó là kinh tế, xã hội, môi trường. Ngoài ra, bộ tiêu chí còn đề cập thêm khía cạnh văn hóa, thể chế (Chi tiết xem Phụ lục 10).

Bộ chỉ tiêu đánh giá phát triển bền vững của Lào gồm 17 chỉ tiêu chung và 1 chỉ tiêu đặc thù vùng. Về cơ bản, bộ chỉ tiêu này có một số chỉ tiêu tương đồng với chỉ tiêu của Liên hợp quốc (Chi tiết xem Phụ lục 11). Các công trình nghiên cứu liên quan đến phát triển bền vững xuất khẩu điện năng 1. Mối liên hệ giữa xuất khẩu điện năng và phát triển năng lượng bền vững Muốn phát triển bền vững xuất khẩu điện năng của quốc gia, trước hết phải đảm bảo phát triển ngành điện bền vững trên cơ sở điện năng được sản xuất từ các nguồn năng lượng bền vững, đặc biệt nguồn năng lượng tái tạo; đồng thời ưu tiên đáp ứng nhu 15 cầu sử dụng điện trong nước; và sau đó, phát triển ổn định thị trường xuất khẩu điện.

Do đó, việc tổng quan một số công trình nghiên cứu về mối liên hệ giữa xuất khẩu điện năng và phát triển năng lượng bền vững là rất cần thiết. Cho đến nay, mặt dù có nhiều các nhà kinh tế, nhà nghiên cứu quan tâm và nghiên cứu về phát triển năng lượng bền vững, nhưng cũng như khái niệm về phát triển bền vững, có nhiều cách hiểu khác nhau về phát triển năng lượng bền vững. Thuật ngữ năng lượng bền vững (sustainable energy development) lần đầu tiên được đề cập đến trong báo cáo Tương lai của Chúng ta năm 1987 của Ủy ban Môi trường và Phát triển thế giới (WCED), thuộc Liên hợp quốc (UN). Tuy nhiên, khái niệm cũng như vai trò của năng lượng chưa được làm rõ: “Một con đường năng lượng bền vững và an toàn là rất quan trọng để cho sự phát triển bền vững; Chúng tôi vẫn chưa tìm thấy nó” (World Commission on Environment and Development- WCED, 1987).

Kể từ khi thông qua Chương trình nghị sự 21 về Phát triển bền vững toàn cầu với sự tham dự của 179 tại Hội nghị Liên hợp quốc về Môi trường và Phát triển năm 1992, phát triển bền vững đã trở thành một mục tiêu chính sách quan trọng ở cấp độ toàn cầu, quốc gia và địa phương. Trong đó, phát triển năng lượng được đề cập cùng với phát triển bền vững, và được đề cập chủ yếu trong chương 9 về bảo vệ bầu khí quyển (United Nations, 1992a). Mối liên hệ giữa năng lượng, khí quyển, phát thải nhà kính được nhấn mạnh hơn nữa trong Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu năm 1992 và Nghị định thư Kyoto năm 1997. Cả hai hiệp ước quốc tế đều kêu gọi cách tiếp cận mới để phát triển năng lượng, trong đó nhấn mạnh vào việc giảm phát thải từ sản xuất và tiêu thụ năng lượng.

Tuy nhiên, khái niệm về phát triển bền vững toàn diện về năng lượng vẫn chưa được đề xuất (United Nations, 1992a, 1992b, 1998).