Pháp Luật Về Hoạt Động Mua Bán Nợ Của Các Ngân Hàng Thương Mại Tại Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Luận văn pháp luật về hoạt động mua bán nợ của các ngân hàng thương mại tại việt nam và thực tiễn, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Trần Thị Hoài Thương
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Bích Mai
• Trường học: Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Thương Mại
• Đề tài: Pháp Luật Về Hoạt Động Mua, Bán Nợ Của Ngân Hàng Thương Mại Tại Việt Nam Và Thực Tiễn Áp Dụng
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Pháp Luật Về Mua Bán Nợ Ngân Hàng Hiện Nay

Hoạt động mua bán nợ ngày càng trở nên quan trọng trong hệ thống tài chính, đặc biệt là đối với các ngân hàng thương mại (NHTM). Đây được xem là một giải pháp hiệu quả để xử lý nợ xấu, giảm thiểu rủi ro và cải thiện tình hình tài chính. Tuy nhiên, để hoạt động này diễn ra một cách minh bạch và hiệu quả, cần có một khung pháp luật về mua bán nợ hoàn chỉnh và rõ ràng. Hiện nay, pháp luật Việt Nam đã có những quy định nhất định về mua bán nợ ngân hàng, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Các quy định này không chỉ điều chỉnh hoạt động của các NHTM mà còn liên quan đến các công ty mua bán nợ, VAMC, và các tổ chức, cá nhân khác tham gia vào thị trường này. Việc hiểu rõ và tuân thủ các quy định pháp luật là yếu tố then chốt để đảm bảo tính hợp pháp và hiệu quả của các giao dịch mua bán nợ.

1.1. Khái niệm hoạt động mua bán nợ của ngân hàng

Hiện tại, pháp luật Việt Nam chưa có quy định cụ thể về khái niệm “hoạt động mua, bán nợ”. Tuy nhiên, có thể hiểu đây là việc các bên thỏa thuận bằng văn bản về việc chuyển giao quyền đòi nợ đối với khoản nợ phát sinh từ nghiệp vụ cho vay, khoản trả thay trong nghiệp vụ bảo lãnh. Bên bán nợ chuyển giao quyền sở hữu khoản nợ cho bên mua nợ và nhận tiền thanh toán. Khái niệm này được xây dựng trên cơ sở kết hợp khái niệm “hoạt động” và “mua bán nợ” tại các quy định hiện hành như Quyết định 140/1999/QĐ-NHNN14, Quyết định 59/2006/QĐ-NHNN và Thông tư 09/2015/TT-NHNN.

1.2. Đặc điểm của hoạt động mua bán nợ ngân hàng

Hoạt động mua bán nợ của NHTM có một số đặc điểm chính. Thứ nhất, đây là một nghiệp vụ thuộc lĩnh vực hoạt động ngân hàng. Thứ hai, đối tượng là các khoản nợ được mua bán theo quy định tại Thông tư 09/2015/TT-NHNN, bao gồm khoản vay và khoản trả thay trong nghiệp vụ bảo lãnh. Thứ ba, chủ thể tham gia phải có ít nhất hai bên: bên mua nợ và bên bán nợ (NHTM). Thứ tư, hình thức pháp lý là hợp đồng mua bán nợ. Thứ năm, hoạt động này chỉ được xác lập sau khi đã có hoạt động cấp tín dụng trước đó của NHTM trên cơ sở hợp đồng tín dụng.

II. Bản Chất Pháp Lý Mua Bán Nợ Ngân Hàng Phân Tích

Để hiểu rõ hơn về pháp luật về hoạt động mua bán nợ, cần phải phân tích bản chất pháp lý của hoạt động này. Về cơ bản, mua bán nợ là một giao dịch tài chính đặc biệt, liên quan đến việc chuyển giao quyền và nghĩa vụ giữa các bên. Nó không chỉ đơn thuần là một giao dịch mua bán tài sản thông thường mà còn chịu sự điều chỉnh của các quy định pháp luật chuyên ngành về ngân hàng và tài chính. Việc xác định rõ bản chất pháp lý của mua bán nợ giúp các cơ quan quản lý nhà nước, các NHTM, và các chủ thể liên quan có cơ sở pháp lý vững chắc để thực hiện các giao dịch một cách an toàn và hiệu quả. Đồng thời, nó cũng giúp giải quyết các tranh chấp phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng mua bán nợ.

2.1. Mua bán nợ là hoạt động mua bán tài sản đặc biệt

Hoạt động mua bán nợ có bản chất là một hoạt động mua bán tài sản, nhưng là một dạng tài sản đặc biệt: các khoản nợ xấu, hay tổng hợp các quyền tài sản gắn với khoản nợ xấu phát sinh từ hợp đồng tín dụng. Hoạt động này đòi hỏi sự thống nhất ý chí và tự nguyện giữa bên bán nợ (NHTM) và bên mua nợ. Bên mua nợ sẽ nhận được các quyền của chủ nợ để khai thác và đòi nợ từ con nợ, trong khi ngân hàng sẽ thu về một khoản tiền tương đương với giá trị của khoản nợ.

2.2. Chuyển giao quyền đòi nợ và tương đồng pháp luật dân sự

Việc chuyển giao quyền đòi nợ trong hoạt động mua bán nợ có sự tương đồng với loại giao dịch chuyển giao quyền yêu cầu theo pháp luật dân sự. Theo Điều 365 BLDS 2015, bên có quyền yêu cầu thực hiện nghĩa vụ có thể chuyển giao quyền yêu cầu đó cho người thế quyền theo thỏa thuận. Trong hoạt động mua bán nợ, căn cứ hợp đồng mua bán nợ, bên bán nợ (NHTM) sẽ chuyển giao quyền đòi nợ gắn với khoản nợ cho bên mua nợ, và bên mua nợ sẽ thế quyền của bên bán nợ, trở thành bên có quyền yêu cầu trả nợ.

III. Quy Định Pháp Luật Về Chủ Thể Mua Bán Nợ Ngân Hàng

Một trong những yếu tố quan trọng để đảm bảo tính minh bạch và an toàn của hoạt động mua bán nợ là quy định về chủ thể tham gia. Pháp luật cần xác định rõ các đối tượng nào được phép tham gia vào thị trường mua bán nợ, điều kiện và nghĩa vụ của từng chủ thể. Điều này không chỉ giúp các NHTM lựa chọn đối tác phù hợp mà còn giúp các cơ quan quản lý nhà nước kiểm soát và giám sát hoạt động của thị trường. Các chủ thể tham gia có thể bao gồm các công ty mua bán nợ, VAMC, các tổ chức tài chính khác, và thậm chí cả các cá nhân đáp ứng các tiêu chí nhất định. Việc quy định rõ về chủ thể tham gia giúp giảm thiểu rủi ro và tạo ra một sân chơi công bằng cho tất cả các bên.

3.1. Ngân hàng thương mại NHTM với vai trò bên bán nợ

NHTM đóng vai trò là bên bán nợ trong hoạt động mua bán nợ. Các NHTM có quyền bán các khoản nợ phát sinh từ hoạt động cấp tín dụng (cho vay và bảo lãnh ngân hàng) để xử lý nợ xấu, cải thiện tình hình tài chính. Tuy nhiên, việc bán nợ của NHTM phải tuân thủ các quy định của pháp luật, đảm bảo tính minh bạch và công khai. Các NHTM cần thực hiện thẩm định giá nợ, công bố thông tin về khoản nợ, và tuân thủ các quy trình, thủ tục theo quy định.

3.2. Các tổ chức cá nhân với vai trò bên mua nợ

Bên mua nợ có thể là các tổ chức, cá nhân đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật. Các tổ chức này có thể là các công ty mua bán nợ, VAMC, các tổ chức tài chính khác, hoặc các doanh nghiệp có năng lực tài chính. Cá nhân cũng có thể tham gia mua nợ, nhưng phải đáp ứng các tiêu chí về năng lực tài chính và kinh nghiệm. Việc quy định rõ về chủ thể mua nợ giúp đảm bảo tính chuyên nghiệp và hiệu quả của hoạt động mua bán nợ.

IV. Hướng Dẫn Quy Trình Mua Bán Nợ Ngân Hàng Chi Tiết

Để hoạt động mua bán nợ diễn ra một cách suôn sẻ và hiệu quả, cần có một quy trình rõ ràng và chi tiết. Quy trình này bao gồm các bước từ khâu chuẩn bị, thẩm định giá nợ, đàm phán, ký kết hợp đồng, đến thực hiện chuyển giao quyền và nghĩa vụ. Mỗi bước trong quy trình đều cần được thực hiện một cách cẩn thận và tuân thủ các quy định của pháp luật. Một quy trình mua bán nợ được xây dựng tốt sẽ giúp các NHTM và các chủ thể liên quan tiết kiệm thời gian, chi phí, và giảm thiểu rủi ro. Đồng thời, nó cũng giúp các cơ quan quản lý nhà nước dễ dàng kiểm soát và giám sát hoạt động của thị trường.

4.1. Thẩm định giá nợ và chuẩn bị hồ sơ mua bán nợ

Bước đầu tiên trong quy trình mua bán nợ là thẩm định giá nợ. NHTM cần thực hiện thẩm định giá trị của khoản nợ để xác định giá bán hợp lý. Việc thẩm định giá nợ cần được thực hiện bởi các tổ chức có chức năng thẩm định giá hoặc các chuyên gia có kinh nghiệm. Sau khi thẩm định giá, NHTM cần chuẩn bị hồ sơ mua bán nợ, bao gồm các tài liệu liên quan đến khoản nợ, hợp đồng tín dụng, tài sản đảm bảo (nếu có), và các thông tin khác theo quy định.

4.2. Đàm phán ký kết hợp đồng và chuyển giao quyền đòi nợ

Sau khi chuẩn bị hồ sơ, NHTM và bên mua nợ tiến hành đàm phán về các điều khoản của hợp đồng mua bán nợ, bao gồm giá bán, phương thức thanh toán, thời gian chuyển giao, và các điều khoản khác. Sau khi đạt được thỏa thuận, hai bên ký kết hợp đồng mua bán nợ. Hợp đồng cần được lập thành văn bản và tuân thủ các quy định của pháp luật. Sau khi ký kết hợp đồng, NHTM thực hiện chuyển giao quyền đòi nợ cho bên mua nợ. Việc chuyển giao cần được thực hiện theo đúng quy trình và thủ tục theo quy định.

V. Rủi Ro Pháp Lý Mua Bán Nợ Ngân Hàng Giải Pháp

Hoạt động mua bán nợ tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý, có thể gây thiệt hại cho các bên tham gia. Các rủi ro này có thể phát sinh từ nhiều nguyên nhân, như thông tin không đầy đủ về khoản nợ, tranh chấp về quyền sở hữu, vi phạm hợp đồng, hoặc thay đổi chính sách pháp luật. Để giảm thiểu rủi ro pháp lý, các NHTM và các chủ thể liên quan cần thực hiện thẩm định pháp lý kỹ lưỡng trước khi tham gia giao dịch, tuân thủ các quy định của pháp luật, và có các biện pháp phòng ngừa rủi ro hiệu quả. Đồng thời, cần có cơ chế giải quyết tranh chấp nhanh chóng và hiệu quả để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.

5.1. Rủi ro về tính hợp pháp của khoản nợ và tài sản đảm bảo

Một trong những rủi ro lớn nhất trong hoạt động mua bán nợ là rủi ro về tính hợp pháp của khoản nợ và tài sản đảm bảo. Khoản nợ có thể không hợp lệ do vi phạm các quy định của pháp luật trong quá trình cấp tín dụng. Tài sản đảm bảo có thể bị tranh chấp về quyền sở hữu hoặc không đủ giá trị để đảm bảo cho khoản nợ. Để giảm thiểu rủi ro này, bên mua nợ cần thực hiện thẩm định pháp lý kỹ lưỡng trước khi quyết định mua nợ.

5.2. Rủi ro về tranh chấp hợp đồng và khả năng thu hồi nợ

Rủi ro về tranh chấp hợp đồng có thể phát sinh do các bên không thực hiện đúng các cam kết trong hợp đồng mua bán nợ. Rủi ro về khả năng thu hồi nợ có thể phát sinh do con nợ không có khả năng trả nợ hoặc trốn tránh nghĩa vụ trả nợ. Để giảm thiểu rủi ro này, bên mua nợ cần có các biện pháp thu hồi nợ hiệu quả, như đàm phán, khởi kiện, hoặc bán đấu giá tài sản đảm bảo.

VI. Hoàn Thiện Pháp Luật Mua Bán Nợ Ngân Hàng Giải Pháp

Để thúc đẩy hoạt động mua bán nợ phát triển một cách bền vững và hiệu quả, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật điều chỉnh hoạt động này. Việc hoàn thiện pháp luật cần tập trung vào các vấn đề như quy định rõ hơn về chủ thể tham gia, quy trình mua bán nợ, quyền và nghĩa vụ của các bên, cơ chế giải quyết tranh chấp, và các biện pháp phòng ngừa rủi ro. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả của hệ thống pháp luật. Việc hoàn thiện pháp luật không chỉ giúp các NHTM và các chủ thể liên quan thực hiện các giao dịch một cách an toàn và hiệu quả mà còn góp phần vào sự phát triển ổn định của hệ thống tài chính.

6.1. Cần hoàn thiện quy định về chủ thể và hợp đồng mua bán nợ

Cần hoàn thiện các quy định pháp luật về các chủ thể tham gia hoạt động mua bán nợ của ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Cần quy định rõ hơn về điều kiện, tiêu chuẩn, và nghĩa vụ của các chủ thể mua nợ. Đồng thời, cần hoàn thiện các quy định pháp luật về hợp đồng mua bán nợ của các NHTM, đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng, và bảo vệ quyền lợi của các bên.

6.2. Xây dựng cơ chế thúc đẩy hoạt động mua bán nợ hiệu quả

Cần xây dựng các quy định pháp luật nhằm thúc đẩy hoạt động mua bán nợ của NHTM. Cần tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch mua bán nợ, giảm thiểu các thủ tục hành chính, và khuyến khích các NHTM tham gia vào thị trường mua bán nợ. Đồng thời, cần có các chính sách hỗ trợ các công ty mua bán nợ và VAMC trong việc xử lý nợ xấu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số vấn đề lý luận và quy định pháp luật về hoạt động mua, bán nợ của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Chương 2: Thực tiễn áp dụng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về hoạt động mua, bán nợ của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG MUA, BÁN NỢ CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM 1. Một số vấn đề lý luận về hoạt động mua, bán nợ của các ngân hàng thƣơng mại 1.

Khái niệm, đặc điểm hoạt động mua bán nợ của các ngân hàng thƣơng mại 1.1 Khái niệm hoạt động mua bán nợ của ngân hàng thương mại Để giảm thiểu tỷ lệ nợ xấu của các ngân hàng, so với các giải pháp thu hồi nợ khác, hoạt động mua bán nợ được đánh giá là một giải pháp có khả năng thu hồi vốn nhanh và hiệu quả hơn các giải pháp còn lại2. Mặc dù vậy, việc mua bán các khoản nợ xấu cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro với bên mua nợ, bởi bản chất của các khoản nợ xấu là các khoản nợ khó đòi, quá hạn, khi con nợ đã mất khả năng thanh toán. Hiện tại, pháp luật Việt Nam vẫn chưa có quy định cụ thể như thế nào là “hoạt động mua, bán nợ”. “Hoạt động mua, bán nợ” là khái niệm được ghép lại từ hai khái niệm “hoạt động” và “mua, bán nợ”.

Trong đó, khái niệm “hoạt động” đã được ghi nhận trong Từ điển Tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học (GS. Hoàng Phê chủ biên), theo đó, “hoạt động” được hiểu là “tiến hành những việc làm có quan hệ với nhau chặt chẽ nhằm một mục đích nhất định trong đời sống xã hội”3. Bên cạnh đó, “mua, bán nợ” với bản chất là thuật ngữ pháp lý – kinh tế đã được quy định trong các văn bản: Quyết định số 140/1999/QĐ-NHNN14, Quyết định 59/2006/QĐ-NHNN và hiện nay là Thông tư 09/2015/TT-NHNN. Tại Quyết định 140/1999/QĐ-NHNN14, “mua, bán nợ” được định nghĩa là: “hoạt động mua, bán, theo đó bên bán nợ chuyển giao khoản nợ mà bên nợ hiện đang nợ bên bán nợ (bao gồm nợ gốc, lãi) cho bên mua nợ và nhận tiền thanh toán, bên mua nợ có nghĩa vụ trả tiền cho bên bán nợ và tiếp nhận các quyền của chủ nợ đối với khoản nợ theo thỏa thuận của hai bên”.

Tiếp theo, theo Quy chế mua, bán nợ của TCTD được ban hành kèm theo Quyết định 59/2006/QĐ-NHNN, mua, bán nợ là “việc chuyển nhượng khoản nợ, theo đó, bên bán nợ chuyển giao quyền chủ nợ của khoản nợ cho bên mua nợ và nhận thanh toán từ bên mua nợ”. 2 Hoàng Văn Thành (2019), Pháp luật về mua bán nợ xấu từ hoạt động cho vay của các tổ chức tín dụng ở Việt Nam, Luận án tiến sĩ luật học – Trường Đại học Luật Hà Nội. 3 Viện Ngôn ngữ học (2003), Từ điển Tiếng Việt, Nxb. Đà Nẵng – Trung tâm từ điển học, tr.

5 Hiện tại, Thông tư 09/2015/TT-NHNN đã thay thế các quy định trên, song vẫn chưa có định nghĩa về “hoạt động mua, bán nợ” mà chỉ định nghĩa về “mua, bán nợ” là “thỏa thuận bằng văn bản về việc chuyển giao quyền đòi nợ đối với khoản nợ phát sinh từ nghiệp vụ cho vay, khoản trả thay trong nghiệp vụ bảo lãnh, theo đó bên bán nợ chuyển giao quyền sở hữu khoản nợ cho bên mua nợ và nhận tiền thanh toán từ bên mua nợ”. Như vậy, nhìn chung khái niệm “mua, bán nợ” tại Thông tư có điểm tương đồng với khái niệm “mua, bán nợ” tại Quyết định 140 và nhất là Quyết định 59 về việc nhìn nhận đây là hoạt động chuyển giao quyền mà cụ thể là quyền đòi nợ, trong đó bên bán nợ sẽ thực hiện việc chuyển giao quyền sở hữu khoản nợ cho bên mua nợ và nhận thanh toán từ bên mua nợ. Song khái niệm “mua, bán nợ” tại Thông tư đã xác định hình thức pháp lý cho thỏa thuận chuyển giao quyền đòi nợ này, cụ thể là dưới dạng văn bản. Như vậy, từ việc kết hợp khái niệm về “hoạt động” và khái niệm về “mua bán nợ” tại các quy định hiện hành, có thể đưa ra nhận định: “Hoạt động mua bán nợ là việc các bên tiến hành thỏa thuận bằng văn bản về việc chuyển giao quyền đòi nợ đối với khoản nợ phát sinh từ nghiệp vụ cho vay, khoản trả thay trong nghiệp vụ bảo lãnh, theo đó bên bán nợ chuyển giao quyền sở hữu khoản nợ cho bên mua nợ và nhận tiền thanh toán từ bên mua nợ”.

Đặc điểm hoạt động mua bán nợ của ngân hàng thương mại Với cách hiểu trên về hoạt động mua bán nợ của NHTM, có thể rút ra một số đặc điểm của hoạt động này bao gồm: Thứ nhất, hoạt động mua bán nợ của các NHTM là một loại nghiệp vụ thuộc lĩnh vực hoạt động ngân hàng và có đặc điểm của các quan hệ phát sinh trong quá trình thực hiện hoạt động ngân hàng nói chung. Thứ hai, đối tượng của hoạt động mua bán nợ của các NHTM là các khoản nợ được mua, bán theo quy định tại Thông tư 09/2015/TT-NHNN. Đó là các khoản bao gồm: khoản vay trong nghiệp vụ cho vay và khoản trả thay trong nghiệp vụ bảo lãnh, được xác lập theo hợp đồng tín dụng giữa bên nợ và NHTM. Khoản nợ này phải có khả năng chuyển nhượng, điều này giúp bên mua nợ sau khi mua khoản nợ có thể tiếp tục bán lại cho các chủ thể khác, và giúp NHTM dễ dàng quay vòng nguồn vốn tín dụng của mình khi cần thiết4.

Thứ ba, chủ thể của hoạt động mua bán nợ của các NHTM: tham gia vào hoạt động mua bán nợ của các NHTM phải có ít nhất hai (02) bên chủ thể bao gồm: 4 Nguyễn Thị Bích Mai (2010), Pháp luật về hoạt động mua bán nợ của các ngân hàng thương mại ở Việt Nam và thực tiễn áp dụng, Luận văn thạc sỹ luật học, Trường Đại học Luật TPHCM, tr. 6 bên mua nợ - các tổ chức, cá nhân cư trú hoặc không cư trú đáp ứng các khả năng và yêu cầu để mua nợ5, và bên bán nợ - các NHTM. Thứ tư, hình thức pháp lý của hoạt động mua bán nợ của các NHTM là hợp đồng mua bán nợ. Hợp đồng mua bán nợ là sự thỏa thuận bằng văn bản về việc chuyển giao quyền đòi nợ đối với khoản nợ, cùng với các lợi ích có liên quan cho bên mua nợ theo những điều kiện và trình tự, thủ tục do pháp luật quy định.

Thứ năm, hoạt động mua bán nợ của NHTM chỉ có thể được xác lập sau khi đã có hoạt động cấp tín dụng trước đó của NHTM trên cơ sở hợp đồng tín dụng. Bởi lẽ, chỉ khi có hợp đồng tín dụng, vai trò chủ nợ của NHTM với quyền mấu chốt là quyền đòi nợ mới được xác lập. Điều này đòi hỏi bên mua nợ khi tiến hành mua nợ với NHTM cần phải có sự đánh giá, kiểm tra về quyền đòi nợ của NHTM khi xác lập hợp đồng mua bán nợ nhằm xác định tính hợp pháp của khoản nợ, nhằm tiến tới đạt được mục đích của các bên khi thực hiện hoạt động mua bán nợ. Bản chất pháp lý của hoạt động mua bán nợ Thứ nhất, hoạt động mua bán nợ có bản chất là một hoạt động mua bán tài sản – một dạng tài sản đặc biệt: các khoản nợ xấu hay nói cách khác, là tổng hợp các quyền tài sản gắn với khoản nợ xấu phát sinh từ hợp đồng tín dụng.

Do đó, cũng giống với hoạt động mua bán tài sản trong pháp luật dân sự, hoạt động này đòi hỏi phải có sự thống nhất ý chí và tự nguyện giữa các chủ thể - bên bán nợ (NHTM) và bên mua nợ (các chủ thể có nhu cầu mua nợ). Bên mua nợ sẽ nhận được các quyền của chủ nợ để khai thác và đòi nợ từ con nợ, trong khi đó ngân hàng sẽ thu về một khoản tiền được định giá tương đương với giá trị của khoản nợ, để duy trì hoạt động kinh doanh bình thường của mình. Thứ hai, việc chuyển giao quyền đòi nợ trong hoạt động mua bán nợ có sự tương đồng với loại giao dịch chuyển giao quyền yêu cầu theo pháp luật dân sự 6. Theo Điều 365 BLDS 2015, “bên có quyền yêu cầu thực hiện nghĩa vụ có thể chuyển giao quyền yêu cầu đó cho người thế quyền theo thỏa thuận”.

Như vậy, việc chuyển giao quyền yêu cầu được tiến hành khi có thỏa thuận. Trong hoạt động mua bán nợ, căn cứ hợp đồng mua bán nợ, bên bán nợ (NHTM) sẽ chuyển giao quyền đòi nợ gắn với khoản nợ cho bên mua nợ7, và bên mua nợ sẽ thế quyền của bên bán nợ8, trở thành bên có quyền yêu cầu, cụ thể là quyền đòi nợ. 5 Khoản 4 Điều 3 Thông tư 09/2015/TT-NHNN. 7 Điều 14 Thông tư 09/2015/TT-NHNN.

8 Điều 16 Thông tư 09/2015/TT-NHNN. 7 Đồng thời, trong trường hợp này, với tư cách là bên chuyển giao, bên bán nợ cũng được quy định là phải đáp ứng nghĩa vụ thông báo cho bên có nghĩa vụ (là các con nợ của khoản nợ bị bán) – đây là quy định bắt buộc9 do tính chất của việc thế quyền - mặc dù không cần phải có sự đồng ý của con nợ nhằm giúp cho việc chuyển giao trở nên đơn giản và tiết kiệm thời gian. Mặc dù vậy, cần lưu ý đến việc nếu khoản vay là một khoản vay tuần hoàn hoặc khi ngân hàng chưa giải ngân hết phần vốn đã cam kết, khi đó ngân hàng nên đáp ứng sự chấp thuận của bên vay cho việc mua bán khoản vay10.3 Vai trò của hoạt động mua bán nợ của các ngân hàng thƣơng mại 1.1 Đối với các bên tham gia vào hoạt động mua bán nợ: a. Bên mua nợ Thứ nhất, hoạt động mua bán nợ tạo điều kiện cho bên mua nợ thực hiện mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận.

Ở đây, tác giả đồng tình với quan điểm của tác giả Nguyễn Thị Bích Mai về việc: “Mua nợ được xem là cơ hội đầu tư có chi phí thấp nhưng có thể kết quả trong tương lai sẽ rất khả quan”11. Hoạt động mua nợ đối với bên mua nợ có thể xem là hoạt động kinh doanh một sản phẩm mới – các khoản nợ, mà khi tiến hành kinh doanh, mục tiêu trước hết mà bất kỳ chủ thể kinh doanh nào cũng mong muốn đạt được là tìm kiếm lợi nhuận, kể cả hoạt động mua bán nợ. Trong hoạt động kinh doanh, lợi nhuận được tìm thấy thông qua việc mua hàng hóa với giá thấp nhất so với giá trị thực – và khai thác được lợi ích tối đa nhất.