CHƯƠNG 1 NHỮNG VAN DE CHUNG VE TOI VI PHAM QUY ĐỊNH VE BẢO VE DONG VAT NGUY CAP, QUY, HIEM 1. Khái niệm, đặc điềm và ý nghĩa của tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm 1. Khái niệm của tộiviphạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm Hoạt động buôn bán trái phép các loài động vật nguy cấp, quý, hiém đã xuất hiện ở nước ta từ rất lâu khi Dat nước bước vào thời ky đôi mới hoạt đông này ngày cảng phát triển nhanh trong kinh tệ thị trường hiện nay. Viét Nam được biết dén như là một trung tâm da dang sinh học của thê giới với các hệ sinh thái tự nliên vô cùng phong phú, nhung cũng là điểm nóng về tiêu thụ, sẵn bắt, khai thác và buôn bán động vật nói chung và các loài động vật nguy cap, quý, hiém nói riêng, V oi sự gia tăng nhanh chóng của thi trường buôn bán động vật nguy cấp quý hiém, hoạt động này đã trở thành một vân đề nghiêm trọng không chỉ gây tên thương cho động vật, de doa môi trường sóng sinh thái, ảnh hưởng tới sức khöe con người ma còn trở thành mot thách thức lớn đất ra cho Nha trước ta về bảo vệ môi trường và an ninh Quốc gia.
Đứng trước nguy cơ tuyệt chủng và một số loài đang giảm dân về sé lượng, Nhà nước đã có kế hoạch, lộ trình kịp thời, vừa mang tính cụ thể, vừa mang tinh chiến lược nhằm bảo vệ méi trường, đặc biệt là các loài động vật nguy cấp, quý, hiểm. Thông qua việc sử dung Luật hình sự và các van bản dưới luật, Việt Nam đã thể hiện quyết tâm kiên quyết xử lý các hành vi, vi phạm liên quan dén việc bảo vệ các loài đông vật nguy cap, quý, hiém. Những văn bản pháp luật này được sử dụng như một công cụ pháp ly ma còn là biện pháp rắn de nghiém khắc, đêm bảo những người phạm tôi sẽ phải chịu trách nhiệm về hành vi của minh Chính vì vậy, xử lý những hành vi vi phạm là một điều cân thiết, từ đó bảo vệ giá trị thiên nhiên và bảo tên tính da dang sinh học độc đáo của mét Quốc gia Những hành vi vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiém lả một trong những hành vi xâm phạm trực tiếp đến môi trường, Theo Ths Pham V ăn Beo khai quát: Tổi phạm về môi trường là những hành vi nguy hiểm cho xã hội được qnp' đình trong BLHS do người có năng lực TNHS thực hiện một cách cô ý hoặc vô ý. xâm hại tới các quan hệ xã hội liên quan đến việc giữ gìn bdo vệ môi trường trong sạch, sử ding hop Ij những nguồn tài nguyên thiên nhiền và việc đảm bảo an mình sinh thái đối với cộng đồng dân evr”! Theo khoản 3 điều 2 nghị quyết số 05/2018/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng điều 234 và tội vi phạm quy định về bão vệ động vật hoang đã và điều 244 về tdi vi phạm quy đính về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiém của BLHS thì “Động vat ng cấp, Quy, hiém guy định tại Điều 244 của BLHS là các loài động vật thuôc Danh mục loài nguy cấp.
hiểm được wu tiền bảo vệ hoặc Danh muc thực vất rừng động vất rừng nguy cấp uy? hiém nhóm IB theo quy định của Chính phủ hoặc phụ lục I Công ước về buôn bản quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cắp ”. Quy đính này đã xác định nhóm động vật cần phải được ưu tiên bảo vệ do có giá trị quý hiếm và đang đối điện với nguy cơ tuyệt ching. Có nhiều khái niệm vệ tội vi phạm quy đính về bảo vệ động vật nguy cap, quý, hiém trong khoa hoc Luật hình sự, nhung da số chưa rõ rang và day đủ. Một trong số do la “Tổi vi phạm qu định về bảo về động vật nguy cấp, quý, hiểm là hành vi săn bắt, giết nuôi, nhốt, vận chuyên, buôn ban trái phép đồng vất thuộc danh muc loài nguy cấp.
hiểm hoặc vận chuyển, buôn ban trái phép cả thé, bộ phận cơ thé không thé tách rời sự sống hoặc sản phẩm của loại động vat dé” 2 V é cơ ban, tac gã dong tình với khái niém này tuy nhién khái niém này chưa đây đủ và rõ ràng Trong khái niém mới chỉ dua ra các loài động vật thuộc danh mục loài nguy cấp, quý, hiém. Tuy nhiên, theo nghị quyết số 05/2018/NQ-HĐTP, ngoài các loài đông vật thuộc danh mục trên thì đối tương bảo vệ của tôi pham này còn có loài nguy cấp, quý, hiém được ưu tiên bảo vệ hoặc Danh mục thực vật rùng, động vật rừng nguy cap quý hiếm nhóm IB theo quy định của Chính phủ hoặc phụ lục I Công ước về buôn bán quốc tế các loài đông vật, thực vật hoang dã nguy cap. Ngoài ra, tác giả bô sung chủ thé va mat chủ quan của tội pham này 14 những người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện hành vĩ một cách có ý. Do đó, Tội vi phạm quy định về bão vệ đồng vật nguy cap, quý, hiếm có thé được hiéu như sau: Téi vi phạm qnp định về bdo về động vật ngụ cấp, guy’, hiếm là những ` Xem: Pham Văn Beo, Khai riệm và phần loại các hình thức tội phạm môi trường Ban tm Chính sách tài nguyên — môi trường — phat triển bên vững, Quy 1/2015, tr.
: *Xem: Trường Đại học Luật Hà Noi, Giáo trình Luật hình su phẩn tối pham Nhà xuatban Công an, Hà Nội, 2021 hành vi gay ngụ; hiểm cho xã héi do người có năng lực trách nhiém hinh sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện hành vi một cách cỗ ý nue săn bắt, giết, nuối, nhốt, vận chuyên, buôn bán trái phép động vật thuốc danh mục loài nguy cấp, quỷ, hiém wu tiên bdo về, danh muc thực vật rừng động vat rừng nguy cấp guy hiém nhém IB theo gy đinh của Chinh phí và phu bạc Ï công ước CITES hoặc van chuyên, buôn bán trái phép cá thể bô phận cơ thể không thé tách rời sự sống hoặc sản phẩm của loại động vật đó. Đặc điểm của tộivip hạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm Thứt nhất, đây là mot hành vỉ nguy hiểm cho xã hội và sẽ bị truy cen TNHS. Tôi vi pham quy định về bảo vệ động vật nguy cap, quý, hiém có tính nguy hiểm cho xã hội của loại tội pham nay không chỉ thé hiện ở mức đô quan trọng của khách thé bị xâm phạm, mà còn thé hiện ở chính các hành vi ma chủ thể thực hiện Đôi với các loài đông vật nguy cap, quý, hiếm có tác dụng cân bằng hệ sinh thái tạo ra sự đa dang sinh học mang lại rhững loi ich về vật chất va tinh than to lớn cho xã hội bi các hành vi vi phạm quy định như săn bắt, giết, nuôi, nhốt, tang trữ, van chuyên, buôn bán trái phép đông vật nguy cap, quý, hiếm xâm phạm không chỉ làm mất cân bằng hệ sinh thái ma còn tên hai tới môi trường. Tuy nhiên, dù sử dụng hành vi nao và gây thiệt hại, người có hành vi xâm hại sé bị coi là tôi phạm khi hành vi đó bị pháp luật hình sự cam và bị truy cứu trách nhiệm hình sự trong BLHS.
Ngoài ra, tội vi phạm quy định về bảo vệ đông vật nguy cap, quý, hiếm xâm hại đến an ninh sinh thái và môi trường sống Tôi phạm thực biện hành vị có thé tác động đến nhiều khu vực trải dai trên lãnh thổ Việt Nam nói riêng và các quốc gia khác nói chung. Người pham tội có thê thực hiện hành vi của mình liên quốc gia và sử dụng một cá nhân hoặc tô chức. Hậu quả của tội pham nay có ảnh hưởng xâu dén toàn xã hội dan đến sự tuyệt chủng của nhiêu loài động vat. Thứt hai, tink có lỗi cha hành vỉ vỉ phạm quy dink về bao vệ động vật ugny cấp, 4m, hiểm.
Lỗi là thái độ chủ quan của con người đối với hành vi của minh và đối với hậu quả của hành vi đó thê hiện dưới dang có ý hoặc vô ý. người thực hiện hành vi có tính gây thiệt hại cho xã hội được coi là có lỗi nêu ho đã tựa chọn và thực tiện trong khi ho co đủ điều kiện chọn xử sự khác không gây thiệt hai cho xã hội3 Đối với tôi vi pham quy định vê bảo vệ đông vật nguy cap, quý, hiém xác định chủ thé thực hiện hành vi bang lỗi cô ý Người phạm tôi biết 16 hậu quả khi thực luận và hành vi bị pháp luật hình sự cam nhung vẫn thực hiện. Do vậy, thông qua lỗ: có ý, ta xác định được dau hiệu nguy hiểm cho xã hội va dat ra trách nhiệm pháp lý tương ứng, Thút ba, hành vỉ vỉ phạm quy dink về bao vệ động vật nguy cấp, quý, liếm được quy dink trong Bộ nat hình sự. Việc xác định tôi pham phải được luật hình sự ghi nhận va thừa nhân bởi 1é một hành vi nguy hiểm cho xã hôi chỉ có thé bị coi là tội phạm nều “.
được gag’ định trong BLH%.* Đây là mét nguyên tắc nhằm thông nhật, gạt bỏ nguyên tắc tương tự và dam bảo một cách tốt nhật cho ché độ quyên công dân, thúc đây cơ quan lập pháp theo sát, kịp thời ba sung tình hình của tôi phạm. Do vay, hành vi vi pham quy định vệ bảo vệ đông vật nguy cấp, quý, hiém được coi là tội phạm vì được quy đính trong BLHS 2015 tại điêu 244 Thứt te, hành vỉ vỉ phạm quy dink về bao vệ động vật ugny cấp, qmý, hiếm do ugrtời có nang hee trách nhiệm hình si thre hiện. Đây là dâu hiệu về chủ thé thực biện hành vi nguy hiểm cho xã hội. Bat kỷ người nao đủ tuôi chiu TNHS theo quy định của pháp luật và không thuộc trường hợp mat năng lực nhận thức hay không điều khiển được hanh vi của bản thân thi đều là người có năng lực chịu TNHS.
Ngoài ra, do moi hoạt động của pháp nhân được tiên hành thông qua hành vi của những cá nhân nên khi cá nhân có năng lực TNHS thực hién thì pháp nhân. thương mại cũng có thé coi là dé thực hiện tôi phạm này. Đôi với hành vi vi phạm quy đính về bảo vệ đông vật nguy cấp, quý, hiém thì tôi phạm thực hién cũng là cá nhân đủ tuổi chiu TNHS hay pháp rihân thương mai có năng lực TNHS thực hiện. Thút nitm, hành vỉ vỉ phạm quy dink bao vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm có tinh phải chịm phạt.