PHẦN MỞ ĐẦU I. Sù cÇn thiÕt cña ®Ò tµi Trong hơn hai thập kỷ qua, hội nhập kinh tế quốc tế đã trở thành một xu thế thời đại và đang lôi cuốn hầu hết các quốc gia trên thế giới nhập cuộc ở cả hai cấp độ khu vực hóa và toàn cầu hóa. Hòa vào xu thế hội nhập của nền kinh tế thế giới năng động, mang nhiều tính cạnh tranh với nhiều cam go và thử thách, Việt nam đang cố gắng nỗ lực xây dựng nhân lực và vật lực để có một nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế. Việt Nam đã chủ động tham gia vào quá trình hội nhập quốc tế nhƣ gia nhập khối ASEAN, tham gia vào khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA), ký kết hiệp định thƣơng mại Việt Nam - Hoa Kỳ (BTA) và gia nhập Tổ chức thƣơng mại thế giới (WTO).
Gia nhập WTO là một dấu ấn trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam thể hiện sự cam kết sâu rộng và toàn diện vào nền kinh tế quốc tế, có tác động không nhỏ đến tất cả các lĩnh vực kinh tế - chính trị - xã hội, trong đó có ngành ngân hàng. Trong bối cảnh chung đó của cả nền kinh tế, các ngân hàng thƣơng mại (NHTM) Việt Nam sẽ phải đối mặt với những thách thức nhƣ thế nào, tận dụng cơ hội ra sao và biến thách thức thành cơ hội để không phải thua thiệt trên “sân nhà” là những câu hỏi không dễ trả lời. Điều này đòi hỏi hệ thống NHTM phải chủ động nhận thức và sẵn sàng tham gia vào quá trình hội nhập và cạnh tranh này. Yêu cầu đặt ra cho hệ thống NHTM là không chỉ thay đổi trong phƣơng thức kinh doanh và phƣơng thức quản lý mà còn phải thay đổi cả trong chiến lƣợc phát triển, từ sự phát triển đơn lẻ đến liên minh chiến lƣợc nhằm đảm bảo tăng trƣởng ổn định, nâng cao năng lực cạnh tranh để giữ vững thị phần.
Song song với những yêu cầu đặt ra đó là vấn đề: để tồn tại và phát triển trong nền kinh tế thị trƣờng với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt cả về mức độ và phạm vi, các nhà quản lý làm thế nào có đƣợc thông tin hữu ích về hoạt động kinh doanh của các ngân hàng mình để tìm ra các phƣơng thức kinh doanh mới cũng SVTH: Bùi Lan Hƣơng. Lớp A1-K42-KTNT Phân tích môi trƣờng tác động và chiến lƣợc tăng trƣởng của hệ thống NHTM Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế nhƣ các phƣơng thức quản lý mới. Do vậy, phân tích môi trƣờng kinh doanh của các NHTM để từ đó đề ra các chiến lƣợc phù hợp trong hoạt động kinh doanh là điều rất quan trọng và cần thiết. Xác định đúng mục đích và hƣớng đi là yếu tố cơ bản quan trọng đảm bảo thành công trong kinh doanh với chi phí về thời gian và nguồn lực nhỏ nhất.
Nếu xác định sai sẽ dẫn đến chệch hƣớng, lãng phí thời gian, tiền của mà không đạt đƣợc mục đích trong kinh doanh. Xuất phát từ những vấn đề trên, em đã chọn đề tài “Phân tích môi trƣờng tác động và chiến lƣợc tăng trƣởng của hệ thống ngân hàng thƣơng mại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế” cho khóa luận tốt nghiệp của mình. Môc tiªu nghiªn cøu Đúng nhƣ tên gọi của đề tài, việc nghiên cứu đề tài này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về môi trƣờng tác động đến hoạt động kinh doanh và những chiến lƣợc tăng trƣởng của hệ thống NHTM Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Từ đó có thể thấy đƣợc tình hình hoạt động cũng nhƣ xu hƣớng phát triển và năng lực cạnh tranh của hệ thống NHTM Việt Nam hiện nay thông qua những điểm yếu, điểm mạnh, những thành công đạt đƣợc và những chiến lƣợc tăng trƣởng hiện đang đƣợc áp dụng.
Ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu Đề tài sử dụng những phƣơng pháp nghiên cứu sau: - Phƣơng pháp thu thập tài liệu: thu thập các thông tin từ sách vở, tài liệu của các ngân hàng, các văn bản pháp luật. Ngoài ra còn cập nhật thông từ bên ngoài thông qua các phƣơng tiện nhƣ: báo và tạp chí chuyên ngành, Internet.; - Phƣơng pháp xử lý số liệu: chủ yếu dùng phƣơng pháp so sánh (so sánh định gốc và so sánh liên hoàn) để phân tích các số liệu, đồng thời liên hệ với tình hình hoạt động qua các năm của các ngân hàng để đánh giá; SVTH: Bùi Lan Hƣơng. Lớp A1-K42-KTNT Phân tích môi trƣờng tác động và chiến lƣợc tăng trƣởng của hệ thống NHTM Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế - Phƣơng pháp chuyên gia: tham khảo ý kiến của các chuyên gia từ đó rút ra kết luận; - Phƣơng pháp phỏng vấn: phỏng vần một số ngƣời làm việc trong lĩnh vực ngân hàng. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài là môi trƣờng tác động và các chiến lƣợc tăng trƣởng của hệ thống NHTM Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.
Chiến lƣợc tăng trƣởng ở đây chỉ là một khía cạnh của chiến lƣợc kinh doanh. Thực tế có rất nhiều chiến lƣợc đƣợc các NHTM áp dụng nhƣng đề tài chỉ tập trung nghiên cứu chiến lƣợc tăng trƣởng của các NHTM mà thôi. Phạm vi nghiên cứu: - Về không gian: đề tài nghiên cứu các NHTM Việt Nam bao gồm các NHTM quốc doanh và các NHTM cổ phần. - Về thời gian: Số liệu phân tích đƣợc thu thập từ năm 2003 đến nay.
Do thời gian còn hạn chế và bản thân chƣa có nhiều kinh nghiệm nên khóa luận này chắc chắn không tránh khỏi những sai sót. Em mong quý thầy cô, các anh chị và bạn bè đóng góp thêm để khóa luận đƣợc hoàn thiện hơn. SVTH: Bùi Lan Hƣơng. Lớp A1-K42-KTNT Phân tích môi trƣờng tác động và chiến lƣợc tăng trƣởng của hệ thống NHTM Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế PHẦN NỘI DUNG CHƢƠNG 1.
LÝ LUẬN CHUNG VỀ MÔI TRƢỜNG KINH DOANH, CHIẾN LƢỢC TĂNG TRƢỞNG VÀ GIỚI THIỆU VỀ HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI VIỆT NAM Trong nền kinh tế thị trƣờng ngày càng mang tính cạnh tranh gay gắt, mục tiêu của các doanh nghiệp là tối đa hóa lợi nhuận. NHTM cũng là một loại hình doanh nghiệp nhƣng kinh doanh trong lĩnh vực đặc biệt là tiền tệ. Vì thế việc thực hiện chiến lƣợc kinh doanh hay chiến lƣợc tăng trƣởng đúng và phù hợp là điều cần phải có ở mỗi ngân hàng. Chiến lƣợc là một chƣơng trình hành động tổng quát hƣớng tới mục tiêu kinh doanh cơ bản dài hạn của doanh nghiệp, là chƣơng trình hành động của doanh nghiệp để đạt tới tƣơng lai tƣơi sáng.
Chiến lƣợc kinh doanh là định hƣớng hoạt động kinh doanh có mục tiêu trong một thời gian dài cùng với hệ thống chính sách, biện pháp và cách thức phân bổ nguồn lực để thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp trong khoảng thời gian tƣơng ứng. Theo tính chất, chiến lƣợc kinh doanh đƣợc chia làm ba loại: Chiến lƣợc tăng trƣởng, chiến lƣợc ổn định và chiến lƣợc suy giảm. Đối tƣợng nghiên cứu của khóa luận này là tập trung phân tích chiến lƣợc tăng trƣởng của hệ thống NHTM Việt Nam. Để xác định đƣợc những nội dung đó đòi hỏi doanh nghiệp phải hiểu rõ các môi trƣờng đang tác động đến doanh nghiệp mình (môi trƣờng vĩ mô, môi trƣờng tác nghiệp và môi trƣờng nội bộ).
Doanh nghiệp nào cũng chịu sự tác động của các môi trƣờng trên nhƣng ở mức độ khác nhau do tính chất hoạt động sản xuất kinh doanh của mỗi doanh nghiệp khác nhau. Những biến đổi trong môi trƣờng có thể gây ra những bất ngờ lớn và hậu quả nặng nề. Phân SVTH: Bùi Lan Hƣơng. Lớp A1-K42-KTNT Phân tích môi trƣờng tác động và chiến lƣợc tăng trƣởng của hệ thống NHTM Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế tích môi trƣờng kinh doanh của doanh nghiệp nhằm giúp doanh nghiệp thấy đƣợc mình đang trực diện với những gì, có thể dự đoán đƣợc những khả năng có thể xảy ra để từ đó xác định chiến lƣợc kinh doanh phù hợp.
Thông thƣờng để phân tích môi trƣờng kinh doanh, chúng ta sử dụng các mô hình dƣới đây: I. CÁC MÔ HÌNH THƢỜNG SỬ DỤNG TRONG PHÂN TÍCH MÔI TRƢỜNG KINH DOANH 1. M« h×nh PEST M« h×nh PEST ®-îc sö dông ®Ó ph©n tÝch t¸c H×nh 1: M« h×nh PEST ®éng cña c¸c yÕu tè trong m«i tr-êng vÜ m« cña doanh nghiÖp. C¸c yÕu tè ®ã lµ: - YÕu tè chÝnh trÞ-ph¸p luËt (Political factors) - YÕu tè kinh tÕ (Economics factors) - YÕu tè v¨n hãa-x· héi (Socio-cultural factors) - YÕu tè c«ng nghÖ (Technological factors) §©y lµ bèn yÕu tè bªn ngoµi cña doanh nghiÖp vµ ngµnh cã ¶nh h-ëng trùc tiÕp ®Õn c¸c ngµnh kinh tÕ.
C¸c doanh nghiÖp dùa trªn c¸c t¸c ®éng sÏ ®-a ra nh÷ng chÝnh s¸ch ho¹t ®éng kinh doanh phï hîp. C¸c yÕu tè chÝnh trÞ-ph¸p luËt C¸c yÕu tè chÝnh trÞ vµ ph¸p luËt t¹o ra khu«n khæ ph¸p lý cña m«i tr-êng ®Ó doanh nghiÖp ho¹t ®éng. C¸c yÕu tè liªn quan ®Õn chÝnh trÞ vµ ph¸p luËt th«ng th-êng gåm: Sù æn ®Þnh vÒ chÝnh trÞ vµ ®-êng lèi ngo¹i giao; Sù c©n b»ng trong c¸c chÝnh s¸ch cña chÝnh phñ; Vai trß vµ chiÕn l-îc ph¸t triÓn kinh tÕ cña §¶ng vµ chÝnh phñ ®èi víi c¸c lÜnh vùc cña ®êi sèng x· héi; Sù ®iÒu tiÕt vµ khuynh h-íng can thiÖp vµo ho¹t ®éng kinh tÕ x· héi cña chÝnh phñ; Sù hoµn thiÖn cña hÖ thèng luËt ph¸p vµ hiÖu lùc thi hµnh chóng trong nÒn kinh tÕ. Nh- vËy hÖ thèng luËt ph¸p vµ sù æn ®Þnh chÝnh trÞ t¸c ®éng trªn c¶ hai mÆt SVTH: Bùi Lan Hƣơng.
Lớp A1-K42-KTNT Phân tích môi trƣờng tác động và chiến lƣợc tăng trƣởng của hệ thống NHTM Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế tÝch cùc vµ tiªu cùc. NÕu m«i tr-êng kinh doanh æn ®Þnh, lµnh m¹nh lµ ®iÒu kiÖn cho c¸c doanh nghiÖp thuéc c¸c thµnh phÇn kinh tÕ quan hÖ b×nh ®¼ng, cã c¬ héi c¹nh tranh, thiÕt lËp quan hÖ chÆt chÏ gi÷a ng-êi s¶n xuÊt, kinh doanh vµ tiªu dïng. NÕu hÖ thèng ph¸p luËt kh«ng ®Çy ®ñ, thiÕu râ rµng, minh b¹ch, tÝnh kh¶ thi kh«ng cao sÏ ¶nh h-ëng kh«ng tèt ®Õn ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp, t¸c ®éng tiªu cùc ®Õn ®êi sèng nh©n d©n. C¸c yÕu tè kinh tÕ C¸c yÕu tè kinh tÕ t¸c ®éng ®Õn c¶ cung vµ cÇu hµng hãa dÞch vô cña nÒn kinh tÕ quèc d©n, cã vai trß quan träng hµng ®Çu quyÕt ®Þnh ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp t¨ng hay gi¶m.
