Luận văn thạc sĩ về nhận dạng khuôn mặt và ứng dụng bảo mật thông tin

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nhận dạng khuôn mặt người và ứng dụng trong bảo toàn thông tin 04, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Đỗ Thị Hồng Lĩnh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trịnh Nhật Tiến
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Công nghệ thông tin
• Đề tài: Nhận dạng khuôn mặt và ứng dụng bảo mật thông tin
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NHẬN DẠNG MẶT NGƯỜI
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ SINH TRẮC HỌC
• 1.2. Đường chỉ tay (Palm lines)
• 1.3. Võng mạc mắt (retina biometrics)
• 1.4. Nhận dạng mặt người (Face recognition)
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NHẬN DẠNG MẶT NGƯỜI
• 2.1. PHÁT HIỆN KHUÔN MẶT
• 2.1.1. Đặc trưng HAAR-LIKE. Giải thuật Viola-Jones
• 2.2. NHẬN DẠNG MẶT NGƯỜI
• 2.2.1. Phương pháp phân tích thành phần chính (PCA: Principal Component Analysis)
• 2.2.2. Nhận dạng khuôn mặt theo phương pháp EIGENFACE. Khoảng cách Euclid
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN DẠNG MẶT NGƯỜI VÀ VẤN ĐỀ AN TOÀN THÔNG TIN
• 3.1. Vấn đề an toàn thông tin
• 3.2. Nhận dạng mặt người trong bảo đảm an toàn thông tin
• 3.3. Đề xuất hướng giải quyết và phạm vi ứng dụng của đề tài
• 4. CHƯƠNG 4: CHƯƠNG TRÌNH THỬ NGHIỆM
• 4.1. Sơ lược về EmguCV
• 4.2. Các bước chính trong hệ thống nhận dạng mặt người
• 4.3. Phân tích hệ thống
• 4.4. Kết quả chạy chương trình
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về công nghệ nhận dạng khuôn mặt

Công nghệ nhận dạng khuôn mặt là một lĩnh vực quan trọng trong công nghệ thông tin, đặc biệt trong bối cảnh an ninh mạng ngày càng trở nên cấp thiết. Công nghệ này cho phép xác định danh tính của một cá nhân thông qua việc phân tích các đặc điểm trên khuôn mặt. Nhận diện khuôn mặt không chỉ đơn thuần là một công nghệ, mà còn là một giải pháp bảo mật thông tin hiệu quả, giúp ngăn chặn các hành vi gian lận và xâm phạm quyền riêng tư. Theo một nghiên cứu, việc áp dụng công nghệ bảo mật dựa trên sinh trắc học, đặc biệt là nhận dạng khuôn mặt, đã giúp giảm thiểu đáng kể các vụ trộm cắp thông tin cá nhân. Hệ thống này hoạt động bằng cách so sánh hình ảnh khuôn mặt được chụp với dữ liệu đã lưu trữ trong cơ sở dữ liệu, từ đó xác định danh tính của người dùng.

1.1. Lịch sử phát triển công nghệ nhận dạng khuôn mặt

Công nghệ nhận dạng khuôn mặt đã có một lịch sử dài, bắt đầu từ những năm 1960 với các nghiên cứu đầu tiên về nhận diện hình ảnh. Tuy nhiên, chỉ đến những năm 1990, công nghệ này mới thực sự phát triển mạnh mẽ nhờ vào sự tiến bộ của công nghệ AI và khả năng xử lý hình ảnh. Các hệ thống đầu tiên chủ yếu dựa vào các thuật toán đơn giản và không đạt được độ chính xác cao. Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ AI trong bảo mật, các hệ thống nhận dạng khuôn mặt đã trở nên chính xác và hiệu quả hơn, cho phép ứng dụng trong nhiều lĩnh vực như an ninh, ngân hàng và quản lý danh tính.

II. Các phương pháp nhận dạng khuôn mặt

Có nhiều phương pháp khác nhau để thực hiện nhận diện khuôn mặt, mỗi phương pháp có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Một trong những phương pháp phổ biến nhất là sử dụng giải thuật Viola-Jones, một kỹ thuật phát hiện khuôn mặt dựa trên các đặc trưng Haar-like. Phương pháp này cho phép phát hiện khuôn mặt trong thời gian thực với độ chính xác cao. Bên cạnh đó, phương pháp phân tích thành phần chính (PCA) cũng được sử dụng rộng rãi để giảm chiều dữ liệu và tăng cường hiệu suất nhận diện. Tuy nhiên, các phương pháp này vẫn gặp phải một số thách thức như độ sáng, góc chụp và sự che khuất khuôn mặt. Việc cải thiện các thuật toán nhận diện khuôn mặt là cần thiết để nâng cao độ chính xác và khả năng ứng dụng trong thực tế.

2.1. Giải thuật Viola Jones

Giải thuật Viola-Jones là một trong những phương pháp tiên tiến nhất trong lĩnh vực nhận diện khuôn mặt. Phương pháp này sử dụng một loạt các bộ phân loại để phát hiện khuôn mặt trong hình ảnh. Đặc điểm nổi bật của giải thuật này là khả năng hoạt động nhanh chóng và hiệu quả, cho phép nhận diện khuôn mặt trong thời gian thực. Tuy nhiên, giải thuật này cũng có những hạn chế, chẳng hạn như không thể nhận diện khuôn mặt trong điều kiện ánh sáng kém hoặc khi khuôn mặt bị che khuất. Do đó, việc kết hợp với các phương pháp khác như trích chọn đặc trưng là cần thiết để cải thiện độ chính xác.

III. Ứng dụng của công nghệ nhận dạng khuôn mặt trong bảo mật thông tin

Công nghệ nhận dạng khuôn mặt đã được áp dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực khác nhau, đặc biệt là trong bảo mật thông tin. Các hệ thống này giúp xác thực danh tính người dùng một cách nhanh chóng và chính xác, từ đó bảo vệ thông tin cá nhân và ngăn chặn các hành vi gian lận. Ví dụ, trong lĩnh vực ngân hàng, nhiều ngân hàng đã triển khai hệ thống bảo mật thông tin dựa trên nhận diện khuôn mặt để xác thực giao dịch. Ngoài ra, công nghệ này cũng được sử dụng trong các hệ thống giám sát an ninh, giúp phát hiện và theo dõi các đối tượng nghi ngờ. Sự phát triển của công nghệ AI trong bảo mật đã mở ra nhiều cơ hội mới cho việc ứng dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt trong thực tế.

3.1. Hệ thống giám sát an ninh

Hệ thống giám sát an ninh sử dụng nhận diện khuôn mặt để theo dõi và phát hiện các đối tượng trong các khu vực công cộng. Công nghệ này cho phép các cơ quan chức năng nhanh chóng xác định danh tính của các đối tượng nghi ngờ, từ đó có biện pháp xử lý kịp thời. Nhiều thành phố lớn trên thế giới đã triển khai hệ thống này để tăng cường an ninh công cộng. Tuy nhiên, việc sử dụng công nghệ này cũng đặt ra nhiều vấn đề về quyền riêng tư và đạo đức, cần có các quy định rõ ràng để bảo vệ quyền lợi của công dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, vấn đề bảo mật thông tin ngày càng trở nên cấp thiết. Theo báo cáo của ngành, các vụ tấn công mạng gia tăng cả về số lượng và mức độ nghiêm trọng, đặc biệt ảnh hưởng đến các lĩnh vực kinh tế, an ninh và quốc phòng. Nhận dạng khuôn mặt người, một trong những công nghệ sinh trắc học, được xem là giải pháp tiềm năng nhằm nâng cao tính bảo mật và thuận tiện trong xác thực nhận dạng. Luận văn tập trung nghiên cứu công nghệ nhận dạng khuôn mặt và ứng dụng trong bảo toàn thông tin, với mục tiêu phát triển thuật toán nhận dạng hiệu quả, áp dụng trong hệ thống đăng nhập bảo mật.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào việc xây dựng và thử nghiệm hệ thống nhận dạng khuôn mặt sử dụng ảnh chụp từ webcam trong điều kiện ánh sáng bình thường, với các góc chụp thẳng hoặc nghiêng không quá 100 độ. Nghiên cứu được thực hiện tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Nam Định trong năm 2014. Ý nghĩa của đề tài thể hiện qua việc nâng cao độ chính xác và an toàn trong xác thực người dùng, góp phần giảm thiểu rủi ro mất an toàn thông tin trong các hệ thống quản lý và giao dịch điện tử.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Công nghệ sinh trắc học (Biometric): Sử dụng các đặc điểm sinh học duy nhất của con người như vân tay, võng mạc, giọng nói và khuôn mặt để xác thực danh tính. Nhận dạng khuôn mặt là một trong những phương pháp sinh trắc học không tiếp xúc, thuận tiện và được ứng dụng rộng rãi.

• Mô hình hệ thống nhận dạng khuôn mặt: Bao gồm ba bước chính: phát hiện khuôn mặt (face detection), trích chọn đặc trưng (feature extraction), và nhận dạng khuôn mặt (face recognition). Phát hiện khuôn mặt sử dụng đặc trưng Haar-like kết hợp với thuật toán AdaBoost để xác định vị trí khuôn mặt trong ảnh. Trích chọn đặc trưng dựa trên phương pháp phân tích thành phần chính (PCA) nhằm giảm số chiều dữ liệu và giữ lại các đặc trưng quan trọng nhất.

• Phương pháp phân tích thành phần chính (PCA): Giúp giảm số chiều dữ liệu, xây dựng không gian đặc trưng mới với các trục tọa độ biểu diễn độ biến thiên lớn nhất của dữ liệu. PCA được ứng dụng trong nhận dạng khuôn mặt theo phương pháp Eigenface, sử dụng khoảng cách Euclid để so sánh và phân loại.

Các khái niệm chính bao gồm: đặc trưng Haar-like, thuật toán AdaBoost, PCA, Eigenface, khoảng cách Euclid, và hệ thống sinh trắc học đa nhân tố.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính là ảnh khuôn mặt được chụp từ webcam trong điều kiện ánh sáng bình thường, với các tư thế chụp thẳng hoặc nghiêng không quá 100 độ. Cỡ mẫu ảnh thử nghiệm khoảng 10 ảnh cho mỗi người dùng, được lưu trữ trong cơ sở dữ liệu ảnh dưới dạng file XML kèm thông tin tên người dùng.

Phương pháp phân tích sử dụng thuật toán phát hiện khuôn mặt Viola-Jones dựa trên đặc trưng Haar-like và AdaBoost để xác định vị trí khuôn mặt trong ảnh. Tiếp theo, phương pháp PCA được áp dụng để trích xuất đặc trưng khuôn mặt, xây dựng không gian con đặc trưng và nhận dạng bằng khoảng cách Euclid. Hệ thống được phát triển trên nền tảng C# sử dụng thư viện EmguCV (wrapper của OpenCV) để xử lý ảnh và nhận dạng.

Timeline nghiên cứu bao gồm: thu thập dữ liệu, xây dựng thuật toán phát hiện và nhận dạng khuôn mặt, phát triển chương trình thử nghiệm, và đánh giá kết quả trên bộ dữ liệu thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả phát hiện khuôn mặt: Thuật toán Viola-Jones kết hợp đặc trưng Haar-like và AdaBoost cho phép phát hiện khuôn mặt nhanh chóng trong ảnh webcam. Thời gian xử lý trung bình dưới 1 giây cho mỗi khung hình, đạt độ chính xác trên 90% với ảnh chụp thẳng và ánh sáng tốt.

2. Độ chính xác nhận dạng khuôn mặt: Phương pháp PCA (Eigenface) nhận dạng chính xác trên 85% các ảnh khuôn mặt chụp thẳng, trong khi với ảnh nghiêng dưới 20 độ, độ chính xác giảm còn khoảng 70%. Ảnh có màu sắc tối hoặc góc nghiêng lớn hơn 20 độ làm giảm đáng kể khả năng nhận dạng.

3. Tính an toàn của nhận dạng khuôn mặt: Qua phân tích thực tế và báo cáo của trung tâm an ninh mạng, công nghệ nhận dạng khuôn mặt hiện tại có thể bị đánh lừa bằng ảnh chụp hoặc video giả lập, dẫn đến nguy cơ bảo mật. Việc kết hợp nhận dạng khuôn mặt với xác thực mật khẩu giúp tăng cường độ an toàn, giảm thiểu rủi ro truy cập trái phép.

4. Ứng dụng thực tiễn: Hệ thống thử nghiệm được tích hợp vào phần mềm quản lý điểm sinh viên tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Nam Định, cho phép đăng nhập bằng nhận dạng khuôn mặt kết hợp mật khẩu. Hệ thống hoạt động ổn định, thuận tiện và nâng cao tính bảo mật so với phương pháp truyền thống.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của việc giảm độ chính xác nhận dạng khuôn mặt là do ảnh đầu vào bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như góc nghiêng, ánh sáng không đồng đều, và chất lượng ảnh thấp. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu trong ngành cho thấy nhận dạng khuôn mặt truyền thống còn hạn chế khi xử lý ảnh trong điều kiện thực tế đa dạng.

Việc sử dụng đặc trưng Haar-like và AdaBoost giúp tăng tốc độ phát hiện khuôn mặt, phù hợp với các ứng dụng thời gian thực. Phương pháp PCA giúp giảm số chiều dữ liệu, tiết kiệm bộ nhớ và tăng tốc độ nhận dạng, tuy nhiên cần cân nhắc số lượng đặc trưng để tránh giảm hiệu năng.

Bảng so sánh độ chính xác nhận dạng theo góc nghiêng và điều kiện ánh sáng có thể minh họa rõ ràng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố môi trường đến hiệu quả hệ thống. Biểu đồ thời gian xử lý cũng cho thấy tính khả thi của thuật toán trong ứng dụng thực tế.

Việc kết hợp nhận dạng khuôn mặt với xác thực mật khẩu là giải pháp khả thi nhằm khắc phục nhược điểm về bảo mật của công nghệ nhận dạng khuôn mặt đơn lẻ, đồng thời vẫn giữ được tính tiện lợi cho người dùng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tiền xử lý ảnh: Áp dụng các kỹ thuật cân bằng sáng, lọc nhiễu và chuẩn hóa ảnh đầu vào để cải thiện chất lượng ảnh, từ đó nâng cao độ chính xác nhận dạng khuôn mặt. Thời gian thực hiện: 3-6 tháng, chủ thể thực hiện: nhóm phát triển phần mềm.

2. Phát triển thuật toán nhận dạng 3D: Nghiên cứu và ứng dụng công nghệ nhận dạng khuôn mặt 3D kết hợp phân tích bề mặt da nhằm giảm thiểu ảnh hưởng của góc nghiêng và ánh sáng. Mục tiêu tăng độ chính xác trên 90% trong điều kiện thực tế. Thời gian thực hiện: 1-2 năm, chủ thể: viện nghiên cứu công nghệ.

3. Kết hợp đa nhân tố sinh trắc học: Tích hợp nhận dạng khuôn mặt với các phương pháp sinh trắc học khác như vân tay, võng mạc để tăng cường bảo mật và độ tin cậy của hệ thống xác thực. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng, chủ thể: doanh nghiệp công nghệ.

4. Xây dựng hệ thống xác thực đa lớp: Kết hợp nhận dạng khuôn mặt với xác thực mật khẩu và các yếu tố xác thực khác (OTP, token) nhằm nâng cao mức độ an toàn cho các hệ thống quản lý thông tin quan trọng. Thời gian thực hiện: 3-6 tháng, chủ thể: tổ chức triển khai hệ thống.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu công nghệ sinh trắc học: Luận văn cung cấp cơ sở lý thuyết và thực nghiệm về nhận dạng khuôn mặt, giúp phát triển các thuật toán mới và cải tiến công nghệ.

2. Chuyên gia an toàn thông tin: Tham khảo các phân tích về rủi ro bảo mật và giải pháp kết hợp đa nhân tố để nâng cao an toàn hệ thống.

3. Nhà phát triển phần mềm ứng dụng: Hướng dẫn chi tiết về xây dựng hệ thống nhận dạng khuôn mặt tích hợp trong các ứng dụng quản lý, đặc biệt trong giáo dục và doanh nghiệp.

4. Sinh viên ngành công nghệ thông tin: Tài liệu tham khảo hữu ích cho việc học tập, nghiên cứu và thực hành về xử lý ảnh, thị giác máy tính và bảo mật thông tin.

Câu hỏi thường gặp

1. Nhận dạng khuôn mặt hoạt động như thế nào?
   Nhận dạng khuôn mặt dựa trên việc phát hiện vị trí khuôn mặt trong ảnh, trích xuất đặc trưng quan trọng bằng PCA, sau đó so sánh với dữ liệu mẫu sử dụng khoảng cách Euclid để xác định danh tính.

2. Độ chính xác của hệ thống nhận dạng khuôn mặt là bao nhiêu?
   Trong điều kiện ánh sáng tốt và góc chụp thẳng, độ chính xác đạt trên 85%. Tuy nhiên, ảnh nghiêng hoặc ánh sáng yếu có thể làm giảm độ chính xác xuống khoảng 70%.

3. Nhận dạng khuôn mặt có an toàn không?
   Công nghệ hiện tại có thể bị đánh lừa bằng ảnh chụp hoặc video giả lập. Do đó, cần kết hợp với các phương pháp xác thực khác như mật khẩu để tăng cường bảo mật.

4. Phương pháp PCA có ưu điểm gì trong nhận dạng khuôn mặt?
   PCA giúp giảm số chiều dữ liệu, giữ lại các đặc trưng quan trọng, tiết kiệm bộ nhớ và tăng tốc độ xử lý, phù hợp với các ứng dụng thời gian thực.

5. Hệ thống thử nghiệm được ứng dụng ở đâu?
   Hệ thống được tích hợp vào phần mềm quản lý điểm sinh viên tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Nam Định, giúp đăng nhập an toàn và thuận tiện hơn.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xây dựng thành công hệ thống nhận dạng khuôn mặt sử dụng thuật toán Viola-Jones và PCA, áp dụng trong bảo toàn thông tin.
• Thuật toán phát hiện khuôn mặt nhanh, nhận dạng chính xác trên 85% trong điều kiện lý tưởng.
• Phân tích chỉ ra nhận dạng khuôn mặt đơn lẻ chưa đủ an toàn, cần kết hợp đa nhân tố xác thực.
• Hệ thống thử nghiệm tích hợp thành công vào phần mềm quản lý điểm, nâng cao tính bảo mật và tiện lợi.
• Đề xuất phát triển nhận dạng 3D và kết hợp đa nhân tố để cải thiện hiệu quả và an toàn trong tương lai.

Tiếp theo, nghiên cứu sẽ tập trung vào cải tiến thuật toán nhận dạng 3D và mở rộng ứng dụng trong các hệ thống bảo mật đa lớp. Đề nghị các nhà nghiên cứu và chuyên gia an toàn thông tin phối hợp triển khai các giải pháp nâng cao bảo mật dựa trên kết quả luận văn này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Khi bạn đăng nhập máy tính, sử dụng thẻ ATM, xuất nhập cảnh khi đi máy bay, sử dụng thẻ tín dụng, khi bạn vào các khu vực đòi hỏi an ninh cao, bạn cần phải xác thực nhận dạng. Xác thực nhận dạng là để kiểm tra bạn có phải là người mà bạn khai báo hay không. Các phương pháp xác thực truyền thống bao gồm mật khẩu và các loại thẻ định danh như chứng minh thư, thẻ ATM… Điều bất lợi khi bạn sử dụng các phương pháp xác thực truyền thống là bạn có thể quên mật khẩu, bạn có thể đánh mất chứng minh thư, đánh mất thẻ tín dụng,… dẫn đến việc bạn không thể đăng nhập để truy cập vào các tài nguyên cá nhân của bạn và các kho tài liệu mật của bạn. Ngoài ra còn có các nguy cơ nguy hiểm khác nữa là vô tình các thông tin bảo mật của bạn lại rơi vào tay của người khác, họ sử dụng thông tin mật của bạn vào các mục đích bất lợi cho bạn và cho mọi người.

Vấn đề cấp bách đứng hàng đầu hiện nay về công nghệ là nâng cao tính bảo mật. Hàng ngày, hàng giờ vẫn luôn xảy ra các vấn đề đánh cắp thông tin mật và các tài khoản ngân hàng … Để hạn chế các vấn đề này, vấn đề bảo mật về sinh trắc học đang được sự quan tâm của nhiều người trong các lĩnh vực cần mức độ bảo mật an toàn cao cũng như tính thuận tiện của nó khi xác thực nhận dạng chủ thể trong đời sống xã hội cũng như trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh. Với nhu cầu bảo mật ngày càng cao của các ứng dụng truy nhập, kiểm soát vào ra … tôi quyết định chọn đề tài nhận dạng khuôn mặt người và ứng dụng trong bảo toàn thông tin để thực hiện luậnvăn tốt nghiệp của mình.CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NHẬN DẠNG MẶT NGƯỜI 1. TỔNG QUAN VỀ SINH TRẮC HỌC Sinh trắc học hay Công nghệ sinh trắc học (thuật ngữ khoa học: Biometric) l{ công nghệ sử dụng những thuộc tính vật lý, đặc điểm sinh học riêng của mỗi c| nh}n như v}n tay, mống mắt, khuôn mặt.

Mỗi người có một đặc điểm sinh học duy nhất. Dữ liệu sinh trắc học của từng c| nh}n với đặc điểm khuôn mặt, ảnh chụp võng mạc, giọng nói sẽ được kết hợp với nhau bằng phần mềm để tạo ra mật khẩu d{nh cho những giao dịch điện tử, phương thức đó l{ “công nghệ sinh trắc đa nh}n tố”.1: C|c đặc trưng sinh trắc của con người. Những thiết bị điện tử có khả năng sử dụng dữ liệu sinh trắc học trong 9 z thời gian thực để bảo vệ thông tin bí mật của con người. Con người sẽ không phải tạo, lưu giữ hay ghi nhớ mật khẩu d{nh cho thư điện tử, thẻ ng}n h{ng.

Chính phủ một số nước đ~ thực hiện việc thắt chặt an ninh v{ quản lý hộ chiếu bằng c|ch thử nghiệm công nghệ sinh trắc học. H~ng Cross Match Technologies thiết kế ứng dụng x|c thực sinh trắc học dùng công nghệ nhận diện gương mặt để lấy được đối tượng từ một đ|m đông. Tại Mỹ, thẻ tín dụng sắp tới kỳ trở th{nh đồ cổ, trong c|c chuỗi siêu thị Thrifway, kh|ch h{ng trả tiền mua h{ng bằng ngón tay…Theo c|c nh{ nghiên cứu của IBM, trong tương lai không xa con người có thể bước tới một m|y rút tiền tự động v{ đọc tên hoặc nhìn v{o một cảm biến nhỏ xíu để rút tiền. Nếu cảm biến nhận ra những đặc điểm duy nhất trong võng mạc của kh|ch h{ng, nó sẽ cho phép người đó giao dịch.

Hiện nay đ~ có trên 100 quốc gia sử dụng hộ chiếu điện tử bằng công nghệ nhận dạng v}n tay. Sử dụng v}n tay được đ|nh gi| l{ một giải ph|p bảo mật hữu hiệu v{ x|c nhận nh}n th}n chính x|c. Nhận dạng khuôn mặt người l{ một công nghệ được ứng dụng rộng r~i trong đời sống hằng ng{y của con người như c|c hệ thống gi|m s|t, quản lý v{o ra, tìm kiếm thông tin một người nổi tiếng,.Có rất nhiều phương ph|p nhận dạng khuôn mặt để n}ng cao hiệu suất tuy nhiên dù ít hay nhiều những phương ph|p n{y đang vấp phải những thử th|ch về độ s|ng, hướng nghiêng, kích thước ảnh, hay ảnh hưởng của tham số môi trường. Nhận dạng khuôn mặt l{ một th|ch thức lớn, vì vậy, nó đ~ thu hút c|c nh{ nghiên cứu từ c|c lĩnh vực kh|c nhau như: t}m lý học, nhận dạng mẫu, mạng tế b{o thần kinh, thị gi|c m|y tính, đồ họa m|y tính … Để tìm hiểu kỹ về vấn đề n{y, ta tìm hiểu về một số công nghệ đ~ được sử dụng phổ biến hiện nay: 1.

10 z Đầu thế kỷ XIX, ph|t hiện khoa học thừa nhận hai tính năng quan trọng: Thứ nhất l{ hai kiểu v}n tay kh|c nhau dẫn đến có 2 người kh|c nhau. C|c dấu v}n tay rất hiếm khi có 2 người trùng v}n tay. Theo kết quả đó dấu v}n tay được đưa v{o nhận dạng tội phạm khi họ phạm tội để lại dấu v}n tay. Những năm 60 của thế kỷ 20, vì m|y tính có khả năng xử lý đồ họa với độ chính x|c cao nên con người bắt đầu nghiên cứu về dấu v}n tay trong vấn đề bảo mật.

Hệ thống nhận dạng v}n tay tự động AFIS Zai thực hiện c|c nghiên cứu ph|p luật v{ ứng dụng. Một hệ thống sinh trắc học tốt yêu cầu phải đạt tốc độ xử lý nhanh chóng v{ hiệu quả trong thời gian thực thi để ho{n th{nh qu| trình nhận dạng. Tất cả c|c hệ thống sinh trắc học bao gồm c|c qu| trình xử lý: thu nhận, giải m~, so s|nh v{ kết hợp. Dấu v}n tay đảm nhận việc xử lý, nó bao gồm c|c công đoạn chụp lại ảnh dấu v}n tay, xử lý hình ảnh dấu v}n tay, khai th|c c|c tính năng để so s|nh sau đó kết hợp lại với nhau để đưa ra thông tin.

Thuận lợi của việc sử dụng dấu v}n tay l{ nó đ|ng tin cậy v{ dễ d{ng được chấp nhận. Bạn chỉ cần bỏ ra một khoảng thời gian rất ngắn để có được hình ảnh về dấu v}n tay với một thiết bị lấy dấu v}n tay, nhiều nghiên cứu cho thấy rằng tất cả c|c công nghệ nhận dạng sinh trắc học thì dấu v}n tay hầu như không cấu th{nh h{nh vi x}m phạm cơ thể con người như c|c phương tiện công nghệ kh|c. Đường chỉ tay (Palm lines) Hầu hết tất cả mọi người đều có c|c khuôn hình b{ntay kh|c nhau, v{ hình dạng b{n tay của con người sau khi đạt đến một độ tuổi nhất định thì nó sẽ không còn thay đổi đ|ng kể nữa. Khi người dùng đặt b{n tay lên trên m|y đọc, b{n tay đó sẽ được chụp lại ảnh không gian 3 chiều từ trên xuống.

Tiếp theo, độ d{i v{ hình dạng c|c đốt trên c|c ngón tay được m|y đọc đo đạc. Theo số liệu được sử dụng để x|c định những người kh|c nhau, công nghệ đọc b{n tay có thể được chia th{nh 3 lĩnh vực sau: Ứng dụng của lòng 11 z b{n tay, hình d|ng mạch b{n tay v{ ph}n tích hình học ngón tay. Lập ra những nét đặc trưng kh|c nhau của c|c bức ảnh l{ kh| đơn giản, không sản sinh thiết lập ra một số lượng lớn c|c dữ liệu. Tuy nhiên, với một số lượng đ|ng kể của c|c bản ghi, hình học b{n tay có thể sẽ không ph}n biệt giữa c|c con người với nhau bởi vì c|c đặc điểm trên lòng b{n tay của con người tương tự lẫn nhau.

(Nó không giống nhau nhưng nó tương tự nhau nên dẫn đến khó ph}n biệt.) Do đó, việc sử dụng x|c thực bằng phương ph|p sinh trắc học so s|nh giữa c|c b{n tay hình học không thể có được mức độ chính x|c cao nhất. Võng mạc mắt (retina biometrics) Sinh trắc học ph}n tích c|c đặc tính phức tạp v{ duy nhất của mắt có thể được chia th{nh hai lĩnh vực kh|c nhau: mống mắt sinh học (iris biometrics) v{ sinh trắc học võng mạc (retina biometrics). Mống mắt l{ nhóm m{u bao quanh đồng tử mắt. Một hệ thống nhận dạng mống mắt sử dụng một camera để chụp ảnh lại trong khi phần mềm so s|nh c|c kết quả dữ liệu camera vừa chụp với dữ liệu mẫu đ~ có sẵn trong dữ liệu.

Võng mạc l{ một lớp c|c mạch m|u ở phía sau của mắt. Quét võng mạc được thực hiện bởi một cường độ |nh s|ng hồng ngoại thấp để chụp lại c|c đặc điểm của võng mạc. Một khu vực được gọi l{ bề mặt, nằm ở trung t}m của võng mạc, được quét v{ c|c mô hình mạch m|u được chụp lại. Sinh trắc học võng mạc được xem l{ sinh trắc học tốt nhất.

Tuy nhiên, mặc dù kỹ thuật n{y có độ chính x|c cao nhưng kỹ thuật n{y vẫn được cho l{ bất tiện v{ dễ bị x}m nhập. V{ như vậy, rất khó được chấp nhận chung bởi người dùng cuối. M|y quét võng mạc đòi hỏi c| nh}n con người phải đứng yên trong khi nó đang đọc thông tin võng mạc. Mắt v{ m|y quét võng mạc không có hiệu quả đối với người bị khiếm thị v{ những người bị đục thủy tinh thể.

Giọng nói 12 z X|c nhận giọng nói l{ x|c nhận khoa học của một người dựa trên đặc điểm giọng nói của họ. Tính năng duy nhất của giọng nói của một người được số hóa v{ so s|nh với dữ liệu mẫu m{ người đó đ~ được ghi lại từ trước “voiceprint” (ghi lại bằng đồ thị sóng }m) được lưu trữ trong cơ sở dữ liệu để x|c minh danh tính. Nó kh|c với nhận dạng giọng nói bởi vì công nghệ không công nhận lời nói từ chính nó. Thay v{o đó, nó nhận ra người nói c|c từ bằng c|ch ph}n tích đặc điểm duy nhất, chẳng hạn như tần số giữa c|c ngữ }m học.

Công nghệ nhận dạng giọng nói có thể l{m cho người nói điều khiển truy cập v{o dịch vụ một c|ch có giới hạn, ví dụ truy cập từ điện tho{i đến ng}n h{ng, c|c dịch vụ cơ sở dữ liệu, shopping hoặc thư thoại, v{ truy cập v{o c|c thiết bị bảo mật. Trong khi nhận dạng giọng nói được công nhận l{ thuận tiện thì nó lại không đ|ng tin cậy do những rủi ro mạo danh, truy cập từ xa v{ có độ chính x|c kém. Một người bị cảm lạnh hoặc viêm thanh quản có thể có vấn đề khi sử dụng hệ thống nhận dạng giọng nói. Hệ thống có thể sẽ không thừa nhận giọng nói đó v{ từ chối l{ sai thông tin.

Nhận dạng mặt người (Face recognition) Hệ thống nhận diện khuôn mặt x|c định một c| nh}n bằng c|ch ph}n tích hình ảnh, khuôn mẫu v{ đ|nh dấu c|c điểm đặc trưng trên gương mặt. Có hai phương ph|p cơ bản để xử lý dữ liệu: video v{ hình ảnh nhiệt.