Nghiên Cứu, Thiết Kế, Chế Tạo Thiết Bị Phát Hiện Khuyết Tật Và Ăn Mòn Đường Ống Dẫn

Tài liệu nghiên cứu Nghiên cứu thiết kế chế tạo thiết bị phát hiện khuyết tật và ăn mòn đường ống dẫn sử dụng đầu dò, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Lê Duy Tuấn
• Người hướng dẫn: TS. Lê Chí Cương
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Công Nghệ Chế Tạo Máy
• Đề tài: Nghiên Cứu, Thiết Kế, Chế Tạo Thiết Bị Phát Hiện Khuyết Tật Và Ăn Mòn Đường Ống Dẫn Sử Dụng Đầu Dò Siêu Âm Tổ Hợp Pha
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Thiết Kế Thiết Bị Phát Hiện Khuyết Tật

Nghiên cứu thiết kế thiết bị phát hiện khuyết tật đường ống dẫn sử dụng đầu dò siêu âm là một lĩnh vực quan trọng trong ngành công nghiệp hiện đại. Thiết bị này không chỉ giúp phát hiện các khuyết tật mà còn đảm bảo an toàn cho hệ thống đường ống. Việc áp dụng công nghệ siêu âm tổ hợp pha (UT-PA) mang lại nhiều lợi ích, từ việc giảm thiểu chi phí đến nâng cao độ chính xác trong kiểm tra.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Thiết Bị Phát Hiện Khuyết Tật

Thiết bị phát hiện khuyết tật đóng vai trò quan trọng trong việc bảo trì và kiểm tra chất lượng đường ống. Việc phát hiện sớm các khuyết tật giúp ngăn ngừa sự cố nghiêm trọng và bảo vệ môi trường.

1.2. Công Nghệ Siêu Âm Tổ Hợp Pha Là Gì

Công nghệ siêu âm tổ hợp pha (UT-PA) là phương pháp kiểm tra không phá hủy, cho phép phát hiện các khuyết tật bên trong vật liệu mà không làm hư hại đến chúng. Phương pháp này sử dụng sóng siêu âm để tạo ra hình ảnh 3D của cấu trúc bên trong.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Kiểm Tra Đường Ống

Kiểm tra đường ống dẫn gặp nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc phát hiện các khuyết tật ẩn. Các yếu tố như môi trường, áp lực và nhiệt độ có thể ảnh hưởng đến độ chính xác của các phương pháp kiểm tra hiện tại. Do đó, việc phát triển thiết bị mới là cần thiết.

2.1. Các Khuyết Tật Thường Gặp Trong Đường Ống

Các khuyết tật thường gặp bao gồm nứt, ăn mòn và lỗi hàn. Những khuyết tật này có thể dẫn đến rò rỉ và hư hỏng nghiêm trọng nếu không được phát hiện kịp thời.

2.2. Thách Thức Trong Việc Kiểm Tra Không Phá Hủy

Một trong những thách thức lớn nhất là khả năng phát hiện các khuyết tật nhỏ mà không làm hư hại đến cấu trúc của đường ống. Điều này đòi hỏi công nghệ tiên tiến và thiết bị hiện đại.

III. Phương Pháp Kiểm Tra Siêu Âm Tổ Hợp Pha

Phương pháp kiểm tra siêu âm tổ hợp pha (UT-PA) là một trong những giải pháp hiệu quả nhất hiện nay. Phương pháp này cho phép phát hiện các khuyết tật với độ chính xác cao và tốc độ nhanh. Việc áp dụng UT-PA trong kiểm tra đường ống đã chứng minh được tính hiệu quả của nó.

3.1. Nguyên Lý Hoạt Động Của UT PA

UT-PA hoạt động dựa trên nguyên lý phát sóng siêu âm và thu nhận tín hiệu phản hồi từ các khuyết tật trong vật liệu. Tín hiệu này được xử lý để tạo ra hình ảnh 3D của cấu trúc bên trong.

3.2. Lợi Ích Của Việc Sử Dụng UT PA

Việc sử dụng UT-PA giúp giảm thiểu thời gian kiểm tra, tăng độ chính xác và giảm chi phí so với các phương pháp truyền thống. Nó cũng cho phép kiểm tra các khu vực khó tiếp cận.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Thiết Bị Kiểm Tra

Thiết bị phát hiện khuyết tật đường ống dẫn sử dụng đầu dò siêu âm đã được áp dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như dầu khí, hóa chất và thực phẩm. Việc ứng dụng này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn bảo vệ môi trường.

4.1. Ứng Dụng Trong Ngành Dầu Khí

Trong ngành dầu khí, thiết bị này giúp phát hiện các khuyết tật trong đường ống dẫn dầu, từ đó đảm bảo an toàn cho quá trình khai thác và vận chuyển.

4.2. Ứng Dụng Trong Ngành Hóa Chất

Thiết bị cũng được sử dụng để kiểm tra các đường ống dẫn hóa chất, giúp ngăn ngừa rò rỉ và bảo vệ môi trường khỏi các chất độc hại.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu thiết kế thiết bị phát hiện khuyết tật đường ống dẫn sử dụng đầu dò siêu âm tổ hợp pha là một bước tiến quan trọng trong công nghệ kiểm tra không phá hủy. Tương lai của nghiên cứu này hứa hẹn sẽ mang lại nhiều cải tiến và ứng dụng mới trong ngành công nghiệp.

5.1. Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc cải tiến công nghệ siêu âm, phát triển các thiết bị tự động hóa và nâng cao độ chính xác trong kiểm tra.

5.2. Tác Động Đến Ngành Công Nghiệp

Việc áp dụng công nghệ mới sẽ giúp ngành công nghiệp nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm thiểu rủi ro và bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế và xã hội hiện nay, nhu cầu năng lượng ngày càng gia tăng, đặc biệt là nguồn năng lượng khai thác từ dầu khí với trữ lượng lớn tại Việt Nam. Đường ống dẫn dầu khí đóng vai trò then chốt trong việc vận chuyển, truyền tải và lưu trữ năng lượng, do đó việc đảm bảo chất lượng và an toàn của các đường ống này là vô cùng quan trọng. Theo ước tính, các dự án lọc dầu tại Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, kéo theo nhu cầu kiểm tra, kiểm định chất lượng đường ống ngày càng tăng cao. Tuy nhiên, hiện nay các thiết bị kiểm tra khuyết tật và ăn mòn đường ống chủ yếu được nhập khẩu với chi phí đầu tư lớn, trong khi ứng dụng công nghệ siêu âm tổ hợp pha (UT-PA) tại Việt Nam còn hạn chế.

Luận văn tập trung nghiên cứu, thiết kế và chế tạo thiết bị phát hiện khuyết tật và ăn mòn đường ống dẫn sử dụng đầu dò siêu âm tổ hợp pha, nhằm đáp ứng nhu cầu kiểm tra nhanh chóng, chính xác và tiết kiệm chi phí cho các đường ống có đường kính từ 90mm trở lên. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các loại ống thép công nghiệp, các dạng khuyết tật mối hàn như nứt, rỗ khí, lẫn xỉ, không ngấu, lẹm chân, chảy loang và các dạng ăn mòn phổ biến như ăn mòn đều, ăn mòn không đều, ăn mòn lỗ và ăn mòn giữa các tinh thể. Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2011-2013 tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh, với mục tiêu phát triển thiết bị kiểm tra tự động thay thế phương pháp thủ công, nâng cao hiệu quả kiểm tra và giảm thiểu rủi ro trong vận hành đường ống.

Việc ứng dụng công nghệ UT-PA không chỉ giúp phát hiện chính xác các khuyết tật bên trong và bề mặt đường ống mà còn cung cấp hình ảnh 3 chiều màu sắc rõ nét, góp phần nâng cao chất lượng kiểm tra không phá hủy (NDT) trong ngành công nghiệp dầu khí và các lĩnh vực liên quan. Đây là bước tiến quan trọng trong việc làm chủ công nghệ kiểm tra tiên tiến, giảm chi phí nhập khẩu thiết bị và tăng cường an toàn vận hành hệ thống đường ống dẫn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết và mô hình nghiên cứu chính:

1. Lý thuyết kiểm tra không phá hủy (NDT): Đây là phương pháp kiểm tra vật liệu và kết cấu mà không làm ảnh hưởng đến khả năng sử dụng của chúng. Các phương pháp NDT phổ biến bao gồm kiểm tra bằng thị giác (VT), siêu âm truyền thống (UT), chụp ảnh bức xạ (RT), kiểm tra bằng bột từ (MT), thẩm thấu (PT), và siêu âm tổ hợp pha (UT-PA). Trong đó, UT-PA là công nghệ tiên tiến nhất, sử dụng đầu dò đa biến tử để tạo và điều khiển chùm tia siêu âm, cho phép quét nhanh, chính xác và hiển thị hình ảnh 3D của khuyết tật.

2. Mô hình siêu âm tổ hợp pha (Phased Array Ultrasonic Testing - PAUT): Mô hình này sử dụng nhiều phần tử siêu âm nhỏ được điều khiển độc lập về thời gian phát sóng, cho phép tạo chùm tia siêu âm có thể quét theo nhiều hướng và hội tụ tại điểm cần kiểm tra. Các khái niệm chính bao gồm: biến tử (element), nêm siêu âm (wedge), góc quét, chế độ quét (linear, sectorial, focal law), và các dạng hiển thị dữ liệu (A-Scan, B-Scan, C-Scan, S-Scan).

Các khái niệm chuyên ngành quan trọng khác gồm: khuyết tật mối hàn (nứt, rỗ khí, không ngấu), ăn mòn kim loại (ăn mòn đều, ăn mòn không đều, ăn mòn lỗ), và các tiêu chuẩn kỹ thuật kiểm tra như API, ASTM, ASME.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ các tài liệu chuyên ngành, tiêu chuẩn kỹ thuật, các bài báo khoa học trong và ngoài nước, cùng với dữ liệu thực nghiệm từ quá trình thiết kế, chế tạo và thử nghiệm thiết bị.

Phương pháp nghiên cứu bao gồm:

• Phương pháp lý thuyết: Tổng hợp, phân tích tài liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật và các nghiên cứu liên quan để xây dựng yêu cầu thiết kế và lựa chọn công nghệ phù hợp. Sử dụng phần mềm mô phỏng 3D để thiết kế và đánh giá các phương án cơ cấu, chuyển động và điều khiển thiết bị.

• Phương pháp thực nghiệm: Chế tạo thiết bị theo thiết kế đã chọn, tiến hành thử nghiệm kiểm tra các loại khuyết tật và ăn mòn trên mẫu ống thép có đường kính từ 90mm trở lên. Thực hiện các phép đo xác định lực ép đầu dò, sai số vị trí vòng và dọc trục, hiệu chỉnh thiết bị với mẫu chuẩn, và đánh giá kết quả thu được qua phần mềm phân tích dữ liệu siêu âm OmniScan.

Cỡ mẫu thử nghiệm bao gồm nhiều mẫu ống thép với các dạng khuyết tật khác nhau, được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 10/2011 đến tháng 10/2013, với các giai đoạn thiết kế, chế tạo, thử nghiệm và hoàn thiện thiết bị.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thiết kế cơ cấu chuyển động và kẹp đầu dò: Qua so sánh các phương án chuyển động tròn quanh ống và chuyển động dọc ống, phương án sử dụng bánh xe từ kết hợp cùm cố định quanh ống và bộ truyền vít me kết hợp thanh trượt được lựa chọn. Thiết kế này đảm bảo độ chính xác vị trí đầu dò ±0,02 mm và sai số lặp lại 0,2 mm, phù hợp với yêu cầu kiểm tra khuyết tật mối hàn và ăn mòn.

2. Hiệu quả phát hiện khuyết tật bằng đầu dò siêu âm tổ hợp pha: Thử nghiệm trên mẫu ống có các khuyết tật nứt, rỗ khí, không ngấu và ăn mòn đều cho thấy thiết bị phát hiện chính xác các khuyết tật với độ nhạy cao, sai số vị trí dưới 1 mm. So với phương pháp siêu âm truyền thống, UT-PA cho kết quả nhanh hơn 30% và hình ảnh rõ nét hơn nhờ hiển thị dạng S-Scan 3D.

3. Khả năng kiểm tra ăn mòn đường ống: Thiết bị kiểm tra ăn mòn cho phép xác định chính xác độ dày thành ống còn lại với sai số dưới 0,1 mm, phát hiện được các dạng ăn mòn đều và không đều, bao gồm ăn mòn lỗ với kích thước nhỏ hơn 2 mm. Tốc độ quét đạt 100 mm/s, tăng năng suất kiểm tra lên khoảng 40% so với thiết bị nhập khẩu hiện có.

4. Tính ổn định và vận hành thiết bị: Thử nghiệm thực tế cho thấy thiết bị hoạt động ổn định trong điều kiện môi trường công nghiệp, lực ép đầu dò được kiểm soát bằng cảm biến loadcell, đảm bảo tiếp xúc tốt với bề mặt ống. Sai số vòng và dọc trục đầu dò được hiệu chỉnh bằng encoder và cảm biến nhận diện mép hàn, giúp giảm thiểu sai lệch trong quá trình quét.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu khẳng định tính khả thi và hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ siêu âm tổ hợp pha trong kiểm tra khuyết tật và ăn mòn đường ống dẫn tại Việt Nam. So với các thiết bị nhập khẩu như HydroFORM hay Model 4020, thiết bị do đề tài phát triển có ưu điểm về chi phí đầu tư thấp, dễ dàng tùy chỉnh cho các đường kính ống khác nhau và vận hành tự động hơn, giảm phụ thuộc vào tay nghề người vận hành.

Việc sử dụng các cảm biến hiện đại như loadcell, encoder và camera nhận diện mép hàn giúp nâng cao độ chính xác và ổn định của thiết bị, đồng thời giảm thiểu sai số do thao tác thủ công. Hình ảnh thu được qua phần mềm OmniScan Mx2 với các dạng hiển thị A-Scan, B-Scan, C-Scan và S-Scan cung cấp thông tin chi tiết về vị trí, kích thước và hình dạng khuyết tật, hỗ trợ tốt cho công tác đánh giá và ra quyết định bảo trì.

So với các nghiên cứu trong nước còn hạn chế về thiết bị và ứng dụng UT-PA, đề tài đã góp phần làm chủ công nghệ, đồng thời mở ra hướng phát triển thiết bị kiểm tra tự động, đa chức năng cho ngành công nghiệp dầu khí và các lĩnh vực liên quan. Các biểu đồ sai số, lực ép và kết quả quét được trình bày trong luận văn minh họa rõ ràng hiệu quả của thiết bị.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Phát triển thiết bị kiểm tra tự động đa chức năng: Tiếp tục hoàn thiện và tích hợp thêm các cảm biến để thiết bị có thể kiểm tra đồng thời nhiều loại khuyết tật và ăn mòn trên các loại ống có kích thước đa dạng, nhằm nâng cao năng suất và độ chính xác kiểm tra trong vòng 1-2 năm tới. Chủ thể thực hiện: các viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ.

2. Đào tạo và chuyển giao công nghệ UT-PA: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về công nghệ siêu âm tổ hợp pha cho kỹ sư, kỹ thuật viên trong ngành dầu khí và cơ khí chế tạo, nhằm nâng cao năng lực vận hành và bảo trì thiết bị. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng. Chủ thể thực hiện: trường đại học, trung tâm đào tạo kỹ thuật.

3. Xây dựng tiêu chuẩn và quy trình kiểm tra bằng UT-PA: Phối hợp với các cơ quan quản lý kỹ thuật để xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật và quy trình vận hành thiết bị kiểm tra UT-PA phù hợp với điều kiện Việt Nam, đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả trong kiểm tra chất lượng đường ống. Thời gian: 1 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương.

4. Ứng dụng rộng rãi trong các dự án công nghiệp: Khuyến khích các doanh nghiệp dầu khí, nhà máy lọc dầu và các ngành công nghiệp liên quan áp dụng thiết bị UT-PA do Việt Nam phát triển nhằm giảm chi phí nhập khẩu, tăng cường an toàn vận hành và bảo vệ môi trường. Thời gian: triển khai ngay và mở rộng trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: các doanh nghiệp, nhà đầu tư.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Kỹ sư và chuyên gia ngành dầu khí: Nắm bắt công nghệ kiểm tra không phá hủy tiên tiến, áp dụng trong kiểm tra đường ống dẫn dầu khí, giúp phát hiện sớm khuyết tật và ăn mòn, đảm bảo an toàn vận hành.

2. Nhà nghiên cứu và giảng viên kỹ thuật cơ khí, cơ điện tử: Tham khảo phương pháp thiết kế, chế tạo thiết bị kiểm tra siêu âm tổ hợp pha, phục vụ nghiên cứu phát triển công nghệ trong lĩnh vực kiểm tra chất lượng vật liệu.

3. Doanh nghiệp sản xuất và cung cấp thiết bị kiểm tra NDT: Tìm hiểu công nghệ UT-PA, cải tiến sản phẩm, giảm chi phí nhập khẩu và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.

4. Cơ quan quản lý kỹ thuật và tiêu chuẩn: Sử dụng luận văn làm cơ sở xây dựng tiêu chuẩn, quy trình kiểm tra chất lượng đường ống, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và giám sát kỹ thuật trong ngành công nghiệp dầu khí và các lĩnh vực liên quan.

Câu hỏi thường gặp

1. Siêu âm tổ hợp pha (UT-PA) khác gì so với siêu âm truyền thống (UT)?
   UT-PA sử dụng nhiều biến tử siêu âm điều khiển độc lập để tạo chùm tia có thể quét và hội tụ theo nhiều hướng, cho phép phát hiện khuyết tật nhanh hơn, chính xác hơn và hiển thị hình ảnh 3D màu sắc, trong khi UT truyền thống chỉ sử dụng một đầu dò đơn lẻ với khả năng quét hạn chế.

2. Thiết bị kiểm tra do luận văn phát triển có thể áp dụng cho loại ống nào?
   Thiết bị được thiết kế để kiểm tra các loại ống thép công nghiệp có đường kính từ 90mm trở lên, bao gồm ống thép đúc, ống thép hàn và các loại ống inox phổ biến trong ngành dầu khí và công nghiệp chế tạo.

3. Độ chính xác của thiết bị kiểm tra khuyết tật và ăn mòn như thế nào?
   Thiết bị có sai số vị trí đầu dò ±0,02 mm, sai số đo độ dày thành ống dưới 0,1 mm, cho phép phát hiện các khuyết tật nhỏ như nứt, rỗ khí, không ngấu và các dạng ăn mòn lỗ có kích thước nhỏ hơn 2 mm.

4. Thiết bị có thể thay thế hoàn toàn phương pháp kiểm tra thủ công không?
   Thiết bị được thiết kế để vận hành tự động, giảm phụ thuộc vào tay nghề người vận hành, nâng cao độ ổn định và năng suất kiểm tra, tuy nhiên vẫn cần nhân viên kỹ thuật có kinh nghiệm để vận hành và phân tích kết quả.

5. Chi phí đầu tư thiết bị so với thiết bị nhập khẩu như thế nào?
   Thiết bị do luận văn phát triển có chi phí đầu tư thấp hơn đáng kể so với các thiết bị nhập khẩu hiện có trên thị trường, đồng thời dễ dàng tùy chỉnh và bảo trì, phù hợp với điều kiện sản xuất trong nước.

Kết luận

• Đã nghiên cứu, thiết kế và chế tạo thành công thiết bị phát hiện khuyết tật và ăn mòn đường ống sử dụng đầu dò siêu âm tổ hợp pha, phù hợp với các loại ống thép công nghiệp có đường kính từ 90mm trở lên.
• Thiết bị cho kết quả kiểm tra nhanh, chính xác với sai số vị trí dưới 0,02 mm và sai số đo độ dày thành ống dưới 0,1 mm, vượt trội so với các phương pháp truyền thống.
• Ứng dụng công nghệ UT-PA giúp nâng cao hiệu quả kiểm tra không phá hủy, giảm chi phí nhập khẩu thiết bị và tăng cường an toàn vận hành trong ngành dầu khí và công nghiệp liên quan.
• Đề xuất phát triển thiết bị đa chức năng, đào tạo nhân lực và xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật để thúc đẩy ứng dụng rộng rãi công nghệ UT-PA tại Việt Nam.
• Các bước tiếp theo bao gồm hoàn thiện thiết bị, mở rộng thử nghiệm thực tế và chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp, nhằm góp phần làm chủ công nghệ kiểm tra tiên tiến trong nước.

Hành động ngay hôm nay: Các tổ chức, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu quan tâm có thể liên hệ để hợp tác phát triển, đào tạo và ứng dụng thiết bị kiểm tra siêu âm tổ hợp pha nhằm nâng cao chất lượng và an toàn cho hệ thống đường ống dẫn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ LÊ DUY TUẤN NGHIÊN CỨU, THIẾT KẾ, CHẾ TẠO THIẾT BỊ PHÁT HIỆN KHUYẾT TẬT VÀ ĂN MÒN ĐƯỜNG ỐNG DẪN SỬ DỤNG ĐẦU DÒ SIÊU ÂM TỔ HỢP PHA NGÀNH: KỸ THUẬT CƠ KHÍ – 605204 S KC 0 0 4 1 4 1 Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2013 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ---------- LUẬN VĂN THẠC SĨ LÊ DUY TUẤN NGHIÊN CỨU, THIẾT KẾ, CHẾ TẠO THIẾT BỊ PHÁT HIỆN KHUYẾT TẬT VÀ ĂN MÒN ĐƯỜNG ỐNG DẪN SỬ DỤNG ĐẦU DÒ SIÊU ÂM TỔ HỢP PHA NGÀNH: KỸ THUẬT CƠ KHÍ – 605204 Hướng dẫn khoa học: TS. LÊ CHÍ CƯƠNG Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2013 LÝ LỊCH KHOA HỌC I.

LÝ LỊCH SƠ LƢỢC: Họ & tên: Lê Duy Tuấn Giới tính: Nam Ngày, tháng, năm sinh: 26 – 06 - 1986 Nơi sinh: Thanh Hóa Quê quán: Thiệu Giao, Thiệu Hóa, Thanh Hóa Chức vụ, đơn vị công tác trƣớc khi học tập, nghiên cứu: Giảng viên bộ môn Cơ Điện Tử, khoa Cơ Khí Trƣờng Đại Học Công Nghiệp Tp. Địa chỉ liên lạc: 12, Nguyễn Văn Bảo, Phƣờng 4, Quận Gò Vấp, Tp. Điện thoại cơ quan:083.8940390 Điện thoại riêng: 0937.171 E-mail: leduytuan1986@gmail. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO: 1.

Cao đẳng: Hệ đào tạo: Chính quy Thời gian đào tạo từ 09/2005 đến 07/2007 Nơi học: Trƣờng Đại Học Công Nghiệp Tp.HCM Ngành học: Cơ Điện Tử 2. Đại học: Hệ đào tạo: Chính quy Thời gian đào tạo từ 9/2007 đến 9/2009 Nơi học: Trƣờng Đại Học Công Nghiệp Tp.HCM Ngành học: Công nghệ kỹ thuật cơ khí Tên luận án tốt nghiệp: Thiết kế, mô phỏng động máy phay Bảo vệ luận án tốt nghiệp: Năm 2009 Ngƣời hƣớng dẫn: Ths. Châu Minh Quang 3. Thạc sĩ: Hệ đào tạo: Chính quy Thời gian đào tạo từ 10/2011 đến 10/2013 Nơi học (trƣờng, thành phố): Trƣờng ĐH Sƣ Phạm Kỹ Thuật Tp.HCM Ngành học: Công Nghệ ChếTạo Máy Tên luận văn: Nghiên cứu, thiết kế, chế tạo thiết bị phát hiện khuyết tật và ăn mòn đường ống dẫn sử dụng đầu dò siêu âm tổ hợp pha Ngày & nơi bảo vệ luận văn: 18/10/2013.

Trƣờng ĐHSPKT.TpHCM i Ngƣời hƣớng dẫn: TS. Lê Chí Cƣơng 4. Tiến sĩ: Hệ đào tạo: Thời gian đào tạo từ ……/…… đến ……/ …… Tại (trƣờng, viện, nƣớc): Tên luận án: Ngƣời hƣớng dẫn: 5. Trình độ ngoại ngữ: Tiếng Anh, B1 (khung Châu Âu) 6.

Học vị, học hàm, chức vụ kỹ thuật đƣợc chính thức cấp; số bằng, ngày & nơi cấp: III. QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN KỂ TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC: Thời gian Nơi công tác Công việc đảm nhiệm Từ 11 /2009 - đến nay Trƣờng ĐH Công Nghiệp Tp. HCM Giảng viên IV. CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ: XÁC NHẬN CỦA CƠ QUAN CỬ ĐI HỌC Ngày03 tháng 11năm2013 Ngƣời khai ký tên Lê Duy Tuấn ii LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi.

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Hồ Chí Minh, ngày 03 tháng 11 năm 2013 (Ký tên và ghi rõ họ tên) Lê Duy Tuấn iii LỜI CẢM ƠN Trong thời gian thực hiện luận văn “Nghiên cứu, thiết kế, chế tạo thiết bị phát hiện khuyết tật và ăn mòn đường ống dẫn sử dụng đầu dò siêu âm tổ hợp pha”, tôi đã nhận đƣợc rất nhiều sự giúp đỡ của quý thầy, cô các chuyên gia, các công ty, bạn bè và gia đình. Tôi xin cảm ơn: Xin cảm ơn chân thành đến thầyTS. Lê Chí Cƣơng đã dành nhiều thời gian quan tâm, truyền đạt những kiến thức khoa học quý báu, hƣớng dẫn, định hƣớng, động viên tôi trong quá trình thực hiện luận văn.

Xin cảm ơn chân thành đến thầyPGS. Đặng Thiện Ngônđã giành nhiều thời gian truyền đạt cho tôi những kiến thức bổ ích, giúp đỡ tận tình, động viên tôi trong quá trình thực hiện luận văn. Xin cảm ơn quý thầy, cô Trƣờng ĐH Sƣ Phạm Kỹ Thuật TP. HCM đã tận tình giảng dạy, truyền đạt những kiến thức nền tảng, chuyên môn cho tôi trong thời gian tôi học tập và nghiện cứu tại trƣờng.

Xin cảm ơn anh Nguyễn Trọng Quốc Khánh - Giám đốc công ty TNHH Giải pháp kiểm định Việt (Visco) đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình làm luận văn. Xin cảm ơn anhLê HoàngThông -Giám đốc công ty TNHH cơ khí Hiệp Lực đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình làm luận văn. Xin gửi lời cảm ơn đếncác thầy, cô bộ môn Cơ Điện Tử, khoa Cơ Khí Trƣờng ĐH Công Nghiệp Tp. HCM, các đồng nghiệp ở các trƣờng bạn, bạn bè đã tạo điều kiện, giúp đỡ, động viên giúp tôi hoàn thành khóa học của mình.

Xin cảm ơn gia đình đã luôn ở bên tôi. Xin chân thành cảm ơn. iv TÓM TẮT Ngày nay với sự phát triển kinh tế và xã hội, nhu cầu năng lƣợng ngày càng gia tăng. Nguồn năng lƣợng có sẵn từ thiên nhiên đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của mỗi quốc gia.

Nguồn năng lƣợng dồi dào có trữ lƣợng lớn hiện nay đó là dầu khai thác từ các mỏ khí. Nƣớc ta có trữ lƣợng dầu khí tƣơng đối lớn nhƣng chủ yếu chỉ bán nguyên liệu thô nên có giá trị không cao. Hiện nay nhiều tổ hợp nhà máy lọc dầu đang đƣợc hình thành nhằm đảm bảo, chủ động nguồn năng lƣợng quốc gia. Đƣờng ống đƣợc dùng rất nhiều trong hệ thống, đóng vai trò quan trọng trong vận chuyển, truyền tải, lƣu trữ nên yêu cầu chất lƣợng phải luôn đảm bảo.

Khuyết tật ảnh hƣởng đến đƣờng ống chủ yếu là khuyết tật mối hàn nối giữa các đƣờng ống và khuyết tật ăn mòn do môi trƣờng với tác nhân bên trong và bên ngoài làm bề dày ống không đảm bảo. Việc kiểm tra và kiểm định chất lƣợng và khuyết tật của đƣờng ống có nhiều phƣơng pháp. Một trong số đó là những phƣơng pháp kiểm tra không phá hủy NDT đƣợc ứng dụng nhiều nhƣ chụp ảnh phóng xạ, bột từ, dòng điện, rò rỉ, siêu âm, thẩm thấu, quang học, truyền âm, siêu âm tổ hợp pha… Hiện tại có rất nhiều phƣơng pháp kiểm tra nhƣ kiểm tra mối hàn giáp mối, kiểm tra dọc ống bằng tay hoặc tự động, kiểm tra ăn mòn, kiểm tra bồn chứa xăng dầu. Tuy nhiên tất cả các thiết bị kiểm tra chủ yếu nhập từ nƣớc ngoài nên chi phí rất cao.

Phƣơng pháp kiểm tra siêu âm tổ hợp pha (UT-PA) là phƣơng pháp mới nhất cho kết quả chính xác, nhanh, hình ảnh màu 3 chiều vẫn chƣa đƣợc ứng dụng nhiều ở nƣớc ta. Từ những vấn đề thực trạng trên, đề tài sẽ tập trung tìm hiểu về phƣơng pháp kiểm tra siêu âm tổ hợp pha (UT-PA) và thiết kế, chế tạo thiết bị kiểm tra mối hàn và thiết bị kiểm tra ăn mòn đƣờng ống sử dụng đầu siêu âm tổ hợp pha cho các đƣờng ống dẫn từ 90mm trở lên. v SUMMARY Today with the growth of economy and society, energy demand is increasing. The source of power available from nature plays an important role in the growth to each country.

An abundant resource with large reserves comes from oil which is currently exploited from oil mine. Our country has huge available oil reserves but mostly selling raw oil so that getting low value. Currently lots of combination refinery units are established to make sure, gain initiative for country‟s energy. Pipelines are used a lot in these system, play an important role in the transportation, transmission, storage should be required high quality.

Defects mainly affect pipelines are weld between the pipes and corrosion due to environmental factors inside and outside to the thickness of pipes. The inspection and testing the quality and defects of pipelines have many methods. One of these methods are non-destructive testing NDT which are widespread such as radiography, magnetic powder, electric current, leakage, ultrasonic, optical, acoustic, ultrasonic phase array. Currently there are many testing methods such as testing weld joint, testing along the pipe by hand or automatic, testingcorrosion, testing gasoline tank.

However, all of testing equipmentsare importedso the cost is very high. Ultrasonic testing phase array (UT- PA) method is a new method giving accurate results, faster, 3-D color images has not been applied popularly in our country. From the above situation, this topic will focus on learning about Ultrasonic Testing Phase Array (UT-PA) method and designing, manufacturing of weld testing equipment and corrosion testing equipment using ultrasound phase array for pipelines from 90mm above. vi MỤC LỤC TRANG Chƣơng 1:GIỚI THIỆU .1 Tính cấp thiết của đề tài .2 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài .3 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài .4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .1 Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài .2 Phạm vi nghiên cứu .5 Phƣơng pháp nghiên cứu .1 Cơ sở phƣơng pháp luận.2 Các phƣơng pháp nghiên cứu cụ thể .1 Phƣơng pháp lý thuyết .2 Phƣơng pháp thực nghiệm .4 Chƣơng 2:TỔNG QUAN .1 Phân loại ống thép theo công nghệ .1 Khái quát về quy trình công nghệ .2 Phân loại ống đúc dựa vào mục đích sử dụng .2 Ống thép hàn .1 Mối hàn dọc ống (mối hàn dọc trục) .2 Mối hàn ngang ống (mối hàn hƣớng kính) .3 Mối hàn xoắn ống .4 Khuyết tật mối hàn .2 Phân loại khuyết tật mối hàn .5Lẹm chân và chảy loang .6Khuyết tật về hình dạng .5 Khuyết tật ăn mòn kim loại .1 Cấu tạo của kim loại và ảnh hƣởng của nó đến quá trình ăn mòn .2 Sự ăn mòn kim loại.2Quá trình ăn mòn .3 Các dạng ăn mòn bề mặt .6 Kiểm tra không phá hủy (NDT) .7 Các nghiên liên quan đến đề tài.1 Các nghiên cứu trong nƣớc .2 Các nghiên ngoài nƣớc .8 Thiết bị kiểm tra khuyết tật hiện tại .1 Máy quét bằng tay MODEL 4020 của hãng WesDyne NDE .2 HydroFORM của hãng Olympus .4 Manual One-Axis Scanner của hãng Olympus (HSMT- Compact Weld Inspection) .24 Chƣơng 3:CƠ SỞ LÝ THUYẾT .1 Các phƣơng pháp kiểm tra .1 Kiểm tra bằng thị giác và quang học (VT) .2 Kiểm tra siêu âm (Ultrasonic test) .4 Kiểm tra bằng chất lỏng thẩm thấu (PT) .5 Kiểm tra bằng bột từ (MT) .6 Kiểm tra bằng truyền âm (AE) .7 Kiểm tra rò rỉ (LT) .8 Siêu âm tổ hợp pha (UT - PA).8 Lựa chọn phƣơng pháp kiểm tra.4 Hình ảnh thu đƣợc .1Hiển thị dạng A-Scan .2Hiển thị dạng B-Scan.3Hiển thị dạng C-Scan.4Hiển thị dạng S-Scan .46 Chƣơng 4:YÊU CẦU VÀ PHƢƠNG ÁN THIẾT KẾ .1 Phân tích đối tƣợng thiết kế.2 Phƣơng án chọn lựa thiết kế .1 Phƣơng án chuyển động tròn quanh ống .1Phƣớng án 1: Bánh xe từ .2Phƣơng án 2: dùng cùm cố định quanh ống .2 Phƣơng án chuyển động dọc ống .1 Phƣớng án1: Xi lanh khí nén .2 Phƣơng án 2: vít me kết hợp với bộ truyền đai .3 Phƣơng án 3: Bộ truyền trục vít me kết hợp thanh trƣợt .