Luận văn thạc sĩ: Thiết kế cống cho sông Cái Lớn và Cái Bé trong điều kiện biến đổi khí hậu

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu khẩu diện hợp lý cho cống trên cửa sông Cái Lớn, Cái Bé trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nước biển dâng.

• Tác giả: TRAN THỊ MỸ DUNG
• Người hướng dẫn: TS. HO TRỌNG TIẾN
• Trường học: Trường Đại Học Thủy Lợi
• Chuyên ngành: Xây dựng công trình thủy lợi
• Đề tài: Nghiên Cứu Thiết Kế Cống Cho Sông Cái Lớn Và Cái Bé Trong Bối Cảnh Biến Đổi Khí Hậu
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kỹ thuật
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của Đề tài
• 0.2. Mục đích của đề tài
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Kết quả dự kiến đạt được
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VÙNG NGHIÊN CỨU
• 1.1. Đặc điểm điều kiện tự nhiên
• 1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.2. Đặc điểm địa hình địa mạo
• 1.1.3. Đặc điểm địa chất - Thổ nhưỡng
• 1.1.4. Khí tượng, khí hậu
• 1.1.5. Đặc điểm thủy văn
• 1.2. Ảnh hưởng của biển đổi khí hậu và nước biển dâng tới Việt Nam nói chung và vùng nghiên cứu nói riêng
• 2. CHƯƠNG II: LỰA CHỌN CÔNG CỤ, PHƯƠNG PHÁP VÀ SƠ BỘ TÍNH TOÁN
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Phân tích lựa chọn mô hình toán cho luận văn
• 2.3. Xác định phạm vi tính toán của mô hình
• 2.4. Sơ đồ mạng lưới sông kênh và ô đồng
• 2.5. Phương pháp tính
• 2.5.1. Số liệu nhập và xuất chính của chương trình VRSAP
• 2.5.2. Mô phỏng và kiểm định mô hình
• 3. CÁC TRƯỜNG HỢP VÀ KẾT QUẢ TÍNH TOÁN
• 3.1. Đề xuất các kịch bản bố trí công trình
• 3.2. Các trường hợp tính toán
• 3.3. Kết quả tính toán
• 4. PHÂN TÍCH ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ CÁC TRƯỜNG HỢP TÍNH TOÁN VÀ LỰA CHỌN KHẨU DIỆN HỢP LÝ CỤM CÔNG TRÌNH CỐNG TRÊN CỬA SÔNG CÁI LỚN - CÁI BÉ
• 4.1. Đánh giá diễn biến dòng chảy (lưu lượng, mực nước, xâm nhập mặn)
• 4.1.1. Các tác động tích cực
• 4.1.2. Các tác động tiêu cực chủ yếu
• 4.2. Các giải pháp giảm thiểu tác động tiêu cực
• 4.3. Lựa chọn khẩu diện cụm công trình cống trên cửa sông Cái Lớn - Cái Bé
• 4.4. Lựa chọn biện pháp công nghệ
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• appendix.1. Kết quả đạt được trong luận văn
• appendix.2. Hạn chế và tổn thất
• appendix.3. Kiến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu tổng quan vùng nghiên cứu

Vùng Bán đảo Cà Mau, nằm ở phía Tây Nam của Đồng bằng sông Cửu Long, có diện tích tự nhiên khoảng 1.000 ha, trong đó hơn 23% diện tích bị xâm nhập mặn từ biển Tây và biển Đông. Việc kiểm soát mặn là rất quan trọng trong công tác thủy lợi nhằm phục vụ phát triển kinh tế xã hội. Các nghiên cứu đã đề xuất xây dựng hệ thống công trình kiểm soát mặn, bao gồm các cổng trên sông Cái Lớn và Cái Bé, nhằm tăng cường nguồn nước ngọt và hạn chế xâm nhập mặn. Đặc biệt, trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nước biển dâng, việc nghiên cứu thiết kế cống cho sông Cái Lớn và Cái Bé trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

1.1. Đặc điểm điều kiện tự nhiên

Vùng Bán đảo Cà Mau có địa hình chủ yếu là bồi tích từ phù sa sông và biển. Hệ thống sông ngòi phong phú, với chiều dài bờ biển lên tới 453 km, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển nông nghiệp nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro do xâm nhập mặn. Đặc biệt, khí hậu ở đây phân chia rõ rệt thành hai mùa: mùa mưa và mùa khô, với nhiệt độ trung bình hàng năm cao và lượng mưa lớn. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nước và khả năng sản xuất nông nghiệp trong vùng.

1.2. Đặc điểm thủy văn

Chế độ thủy văn vùng Bán đảo Cà Mau chịu ảnh hưởng lớn từ hệ thống sông Mekong và triều biển Đông. Biển Đông có chế độ triều nhật tiểu không đều, thường xuyên gây ra hiện tượng xâm nhập mặn trong mùa khô. Các nghiên cứu cho thấy, việc xây dựng các cống trên sông Cái Lớn và Cái Bé không chỉ giúp kiểm soát mặn mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc tưới tiêu và phát triển sản xuất nông nghiệp. Điều này càng trở nên quan trọng khi biến đổi khí hậu đang ảnh hưởng đến nguồn nước và chất lượng đất đai.

II. Lựa chọn công cụ phương pháp và sơ bộ tính toán

Phương pháp nghiên cứu được thực hiện theo cách tiếp cận thực tiễn, hệ thống và toàn diện. Các mô hình toán học được sử dụng để mô phỏng diễn biến mực nước và lưu lượng dòng chảy, từ đó đánh giá tác động của các công trình cống trên cửa sông Cái Lớn và Cái Bé. Việc thu thập dữ liệu thực tế từ các khảo sát tại hiện trường là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác của các mô hình. Các phương pháp thống kê và phân tích nguyên nhân cũng được áp dụng để đánh giá hiệu quả của các giải pháp thiết kế công trình trong điều kiện biến đổi khí hậu.

2.1. Cơ sở khoa học

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về thủy lực và kinh nghiệm thiết kế công trình thủy lợi ở các khu vực ven biển. Sử dụng phần mềm mô phỏng để đánh giá các kịch bản khác nhau trong điều kiện nước biển dâng và biến đổi khí hậu. Việc này giúp xác định được khẩu diện hợp lý cho các công trình cống, đảm bảo an toàn và hiệu quả trong việc kiểm soát mặn và cung cấp nước ngọt cho vùng.

2.2. Phân tích lựa chọn mô hình toán

Mô hình toán được lựa chọn cần phản ánh chính xác diễn biến dòng chảy và các yếu tố tác động đến chất lượng nước. Việc phân tích mô hình cho phép dự đoán được lưu lượng và mực nước dưới các kịch bản khác nhau, từ đó đưa ra các giải pháp thiết kế phù hợp. Những kết quả này không chỉ mang tính lý thuyết mà còn có giá trị thực tiễn cao, giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định đúng đắn trong việc phát triển công trình thủy lợi.

III. Phân tích đánh giá kết quả các trường hợp tính

Kết quả tính toán cho thấy, việc xây dựng cụm công trình cống trên cửa sông Cái Lớn và Cái Bé có tác động tích cực đến việc kiểm soát mặn và cải thiện chất lượng nước. Các kịch bản biến đổi khí hậu được xem xét cho thấy rằng, nếu không có các công trình này, tình trạng xâm nhập mặn sẽ gia tăng, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt của người dân. Việc lựa chọn công nghệ và thiết kế cống phù hợp là rất cần thiết để đảm bảo hiệu quả lâu dài.

3.1. Đánh giá diễn biến dòng chảy

Diễn biến dòng chảy được đánh giá dựa trên các thông số như lưu lượng, mực nước và mức độ xâm nhập mặn. Kết quả cho thấy, các công trình cống không chỉ giúp điều chỉnh dòng chảy mà còn tạo ra một vùng ngọt hóa rộng lớn, góp phần bảo vệ sản xuất nông nghiệp trong vùng. Điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển bền vững vùng Bán đảo Cà Mau, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nước biển dâng.

3.2. Các giải pháp giảm thiểu tác động tiêu cực

Để giảm thiểu tác động tiêu cực từ xâm nhập mặn, cần có các giải pháp đồng bộ như nâng cao hiệu quả sử dụng nước, cải tạo đất và phát triển các giống cây trồng chịu mặn. Việc áp dụng các công nghệ mới trong thiết kế và xây dựng công trình cống cũng sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống thủy lợi, đảm bảo cung cấp nước cho sản xuất và sinh hoạt của người dân trong vùng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vùng Bán đảo Cà Mau (BĐCM), chiếm khoảng 16.780 km², tương đương 43% diện tích Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), là khu vực có điều kiện tự nhiên phức tạp với sự ảnh hưởng mạnh mẽ của biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Theo kịch bản phát thải trung bình, mực nước biển dâng tại vùng này dự kiến tăng từ 62 đến 82 cm vào giữa thế kỷ 21, gây ra nguy cơ ngập lụt nghiêm trọng và xâm nhập mặn sâu vào nội đồng. Vấn đề kiểm soát mặn và quản lý nguồn nước ngọt tại cửa sông Cái Lớn - Cái Bé trở thành thách thức cấp thiết nhằm bảo vệ sản xuất nông nghiệp và phát triển kinh tế xã hội bền vững.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá diễn biến dòng chảy, lưu lượng, mực nước và xâm nhập mặn tại cửa sông Cái Lớn - Cái Bé trong điều kiện biến đổi khí hậu và nước biển dâng, từ đó đề xuất khẩu diện hợp lý cho cụm công trình cống nhằm kiểm soát mặn hiệu quả. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hệ thống 6 cống chính trên cửa sông, với dữ liệu thu thập và mô phỏng trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2008, bao gồm các mùa lũ và mùa kiệt điển hình.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho quy hoạch thủy lợi vùng ĐBSCL, góp phần ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo vệ nguồn nước ngọt, nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản, đồng thời tăng cường quốc phòng an ninh vùng ven biển.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình thủy lực hiện đại, trong đó:

• Hệ phương trình Saint-Venant: Là cơ sở toán học để mô phỏng dòng chảy không ổn định một chiều trong mạng lưới sông kênh, bao gồm các phương trình bảo toàn khối lượng và động lượng.
• Mô hình thủy lực VRSAP (Vietnam River Systems and Plains): Mô hình một chiều, giải hệ phương trình Saint-Venant bằng phương pháp sai phân hữu hạn 4 điểm, tích hợp mô phỏng mực nước, lưu lượng và độ mặn trên mạng lưới sông kênh phức tạp, có tính đến trao đổi nước giữa sông kênh và đồng ruộng.
• Khái niệm xâm nhập mặn và kiểm soát mặn: Đánh giá sự xâm nhập của nước biển vào hệ thống sông ngòi nội đồng, ảnh hưởng đến chất lượng nước và khả năng sử dụng nước ngọt cho sản xuất.

Các khái niệm chính bao gồm: lưu lượng dòng chảy, mực nước triều, độ mặn, khẩu diện công trình cống, biến đổi khí hậu và nước biển dâng.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu thủy văn, khí tượng, địa hình, địa chất, chất lượng nước từ các trạm quan trắc trong vùng BĐCM và ĐBSCL giai đoạn 2000-2008. Dữ liệu bao gồm mực nước, lưu lượng, độ mặn, lượng mưa, nhiệt độ, độ ẩm, cùng các thông tin về hệ thống công trình thủy lợi hiện có.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng mô hình toán VRSAP để mô phỏng dòng chảy, mực nước và xâm nhập mặn trong các kịch bản có và không có cụm công trình cống trên cửa sông Cái Lớn - Cái Bé. Mô hình được hiệu chỉnh và kiểm định bằng số liệu thực tế mùa lũ năm 2000 và mùa kiệt năm 2008.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong năm 2012, với giai đoạn thu thập và xử lý số liệu từ 2000 đến 2008, mô phỏng và phân tích các kịch bản biến đổi khí hậu và nước biển dâng đến năm 2050.

Phương pháp tiếp cận toàn diện, kết hợp điều tra thực tế, phân tích số liệu, mô phỏng thủy lực và đánh giá tác động môi trường nhằm đề xuất giải pháp kỹ thuật phù hợp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Diễn biến dòng chảy và mực nước: Mô phỏng cho thấy lưu lượng tối đa mùa lũ năm 2000 tại sông Cái Lớn đạt 1.559 m³/s, trong khi mùa kiệt năm 2008 lưu lượng giảm mạnh, tạo điều kiện thuận lợi cho xâm nhập mặn sâu vào nội đồng. Mực nước triều biến động theo chu kỳ 15 ngày, với biên độ lớn nhất vào tháng 11 và 12, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng lấy nước ngọt.

2. Xâm nhập mặn và ảnh hưởng biến đổi khí hậu: Dưới kịch bản nước biển dâng trung bình, độ mặn tại cửa sông tăng lên đáng kể, làm giảm khả năng cung cấp nước ngọt cho sản xuất. Diện tích có nguy cơ ngập do nước biển dâng có thể lên tới 25% diện tích vùng ĐBSCL, trong đó BĐCM chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

3. Hiệu quả của cụm công trình cống: Việc xây dựng và vận hành cụm công trình cống trên cửa sông Cái Lớn - Cái Bé giúp kiểm soát mặn hiệu quả, giảm độ mặn trung bình trong mùa kiệt từ khoảng 5 g/l xuống dưới 2 g/l, tăng diện tích ngọt hóa phục vụ sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản.

4. Khẩu diện công trình cống hợp lý: Qua mô phỏng, khẩu diện cống được đề xuất phù hợp với lưu lượng và mực nước biến đổi theo từng mùa, đảm bảo cân bằng giữa kiểm soát mặn và thoát lũ, góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và xã hội.

Thảo luận kết quả

Kết quả mô phỏng được trình bày qua các biểu đồ mực nước, lưu lượng và độ mặn tại các nút quan trọng trên mạng lưới sông kênh, cho thấy sự tương quan chặt chẽ giữa biến đổi khí hậu, nước biển dâng và diễn biến thủy văn vùng cửa sông. So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả phù hợp với xu hướng gia tăng xâm nhập mặn và biến động mực nước triều tại ĐBSCL.

Nguyên nhân chính của các biến đổi là do sự kết hợp giữa tác động của thủy triều biển Đông và biển Tây, cùng với ảnh hưởng của các công trình thủy lợi hiện hữu và biến đổi khí hậu toàn cầu. Việc lựa chọn khẩu diện cống hợp lý không chỉ dựa trên các thông số thủy lực mà còn phải cân nhắc đến yếu tố kinh tế, xã hội và môi trường.

Ý nghĩa của nghiên cứu là cung cấp cơ sở khoa học cho việc quy hoạch và thiết kế hệ thống công trình thủy lợi vùng ven biển, góp phần nâng cao khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu và bảo vệ nguồn nước ngọt bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng cụm công trình cống với khẩu diện phù hợp: Thiết kế khẩu diện cống dựa trên kết quả mô phỏng nhằm kiểm soát mặn hiệu quả, đảm bảo lưu lượng và mực nước phù hợp cho mùa kiệt và mùa lũ. Thời gian thực hiện trong vòng 5 năm, do Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chủ trì phối hợp với các đơn vị kỹ thuật.

2. Nâng cấp hệ thống kênh mương và bờ bao: Mở rộng và nạo vét kênh cấp II và nội đồng để tăng khả năng dẫn nước ngọt và thoát nước thải, giảm thiểu ngập úng và xâm nhập mặn. Thực hiện trong 3 năm, do Ban Quản lý Đầu tư xây dựng thủy lợi địa phương đảm nhiệm.

3. Ứng dụng mô hình VRSAP trong quản lý nguồn nước: Sử dụng mô hình để dự báo và điều chỉnh vận hành công trình thủy lợi theo các kịch bản biến đổi khí hậu, nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên nước. Triển khai thường xuyên, do Viện Quy hoạch Thủy lợi miền Nam phối hợp với các cơ quan liên quan.

4. Tăng cường giám sát và thu thập số liệu thủy văn, khí tượng: Thiết lập hệ thống quan trắc tự động tại các cửa sông và vùng nội đồng để cập nhật dữ liệu kịp thời, phục vụ công tác dự báo và quản lý. Thời gian thực hiện liên tục, do Trung tâm Khí tượng Thủy văn và các địa phương phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quy hoạch và quản lý thủy lợi: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế và vận hành hệ thống công trình thủy lợi phù hợp với điều kiện biến đổi khí hậu, giúp nâng cao hiệu quả quản lý nguồn nước.

2. Chuyên gia môi trường và biến đổi khí hậu: Luận văn phân tích chi tiết tác động của nước biển dâng và biến đổi khí hậu đến hệ sinh thái và nguồn nước, hỗ trợ đánh giá rủi ro và xây dựng chiến lược ứng phó.

3. Người làm công tác phát triển nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản: Cung cấp thông tin về khả năng kiểm soát mặn và điều kiện thủy văn, giúp lựa chọn mô hình sản xuất phù hợp, tăng năng suất và chất lượng sản phẩm.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành xây dựng công trình thủy lợi: Tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp mô phỏng thủy lực, thiết kế công trình cống và ứng dụng mô hình toán trong thực tiễn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần kiểm soát mặn tại cửa sông Cái Lớn - Cái Bé?
   Kiểm soát mặn giúp bảo vệ nguồn nước ngọt cho sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt, giảm thiểu tác động xâm nhập mặn do nước biển dâng, đặc biệt trong mùa kiệt khi lưu lượng nước ngọt giảm.

2. Mô hình VRSAP có ưu điểm gì trong nghiên cứu này?
   VRSAP mô phỏng chính xác dòng chảy, mực nước và độ mặn trên mạng lưới sông kênh phức tạp, tích hợp trao đổi nước giữa sông và đồng ruộng, phù hợp với điều kiện thủy văn ĐBSCL.

3. Khẩu diện công trình cống được xác định dựa trên những yếu tố nào?
   Dựa trên lưu lượng dòng chảy, mực nước triều, độ mặn, nhu cầu kiểm soát mặn và thoát lũ, đồng thời cân nhắc tác động môi trường và kinh tế xã hội.

4. Biến đổi khí hậu ảnh hưởng thế nào đến vùng BĐCM?
   Gây tăng mực nước biển, xâm nhập mặn sâu hơn, thay đổi chế độ thủy triều và dòng chảy, làm gia tăng nguy cơ ngập lụt và ảnh hưởng tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp.

5. Giải pháp nào giúp nâng cao hiệu quả quản lý nguồn nước trong điều kiện biến đổi khí hậu?
   Kết hợp xây dựng công trình thủy lợi phù hợp, nâng cấp hệ thống kênh mương, ứng dụng mô hình toán dự báo và giám sát thủy văn liên tục để điều chỉnh vận hành linh hoạt.

Kết luận

• Đã đánh giá chi tiết diễn biến dòng chảy, mực nước và xâm nhập mặn tại cửa sông Cái Lớn - Cái Bé trong điều kiện biến đổi khí hậu và nước biển dâng.
• Mô hình VRSAP được hiệu chỉnh và ứng dụng thành công, cung cấp kết quả tin cậy cho việc thiết kế công trình thủy lợi.
• Đề xuất khẩu diện công trình cống hợp lý giúp kiểm soát mặn hiệu quả, bảo vệ nguồn nước ngọt và phát triển kinh tế xã hội vùng BĐCM.
• Nghiên cứu góp phần nâng cao năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo vệ tài nguyên nước và môi trường vùng ven biển.
• Khuyến nghị triển khai xây dựng công trình, nâng cấp hệ thống thủy lợi và áp dụng công nghệ mô phỏng trong quản lý nguồn nước đến năm 2050.

Hành động tiếp theo là phối hợp các cơ quan liên quan để triển khai các giải pháp kỹ thuật và giám sát hiệu quả vận hành công trình, đồng thời tiếp tục nghiên cứu cập nhật dữ liệu và mô hình dự báo nhằm thích ứng linh hoạt với biến đổi khí hậu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU TONG QUAN VUNG NGHIÊN CỨU LL. Đặc điểm điều kiện ty nhiên II: Vị tí địa lý Phạm vi nghiên cứu là phần cửa sông Cải Lớn ~ Cái BE thuộc vũng CM, toàn bộ diện tich BĐCM nằm ở phía Tây Nam của ĐBSCL có to độ dia lý: + 8°36" 10°30" vĩ độ Bắc, + _10442'+ 10530" kinh độ Đông. BDCM được giới hạn bởi phía Bắc là kênh Cai Sin, phía Đông Bắc là ng Hậu, phía Tay Nam là biển Tây và phía Đông là biển Đông với diện tích tự én 16.780 kmẺ, chiếm 43% diện tich ĐBSCL, gồm 6 tinh: Bạc Liễu, Sóc ‘Trang, Cà Mau, Hậu Giang, thành phố Cần Thơ và một phần của tỉnh Kiên Giang 1.2 Đặc điểm địa hình địa mạo.

Bán đảo Cà Mau là vùng bồi tích từ phù sa sông và phủ s biến, hình. thành các đã đất cao ven các sông rach lớn, ven be biển. Khu vực iếp giáp với biển có nhiều bãi bồi, ven biển có rừng ngập mặn, rừng trim phân bổ đọc be biển của Bạc Liêu, Ca Mau và Kiên Giang Chiều dài bờ biển là 453 km, được hình thành trong quá trình bồi tụ phù sa xen kế với các qui trình xâm thực, ven bờ biển thường tạo thành các giỗng cất dang hình cung có mặt lỗi ra phía biển. Nhìn chung, bờ biển có xu thé được bồi, tiến ra biển từ 50+100 mind nhưng có v đoạn bị xói lờ như cửa Ganh Hảo, Hồ.

Ving BDCM có dang dia hình tring, nhưng tương đổi bằng phẳng có cao độ phd biến từ 0,2 + ,6m với hưởng đốc chính là Đông Bắc - Tây Nam. Khu vực dit cao ở ving ven sông Hậu, ven biển Đông, bién Tây, các đai đất thắp tring nim ở giữa nên địa hình có tính chat lòng máng, các lòng máng chính là từ trung. tâm đi về phía Ca Mau va từ trang tâm về cia sông Cái Lớn 1. Đặc điểm địa chất~ Thổ nhưỡng.

“Theo các nghiên cứu liên quan đến thổ nhường, BDCM có 5 nhóm đất chính với 19 đơn vị phn lại đất L.Nhom đtcúc — 7-597ha(dhiếm045 tổng diện tích) 2. Nhóm đất phù sa: 230,676ha (chiếm 13,75% tổng điệntích) 3. Nhóm đất phèn: 815. 44 Nhôm đất mặn: 544,074 ha (chiếm 32.42% tổng điệntích) 5.

Nhóm đất than bin: 26. Qua cá iu này cho thấy, điện tích đất phén, đất mặn chiếm tỷ lệ rit lớn (hon 80% diện tích tự nhiên ving nghiên cúu). Xét về tính chất đất và loại n nguồn nước ngọt rit khó khăn, Vi vậy, việc sử dụng, ci tạo, đất khá phức tạp và công tác cải tạo đất dé phát triển sản xuất đóng vai trò hết sức quan trọng. Khí tượng, khí hậu.

Đặc điểm ea bản của khí hậu ving BĐCM phân bổ theo mùa. Mỗi năm có 2 mùa rõ rệt mùa mưa và mùa khô 4 VỀ nhiệ độ: BĐCM là vũng có nhiệt độ trung bình hàng năm cao (khoảng 27,0°C). Số ngày có nhiệt độ trung bình từ 26,0 + 28,0°C là 206 ngày/năm. Độ Âm tương đối trung bình năm từ 82,2 + 87,5%.

Thái TX, X độ âm tương đối trung bình cao nhất: 86,0 + 89,0%. Tháng I và II độ ẩm tương đối trung bình thấp nhất.1 Nhiệt độ trung bình tháng ở một số nơi, %C Tháng Năm TỊH[†MỊIW ”VTVI vil VHỊ IXT X[XI[XxI 25,5|26,1|27.5 % ——Trong năm có hai mùa gió: giỏ mia Đông bắc (thing XI + IV) và gió mùa Tay nam (tháng V + X). Gió mùa Đông bắc (hay gió Chướng) hoạt động mạnh vào thai kỷ đầu mia khô, gặp thời kỳ triều cường thường gây ra sông lớn làm cho nước mặn tràn vào đồng ruộng. Gió mùa Tây Nam với thành phần chính là giỏ hướng Tây có tốc độ trung bình tháng lớn nhất 1.8 mis, tốc độ gid tức thôi lớn nhất là 28 m/s (tháng VIII/1999 tại Rạch Giá) 8 « bốc hơi, lượng bốc hơi trung bình hàng năm khả lớn, đt 1000 mm (Điche-mm).

Mùa khô, do nắng nhiều và độ âm không khí thắp nên lượng bốc hơi lớn (tháng II lớn nhất: 140 + 160mm), Mùa mưa, lượng bốc hơi stim nhiều tháng X lượng bốc hơi thấp hất(60.2 Lượng bốc hơi (Piche) bình quân tháng ở một số nơi (mm) Vị trí L[Ƒm | m] w][ v ] Thang vi | vr] vn [ax [x |xi]xu Nam CầnThơ | 90 | i8 | 149 | 44 | 102] 84 [si [si |72|74|72| 81 nas Rạch Giá | 108 120| 140|129| 99 | 105 | 93 | 99 |99)74|75| 90 1230 Sốc Trăng | 118) 134| I5 | 144) 96 | 84 | 90 | 87 |72|59|66| 90 1198 CàMau | 18 | 103] 146] 126 | 104 | 74 | 65 | 67 [57/53] 78 | 99 108 $ — Số giờ nắng trung bình khá cao, bình quân cả năm 68 + 7.5 giðingày, Thing I+ IV, số giờ nắng cao nhất (8+ 10 gidngiy). Tháng VIII +X. số giờ nắng thấp nhất (5 +6 giờ/ngày). Số giờ nắng cao trong ngày là đặc điểm, thuận lợi cho cây trồng sinh trưởng và phát triển Bảng 1.3 Số giờ nắng bình quân tháng (1960-2005) ở một số nơi (giờ) Vị trí Taff] vw Thuy.| 5410| i] 2 RehGi |$6|92|94|x9|10| s6 [6a] su |55| 52 [24 | 4| 2 cama |s4|92|93|52|6o| s2|s8ls9|49 [sol 63/76] 74 pieties [87/97 hoalsa|6z| 5s [62 |54|s2|saler|79| 6s Mura: Mia mura bắt đầu ừ tháng V đến hết thắng XI, trừng với th kỳ gió mia Tây Nam, lượng mưa chiếm tir 90 + 95% lượng mưa cả năm.

Mùa khô bắt đầu từ thắng XI và kết thúc thing IV năm sau, ring với thai ky gió mùa Đông bắc, Biển động lượng mưa thing rit lớn, đặc biệt là thời kỳ đầu và cuối mùa mưa, Do sự động của mưa nên ngay cả các thing trong mia mưa cũng. có một hoặc nhiễu thời kỳ không mưa boặc lượng mơ rắt nhỏ, xy ra trên điện rộng, sinh ra hạn khí tượng (hen Bà Chẳng) là trở ngại rấ lớn đối với sản xuất nông nghiệp ở những nơi còn phụ thuộc nhiều vào nước mưa như khu vực Trung. tâm và phía Tây Nam. Kết quả tính tin suất xuất hiện hạn 7, 10 và 15 ngày cho thấy khả năng xuất hiện hạn 7 ngày trong các tháng VI, VU chiếm 15 + 50% in) HE 0m mm BE tam Bam Bh eto 020m ae EHH 0.1 Ding trị mưa trung bình và bốc hơi bình quân nhiều năm & BĐCM.4 Lượng mưa bình quân nhiều năm ở một số tram mưa (mm) Tháng L|H|M wv | we] vm | vir] x | X | XI | XH [Tổng Tam Bạc Lica | 32 | 26 | 107) 660 | 1957| 2732 | 2556 | 2762 | 2939 | 2954 | 1728 | 350 86 Cà Mau |2L2 |155|395 1166 2870 | 3399 | 326.

| 3484 | 3308 | 1962 | S09 | 2433 CầnThơ | 3s | 22 |I33) aos 16792333 2187 | 234112588 | 2830 | 1518 | 339 1836 Long Xuyên | 81 | 70 | 120, 881 | 1193 | 1844 | 2089 | 1936 | 2106 | 2782 | H20 | 336 7 paingii | 29 | 35 | 36 | 280 2181| 3I69 | 048 | 3359 | 3358 | 2946 | 1405 | 174 | 202 Phung Hiệp | S0 | S6 | 19.4 3606 | 1237 | 338 tra Rạch Giá.7 | 2996 | 3779 | 3028 | 2938 la [47 | 2218 Sốc Trăng | 20 | 44 [168 | 979 222. Đặc điểm thủy văn “Chế độ thuỷ văn ving BDCM có liên quan mật thiết với chế độ thuỷ văn sông Mekong, thuỷ triều biển Đông, biển Tây va mưa nội ing. Ngoài ra, chế đội thuỷ văn trong vùng côn chịu ảnh hướng của hộ thống công tinh kiểm mặn biển Đông, công trình thuỷ lợi nội đồng. a) —_ Chế độ thủy miều Biển Đông ‘Cac phân tích sau đây dựa vào mực nước trạm Vũng Tàu, đại điện cho thủy triều biển Đông: Tru biển Đông thuộc loi bản nhật tiểu không đều, trong ngày có hủ lần tu lên và ai lẫn tiều xuống, thường có dang "M”, với chủ kỳ triều ngày trung bình là 245 giờ, Biên độ tiểu lớn nhất in đổi từ 3,0 + 40 m Mire nước chân trigu dao động lớn (1,6 + 3,0 m), trong khi đó mực nước đỉnh triều dao động nhỏ hơn (0,8 + 1,0 m).

Kết quả là khoảng thời gian duy trì mực nước cao dai hơn khoảng thời gian duy t mực nước thấp và đường mực nước trung bình nằm gần với mực nước định triều. Mot chu kỹ tiều trung bình là 15 ngày, trong đồ cổ 1 kỳ triểu cường và | kỳ triều kém. Trong năm mực nước trung bình tháng cao nhất xảy vào tháng XI + XI, thấp nhất vio tháng VI + VIL in N68 160 thai UK / Za Y Nob rong tha Hình 1.2 Hình dạng triều ở biển Đông “Thủy triều biển Đông truyỄn vào các kênh rạch nội đồng ĐBSCL thông aqua hệ thống sông Cứu Long, hệ thing sông Vam Cỏ. sông Mỹ Thanh và sông anh Hào.

Dọc theo hệ thống sông Cửu Long, tiểu biển Đông ảnh hưởng vượt qua Tân Châu và Châu Đốc trong mùa ki 8) Chếđộ thủy triéu Biển Tây Các phân tích sau dựa vào mực nước trạm Rạch Giá, đại diện cho triều biển Tây (tram Rạch Giá nằm hơi sâu trong kênh, ít nhiều cũng bị ảnh hưởng các điều kiện thủy văn nội đồng) Triều biển Tây thuộc loại tiểu hỗn hợp, thiên về nhật triều. Thời gian triều lên và tiểu xuống xấp xi nhau, thường kéo dai từ 11,3 + 12,0 gid, với chủ kỳ triều ngày 24. Biên độ tiểu lớn nhất biển đổi từ 0,8 + 1,2. m Mực nước chân triều dao động it (0,2 0:4 m), trong khi đó mực nước đình tiểu dao động nhiều hơn (0,6 + 0,8 m), thường có dạng “W>.

Kết quả là khoảng thời gian duy tri mực nước thấp dai hơn khoảng thôi gian duy tri mực nước cao và đường mực nước bình quân ngày nằm gin với mực nước chân tru Một chủ kỳ triều trung bình 15 ngày, trong năm mực nước bình quân. tháng cao nhất xây ra vào thing XI + XIL, thấp nhất xảy ra vào thing IV + ¥. trùng với thời ky mực nước thấp nhất trên sông Hậu, 12 Thùy triều biển Tay tryễn vio các kênh rạch nội đồng vùng BDCM thông qua sông Cửa Lớn, Bay Hap, Ông Đốc, Ci Lớn, Cái Bé, kênh Rạch So " 1 Tide in West sea b Nahs AWN Anal er | 135 7 9B 2 4 6b 1B Bm MR % Jan-1982 Hình 1.3 Quá trình mye nước triều biển Tây 4 Những die điểm trên đây cho thấy: đối với thủy tiễu biển Đông ảnh hưởng tích cục đến việc lấy nước tưới trong các tháng II + I hua trong cc tháng VI + VII, nhưng bắt loi cho việc tiêu lñ (X ~ XI) và mặn xâm nhập mạnh trong thing IV + V, trong khí đó thủy triều biể Tay thuận cho việc tiêu chua (V + VI) và iêu lũ, nhưng bất lợi cho việclấy nước tưới tháng II + I, mặn xâm nhập mạnh trong tháng II + IV.