Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Trêng ®¹i häc b¸ch khoa hµ néi -------------o0o------------- TrÇn thÞ ngäc th s¶n xuÊt thö s¶n phÈm chÌ ®en íp h¬ng d¹ng tói läc phï hîp víi thÞ hiÕu cña ngêi tiªu dïng ViÖt nam Chuyªn ngµnh : C«ng nghÖ Thùc phÈm LUËN V¡N TH¹C SÜ c«ng nghÖ thùc phÈm Híng dÉn khoa häc PGS.ts NguyÔn Duy thÞnh Thµnh phè Hå ChÝ Minh - 2006 17061131678731000000 Môc lôc Më ®Çu. 8 Ch¬ng I: Tæng quan tµi liÖu. T×nh h×nh s¶n xuÊt vµ tiªu thô chÌ ë ViÖt Nam vµ trªn thÕ giíi. T×nh h×nh s¶n xuÊt vµ tiªu thô chÌ ë ViÖt Nam vµ trªn thÕ giíi.
T×nh h×nh s¶n xuÊt vµ tiªu thô chÌ ë ViÖt Nam. Giíi thiÖu chung vÒ c©y chÌ. Thµnh phÇn hãa häc cña bóp chÌ. Hîp chÊt tanin.
Hîp chÊt alkaloid. C¸c enzim trong chÌ. Nhãm hîp chÊt protein vµ aminoacid. Hîp chÊt gluxit.
Hîp chÊt pectin. Nhãm c¸c hîp chÊt tinh dÇu trong chÌ. Nhãm c¸c chÊt mµu trong chÌ. ChÊt tro trong chÌ.
C«ng nghÖ s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm chÌ. C«ng nghÖ s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm chÌ ®en. C«ng nghÖ s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm chÌ xanh. C«ng nghÖ s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm chÌ h¬ng.
C«ng nghÖ s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm chÌ kh¸c. ChÊt th¬m - Nguån bæ sung vµ c¶i thiÖn mïi th¬m cho chÌ ®en. C¸c chÊt th¬m cã trong chÌ. Nguån chÊt th¬m bæ sung ®Ó hoµn thiÖn chÊt lîng cho chÌ ®en.
Tæng quan vÒ ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ c¶m quan. Ph¬ng ph¸p cho ®iÓm chÊt lîng s¶n phÈm. Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch m« t¶. C¸c bíc tiÕn hµnh c¶m quan.
PhÐp thö thÞ hiÕu. 44 Ch¬ng II: §èi tîng vµ ph¬ng ph¸p nghiªn cøu. §èi tîng nghiªn cøu. ChÌ ®en - Nguyªn liÖu ®Ó s¶n xuÊt chÌ h¬ng.
ChÊt th¬m tæng hîp - ChÊt phô gia c¶i thiÖn mïi th¬m cña chÌ. C¸c chÊt mµu, mïi vµ vÞ ®îc sö dông trong qu¸ tr×nh tuyÓn chän vµ huÊn luyÖn héi ®ång. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu lùa chän chÊt th¬m a thÝch. Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu c«ng nghÖ íp h¬ng cho chÌ ®en.
ChuÈn bÞ chÌ ®Ó thÝ nghiÖm. Ph¬ng ph¸p 1 - Ph¬ng ph¸p íp h¬ng trùc tiÕp. Ph¬ng ph¸p 2 - Ph¬ng ph¸p íp h¬ng phèi trén. X©y dùng quy tr×nh c«ng nghÖ thÝch hîp trong phßng thÝ nghiÖm.
Thùc hiÖn triÓn khai trong s¶n xuÊt. Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch mét sè chØ tiªu hãa - lý cña chÌ ®en. X¸c ®Þnh ®é Èm cña chÌ. X¸c ®Þnh hµm lîng chÊt tan.
X¸c ®Þnh hµm lîng tanin. X¸c ®Þnh hµm lîng tro. X¸c ®Þnh ®é mµu b»ng ph¬ng ph¸p chiÕt quang. Ph¬ng ph¸p ph©n tÝch c¶m quan.
§iÒu kiÖn chung khi ®¸nh gi¸ c¶m quan. Ph¬ng ph¸p c¶m quan chÌ. Ph¬ng ph¸p x©y dùng profil c¸c s¶n phÈm chÌ ®en íp h¬ng. Ph¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ thÞ hiÕu.
65 Ch¬ng III: KÕt qu¶ nghiªn cøu vµ th¶o luËn. Nghiªn cøu lùa chän chÊt th¬m ®îc a thÝch. Nghiªn cøu chÊt lîng chÌ ®en nguyªn liÖu. §¸nh gi¸ chÊt lîng c¶m quan cña nguyªn liÖu (ph¬ng ph¸p 1).
§¸nh gi¸ chÊt lîng c¶m quan cña nguyªn liÖu (ph¬ng ph¸p 2). Nghiªn cøu mét sè chØ sè hãa lý cña chÌ ®en nguyªn liÖu. Nghiªn cøu c«ng nghÖ íp h¬ng cho chÌ ®en b»ng ph¬ng ph¸p íp h¬ng trùc tiÕp. Nghiªn cøu íp h¬ng chÌ ®en b»ng h¬ng cam theo ph¬ng ph¸p íp h¬ng trùc tiÕp.
Nghiªn cøu íp h¬ng chÌ ®en b»ng h¬ng ®µo theo ph¬ng ph¸p íp h¬ng trùc tiÕp. Nghiªn cøu íp h¬ng chÌ ®en b»ng h¬ng d©u t©y theo ph¬ng ph¸p íp h¬ng trùc tiÕp. Nghiªn cøu c«ng nghÖ íp h¬ng cho chÌ ®en b»ng ph¬ng ph¸p íp h¬ng phèi trén. Nghiªn cøu íp h¬ng chÌ ®en b»ng h¬ng cam theo ph¬ng ph¸p íp h¬ng phèi trén.
Nghiªn cøu íp h¬ng chÌ ®en b»ng h¬ng ®µo theo ph¬ng ph¸p íp h¬ng phèi trén. Nghiªn cøu íp h¬ng chÌ ®en b»ng h¬ng d©u t©y theo ph¬ng ph¸p íp h¬ng phèi trén. §¸nh gi¸ chung. NhËn xÐt ®èi víi ph¬ng ph¸p íp h¬ng trùc tiÕp.
NhËn xÐt ®èi víi ph¬ng ph¸p íp h¬ng phèi trén. Nghiªn cøu x©y dùng quy tr×nh c«ng nghÖ thÝch hîp trong phßng thÝ nghiÖm. C¸c ®iÒu kiÖn thÝ nghiÖm. M« t¶ ph¬ng thøc tiÕn hµnh thÝ nghiÖm.
Thùc hiÖn triÓn khai trong s¶n xuÊt. Thö nghiÖm íp h¬ng cho chÌ ®en t¹i c¬ së s¶n xuÊt. S¬ lîc c«ng nghÖ íp h¬ng chÌ ®en t¹i c¬ së. §¸nh gi¸ chÊt lîng cña s¶n phÈm sau khi íp h¬ng.
105 Ch¬ng IV: KÕt luËn. 110 Tµi liÖu tham kh¶o. 114 8 Më ®Çu TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi ChÌ lµ mét trong thøc uèng truyÒn thèng cña ngêi ViÖt Nam còng nh cña c¸c d©n téc kh¸c trªn thÕ giíi. Víi lÞch sö ph¸t triÓn h¬n 4000 n¨m, chÌ ®· chiÕm mét thÞ phÇn kh«ng nhá trªn thÞ trêng ®å uèng thÕ giíi.
HiÖn nay chóng ta cã thÓ t×m thÊy rÊt nhiÒu chñng lo¹i chÌ kh¸c nhau nh chÌ xanh, chÌ ®en, chÌ vµng, chÌ ®á…còng nh c¸c s¶n phÈm míi tõ chÌ. Tõ tríc ®Õn nay cã nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu nh»m c¶i tiÕn c«ng nghÖ, n©ng cao chÊt lîng chÌ, ®a d¹ng ho¸ c¸c s¶n phÈm chÌ, ®Æc biÖt c¸c s¶n phÈm cã nguån gèc tõ chÌ ®en v× chÌ ®en chiÕm h¬n 80% thÞ trêng chÌ thÕ giíi.[9] ë níc ta còng nh mét sè níc ch©u ¸ kh¸c hÇu nh a chuéng c¸c s¶n phÈm chÌ xanh trong khi ®©y ®Òu lµ nh÷ng níc xuÊt khÈu chÌ ®en hµng ®Çu thÕ giíi. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y ngêi d©n trong níc ®· vµ ®ang lµm quen dÇn víi c¸c s¶n phÈm chÌ ®en nh chÌ ®en hoµ tan, chÌ ®en tói läc (d¹ng tù nhiªn hoÆc cã íp h¬ng) cña c¸c h·ng níc ngoµi lµm ®a d¹ng ho¸ s¶n phÈm chÌ trong níc. §Æc biÖt víi tÝnh chÊt chÌ vÉn ®îc gi÷ nguyªn l¹i võa thuËn tiÖn, ®ång thêi cã thªm mïi h¬ng tr¸i c©y nªn c¸c lo¹i chÌ ®en íp h¬ng d¹ng tói läc chiÕm ®îc nhiÒu c¶m t×nh nhÊt lµ giíi trÎ tuy nhiªn gi¸ thµnh kh¸ cao v× lµ c¸c s¶n phÈm ngo¹i nhËp.[9][26] N¾m b¾t ®îc thÞ hiÕu cña ngêi tiªu dïng, chóng t«i nhËn thÊy viÖc nghiªn cøu lo¹i chÊt th¬m vµ c«ng nghÖ hîp lý ®Ó s¶n xuÊt chÌ ®en íp h¬ng hîp thÞ hiÕu cña ngêi tiªu dïng ViÖt nam còng nh tiÕn tíi xuÊt khÈu c¸c s¶n phÈm cã gi¸ trÞ thay v× xuÊt khÈu chÌ ®en nguyªn liÖu th« cã gi¸ trÞ kÐm h¬n nhiÒu lµ mét viÖc rÊt cÇn thiÕt.
V× vËy chóng t«i ®· chän ®Ò tµi nghiªn cøu: “s¶n xuÊt thö s¶n phÈm chÌ ®en íp h¬ng d¹ng tói läc phï hîp víi thÞ hiÕu cña ngêi tiªu dïng ViÖt nam”. 9 Ch¬ng I Tæng quan Tµi liÖu. T×nh h×nh s¶n xuÊt vµ tiªu thô chÌ ë ViÖt Nam vµ trªn thÕ giíi. T×nh h×nh s¶n xuÊt vµ tiªu thô chÌ ë ViÖt Nam vµ trªn thÕ giíi.
[1][10][26][28] Tõ khi ®îc ph¸t hiÖn vµ trång t¹i Trung Quèc cho ®Õn nay c©y chÌ ®· cã mÆt trªn 58 quèc gia. Tõ n¨m 1934 cã 899,7 ngµn ha chÌ th× ®Õn n¨m 2004 ®· lªn kho¶ng 2,555triÖu ha, tøc trong vßng 70 n¨m ®· t¨ng diÖn tÝch gÊp 3 lÇn. Ch©u ¸ cã 20 quèc gia trång chÌ, chiÕm 80,7% diÖn tÝch c©y chÌ thÕ giíi. Ch©u Phi cã 21 níc trång chÌ chiÕm 13,8%.
Ngoµi ra, c©y chÌ cßn ®îc trång ë Ch©u Mü(Achentina), Ch©u §¹i D¬ng (óc, New Zealand). §øng ®Çu lµ Trung quèc cã diÖn tÝch trång chÌ lµ 1,13 triÖu ha, Ên ®é cã 438 ngµn ha, Srilanka vµ Indonesia cã 196 ngµn ha (theo thèng kª vµo n¨m 2001). Kenya míi b¾t ®Çu ph¸t triÓn c©y chÌ vµo ®Çu thÕ kû 20 nhng hiÖn nay diÖn tÝch trång ®· lªn ®Õn 120 ngµn ha, ®øng ®Çu Ch©u Phi. S¶n lîng chÌ trªn thÕ giíi t¨ng ®¸ng kÓ, tõ n¨m 1934 cho ®Õn n¨m 2004, s¶n lîng chÌ kh« toµn thÕ giíi ®¹t 2.638 triÖu tÊn, nhiÒu gÊp 7 lÇn so víi n¨m 1934 (380.000tÊn), íc tÝnh n¨m 2005 ®¹t 2,7 triÖu tÊn.
HÇu nh s¶n lîng chÌ cña c¸c níc ®Òu t¨ng, nhÊt lµ c¸c níc Ch©u phi. VÒ c«ng nghÖ chÕ biÕn, hiÖn nay chÌ ®en chiÕm 75% tæng s¶n lîng, ®îc tËp trung s¶n xuÊt t¹i Ên ®é, Srilanka, Kenya, Malawi, Bangladesh. C«ng nghÖ chÕ biÕn chÌ ®en phæ biÕn lµ ph¬ng ph¸p Orthodox vµ ph¬ng ph¸p CTC. Trong ®ã, ph¬ng ph¸p CTC ngµy cµng ®îc sö dông phæ biÕn.
C¸c níc Kenya, Malawi, Bangladesh, 100% chÌ ®îc s¶n xuÊt theo c«ng nghÖ CTC: Ên §é 84. Trung Quèc, Achentina vµ c¸c níc 10 Liªn X« cò 100% chÌ ®en s¶n xuÊt theo ph¬ng ph¸p Orthodox, Srilanka chÌ Orthodox chiÕm 97% tæng s¶n lîng chÌ ®en. Trªn thÕ giíi, s¶n xuÊt chÌ xanh tËp trung ë mét sè níc Ch©u ¸ nh: Trung Quèc, NhËt B¶n, Indonesia, ViÖt Nam, §µi Loan. Riªng Trung Quèc chiÕm kho¶ng 65% thÞ trêng chÌ xanh toµn thÕ giíi.
Xu híng uèng chÌ xanh t¨ng, ®Æc biÖt chÌ xanh chÊt lîng cao, chÌ ®Æc s¶n vµ chÌ h÷u c¬. §Õn nay ®· cã kho¶ng 6. Trung Quèc lµ níc s¶n xuÊt nhiÒu chÌ h÷u c¬ nhÊt kho¶ng 4. [10][26][28] §øng ®Çu vÒ xuÊt khÈu lµ c¸c níc Ên §é, Srilanka, Trung Quèc, Kenya.
Hµng n¨m, c¸c níc nµy xuÊt khÈu mçi níc lín h¬n 200. Indonesia xuÊt khÈu 100. Bangladesh xuÊt khÈu 20. ViÖt Nam xuÊt khÈu kho¶ng 80.
Kenya xuÊt khÈu 100. Lîng chÌ xuÊt khÈu cña c¸c nø¬c TQ, Ên §é, Srilanka, Indonesia vµ Kenya chiÕm tíi 75%. VÒ tiªu thô chÌ trªn thÕ giíi. [9][10][26][28] Trªn thÕ giíi, lîng chÌ tiªu thô ngµy cµng t¨ng.
NÕu n¨m 1950 tiªu thô kho¶ng 518 ngµn tÊn th× n¨m 2000 lµ 2,638 tiÖu tÊn chÌ. ¦íc tÝnh lîng chÌ tiªu thô n¨m 2005 lµ 2,67triÖu tÊn. HiÖn nay trªn thÕ giíi cã 160 níc tiªu thô chÌ. ThÞ trêng chÌ thÕ giíi chñ yÕu lµ c¸c khu vùc Trung CËn §«ng, Ch©u ¢u, Mü.
Kh«ng nh÷ng mét sè níc thuÇn nhËp khÈu chÌ t¨ng s¶n lîng tiªu thô mµ mét sè níc trång vµ chÕ biÕn chÌ nhng s¶n lîng s¶n xuÊt trong níc kh«ng ®ñ cung cÊp tiªu dïng néi ®Þa nªn còng ph¶i nhÊp khÈu. Nhu cÇu tiªu thô chÌ trªn thÕ giíi b×nh qu©n theo ®Çu ngêi ngµy cµng cao. N¨m 1934, b×nh qu©n trªn thÕ giíi tiªu thô 0,19kg/ngêi/n¨m th× ®Õn n¨m 1990 con sè b×nh qu©n nµy ®· t¨ng lªn ®Õn 0,51 kg/ngêi/n¨m. Nh÷ng níc cã møc b×nh qu©n tiªu thô chÌ cao lµ: Anh 2,84 kg/ngêi/n¨m, Ailen 3,07 kg/ngêi/n¨m, Thæ NhÜ Kú 2,73 kg/ngêi/n¨m, Ir¾c 2,95 kg/ngêi/n¨m, Kuwet 2,32 11 kg/ngêi/n¨m, Iran 1,15 kg/ngêi/n¨m, Hång K«ng 1,66 kg/ngêi/n¨m, Ai cËp 1,40 kg/ngêi/n¨m.
VÒ chñng lo¹i chÌ tiªu thô. [9][10][26][28] Sè lîng chÌ ®en tiªu thô lu«n chiÕm u thÕ (80% tæng s¶n lîng chÌ trªn thÕ giíi) do nã cã kh¶ n¨ng c¹nh tranh víi cµ phª, chÌ xanh bÞ thu hÑp chØ cßn 20% tæng s¶n lîng chÌ.