Thực trạng kiến thức thái độ thực hành chăm sóc trẻ sau tiêm chủng trong 24 giờ đầu và một số yếu tố liên quan của các bà mẹ tại huyện chợ mới tỉnh an giang năm 2020

Chuyên khảo phân tích Thực trạng kiến thức thái độ thực hành chăm sóc trẻ sau tiêm chủng trong 24 giờ đầu và một số yếu, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Nguyễn Văn Sơn
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Vũ Phương Linh
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Y Tế Công Cộng
• Đề tài: Thực Trạng Kiến Thức, Thái Độ, Thực Hành Chăm Sóc Trẻ Sau Tiêm Chủng Tại Huyện Chợ Mới, An Giang
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Khái niệm về tiêm chủng
• 1.2. Chương trình tiêm chủng mở rộng
• 1.3. Theo dõi chăm sóc trẻ sau tiêm chủng
• 1.4. Một số nghiên cứu về kiến thức, thái độ, thực hành của các bà mẹ về tiêm chủng và một số yếu tố liên quan
• 1.5. Tình hình tiêm chủng huyện Chợ Mới tỉnh An Giang
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Thiết kế nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp chọn mẫu
• 2.5. Phương pháp và công cụ thu thập số liệu
• 2.6. Biến số nghiên cứu
• 2.7. Cách đánh giá
• 2.8. Xử lý phân tích số liệu
• 2.9. Vấn đề đạo đức của nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thông tin chung
• 3.2. Kiến thức của bà mẹ về chăm sóc trẻ sau tiêm
• 3.3. Thái độ của bà mẹ
• 3.4. Thực hành của bà mẹ về chăm sóc trẻ sau tiêm chủng
• 3.5. Phân tích một số yếu tố liên quan đến thực hành chăm sóc trẻ sau tiêm chủng
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Kiến thức chăm sóc trẻ sau tiêm chủng của người mẹ
• 4.3. Thái độ của bà mẹ về các phản ứng sau tiêm chủng
• 4.4. Thực hành về chăm sóc trẻ sau tiêm chủng của bà mẹ
• 4.5. Một số yếu tố liên quan đến thực hành chăm sóc trẻ sau tiêm chủng
• 4.6. Những khó khăn và hạn chế của nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: Biến số về thông tin của trẻ
• PHỤ LỤC 2: Biến số thực hành chăm sóc trẻ sau tiêm
• PHỤ LỤC 3: Biến số về các yếu tố liên quan đến thực hành chăm sóc trẻ sau tiêm
• PHỤ LỤC 4: Phân bố cỡ mẫu trong nghiên cứu
• PHỤ LỤC 5: Phiếu theo dõi phản ứng sau tiêm chủng của trẻ
• PHỤ LỤC 6: Phiếu phỏng vấn mẹ
• PHỤ LỤC 7: Bảng dự trù kinh phí
• PHỤ LỤC 8: Hình ảnh địa bàn nghiên cứu

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Chăm Sóc Trẻ Sau Tiêm Chủng An Giang

Tiêm chủng là một biện pháp y tế công cộng hiệu quả để phòng ngừa bệnh tật. Nghiên cứu này tập trung vào thực trạng kiến thức chăm sóc trẻ, thái độ và thực hành của các bà mẹ tại huyện Chợ Mới An Giang trong việc chăm sóc trẻ sau tiêm chủng. Mục tiêu là đánh giá và cải thiện quy trình chăm sóc trẻ sau tiêm để đảm bảo an toàn và hiệu quả của chương trình tiêm chủng mở rộng. Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao sức khỏe trẻ em và xây dựng niềm tin của cộng đồng vào vaccine. Số liệu từ nghiên cứu sẽ được sử dụng để đề xuất các giải pháp cụ thể, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Bài viết này tổng hợp và phân tích các yếu tố liên quan đến việc chăm sóc trẻ sau tiêm, từ đó đưa ra các khuyến nghị giúp các bà mẹ và cán bộ y tế có thể thực hiện tốt hơn công tác này.

1.1. Tầm Quan Trọng của Chăm Sóc Trẻ Sau Tiêm Chủng

Việc chăm sóc trẻ sau tiêm chủng đóng vai trò then chốt trong việc giảm thiểu các phản ứng sau tiêm chủng không mong muốn. Theo WHO, việc theo dõi và xử trí kịp thời các tác dụng phụ của tiêm chủng giúp ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng và đảm bảo an toàn cho trẻ. Các bậc cha mẹ cần trang bị đầy đủ kiến thức chăm sóc trẻ để có thể nhận biết và xử lý các tình huống khẩn cấp, đồng thời tạo niềm tin vào chương trình tiêm chủng cho trẻ em.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu Đánh Giá và Cải Thiện Thực Hành

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá kiến thức của cha mẹ và thực hành của cha mẹ về chăm sóc trẻ sơ sinh và chăm sóc trẻ nhỏ sau tiêm tại huyện Chợ Mới, An Giang. Đồng thời, nghiên cứu cũng xác định các yếu tố ảnh hưởng đến thực hành chăm sóc trẻ của các bà mẹ, từ đó đề xuất các biện pháp can thiệp phù hợp. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho các chương trình y tế địa phương trong việc cải thiện chất lượng dịch vụ y tế và nâng cao nhận thức của cộng đồng về an toàn tiêm chủng.

II. Vấn Đề Thách Thức Thiếu Kiến Thức Chăm Sóc Trẻ Sau Tiêm Ngừa

Mặc dù chương trình tiêm chủng mở rộng đã đạt được nhiều thành công, nhưng vẫn còn tồn tại những thách thức liên quan đến kiến thức chăm sóc trẻ của các bà mẹ. Sự thiếu hụt thông tin về các phản ứng sau tiêm chủng và cách xử lý có thể dẫn đến lo lắng, hoang mang và thậm chí từ chối tiêm chủng cho trẻ. Nghiên cứu tại huyện Chợ Mới An Giang cho thấy, một bộ phận bà mẹ chưa nắm vững các biện pháp giảm đau sau tiêm, xử lý sốt sau tiêm chủng và sưng đỏ tại chỗ tiêm. Điều này đòi hỏi cần có những giải pháp truyền thông và giáo dục sức khỏe hiệu quả hơn để cải thiện tình hình.

2.1. Ảnh Hưởng của Thiếu Kiến Thức Đến Tỷ Lệ Tiêm Chủng

Theo một số nghiên cứu, sự thiếu hiểu biết về tác dụng phụ của tiêm chủng và cách phòng ngừa chúng có thể làm giảm tỷ lệ tiêm chủng trong cộng đồng. Khi các bà mẹ không được trang bị đầy đủ kiến thức chăm sóc trẻ sau tiêm chủng, họ có thể trở nên lo lắng và e ngại việc đưa con đi tiêm phòng, dẫn đến nguy cơ trẻ mắc các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

2.2. Vai Trò của Truyền Thông Trong Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng

Truyền thông đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin chính xác và kịp thời về tiêm chủng cho trẻ em. Các kênh truyền thông đa dạng như truyền hình, báo chí, internet và các buổi nói chuyện trực tiếp tại trạm y tế xã cần được sử dụng hiệu quả để tiếp cận đến đông đảo các bà mẹ và người chăm sóc trẻ. Nội dung truyền thông cần tập trung vào lợi ích của tiêm chủng, các phản ứng sau tiêm thường gặp và cách xử lý, cũng như các nguồn thông tin đáng tin cậy.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Khảo Sát Kiến Thức và Đánh Giá Thực Hành

Để đánh giá thực trạng kiến thức và thực hành về chăm sóc trẻ sau tiêm chủng, nghiên cứu sử dụng phương pháp khảo sát kiến thức và đánh giá thực hành trực tiếp tại huyện Chợ Mới, An Giang. Đối tượng nghiên cứu là các bà mẹ có con từ 2 đến 18 tháng tuổi đang tham gia chương trình tiêm chủng mở rộng. Các công cụ thu thập dữ liệu bao gồm phiếu phỏng vấn, phiếu theo dõi phản ứng sau tiêm chủng và bảng kiểm quan sát. Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích thống kê để xác định mức độ kiến thức và thực hành, cũng như các yếu tố liên quan đến thực hành chăm sóc trẻ của các bà mẹ.

3.1. Thiết Kế Nghiên Cứu Mô Tả Cắt Ngang và Phân Tích

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả cắt ngang và phân tích. Phương pháp này cho phép thu thập dữ liệu tại một thời điểm duy nhất và đánh giá mối liên hệ giữa các biến số như kiến thức, thái độ, thực hành và các yếu tố nhân khẩu học khác. Mẫu nghiên cứu được chọn ngẫu nhiên từ các bà mẹ đưa con đi tiêm chủng tại các trạm y tế trên địa bàn huyện Chợ Mới.

3.2. Công Cụ Thu Thập Dữ Liệu Phiếu Phỏng Vấn và Theo Dõi

Phiếu phỏng vấn được sử dụng để thu thập thông tin về kiến thức và thái độ của các bà mẹ về tiêm chủng và chăm sóc trẻ sau tiêm. Phiếu theo dõi phản ứng sau tiêm chủng được sử dụng để ghi lại các biểu hiện bất thường của trẻ sau khi tiêm phòng. Các công cụ này được thiết kế dựa trên các hướng dẫn của Bộ Y tế và được kiểm tra tính tin cậy trước khi sử dụng trong nghiên cứu.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Thực Trạng Chăm Sóc Trẻ Sau Tiêm Tại Chợ Mới

Kết quả nghiên cứu cho thấy, mặc dù phần lớn các bà mẹ tại huyện Chợ Mới đều có thái độ tích cực đối với tiêm chủng, nhưng kiến thức về chăm sóc trẻ sau tiêm còn hạn chế. Tỷ lệ bà mẹ thực hiện đúng các biện pháp giảm đau sau tiêm, xử lý sốt sau tiêm và chăm sóc vết tiêm còn chưa cao. Các yếu tố liên quan đến thực hành chăm sóc trẻ bao gồm trình độ học vấn, thu nhập và sự tiếp cận với thông tin từ cán bộ y tế và các phương tiện truyền thông. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, các bà mẹ có kiến thức tốt hơn và thái độ tích cực hơn thì có thực hành chăm sóc trẻ tốt hơn.

4.1. Tỷ Lệ Kiến Thức và Thái Độ Của Bà Mẹ Về Tiêm Chủng

Nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ bà mẹ có kiến thức đầy đủ về tiêm chủng và chăm sóc trẻ sau tiêm còn thấp, đặc biệt là ở các vùng nông thôn và các nhóm dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, đa số các bà mẹ đều có thái độ tích cực đối với tiêm chủng và tin tưởng vào hiệu quả của vaccine trong việc phòng ngừa bệnh tật cho trẻ.

4.2. Thực Hành Chăm Sóc Trẻ Sau Tiêm Điểm Mạnh và Hạn Chế

Về thực hành chăm sóc trẻ sau tiêm, nghiên cứu ghi nhận một số điểm mạnh như tỷ lệ bà mẹ cho con bú nhiều hơn khi trẻ sốt và tỷ lệ đưa trẻ đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất thường còn hạn chế. Một số bà mẹ vẫn còn áp dụng các phương pháp dân gian chưa được khoa học chứng minh như đắp lá lên vết tiêm hoặc tự ý sử dụng thuốc kháng sinh cho trẻ.

V. Giải Pháp Cải Thiện Nâng Cao Kiến Thức và Thay Đổi Thực Hành

Để cải thiện tình hình chăm sóc trẻ sau tiêm chủng tại huyện Chợ Mới, An Giang, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm tăng cường truyền thông và giáo dục sức khỏe, nâng cao năng lực cho cán bộ y tế tuyến cơ sở, xây dựng các tài liệu hướng dẫn dễ hiểu và phù hợp với trình độ dân trí của người dân, và khuyến khích sự tham gia của cộng đồng vào các hoạt động phòng chống dịch bệnh. Đặc biệt, cần chú trọng đến việc cung cấp thông tin chính xác về các phản ứng sau tiêm chủng và cách xử lý chúng một cách an toàn và hiệu quả.

5.1. Tăng Cường Truyền Thông và Giáo Dục Sức Khỏe

Cần tăng cường các hoạt động truyền thông và giáo dục sức khỏe về tiêm chủng và chăm sóc trẻ sau tiêm thông qua nhiều kênh khác nhau như truyền hình, báo chí, internet, tờ rơi, áp phích và các buổi nói chuyện trực tiếp tại cộng đồng. Nội dung truyền thông cần ngắn gọn, dễ hiểu, tập trung vào lợi ích của tiêm chủng, các phản ứng sau tiêm thường gặp và cách xử lý, cũng như các nguồn thông tin đáng tin cậy.

5.2. Nâng Cao Năng Lực Cho Cán Bộ Y Tế Tuyến Cơ Sở

Cần tổ chức các khóa đào tạo và tập huấn định kỳ cho cán bộ y tế tuyến cơ sở về tiêm chủng và chăm sóc trẻ sau tiêm. Nội dung đào tạo cần bao gồm kiến thức về vaccine, kỹ năng tiêm chủng an toàn, cách nhận biết và xử lý các phản ứng sau tiêm, cũng như kỹ năng tư vấn và truyền thông cho người dân.

VI. Kết Luận Hướng Đến Chăm Sóc Trẻ Tốt Hơn Sau Tiêm Chủng

Nghiên cứu về kiến thức và thực hành chăm sóc trẻ sau tiêm chủng tại huyện Chợ Mới, An Giang đã cung cấp những thông tin quan trọng để đánh giá và cải thiện chương trình tiêm chủng mở rộng. Việc nâng cao kiến thức cho các bà mẹ và cải thiện thực hành của họ là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn và hiệu quả của tiêm chủng. Cần có những nỗ lực liên tục từ các cơ quan chức năng, cán bộ y tế và cộng đồng để xây dựng một hệ thống chăm sóc trẻ sau tiêm chủng toàn diện và bền vững.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Đối Với Y Tế Cộng Đồng

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng đối với y tế cộng đồng, đặc biệt là trong việc phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm ở trẻ em. Kết quả nghiên cứu sẽ được sử dụng để xây dựng các chương trình can thiệp phù hợp nhằm nâng cao sức khỏe trẻ em và giảm gánh nặng bệnh tật cho xã hội.

6.2. Đề Xuất Các Nghiên Cứu Tiếp Theo Để Hoàn Thiện

Nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các chương trình can thiệp nhằm nâng cao kiến thức và thực hành chăm sóc trẻ sau tiêm. Nghiên cứu cũng nên mở rộng phạm vi địa lý và đối tượng nghiên cứu để có được cái nhìn toàn diện hơn về tình hình tiêm chủng và chăm sóc trẻ sau tiêm ở Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tiêm chủng là một trong những biện pháp y tế công cộng hiệu quả nhất nhằm phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Tại Việt Nam, chương trình Tiêm chủng mở rộng (TCMR) đã được triển khai từ năm 1981 và đạt được nhiều thành tựu quan trọng như thanh toán bệnh bại liệt năm 2000 và loại trừ uốn ván sơ sinh năm 2005. Tại huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang, tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ cho trẻ dưới 1 tuổi luôn duy trì trên 95% trong nhiều năm. Tuy nhiên, bên cạnh thành công, vẫn tồn tại những khó khăn như tâm lý lo ngại về phản ứng sau tiêm chủng (PƯST) của một bộ phận phụ huynh, đặc biệt khi các loại vắc xin mới được đưa vào sử dụng.

Nghiên cứu “Thực trạng kiến thức, thái độ, thực hành chăm sóc trẻ sau tiêm chủng trong 24 giờ đầu và một số yếu tố liên quan của các bà mẹ tại huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang năm 2020” được thực hiện nhằm mục tiêu: (1) Mô tả kiến thức, thái độ và thực hành chăm sóc trẻ sau tiêm chủng trong 24 giờ đầu của các bà mẹ có con từ 2 đến 18 tháng tuổi; (2) Phân tích các yếu tố liên quan đến thực hành chăm sóc trẻ sau tiêm chủng trong 24 giờ đầu. Nghiên cứu được tiến hành từ tháng 7/2019 đến tháng 10/2020 tại 5 xã đại diện của huyện Chợ Mới với 285 bà mẹ tham gia.

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả công tác tiêm chủng an toàn, giảm thiểu các phản ứng bất lợi sau tiêm, đồng thời góp phần củng cố niềm tin của người dân vào chương trình tiêm chủng, từ đó duy trì và nâng cao tỷ lệ tiêm chủng trên địa bàn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết hành vi sức khỏe: Nhấn mạnh vai trò của kiến thức, thái độ trong việc hình thành hành vi chăm sóc sức khỏe, trong đó kiến thức và thái độ của bà mẹ ảnh hưởng trực tiếp đến thực hành chăm sóc trẻ sau tiêm chủng.
• Mô hình chăm sóc sau tiêm chủng: Bao gồm các khái niệm về theo dõi trẻ tại điểm tiêm chủng tối thiểu 30 phút, theo dõi tại nhà tối thiểu 24 giờ, nhận biết và xử trí các phản ứng sau tiêm chủng.
• Khái niệm chính:
  • Phản ứng sau tiêm chủng (PƯST): Bao gồm phản ứng nhẹ (sốt nhẹ, sưng đau tại chỗ) và phản ứng nặng (sốc phản vệ, co giật).
  • Kiến thức chăm sóc trẻ sau tiêm: Hiểu biết về lợi ích tiêm chủng, dấu hiệu phản ứng, cách xử trí.
  • Thái độ tích cực: Tin tưởng vào tiêm chủng, chấp nhận các phản ứng nhẹ và vai trò của bà mẹ trong phòng ngừa PƯST.
  • Thực hành chăm sóc trẻ: Tuân thủ theo dõi tại điểm tiêm và tại nhà, xử trí đúng khi trẻ có phản ứng.

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Mô tả cắt ngang kết hợp phân tích các yếu tố liên quan.
• Đối tượng nghiên cứu: 285 bà mẹ có con từ 2 đến 18 tháng tuổi, đang tiêm chủng trong chương trình TCMR tại 5 xã của huyện Chợ Mới.
• Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu thuận tiện ngẫu nhiên từ danh sách trẻ tiêm chủng tại các điểm tiêm chủng xã, phân bổ theo tỷ lệ số trẻ của từng xã.
• Thu thập dữ liệu: Kết hợp quan sát tại điểm tiêm chủng và phỏng vấn trực tiếp bà mẹ tại nhà sau 2 ngày tiêm chủng bằng bộ câu hỏi chuẩn dựa trên hướng dẫn của WHO và Bộ Y tế.
• Cỡ mẫu: Tính toán dựa trên tỷ lệ thực hành chăm sóc trẻ sau tiêm chủng đúng cách 58,4%, với độ chính xác 6%, cỡ mẫu cuối cùng là 285 bà mẹ.
• Phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm SPSS 20, phân tích mô tả bằng tần suất, tỷ lệ phần trăm; phân tích mối liên quan bằng kiểm định chi bình phương với mức ý nghĩa p<0,05.
• Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 7/2019 đến tháng 10/2020, thu thập số liệu từ 25/02/2020 đến 29/05/2020.
• Vấn đề đạo đức: Được Hội đồng đạo đức Trường Đại học Y tế Công cộng phê duyệt, đảm bảo đồng thuận tự nguyện và bảo mật thông tin.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Kiến thức chăm sóc trẻ sau tiêm chủng: Chỉ có 33% bà mẹ đạt kiến thức tốt về chăm sóc trẻ sau tiêm chủng. Trong đó, 97,5% biết lợi ích tiêm chủng là để phòng bệnh; 75,1% nhận biết sốt nhẹ là phản ứng nhẹ phổ biến; 97,9% biết có thể xảy ra phản ứng nặng, nhưng chỉ 43,2% nhận biết tím tái là dấu hiệu nặng cần đưa trẻ đến cơ sở y tế.

2. Thái độ của bà mẹ: 77,9% bà mẹ có thái độ tích cực với các phản ứng sau tiêm chủng, đồng thời 95,6% đồng ý cho trẻ tiêm chủng dù có thể có phản ứng nhẹ. 83,5% nhận thức vai trò quan trọng của bà mẹ trong phòng ngừa và giảm nhẹ PƯST.

3. Thực hành chăm sóc trẻ sau tiêm chủng: 95,4% bà mẹ lưu lại trạm y tế đủ 30 phút sau tiêm; 95,4% theo dõi trẻ tại nhà đủ 24 giờ. Khi trẻ sốt, 82,9% mặc quần áo mát, 77,1% dùng thuốc hạ sốt, 84,8% lau mình bằng nước ấm, 50,5% cho bú nhiều hơn. Tuy nhiên, khi trẻ có phản ứng tại chỗ, 53,27% bà mẹ không xử trí gì, 24,5% chườm nóng, 19,7% chườm lạnh.

4. Yếu tố liên quan đến thực hành chăm sóc trẻ: Kiến thức (OR=6,23, p<0,05), thái độ tích cực (OR=6,31, p<0,01) và được truyền thông tư vấn về PƯST (OR=29,7, p<0,01) có liên quan mạnh mẽ đến thực hành chăm sóc trẻ sau tiêm chủng.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy kiến thức của bà mẹ về chăm sóc trẻ sau tiêm chủng còn thấp, chỉ đạt 33%, thấp hơn nhiều so với tỷ lệ thái độ tích cực (77,9%) và thực hành đạt (95,4%). Điều này phản ánh sự chênh lệch giữa nhận thức và hành vi, có thể do các bà mẹ tuân thủ theo hướng dẫn của cán bộ y tế hoặc do áp lực xã hội. Việc nhiều bà mẹ không xử trí khi trẻ có phản ứng tại chỗ (53,27%) cho thấy thiếu kỹ năng và kiến thức thực tế trong chăm sóc.

So sánh với các nghiên cứu trước đây tại Hải Phòng, Quảng Ninh và Hải Dương, tỷ lệ kiến thức và thực hành trong nghiên cứu này tương đối thấp về kiến thức nhưng cao về thực hành, có thể do sự khác biệt về địa bàn và mức độ truyền thông. Yếu tố truyền thông tư vấn được xác định là quan trọng nhất, với OR lên đến 29,7, cho thấy vai trò then chốt của cán bộ y tế trong việc nâng cao thực hành chăm sóc.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ kiến thức, thái độ và thực hành đạt, cũng như bảng phân tích các yếu tố liên quan với OR và p-value để minh họa mối liên hệ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường truyền thông đa kênh về phản ứng sau tiêm chủng: Sử dụng các hình thức truyền thông đa dạng như truyền hình, mạng xã hội, tờ rơi và tư vấn trực tiếp tại điểm tiêm để nâng cao kiến thức và nhận thức của bà mẹ về PƯST. Mục tiêu tăng tỷ lệ kiến thức đạt lên trên 60% trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện: Trung tâm Y tế huyện phối hợp với các trạm y tế xã.

2. Tổ chức tập huấn kỹ năng tư vấn cho cán bộ y tế: Đào tạo chuyên sâu về kỹ năng tư vấn trước và sau tiêm chủng, đặc biệt về nhận biết và xử trí PƯST, nhằm nâng cao chất lượng tư vấn và hỗ trợ bà mẹ. Thời gian thực hiện trong 6 tháng đầu năm, đánh giá hiệu quả qua khảo sát sau tập huấn. Chủ thể thực hiện: Sở Y tế tỉnh An Giang phối hợp với Trường Đại học Y tế Công cộng.

3. Phát triển tài liệu hướng dẫn chăm sóc trẻ sau tiêm chủng dễ hiểu, phù hợp địa phương: Soạn thảo và phát hành tài liệu hướng dẫn bằng ngôn ngữ đơn giản, có hình ảnh minh họa, phát tại điểm tiêm và các buổi truyền thông cộng đồng. Mục tiêu phát hành 5.000 bản trong 1 năm. Chủ thể thực hiện: Trung tâm Y tế huyện và các trạm y tế xã.

4. Khuyến khích vai trò chủ động của bà mẹ trong chăm sóc trẻ: Tổ chức các buổi sinh hoạt nhóm mẹ và cha để chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc theo dõi trẻ sau tiêm chủng. Thời gian thực hiện liên tục hàng quý. Chủ thể thực hiện: Các tổ chức cộng đồng, hội phụ nữ địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ y tế tuyến cơ sở: Để nâng cao kỹ năng tư vấn, truyền thông và quản lý tiêm chủng an toàn, từ đó cải thiện chất lượng dịch vụ và tăng cường sự tin tưởng của người dân.

2. Nhà quản lý chương trình tiêm chủng: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, kế hoạch truyền thông và đào tạo phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả chương trình tiêm chủng.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên y tế công cộng: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả và phân tích để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về chăm sóc sau tiêm chủng và các yếu tố ảnh hưởng.

4. Phụ huynh và cộng đồng: Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc chăm sóc trẻ sau tiêm chủng, giúp họ chủ động theo dõi và xử trí kịp thời các phản ứng sau tiêm.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao việc theo dõi trẻ sau tiêm chủng trong 24 giờ đầu lại quan trọng?
   Theo dõi trong 24 giờ đầu giúp phát hiện sớm các phản ứng nặng như sốc phản vệ, co giật để xử trí kịp thời, giảm thiểu nguy cơ biến chứng nghiêm trọng. Ví dụ, trong nghiên cứu, 95,4% bà mẹ theo dõi đủ 24 giờ giúp phát hiện và xử lý kịp thời các PƯST.

2. Kiến thức của bà mẹ ảnh hưởng thế nào đến thực hành chăm sóc trẻ?
   Bà mẹ có kiến thức đạt có khả năng thực hành chăm sóc đúng cách cao gấp 6,23 lần so với bà mẹ không đạt kiến thức, cho thấy kiến thức là yếu tố quyết định hành vi chăm sóc.

3. Thái độ tích cực của bà mẹ về tiêm chủng có tác động gì?
   Thái độ tích cực giúp bà mẹ chấp nhận các phản ứng nhẹ và tuân thủ theo dõi trẻ, tăng khả năng thực hành chăm sóc đúng gấp 6,31 lần so với thái độ không tích cực.

4. Vai trò của cán bộ y tế trong truyền thông về PƯST là gì?
   Cán bộ y tế là nguồn tin cậy nhất, tư vấn đầy đủ giúp bà mẹ hiểu và thực hành chăm sóc đúng, tăng khả năng thực hành đạt lên gấp 29,7 lần so với không được tư vấn.

5. Làm thế nào để xử trí khi trẻ có phản ứng tại chỗ sau tiêm chủng?
   Phương pháp xử trí đúng gồm chườm nóng hoặc lạnh, không đắp thuốc nam hoặc vật lạ, theo dõi sát. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy 53,27% bà mẹ không xử trí gì, cần tăng cường hướng dẫn kỹ năng này.

Kết luận

• Tỷ lệ bà mẹ có kiến thức đạt về chăm sóc trẻ sau tiêm chủng tại huyện Chợ Mới chỉ đạt 33%, trong khi thái độ tích cực và thực hành đạt lần lượt là 77,9% và 95,4%.
• Kiến thức, thái độ tích cực và truyền thông tư vấn của cán bộ y tế là các yếu tố liên quan mạnh mẽ đến thực hành chăm sóc trẻ sau tiêm chủng.
• Việc theo dõi trẻ đủ 30 phút tại điểm tiêm và 24 giờ tại nhà được thực hiện tốt, tuy nhiên kỹ năng xử trí phản ứng tại chỗ còn hạn chế.
• Cần tăng cường truyền thông đa kênh, tập huấn cán bộ y tế và phát triển tài liệu hướng dẫn phù hợp để nâng cao kiến thức và thực hành của bà mẹ.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 12 tháng và đánh giá hiệu quả qua khảo sát định kỳ.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao an toàn tiêm chủng và bảo vệ sức khỏe trẻ em tại địa phương bạn!

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Tiêm chủng là việc đưa vắc xin vào cơ thể con người với mục đích tạo cho cơ thể khả năng đáp ứng miễn dịch để dự phòng bệnh tật(1). Từ năm 1981 Việt Nam bắt đầu triển khai chương trình Tiêm chủng mở rộng (TCMR). Chương trình có mục tiêu ban đầu là cung cấp tiêm chủng miễn phí cho trẻ em dưới 1 tu i, với 6 loại vắc xin phòng các bệnh truyền nhiễm gây tử vong cao lúc bấy giờ. Sau thời gian triển khai chương trình mở rộng dần về địa bàn, chủng loại vắc xin và đối tượng được tiêm chủng.

Đến năm 1985, chương trình tiêm chủng được bao phủ trên toàn quốc, tất cả các trẻ em dưới 1 tu i đều có cơ hội được tiếp cận với chương trình TCMR(2). Đến nay đã có 12 loại vắc xin phòng bệnh truyền nhiễm ph biến được đưa vào chương trình. Kết quả phòng bệnh đạt được từ chương trình vô cùng to lớn như tỷ lệ chết và mắc một số bệnh truyền nhiễm giảm, loại trừ và thanh toán một số bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như: Thanh toán Bại liệt năm 2000, loại trừ uốn ván sơ sinh 2005…(3). Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Mỹ xếp hạng chương trình TCMR là 1 trong 10 chương trình thành công nhất về Y tế công cộng trong thế kỷ XX.

Nhờ có vắc-xin mà hàng năm trên thế giới đã cứu sống được khoảng 2,5 triệu trẻ em khỏi nguy cơ tử vong do bệnh truyền nhiễm, ngăn chặn nguy cơ các dịch bệnh lây lan, ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng của cộng đồng(4). Tại huyện Chợ Mới, trong nhiều năm chương trình TCMR luôn được đánh giá cao, tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ đạt trên 95% nhiều năm liền. Tuy nhiên bên cạnh những thuận lợi, cũng có nhiều khó khăn do một bộ phận người dân chưa thật sự tin tưởng vào lợi ích của vắc xin, từ chối đưa trẻ đến tiêm theo lịch tiêm vì những lý do khác nhau. Trong khoảng thời gian gần đây các phương tiện thông tin đại chúng liên tục đưa tin những tác dụng phụ của nhiều loại vắc xin, đặc biệt là các vắc xin mới đưa vào sử dụng như vắc xin ComBe Five, gây tâm lý hoang mang cho các bậc phụ huynh.

Trên thực tế an toàn tiêm chủng (ATTC) không chỉ là do vắc xin hay quy trình kỹ thuật tiêm chủng của CBYT mà còn do kiến thức, thái độ, thực hành của các bà mẹ đối vời các phản ứng sau tiêm. Vì có kiến thức đúng, các bà mẹ người 2 chăm sóc trẻ chính mới có các quyết định đúng về việc có cho trẻ đi tiêm hay không và làm thế nào để hạn chế được những phản ứng sau tiêm chủng. Việc chăm sóc tốt trẻ sau tiêm chủng tại hộ gia đình góp phần quan trọng cho tiêm chủng an toàn. Đối với những dấu hiệu PƯST như, sưng đau tại chỗ, sẽ nhanh chóng qua khỏi nếu người mẹ có kiến thức về tiêm chủng và biết cách chăm sóc tốt.

Đối với những PƯST nặng, người mẹ cần nhận biết sớm, đưa đến cơ sở y tế kịp thời, để tránh những tai biến nguy hiểm có thể xảy ra cho trẻ. Do đó, việc người mẹ quan tâm chăm sóc trẻ sau tiêm (CSTST) tốt là ưu tiên hàng đầu trong chương trình TCMR. Câu hỏi đặt ra là kiến thức về tiêm chủng của các bà mẹ tại huyện Chợ Mới như thế nào, thái độ của bà mẹ về PƯST ra sao, thực hành chăm sóc trẻ sau tiêm chủng đúng chưa? Các yếu tố nào có liên quan đến thực hành CSTST chủng của các bà mẹ? Để trả lời những câu hỏi trên, chúng tôi tiến hành đề tài nghiên cứu “Thực trạng kiến thức, thái độ, thực hành chăm sóc trẻ sau tiêm chủng trong 24 giờ đầu và một số yếu tố liên quan của các bà mẹ tại huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang năm 2020.” Kết quả từ nghiên cứu này, dùng để đánh giá thực trạng kiến thức, thái độ, thực hành CSTST chủng của các bà mẹ tại huyện Chợ Mới, và xác định một số YTLQ từ đó đưa ra những giải pháp xác thực nhầm nâng cao thực hành CSTST của người mẹ, giảm thiểu các PƯST, giúp công tác tiêm chủng an toàn. 3 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.

Mô tả kiến thức, thái độ, thực hành chăm sóc trẻ sau tiêm 24 giờ đầu, của các bà mẹ có con từ 2 đến 18 tháng tu i ở huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang năm 2020. Phân tích một số yếu tố liên quan đến thực hành chăm sóc trẻ trong 24 giờ đầu sau tiêm chủng của các bà mẹ tại huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang năm 2020. 4 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.Khái niệm về tiêm chủng Tiêm chủng là việc sử dụng các hình thức khác nhau để đưa vắc xin, sinh phẩm y tế vào cơ thể con người với mục đích tạo cho cơ thể khả năng đáp ứng miễn dịch.Chƣơng trình tiêm chủng mở rộng 1.Trên thế giới Chương trình TCMR được thành lập vào năm 1974 khi thế giới tiến gần hơn đến việc loại bỏ bệnh đậu mùa(7). Trong tuyên ngôn Alma Ata của Tồ chức Y tế thế giới (WHO) năm 1978, chương trình TCMR nằm trong kế hoạch chăm sóc sức khỏe ban đầu theo phương châm “Sức khỏe cho mọi người vào năm 2000” (8).

Tiêm chủng được coi là chương trình Y tế công cộng chăm sóc sức khỏe cộng đồng hiệu quả và thiết thực, loại trừ và thanh toán nhiều dịch bệnh nguy hiểm, góp phần quan trọng trong việc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân. Được xem là chương trình góp phần quan trọng trong xóa đói, giảm nghèo bền vững(9). Tuy nhiên, bên chạnh những thành tựu, chương trình TCMR cũng gặp không ít những thách thức: - Trong tình hình thế giới hiện nay, sự giao lưu giữa các nước trên thế giới sẽ là điều kiện thuận lợi cho dịch bệnh xâm nhập trở lại tại các nước đã tuyên bố thanh toán dịch đó. Trên thế giới nhiều nước chưa thanh toán bệnh bại liệt, ở các nước nghèo tại châu Á và khu vực châu phi còn gặp khó khăn trong công tác loại trừ uốn ván sơ sinh (UVSS).

Khoảng 3 triệu trẻ em tử vong hàng năm vì các bệnh có thể phòng ngừa được bằng vắc-xin và một số lượng đáng kể những trẻ em này sống ở các nước đang phát triển. Ước tính gần đây cho thấy khoảng 34 triệu đứa trẻ trên thế giới chưa được tiêm phòng đầy đủ, với gần 98% trong số đó sống ở các nước đang phát triển(10). - Đối với các nước nghèo và chậm phát triển, chương trình TCMR vẫn tồn tại nhiều khó khăn thách thức. Để ứng phó với khó khăn trên, Who và UNICEF đã 5 đưa ra “tầm nhìn và chiến lược tiêm chủng toàn cầu từ năm 2006-2015”.

Với mục tiêu là: thực hiện quản lý chương trình tiêm chủng toàn cầu, đưa vào chương trình nhiều loại vắc xin mới, phòng được nhiều bệnh hơn và tiêm chủng cho nhiều đối tượng hơn(11).Tại Việt Nam Trong nhiều năm qua, Việt Nam được đánh giá là “điểm sáng” về triển khai Chương trình TCMR trong khu vực và trên thế giới. Các hình thức tổ chức tiêm chủng tại Việt Nam - TCTX: Đây là hình thức t chức tiêm vào các ngày cố định trong tháng. Hầu hết tuyến xã là nơi thực hiện các vòng tiêm. Hàng tháng tại các xã lập kế hoạch t chức tiêm vào một số ngày định trước.

- Tiêm chủng định kỳ: Chỉ t chức ở những vùng có điều kiện đi lại khó khăn, dân cư thưa thớt khó tập trung. Chỉ t chức mỗi năm một vài lần. Đối với hình thức này trẻ khó có khả năng tiêm đúng lịch, chỉ yêu cầu trẻ nhận đủ liều vắc xin. - Tiêm chủng lưu động: Đối với những trường hợp ở xa TYT, điều kiện đi lại khó khăn, CBYT sẽ đến từng nhà đối tượng để tiêm.

Trước đây hình thức này khá ph biến. Nhưng đến thời điểm hiện nay hình thức này không còn thực hiện, nhằm đảm bảo ATTC(12). - Tiêm chủng chiến dịch: được dùng trong trường hợp chủ động để loại trừ hay phòng ngừa tác nhân gây bệnh đang xảy ra. Được t chức trong khoảng thời gian ngắn.

Tiến hành tiêm hàng loạt với nhiều đối tượng đích. -Tiêm chủng dịch vụ: hình thức tiêm chủng mà người sử dụng phải trả tiền còn gọi là tiêm chủng tự nguyện. Cùng với trình độ dân trí và đời sống người dân ngày một nâng cao, thì hình thức tiêm chủng dịch vụ ngày càng phát triển(13). Theo dõi chăm sóc trẻ sau tiêm chủng 1.Tƣ vấn, hƣớng dẫn thực hành theo dõi chăm sóc sau tiêm chủng vắc xin Tƣ vấn tiêm chủng - CBYT tư vấn cho cha mẹ của trẻ hoặc người được tiêm chủng về loại vắc xin đang tiêm.

6 - Thời gian cần phải theo dõi trẻ sau khi tiêm. - Những dấu hiệu phản ứng nào có thể xảy ra: Các phản ứng thông thường có thể tự khỏi hoặc chăm sóc tại nhà như: sốt nhẹ, quấy khóc nhẹ, sưng nhẹ,. Các dấu hiệu nặng cần phải nhận biết sớm để xử trí y tế kịp thời như: sốc phản vệ, tím tái, co giật, khó thở. Hƣớng dẫn cách theo dõi, chăm sóc sau khi tiêm chủng: - Tất cả các đối tượng sau khi tiêm chủng phải được lưu tại TYT để theo dõi ít nhất 30 phút, sau đó bà mẹ tiếp tục theo dõi trẻ tại nhà tối thiểu 24 giờ để kịp thời phát hiện sớm những dấu hiệu nặng có thể xảy ra sau khi tiêm chủng(1,5).

- Nguyên tắc CSTST chủng : Nghỉ ngơi, nâng cao thể trạng, điều trị các triệu chứng theo chỉ định của CBYT(15). - Theo dõi 30 phút tại điểm tiêm chủng: CBYT theo dõi và xử trí kịp thời nếu có những dấu hiệu bất thường xảy ra như: Quấy khóc dai dẳng, bứt rứt, khó chịu, nôn, trớ, n i ban, đại tiểu tiện không tự chủ … có thể là dấu hiện sớm của phản ứng dị ứng, quá mẫn(14). Tại vết tiêm: sưng đỏ lan rộng(14). - Theo dõi 24 giờ sau tiêm tại nhà: Theo dõi các dấu hiệu sau: Phản ứng tại chỗ: sưng, nóng đỏ đau.

có thể dùng thuốc hạ sốt giảm đau thông thường, không thoa, đắp vật gì lên chỗ tiêm. Phản ứng toàn thân: t ng trạng, ăn, ngủ, thở. Sau tiêm chủng nếu trẻ có các dấu hiệu bất thường như co giật, quấy khóc kéo dài, li bì, bỏ bú, tím tái, khó thở, phát ban, sốt cao (≥39oC).Cần đưa trẻ tới cơ sở y tế nhanh nhất, để trẻ được chăm sóc, điều trị kịp thời(14).Khám sàng lọc trƣớc tiêm chủng cho trẻ Các trƣờng hợp chống chỉ định: Trẻ có tiền sử phản ứng nặng với vắc xin tiêm lần trước (có cùng thành phần) 7 Trẻ sốt cao trên 39°C kèm co giật hoặc dấu hiệu não/màng não, tím tái, khó thở. Trẻ bị suy giảm miễn dịch (bẩm sinh, trẻ nhiễm HIV) .