Nghiên cứu khoa học cấp trường: Chủ thể tranh tụng trong phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự

Khám phá đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường về chủ thể tranh tụng tại phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự, phân tích vai trò và tác động trong quá trình tố tụng.

• Tác giả: Ths. Nguyễn Thị Mai
• Người hướng dẫn: Ths. Nguyễn Thị Mai
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự
• Đề tài: Chủ thể tranh tụng tại phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự
• Loại tài liệu: nghiên cứu khoa học cấp trường
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Giới thiệu chung về đề tài nghiên cứu

Đề tài 'Nghiên cứu khoa học cấp trường về chủ thể tranh tụng tại phiên tòa xét xử sơ thẩm hình sự' tập trung vào việc phân tích các chủ thể tranh tụng trong quá trình xét xử sơ thẩm hình sự. Nghiên cứu này nhằm làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến tranh tụng hình sự, đặc biệt là trong bối cảnh áp dụng Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015. Đề tài được thực hiện bởi nhóm nghiên cứu từ Trường Đại học Luật Hà Nội, với mục tiêu đóng góp vào việc hoàn thiện quy trình xét xử và nâng cao chất lượng tranh tụng tại tòa.

1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Tranh tụng tại phiên tòa xét xử sơ thẩm hình sự là một vấn đề quan trọng trong luật hình sự, đặc biệt trong bối cảnh cải cách tư pháp. Mặc dù Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 đã có nhiều sửa đổi, vẫn còn tồn tại những hạn chế trong việc bảo đảm quyền tranh tụng của các chủ thể pháp lý. Nghiên cứu này nhằm giải quyết những vướng mắc này, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả tranh tụng tại tòa.

1.2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích chính của đề tài là phân tích các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng liên quan đến chủ thể tranh tụng tại phiên tòa xét xử sơ thẩm hình sự. Nghiên cứu cũng nhằm đánh giá hiệu quả của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 trong việc bảo đảm quyền tranh tụng và đề xuất các giải pháp hoàn thiện quy trình tố tụng.

II. Những kết quả nghiên cứu chính

Nghiên cứu đã làm rõ các khái niệm và đặc điểm của chủ thể tranh tụng tại phiên tòa xét xử sơ thẩm hình sự, bao gồm kiểm sát viên, luật sư, và bị cáo. Đồng thời, nghiên cứu cũng phân tích các nguyên tắc cơ bản của tố tụng hình sự và sự ảnh hưởng của chúng đến hoạt động tranh tụng tại tòa.

2.1 Khái niệm và đặc điểm của chủ thể tranh tụng

Chủ thể tranh tụng bao gồm các bên tham gia vào quá trình xét xử sơ thẩm hình sự, như kiểm sát viên, luật sư, và bị cáo. Mỗi chủ thể có vai trò và quyền hạn khác nhau trong việc bảo vệ lợi ích pháp lý của mình. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, việc hiểu rõ vai trò của từng chủ thể là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng tranh tụng tại tòa.

2.2 Quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015

Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 đã có nhiều sửa đổi nhằm bảo đảm quyền tranh tụng của các chủ thể. Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ ra rằng vẫn còn tồn tại những hạn chế, đặc biệt là trong việc điều khiển tranh tụng tại tòa bởi thẩm phán. Cần có sự điều chỉnh để đảm bảo tính công bằng và khách quan trong quá trình xét xử sơ thẩm hình sự.

III. Thực tiễn tranh tụng và giải pháp

Nghiên cứu đã phân tích thực tiễn tranh tụng tại tòa và chỉ ra những vấn đề còn tồn tại, như sự thiếu cân bằng giữa các chủ thể tranh tụng và vai trò quá lớn của thẩm phán trong việc điều khiển phiên tòa. Từ đó, nghiên cứu đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tranh tụng tại tòa.

3.1 Thực tiễn tranh tụng tại phiên tòa

Thực tiễn cho thấy, hoạt động tranh tụng tại tòa còn nhiều hạn chế, đặc biệt là sự thiếu cân bằng giữa kiểm sát viên và luật sư. Nhiều trường hợp, thẩm phán đóng vai trò quá lớn trong việc điều khiển phiên tòa, dẫn đến việc tranh tụng không được thực hiện một cách công bằng.

3.2 Giải pháp nâng cao chất lượng tranh tụng

Để nâng cao chất lượng tranh tụng tại tòa, nghiên cứu đề xuất các giải pháp như tăng cường vai trò của luật sư, đào tạo kỹ năng tranh tụng cho các chủ thể pháp lý, và điều chỉnh quy định pháp luật để đảm bảo tính công bằng trong quá trình xét xử sơ thẩm hình sự.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BO GIÁO DỤC ĐÀO TẠO. BỘ TƯ PHAP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUAT HÀ NỘI MA SO: LH-2020-17/ĐHL-HN CHU THE TRANH TUNG TAI PHIEN TOA XÉT XỬ SƠ THAM VỤ ÁN HÌNH SU’ Cha nhiệm détài : Th§. Nguyễn Thị Mai Thư ký dé tài : TS. Trần Thị Liên Hà Nội, tháng 12 năm 2021 DANH SÁCH CỘNG TÁC VIÊN THAM GIA THỰC HIỆN ĐẺ TÀI SIT] HỌVATEN DON VICONG TÁC | TUCACHTHAM GIA 1 [Ths Nguyen Thi Mai [TrrmgDHLuatHaNa |-Chinhiém d@ta - Tác giả chuyên để 1, chuyên để 3 ~ Báo cáo tổng thuật kết quả nghiên cửa để tat 2 [T§VñGnlảm Trường ĐHLuätHảNõ | Tac ga chuyén de 5 3_| TS Tran Thi Lien Tarng DH LutHaNa |Thưkiđểtmi Tac giả chuyên đẻ 2 4 |Th§NgôThVânAnh |TrườngĐHLuâtHANô | Tac gia cuyén de4 DANH SÁCH CÁC CHUYEN ĐỀ CỦA ĐẺ TÀI NGHIÊN CỨU STT TEN CHUYEN DE TAC GIA Những vẫn để ly luận về chủ nh tụng Thể.

Nguyễn Thị Mai trong tô tụng hình sur Chủ thé tranh tung buộc tôi tại phiến toa xét xử TS Trấn Thị Liên. sơ thẩm vụ án hình sur 3— [ChiThểtranh tang gỡ tôi lai phiến toa xötữsơ [Thể Nguyễn Thy MAI thẩm vụ án bình sự [Chi thé tanh tang ngoai phạm w buộctộ,gỡ |TS Ngo Thr Van An tội tai phiên tòa xét xử sơ thẩm vu án hình sự. Chũ the điền Khiến tranh tụng lại phiên toa xet TS Vũ Ga Lam xử sơ thẩm vụ án hình sự. DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Bộ luật hình sự BLHS 'Bộ luật tổ tụng hình sự BLTTHS Vien kiểm sắt VES 'Viện kiểm sắt nhân dân.

VKSND Kiểm sát viên. KSV Toa án nhân dân TAND Tổ tung hình sự TTHS “rách nhiệm hình sw TNHS Hội đông xét xử HDXX “Xét xử sơ thẩm vụ én hình sự. XXSTVAHS MỤC LỤC PHAN THỨ NHÁT: GIỚI THIỆU CHUNG VE BE TÀI NGHIÊN CỨU! 1.Tính cấp thiết của đề tài 1 2. Tình hình nghiên cứu dé tài 3 3.

Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu dé tài 16 4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài 16 5. Đối trong và phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tién 7 PHAN THỨ HAI: NHUNG KET QUA NGHIÊN CỨU CHÍNH CUA DE TAL 18 1NHỮNG VAN BE LÝ LUẬN VE CHỦ THE TRANH TUNG TRONG TO TUNG HÌNH SU 18 1.

Khai niệm, đặc điểm của chủ thé tranh tung tại phiên tòa xét xử sơ thâm vụ án hình sự 18 12Một số nguyên tắc của tố tung hình sự định hướng cho các chủ thể tranh. tung tại phiên tha xét xử sơ thẩm vụ án hình sự 143.Chủ thể tranh tụng tại phiên tòa xét xử sơ thấm theo mô hình tố tung tranh tung và mô hình tố tung thâm vấn. Ý nghĩa của chủ thé tranh tung tại phiên tòa xét xử sơ thâm vu an hình sr 46 1. Điều kiện bảo đảm cho các chủ thể tranh tung tại phiên tòa xét xử so thâm vụ an hình sự 49 2.QUY ĐỊNH CUA BỘ LUẬT TÓ TUNG HÌNH SU NĂM 2015 VE CHU THE TRANH TUNG TAI PHIEN TOA XÉT XU SO THAM VỤ ÁN HÌNH SỰ52 2.Quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về chủ thể tranh tung 'buộc tội tại phiên tòa xét xử sơ thâm vụ án hình sự.Quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về chủ thé tranh tung gữ tội tại phiên tòa xét xử sơ 60 2.Quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về chủ thé tranh tung ngoài phạm vi buộc tội, gỡ tội 63 2.Quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về chủ thể điều khiển.

tranh tụng tại phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự.THUC TIEN TRANH TUNG CUA CAC CHU THẺ TẠI PHIÊN TOA XET XỬ SOTHAM VỤ AN HÌNH SỰ.Thực tiễn tranh tụng của chủ thé buộc tội.Thực tiễn tranh tụng của chủ thé gỡ tội 4 3. Thực tiễn tranh tụng cửa chủ thé ngoài phạm vỉ buộc tội, gỡ ti 81 3. Thực tiển điều khiển tranh tụng tại phiên tòa.GIẢI PHÁP NANG CAO CHAT LƯỢNG TRANH TUNG CUA CAC CHU THẺ TAI PHIEN TOA XÉT XỬ SOTHAM VỤ ÁN HÌNH SU.1 Đối với chủ thé buộc tội. Đối với chủ thé gỡ tội 100 4.Đối với chủ thể ngoài phạm vi buộc tội, gỡ tội 105 4.

Đối với chủ thé điều khiển tranh tụng. 106 KẾT LUẬN 14 PHAN THỨ BA: BAO CÁO TOM TAT CAC KET QUA NGHIÊN CUU CHÍNH CUA DE TÀI 116 1NHỮNG VAN BE LÝ LUẬN VE CHỦ THẺ TRANH TUNG TRONG TỔ TỤNG HÌNH SU 116 1. Khai niệm, đặc điểm của chủ thể tranh tung tại phiên tòa xét xử so thâm vụ án hình sự 116 12Một số nguyên tắc của tố tung hình sự định hướng cho các chủ thé tranh. tung tại phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự 143.Chủ thể tranh tụng tại phiên tòa xét xử sơ thấm theo mô hình tố tung tranh tung và mô hình tố tụng thẩm vấn.

Ý nghĩa của chủ thể tranh tụng tại phiên tòa xét xử sơ thâm vụ án hình sr 129 15. Điều kiện bảo đảm cho các chủ thể tranh tung tại phiên tòa xét xử so thâm vụ án hình sự.QUY ĐỊNH CUA BO LUAT TÓ TUNG HÌNH SU NĂM 2015 VE CHU THE TRANH TUNG TẠI PHIEN TOA XÉT XU SƠ THAM VỤ ÁN HÌNH SỰ132 2.Quy định của Bộ luật Tổ tụng hình sự năm 2015 về chủ thể tranh tụng buộc tội tại phiên tòa xét xử sơ thâm vụ án hình sự 132 2.Quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về chủ thé tranh tung gỡ tội tại phiên tòa xét xử sơ thâm vụ án hình sự 133 2.Quy định của Bộ luật Tổ tụng hình sự năm 215 về chủ thể tranh tung ngoài phạm vi buộc tội, gỡ tội 134 2.Quy định của Bộ luật Tế tụng hình sự năm 2015 về chủ è tranh tụng tại phiên tòa xét xử sơ thâm vụ án hình sự.THỰC TIEN TRANH TUNG CUA CAC CHU THẺ TẠI PHIÊN TOA XET XỬ SƠ THẲM VỤ ÁN HÌNH SỰ.Thực tiễn tranh tụng của chủ thể buộc tội.Thục tiến tranh tụng của chủ thể gỡ tội 138 3. Thực tién tranh tung của chủ thé ngoài phạm vi buộc tội, gỡ tội _ 140 3. Thực tiển điều khiển tranh tụng tại phiên tòa.

GIẢI PHAP NANG CAO CHAT LƯỢNG TRANH TUNG TẠI PHIEN TOA XÉT XỬ SƠ THẢM VU ÁN HÌNH SỰ.Giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tranh tung cửa chủ thé buộc tội 142 4. Giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tranh tung của chủ thể gỡ tội143 443. Giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tranh tụng của chủ thể ngoài phạm vi buộc tội, gỡ tội 145 4. Giải pháp nâng cao chất hrợng chủ thể điề én tranh tụng tại phiên.

tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự 146 KẾT LUẬN 150 PHAN THỨ TƯ: KET QUÁ NGHIÊN CỨU DE TÀI. 152 Chuyên đề 1: NHỮNG VAN BE LÝ LUẬN VE CHỦ THẺ TRANH TUNG TRONG TỔ TỤNG HÌNH SỰ. Khái niệm, đặc điểm của chủ thé tranh tung tại phiên tòa xét xử so thâm vụ án hình sự. 152 12Một số nguyên tắc của tố tụng hình sự định hướng cho các chủ thể tranh tụng tại phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự 1.

Chủ thé tranh tụng tại phiên tòa xét xử sơ thẩm theo mô hình tổ tụng. tranh tung và mô hình tố tung thâm vấn. Ý nghĩa của chủ thé tranh tung tại phiên tòa xét xử sơ thm vụ án hình se 180 15. Điều kiện bảo đảm cho các chủ thể tranh tụng tại phiên tòa xét xử so thấm vụ an hình sự 183 Chuyên đề 2: CHỦ THẺ TRANH TỤNG BUỘC TỘI TẠI PHIÊN TÒA.

XET XỬ SƠ THẲM VỤ ÁN HÌNH SỰ.Quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về chủ thê tranh tụng. 'buộc tội tại phiên tòa xét xử sơ thâm vụ án hình sự.Thục tiễn của chủ thé tranh tung buộc tội 201 3.Mét số giải pháp nhằm nâng cao chất hong tranh tung của chủ thé buộc tội 207 Chuyên dé 3: CHU THẺ TRANH TUNG GỠ TỘI TẠI PHIEN TOA 213 XÉT XỬ SƠ THẲM VỤ ÁN HÌNH SỰ.Quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 về chủ thể tranh tụng gỡ' tội tại phiên tòa xét xử sơ thâm vụ án hình sự. Thực tiễn của chủ thể tranh tụng gỡ tội tại phiên tòa sơ thâm. Một số kiến nghị nhằm bảo đảm cho chủ thể gỡ tội tiến hànhtranh tụng.

1 Chuyên đề 4: CHỦ THẺ TRANH TUNG NGOÀI PHAM VI BUỘC TOI, GỠ TỘI TẠI PHIÊN TOA XÉT XỬ SƠ THAM VỤ ÁN HÌNH SỰ _.Chủ thể tham gia tranh tụng ngoài phạm vi buộc tội, gỡ tội.Sự tham gia tranh tụng của chủ thé ngoài phạm vi buộc tội và gỡ tội tại phiên toà xét xử sơ thấm vụ án hình sự 240 3. Đề xuất hoàn thiện quy định của BLTTHS nam 2015 bảo đảm sự tham gia tranh tụng của chủ thể ngoài phạm vi buộc tội, gỡ tội 250 Chuyên đề 5: CHU THE DIEU KHIỂN TRANH TUNG TẠI PHIÊN TOA XÉT XỬ SƠ THẲM VỤ ÁN HÌNH SỰ.Khái niệm tranh tụng tại p 354 2. Quy định của Bộ luật Tế tụng hình sự năm 2015 về chủ thé điều khiển tranh tụng tại phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án hình sự. Thue tiễn điều khiển hoạt động tranh tụng tại phiên tòa.

Giải pháp nâng cao chất kong hoạt động của chủ thé điều khiển tranh ‘tung tại phiên tòa xét xử sơ thâm vụ án hình sự 175 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 385 DANH MỤC BANG, BIEU ĐỎ Bang 3.1: Số bị cáo Tòa án tuyên không có tội Bang 3.2: Số vụ án Tòa án trả hồ sơ điều tra bỗ sung. Số vụ án, số bị cáo Tòa án đã xét xử sơ thâm. T¡ lệ số vụ án phải xét xử phúc thâm.

Ti lệ số vụ án có luật sư tham gia bào chữa. PHAN THỨ NHÁT GIỚI THIỆU CHUNG VE DE TÀI NGHIÊN CỨU 1. Tính cấp thiết cửa đề tài. ‘én thời điểm hiện tại, tranh tụng không còn lả van để mới trong khoa hoc luật TTHS nhưng lại 1a van để gây nhiều tranh cãi và còn nhiêu cách hiểu khác.

Thực tiễn thi hành BLTTHS năm 2003 đã bộc 16 những vướng mắc, bắt cập bởi còn nhiêu nội dung chưa được cụ thé hóa trong Bộ luật dẫn đến thiểu. hành lang pháp lý cho nhiều hoạt động tô tụng, Tòa án l cơ quan duy nhất có thẩm quyền xét xử, ra bản án tuyên một người là có tội và ap dụng hình phạt với người đó. Tuy nhiền, việc tổ chức phiên tòa theo tinh thân cải cách tư pháp lại chưa thực sự toán diện, hoạt động tranh tung tại phiên tòa còn mở nhat. Thực tế cho thấy, giữa KSV và người bao chữa gân như không có tranh tung, HĐ3OE dành nhiêu thời gian cho việc xét hỗi bị cáo va các chủ thể tham gia tổ tung khác để tim ra sự thật khách quan của vụ án (hay đúng hơn là tìm căn cứ để có thé khẳng định bi cáo có tội).