Báo Cáo Tổng Kết Nghiên Cứu Hiện Trạng và Định Hướng Sử Dụng Đất Ở Tây Nguyên

Bài viết phân tích hiện trạng và định hướng sử dụng đất ở Tây Nguyên, cung cấp cái nhìn sâu sắc về nghiên cứu khoa học cấp trường.

• Tác giả: Nguyễn Tấn Viện
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Tp. HCM
• Chuyên ngành: Địa Lý
• Đề tài: Nghiên Cứu Hiện Trạng và Định Hướng Sử Dụng Đất Ở Tây Nguyên
• Loại tài liệu: báo cáo tổng kết
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. PHẦN I: TỔNG QUAN
• 1.1. Lý do chọn đề tài (tính cấp thiết của đề tài, giới hạn của đề tài, Lịch sử nghiên cứu vấn đề)
• 1.2. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• 1.3. Các bước tiến hành nghiên cứu
• 2. PHẦN II: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG I: KHÁI QUÁT VỀ TÀI NGUYÊN ĐẤT Ở TÂY NGUYÊN
• 2.1. Tổng quan về tự nhiên và kinh tế - xã hội ở Tây Nguyên
• 2.2. Các nhóm đất chính ở Tây Nguyên
• 3. CHƯƠNG II: HIỆN TRẠNG KHAI THÁC VÀ SỬ DỤNG ĐẤT Ở TÂY NGUYÊN
• 3.1. Phân loại đất theo mục đích sử dụng
• 3.2. Hiện trạng sử dụng đất ở Tây Nguyên theo địa phương (cấp tỉnh)
• 4. CHƯƠNG III: ĐỊNH HƯỚNG SỬ DỤNG ĐẤT Ở TÂY NGUYÊN ĐẾN NĂM 2020
• 4.1. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất ở Tây Nguyên
• 4.2. Định hướng sử dụng đất nông nghiệp
• 4.3. Định hướng sử dụng đất phi nông nghiệp
• 4.4. Định hướng sử dụng đất chưa sử dụng
• 4.5. Một số đề xuất bố trí sử dụng tài nguyên đất và biện pháp sử dụng hợp lý và bền vững
• 5. PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Hiện Trạng Sử Dụng Đất Tây Nguyên

Tây Nguyên, vùng đất chiến lược của Việt Nam, đang đối mặt với bài toán sử dụng đất hiệu quả và bền vững. Việc nghiên cứu hiện trạng là cấp thiết để xây dựng phương hướng, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội toàn vùng, khai thác tài nguyên đất đúng quy hoạch. Tình trạng khai thác tự phát, chưa phù hợp mục đích bền vững đang gây lãng phí và tác động xấu đến môi trường. Vấn đề nghiên cứu hiện trạng sử dụng đất ở Tây Nguyên đóng góp vào mục tiêu khai thác hiệu quả, bền vững. “Đất có vai trò vô cùng quan trọng đối với cuộc sống của chúng ta, đất là bề mặt để con người sinh sống, xây dựng nhà ở, là tư liệu sản xuất chủ yếu và không thể thiếu của ngành nông nghiệp” (Báo cáo tổng kết đề tài).

1.1. Vị trí địa lý và đặc điểm tự nhiên ảnh hưởng sử dụng đất

Tây Nguyên là khu vực cao nguyên, bao gồm 5 tỉnh: Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông, và Lâm Đồng. Địa hình đa dạng với các cao nguyên xếp tầng (Kon Tum, Kon Plong,...) và được bao bọc bởi dãy Trường Sơn Nam. Khí hậu chia hai mùa rõ rệt: mùa mưa (tháng 5-10) và mùa khô (tháng 11-4), gây khó khăn cho việc quản lý và sử dụng đất. Với đặc điểm đất đỏ bazan chiếm diện tích lớn, Tây Nguyên phù hợp với cây công nghiệp. “Nếu xét diện tích Tây Nguyên bằng tổng diện tích của 5 tỉnh ở đây, thì vùng Tây Nguyên rộng 54…” (Báo cáo tổng kết đề tài).

1.2. Kinh tế xã hội và tác động đến hiện trạng sử dụng đất

Tây Nguyên là nơi sinh sống của nhiều dân tộc thiểu số, đời sống còn thấp so với bình quân cả nước. Phát triển kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp. Từ năm 1976 đến 2009, dân số Tây Nguyên tăng gấp 3 lần, chủ yếu do tăng cơ học (di dân). Điều này tạo áp lực lớn lên tài nguyên đất, dẫn đến tình trạng khai thác quá mức, phá rừng làm rẫy. “Năm 1976, dân số Tây Nguyên là 1.000 người, gồm 18 dân tộc, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số là 853.820 người (chiếm 69%)” (Báo cáo tổng kết đề tài).

II. Thách Thức Quản Lý và Sử Dụng Đất Bền Vững Ở Tây Nguyên

Việc quản lý đất đai ở Tây Nguyên đang đối mặt với nhiều thách thức. Biến đổi khí hậu làm gia tăng nguy cơ hạn hán, xói mòn đất. Tình trạng di dân tự do gây áp lực lên tài nguyên, phá vỡ quy hoạch. Các chính sách đất đai chưa thực sự phù hợp với điều kiện thực tế của vùng. Nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội đòi hỏi phải có những giải pháp sử dụng đất sáng tạo, hiệu quả, và bền vững. Cần có những nghiên cứu sâu sắc về biến động sử dụng đất Tây Nguyên để đưa ra các quyết sách phù hợp.

2.1. Biến đổi khí hậu và tác động đến đất đai Tây Nguyên

Khí hậu Tây Nguyên phân hóa thành hai mùa rõ rệt, mùa mưa gây xói mòn, mùa khô gây thiếu nước. Biến đổi khí hậu làm trầm trọng thêm các hiện tượng này, ảnh hưởng lớn đến sử dụng đất nông nghiệp và sử dụng đất lâm nghiệp. Việc canh tác trên đất dốc, phá rừng làm rẫy càng làm gia tăng nguy cơ xói mòn, thoái hóa đất. “Vào mùa mưa, nhìn chung Tây Nguyên có lượng mưa khá lớn, mưa mưa chiếm 80 - 90% tổng lượng mưa cả năm, tổng lượng mưa hàng năm trên 2000 mm. với điều kiện địa hình như trên. nguy cơ xói mòn đất là rất cao” (Báo cáo tổng kết đề tài).

2.2. Di dân tự do và áp lực lên tài nguyên đất

Làn sóng di dân tự do đến Tây Nguyên làm gia tăng dân số nhanh chóng, gây áp lực lên tài nguyên đất, đặc biệt là đất ở. Tình trạng tranh chấp đất đai, phá rừng làm nhà, canh tác trái phép diễn ra phổ biến. Điều này gây khó khăn cho công tác quản lý đất đai và quy hoạch sử dụng đất của địa phương. “Riêng tỉnh Đặc Lac, từ 350.000 người (1995) tăng lên 1.331 người (1999), trong 4 năm tăng 485%, Kết quả này, một phần do gia tăng dân số tự nhiên va phần lớn do gia tăng cơ học: di dân đến Tây nguyên theo 2 luéng di dân kẻ hoạch va di dân tự do” (Báo cáo tổng kết đề tài).

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiện Trạng Sử Dụng Đất Ở Tây Nguyên

Để hiểu rõ hiện trạng sử dụng đất, cần áp dụng các phương pháp đánh giá khoa học và toàn diện. Các phương pháp này bao gồm: phân tích bản đồ hiện trạng, khảo sát thực địa, thu thập và xử lý dữ liệu thống kê, đánh giá hiệu quả sử dụng đất theo các tiêu chí kinh tế, xã hội, môi trường. Kết quả đánh giá là cơ sở quan trọng để xây dựng định hướng sử dụng đất phù hợp với điều kiện thực tế của vùng. Phân tích phân loại đất Tây Nguyên rất cần thiết.

3.1. Khảo sát thực địa và thu thập thông tin

Khảo sát thực địa là phương pháp quan trọng để nắm bắt trực tiếp hiện trạng sử dụng đất tại các địa phương. Quá trình này bao gồm việc quan sát, ghi chép, phỏng vấn người dân địa phương, thu thập mẫu đất để phân tích. Thông tin thu thập được giúp xác định các vấn đề tồn tại trong sử dụng đất, đánh giá hiệu quả của các mô hình canh tác. “Tại mỗi tinh tôi đều chọn một số điểm đặc trưng để vào các huyện. xã nhằm khảo sát hiện trạng sử dụng dat ở địa phương” (Báo cáo tổng kết đề tài).

3.2. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất bằng các phương pháp định lượng

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất cần dựa trên các tiêu chí định lượng, như năng suất cây trồng, thu nhập trên một đơn vị diện tích, tác động đến môi trường. Các phương pháp đánh giá bao gồm: đánh giá theo khả năng thích nghi của đất đai, đánh giá theo hiệu quả kinh tế, đánh giá theo dấu chân sinh thái. Kết quả đánh giá giúp lựa chọn các mô hình sử dụng đất hiệu quả, tiết kiệm, và bền vững. “Để có thé định lượng hiệu qua sứ dụng đất nham làm cơ sở cho các nhà quy hoạch định hưởng sử dụng dat. tôi sử dụng một sô phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất mới nhất như: phương pháp đánh giá theo khả năng thích nghỉ của đất dai. phương phán đánh giá theo hiệu quả kinh te và phương pháp đánh giá theo dau chan sinh thái từ đó chọn ra những mô hình sử dụng đất hiệu quá. tiết kiệm va bên vững nhat” (Báo cáo tổng kết đề tài).

IV. Định Hướng Quy Hoạch Sử Dụng Đất Đến Năm 2030 Tại Tây Nguyên

Để đảm bảo phát triển bền vững Tây Nguyên, việc xây dựng định hướng sử dụng đất đến năm 2030 là vô cùng quan trọng. Định hướng này cần dựa trên kết quả nghiên cứu hiện trạng, phân tích các yếu tố tác động, và dự báo nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Mục tiêu là sử dụng đất một cách hợp lý, hiệu quả, bảo vệ môi trường, và nâng cao đời sống người dân. Quy hoạch sử dụng đất Tây Nguyên cần đảm bảo tính khoa học, khả thi, và phù hợp với điều kiện thực tế.

4.1. Ưu tiên phát triển nông nghiệp bền vững và đa dạng sinh học

Nông nghiệp vẫn là ngành kinh tế chủ lực của Tây Nguyên. Định hướng sử dụng đất cần tập trung vào phát triển nông nghiệp bền vững, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Đồng thời, cần bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ rừng, và hạn chế chuyển đổi đất rừng sang mục đích khác. Cần phát triển các loại cây công nghiệp lâu năm có giá trị kinh tế cao. “Tay Nguyên rất phù hợp với những cây công nghiệp như phẻ, cả ca cao. Cay điều va cấy cao su cing đang được phát triển tại day. Ca phẻ là cay công nghiệp quan trong số một ở Tây Nguyễn” (Báo cáo tổng kết đề tài).

4.2. Phát triển đô thị hóa hợp lý và bảo vệ đất nông nghiệp

Quá trình đô thị hóa Tây Nguyên diễn ra nhanh chóng, tạo áp lực lên tài nguyên đất. Định hướng sử dụng đất cần quy hoạch các khu đô thị một cách hợp lý, tránh lấn chiếm đất nông nghiệp. Đồng thời, cần đầu tư phát triển hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội để đáp ứng nhu cầu của người dân đô thị. Cần kiểm soát chặt chẽ việc phân bổ đất ở và giá đất Tây Nguyên để đảm bảo công bằng và minh bạch.

V. Đề Xuất Giải Pháp Sử Dụng Đất Hợp Lý và Bền Vững Tây Nguyên

Để hiện thực hóa định hướng sử dụng đất, cần có những giải pháp cụ thể và đồng bộ. Các giải pháp này bao gồm: hoàn thiện hệ thống pháp luật về đất đai, tăng cường công tác quản lý, nâng cao nhận thức của người dân về sử dụng đất bền vững, khuyến khích áp dụng các mô hình canh tác thân thiện với môi trường, và đầu tư phát triển khoa học công nghệ trong lĩnh vực đất đai.

5.1. Hoàn thiện chính sách đất đai và quản lý hiệu quả

Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các chính sách đất đai Tây Nguyên để phù hợp với điều kiện thực tế và yêu cầu phát triển bền vững. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra việc quản lý đất đai, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật. Xây dựng hệ thống thông tin đất đai đầy đủ, chính xác, và cập nhật. Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng vào quá trình quy hoạch sử dụng đất.

5.2. Tăng cường áp dụng công nghệ vào quản lý và sử dụng đất

Ứng dụng công nghệ GIS (hệ thống thông tin địa lý) vào quản lý đất đai giúp theo dõi, giám sát biến động sử dụng đất, lập bản đồ quy hoạch, và hỗ trợ ra quyết định. Khuyến khích áp dụng các công nghệ canh tác tiên tiến, tiết kiệm nước, giảm thiểu sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật. Phát triển các giống cây trồng, vật nuôi có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

VI. Kết Luận và Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Sử Dụng Đất Tây Nguyên

Nghiên cứu hiện trạng và định hướng sử dụng đất ở Tây Nguyên có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo phát triển bền vững kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường. Việc sử dụng đất hợp lý và hiệu quả sẽ giúp nâng cao đời sống người dân, bảo tồn đa dạng sinh học, và góp phần vào sự phát triển chung của cả nước. Các nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào các vấn đề cụ thể hơn, như đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến sử dụng đất, phát triển các mô hình canh tác thích ứng, và nâng cao năng lực quản lý đất đai cho cán bộ địa phương.

6.1. Tóm tắt kết quả và bài học kinh nghiệm

Nghiên cứu đã chỉ ra những thách thức và cơ hội trong sử dụng đất ở Tây Nguyên. Bài học kinh nghiệm là cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, các nhà khoa học, và cộng đồng trong quá trình quy hoạch và quản lý đất đai. Cần có những chính sách khuyến khích, hỗ trợ người dân tham gia vào các hoạt động sử dụng đất bền vững.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo và kiến nghị

Các nghiên cứu tiếp theo cần đi sâu vào phân tích các yếu tố kinh tế, xã hội, môi trường tác động đến sử dụng đất. Cần xây dựng các mô hình dự báo biến động sử dụng đất để có kế hoạch ứng phó kịp thời. Kiến nghị các cấp chính quyền tăng cường đầu tư cho công tác quản lý đất đai, nâng cao năng lực cho cán bộ địa phương, và khuyến khích sự tham gia của cộng đồng vào quá trình quy hoạch và sử dụng đất.

Nội dung chính

Nghiên Cứu Hiện Trạng và Định Hướng Sử Dụng Đất Ở Tây Nguyên: Báo Cáo Đánh Giá Địa Lý & Quy Hoạch Sinh Thái Bền Vững

---

Tóm tắt nghiên cứu (Research Summary)

• Câu hỏi nghiên cứu cốt lõi: Hiện trạng khai thác, biến động cơ cấu và phân bố không gian tài nguyên đất tại 5 tỉnh Tây Nguyên diễn ra như thế nào trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội, và đâu là định hướng quy hoạch không gian sử dụng đất bền vững nhằm giải quyết mâu thuẫn giữa mở rộng nông nghiệp và bảo vệ môi trường sinh thái?
• Phương pháp tiếp cận: Nghiên cứu vận dụng hệ quan điểm địa lý tổng hợp (hệ thống, lịch sử - viễn cảnh, lãnh thổ và sinh thái cảnh quan), kết hợp khảo sát thực địa liên tỉnh dọc các tuyến giao thông huyết mạch (Quốc lộ 14, 27, 20), chuẩn hóa hệ thống phân loại đất theo tiêu chuẩn quốc tế FAO-UNESCO/WRB và ứng dụng các phương pháp định lượng hiện đại như đánh giá thích nghi đất đai, hiệu quả kinh tế và dấu chân sinh thái (Ecological Footprint).
• Phát hiện then chốt: Tài nguyên đất Tây Nguyên phong phú với 13 nhóm đất chính, trong đó nhóm đất đỏ vàng (Ferralsols) chiếm trên 1,1 triệu ha – là trụ cột cho các vùng chuyên canh cây công nghiệp dài ngày. Giai đoạn 2000–2009 ghi nhận tốc độ tăng trưởng đất nông nghiệp nhanh chóng (từ 22,7% lên 30,5%), song đi kèm hệ lụy nghiêm trọng: chất lượng rừng suy thoái sâu sắc (rừng giàu chỉ còn 6,1%), mực nước ngầm tụt giảm tới 20m tại các vùng trọng điểm cà phê và xuất hiện nguy cơ đá ong hóa (lateritization), xói mòn trên diện rộng.
• Ý nghĩa thực tiễn: Công trình cung cấp luận cứ khoa học định lượng vững chắc giúp chính quyền địa phương 5 tỉnh Tây Nguyên hoàn thiện quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020, điều chỉnh cơ cấu cây trồng theo vùng sinh thái và phục vụ công tác đào tạo chuyên ngành Địa lý thổ nhưỡng tại các trường đại học.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (Context & Significance)

Tây Nguyên giữ vị trí địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng về chính trị, kinh tế, quốc phòng và an ninh sinh thái của Việt Nam. Được ví như “mái nhà sinh thái” của bán đảo Đông Dương, toàn bộ hệ thống rừng đầu nguồn và mạng lưới sông suối tại đây đóng vai trò điều tiết thủy văn sống còn cho dải duyên hải Nam Trung Bộ và hạ lưu lưu vực sông Đồng Nai, sông Mê Kông.

Tuy nhiên, bức tranh phát triển kinh tế - xã hội vùng Tây Nguyên những thập niên qua chủ yếu dựa trên nền tảng khai thác thâm dụng tài nguyên thiên nhiên. Các làn sóng di dân cơ học ồ ạt kết hợp với tình trạng di dân tự do từ các tỉnh phía Bắc đã đẩy dân số toàn vùng tăng gấp nhiều lần từ sau năm 1976. Áp lực dân số cộng hưởng với các “cơn sốt” giá nông sản toàn cầu (đặc biệt là cà phê, cao su, hồ tiêu) đã thúc đẩy phong trào phá rừng làm rẫy và chuyển đổi mục đích sử dụng đất một cách tự phát, vượt khỏi khả năng tự phục hồi và sức chịu tải sinh thái của lãnh thổ.

Trước đề tài này, phần lớn các công trình nghiên cứu về Tây Nguyên hoặc chỉ tập trung vào khía cạnh nhân văn, lịch sử, hoặc tiếp cận điều kiện tự nhiên ở góc độ khái quát diện rộng (như các nghiên cứu của GS. Vũ Tự Lập, GS. Lê Bá Thảo), hoặc là các đề án quy hoạch kỹ thuật riêng lẻ bó hẹp trong phạm vi từng huyện, từng tỉnh (như các công trình của GS.TS. Trần An Phong hay Phân viện Quy hoạch và Thiết kế Nông nghiệp). Nghiên cứu của ThS. Nguyễn Tấn Viện đã lấp đầy khoảng trống học thuật này bằng cách xây dựng một bức tranh tổng thể, liên vùng, đồng bộ về thổ nhưỡng và hiện trạng khai thác đất đai cho toàn bộ 5 tỉnh Tây Nguyên (Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng).

Tính cấp thiết của nghiên cứu được khẳng định qua việc cảnh báo sớm những xung đột môi trường - kinh tế gay gắt: suy giảm diện tích đất lâm nghiệp, nghèo kiệt rừng tự nhiên, sụt giảm tầng nước ngầm nghiêm trọng và nguy cơ sa mạc hóa cục bộ nếu không có chiến lược sử dụng đất tiết kiệm, khoa học và bền vững.

---

Phương pháp luận và Tiếp cận nghiên cứu (Methodology & Approach)

Đề tài được xây dựng trên nền tảng phương pháp luận liên ngành Địa lý học hiện đại – nơi tự nhiên và kinh tế - xã hội được đặt trong mối quan hệ hữu cơ thống nhất:

                      HỆ PHƯƠNG PHÁP LUẬN ĐỊA LÝ TỔNG HỢP
[Quan điểm Hệ thống] [Lịch sử - Viễn cảnh] [Lãnh thổ Phân hóa] [Quan điểm Sinh thái]
 Phân tích tương tác   Đánh giá biến động    So sánh 3 tiểu vùng Bảo vệ thảm thực vật
 Đất-Nước-Khí hậu-Người  2000-2009 -> 2020    Bắc-Trung-Nam TN    và đa dạng sinh học

1. Khung phương pháp luận chủ đạo

• Quan điểm hệ thống: Xem xét tài nguyên đất đai như một phân hệ cấu thành trong hệ thống tự nhiên - nhân văn hoàn chỉnh; phân tích rõ tác động qua lại giữa thổ nhưỡng với địa hình, khí hậu phân mùa, chế độ thủy văn và hoạt động canh tác của con người.
• Quan điểm lịch sử - viễn cảnh: Phân tích tiến trình khai thác đất trong quá khứ và diễn biến chuyển dịch cơ cấu giai đoạn 2000–2009 để làm căn cứ dự báo, thiết lập các kịch bản định hướng sử dụng đất đến năm 2020.
• Quan điểm lãnh thổ: Đánh giá tính phân hóa không gian sâu sắc của địa hình cao nguyên xếp tầng, chia Tây Nguyên thành 3 tiểu vùng sinh thái (Bắc Tây Nguyên, Trung Tây Nguyên, Nam Tây Nguyên) và so sánh thực trạng giữa 5 đơn vị hành chính cấp tỉnh.
• Quan điểm sinh thái: Đặt mục tiêu bảo tồn thảm thực vật rừng nhiệt đới, bảo vệ nguồn nước đầu nguồn và duy trì đa dạng sinh học làm giới hạn sinh thái bắt buộc trong mọi kịch bản quy hoạch đất nông nghiệp.

2. Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu

• Khảo sát thực địa xuyên vùng: Thiết lập tuyến khảo sát thực địa toàn diện xuất phát từ TP.HCM qua Đắk Nông, Đắk Lắk, Gia Lai, Kon Tum theo trục Quốc lộ 14, kết nối sang Lâm Đồng qua Quốc lộ 27 và trở về qua Quốc lộ 20. Tại mỗi địa phương, nhóm tác giả đi sâu vào các điểm nút đại diện cấp huyện, xã để kiểm chứng hiện trạng canh tác.
• Thu thập và tích hợp dữ liệu đa nguồn: Tổng hợp số liệu thống kê chính thống từ Sở Tài nguyên & Môi trường, Sở Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn, Cục Thống kê của cả 5 tỉnh và các quyết định kiểm kê đất đai của Bộ TN&MT.
• Phân loại đất chuẩn hóa quốc tế: Áp dụng hệ thống phân loại đất quốc tế FAO-UNESCO và cơ sở đối chiếu thổ nhưỡng thế giới (World Reference Base for Soil Resources - WRB), giúp chuẩn hóa các đơn vị thổ nhưỡng Tây Nguyên tương thích với chuẩn mực nghiên cứu quốc tế.
• Công cụ đánh giá định lượng:
  1. Đánh giá mức độ thích nghi đất đai (Land Suitability Evaluation theo FAO): Xác định cấp độ thích nghi của từng loại đất với các nhóm cây trồng chủ lực.
  2. Đánh giá hiệu quả kinh tế: Phân tích giá trị gia tăng trên một hecta đất canh tác.
  3. Đánh giá dấu chân sinh thái (Ecological Footprint): Định lượng áp lực của hoạt động sản xuất nông - lâm nghiệp lên sức tải tự nhiên của đất đai.
• Phương pháp bản đồ & GIS: Xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất và bản đồ phân bố thổ nhưỡng nhằm trực quan hóa các đơn vị không gian địa lý.

---

Phát hiện chính của nghiên cứu (Key Findings)

1. Bức tranh thổ nhưỡng đa dạng với 13 nhóm đất chính

Nghiên cứu chỉ ra tính đa dạng cao của tài nguyên đất Tây Nguyên với đầy đủ 13 nhóm đất theo phân loại WRB/FAO:

• Nhóm đất đỏ vàng (Ferralsols - ký hiệu Fd): Chiếm diện tích áp đảo trên 1,1 triệu ha, phân bố tập trung tại các khối bazan Buôn Ma Thuột, Pleiku, Kon Tum, Đắk Nông. Đất có tầng mặt mịn dày, độ xốp 62–65%, khả năng giữ nước và hấp thu dinh dưỡng lý tưởng, là địa bàn tối ưu cho cây công nghiệp dài ngày (cà phê, cao su, hồ tiêu).
• Nhóm đất nâu (Lixisols - XK) & Nâu thẫm (Phaeozems - PH): Phát triển trên đá bọt bazan, giàu mùn và đạm tổng số, thích hợp cho đa dạng hóa cây trồng cạn.
• Nhóm đất xám (Acrisols - X): Chiếm diện tích lớn ở địa hình dốc, chua mạnh, độ no bazơ thấp (<20%), dễ bị thoái hóa nếu mất lớp phủ thực vật.
• Các nhóm đất khác: Đất phù sa (Fluvisols - 76,4 nghìn ha) dọc thung lũng sông Ba, sông Ayun; đất Gley (Gleysols); đất đen (Luvisols); đất xói mòn trơ sỏi đá (Leptosols - 226,2 nghìn ha) phân bố rải rác trên các vùng sườn đồi núi dốc.

Nhóm đất chính (FAO/WRB)	Ký hiệu	Đặc điểm hình thái & Lý hóa	Tiềm năng sử dụng tối ưu
Đất đỏ vàng (Ferralsols)	Fd	Tầng đất mịn dày, tỷ lệ sét >40%, độ xốp cao (62-65%), giữ ẩm tốt	Cà phê Robusta, cao su, hồ tiêu, cây ăn quả chất lượng cao
Đất xám (Acrisols)	X	Chua mạnh, phẫu diện phát triển trên sườn dốc, độ no bazơ <20%	Trồng rừng phòng hộ, cây công nghiệp ngắn ngày có che phủ
Đất phù sa (Fluvisols)	P	Thành phần cơ giới thịt pha sét, giàu mùn, phân bố bằng phẳng ven sông	Lúa nước, hoa màu thâm canh, vùng nguyên liệu mía đường
Đất xói mòn trơ sỏi đá (Leptosols)	E	Tầng đất mỏng (<25cm), lẫn nhiều đá lộ đầu, nguy cơ rửa trôi cao	Khoanh nuôi tái sinh rừng, cấm tuyệt đối canh tác nương rẫy

    CƠ CẤU SỬ DỤNG ĐẤT TÂY NGUYÊN GIAI ĐOẠN 2000 - 2009 (Đơn vị: %)
    * Ghi chú: Đất chuyên dùng & đất ở tăng nhẹ từ 0.7% lên 3.7%

2. Sự chuyển dịch cơ cấu sử dụng đất giai đoạn 2000–2009

• Đất nông nghiệp tăng trưởng đột biến: Tăng từ 1.251,7 nghìn ha (năm 2000) lên 1.667,5 nghìn ha (năm 2009), tương đương mức tăng 7,8% tỷ trọng toàn vùng. Diện tích cây công nghiệp lâu năm vươn lên giữ vị thế thống lĩnh (chiếm 32,57% cơ cấu đất nông nghiệp).
• Đất chưa sử dụng thu hẹp mạnh: Giảm hơn 50%, từ 1.050,2 nghìn ha (chiếm 19,3%) xuống còn 511,6 nghìn ha (chiếm 9,4%), chứng minh tốc độ khai hoang đưa quỹ đất tự nhiên vào khai thác rất lớn.
• Đất chuyên dùng và thổ cư mở rộng: Tăng liên tục để phục vụ quá trình đô thị hóa và xây dựng hạ tầng công trình ngầm, hồ chứa thủy điện, giao thông.

3. Thực trạng suy thoái chất lượng rừng và nguy cơ mất an ninh nguồn nước

• Chất lượng rừng suy giảm báo động: Mặc dù đất lâm nghiệp trên sổ sách vẫn chiếm tỷ lệ trên 56% tổng diện tích tự nhiên, diện tích rừng tự nhiên thực tế suy giảm nghiêm trọng. Đáng lo ngại nhất, rừng giàu chỉ còn chiếm 6,1% tổng diện tích rừng toàn vùng (khoảng 190.000 ha); trong khi đó, rừng nghèo, rừng kiệt và nứa té chiếm tới 74,3%.
• Khủng hoảng khai thác nước ngầm mùa khô: Do tính chất đất bazan thấm rút nước nhanh và khí hậu mùa khô kéo dài (mưa tập trung 80–90% vào mùa mưa), hoạt động thâm canh cà phê với mật độ dày đã dẫn tới việc khoan giếng ồ ạt. Số liệu nghiên cứu cảnh báo: tính đến năm 1997, tầng nước ngầm tại nhiều khu vực chuyên canh đã bị tụt sâu tới 20 mét, tạo ra nguy cơ đá ong hóa tầng đất mặt và thiếu nước sinh hoạt trầm trọng.

4. Bất cập trong chuỗi giá trị và phương thức khai thác

• Sản xuất nông sản quy mô lớn nhưng thiếu chế biến sâu: Hơn 90% sản phẩm cao su, cà phê, hồ tiêu vẫn xuất khẩu ở dạng nguyên liệu thô hoặc sơ chế hàm lượng kỹ thuật thấp, khiến hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích chưa tương xứng với cái giá suy thoái môi trường.
• Xung đột đất đai giữa các nông lâm trường quốc doanh (từng quản lý tới 70–90% diện tích đất toàn vùng trước đây) và nhu cầu đất sản xuất của đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ.

---

Đóng góp khoa học và Giá trị học thuật (Scholarly Contributions)

1. Đóng góp về mặt lý luận khoa học

• Chuẩn hóa dữ liệu phân loại đất: Đề tài đã hệ thống hóa và cập nhật bảng phân loại thổ nhưỡng Tây Nguyên theo chuẩn quốc tế WRB/FAO, thay thế các cách tiếp cận mô tả định tính trước đây bằng các chỉ tiêu hóa lý định lượng rõ ràng (thành phần cơ giới, dung tích trao đổi cation, độ no bazơ, hàm lượng lân tổng số và lân dễ tiêu).
• Bổ sung lý luận về "sức chịu tải đất đai": Đưa ra khung phân tích tích hợp giữa khả năng thích nghi đất đai tự nhiên với giới hạn chịu tải sinh thái của tài nguyên nước trong phát triển vùng chuyên canh cây công nghiệp nhiệt đới.

2. Đóng góp về phương pháp tiếp cận

• Kết hợp thành công giữa phương pháp khảo sát thực địa truyền thống của Địa lý học với các công cụ lượng hóa hiện đại: mô hình Dấu chân sinh thái (Ecological Footprint) và phân tích hiệu quả kinh tế trên từng đơn vị thổ nhưỡng.

                            KHUNG GIẢI PHÁP ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2020
[Quy hoạch Nông nghiệp] [Bảo tồn Lâm nghiệp]     [An ninh Nguồn nước]     [Nâng cao Giá trị Chuỗi]
 Phân vùng cây chủ lực    Đóng cửa rừng tự nhiên   Cấm khoan giếng ngập     Chuyển giao chế biến sâu,
 theo tính chất đất FAO   Khoán bảo vệ rừng buôn   Trồng cây giữ ẩm bazan   xây dựng thương hiệu XK

3. Ứng dụng thực tiễn và Khuyến nghị chính sách

• Cơ sở cho quy hoạch không gian cấp tỉnh: Cung cấp hồ sơ khoa học hoàn chỉnh để UBND và Sở TN&MT 5 tỉnh (Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng) phân bổ chỉ tiêu đất nông nghiệp - lâm nghiệp - phi nông nghiệp đến năm 2020.
• Khuyến nghị chính sách phân vùng cây trồng:
  1. Cà phê: Giữ ổn định diện tích khoảng 450.000–500.000 ha trên các khối đất bazan màu mỡ tầng dày; kiên quyết dừng mở rộng tự phát ở những nơi thiếu nguồn nước tưới.
  2. Cao su: Chuyển đổi có kiểm soát trên diện tích rừng nghèo kiệt và đất nông nghiệp kém hiệu quả; không phá rừng tự nhiên còn trữ lượng để trồng cao su.
  3. Lúa nước và hoa màu: Phát triển mạnh tại các bồn trũng phù sa, bãi bồi ven sông (vựa lúa Ayun Pa, vựa rau Đơn Dương - Đắk Pơ, vùng mía đường An Khê).
• Phục vụ công tác giảng dạy: Đóng góp bộ tư liệu thực tế, hệ thống bảng biểu và bản đồ chuẩn xác cho học phần Địa lý thổ nhưỡng và Địa lý kinh tế - xã hội địa phương tại các cơ sở đào tạo đại học sư phạm và khoa học tự nhiên trên toàn quốc.

---

Đối tượng hưởng lợi và Ứng dụng (Target Audience & Benefits)

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Phát hiện quan trọng và đáng báo động nhất của đề tài là gì?

Phát hiện then chốt là sự mất cân bằng sinh thái nghiêm trọng: Mặc dù diện tích gieo trồng cây công nghiệp tăng vọt mang lại nguồn thu ngoại tệ lớn, song chất lượng rừng tự nhiên đã bị suy thoái đến mức báo động (rừng giàu chỉ còn 6,1%). Đi kèm với đó là hiện tượng cạn kiệt tầng nước ngầm (tụt sâu tới 20m vào mùa khô do tưới cà phê quá mức), đe dọa trực tiếp đến tính bền vững của chính nền nông nghiệp Tây Nguyên.

2. Phương pháp tiếp cận của nghiên cứu có điểm gì khác biệt so với các đề án quy hoạch thông thường?

Thay vì chỉ thống kê số học hiện trạng diện tích hành chính thuần túy, nghiên cứu kết hợp 4 quan điểm địa lý học nền tảng với việc chuẩn hóa thổ nhưỡng theo bảng phân loại quốc tế FAO/WRB, đồng thời áp dụng công cụ định lượng hiện đại như đánh giá thích nghi đất đai và dấu chân sinh thái (Ecological Footprint).

3. Kết quả đánh giá của nghiên cứu có thể khái quát hóa cho các khu vực khác không?

Khung phương pháp luận (đánh giá thích nghi đất đai kết hợp sức chịu tải sinh thái và phân tích chuỗi giá trị) hoàn toàn có thể chuyển giao và áp dụng hiệu quả cho các vùng sinh thái đồi núi, cao nguyên khác của Việt Nam như vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ hoặc vùng đồi núi Đông Nam Bộ.

4. Hướng nghiên cứu mở rộng tiếp theo (Next Steps) cần tập trung vào vấn đề gì?

Các nghiên cứu tiếp nối cần tập trung vào việc ứng dụng công nghệ viễn thám GIS độ phân giải cao và mô hình hóa tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu đến chu trình thủy văn - thổ nhưỡng Tây Nguyên, từ đó xây dựng bản đồ nông nghiệp số hóa thích ứng với thời tiết cực đoan.

5. Ứng dụng thực tiễn tức thì của báo cáo này đối với doanh nghiệp và người nông dân là gì?

Giúp định vị chính xác loại cây trồng phù hợp với từng đơn vị thổ nhưỡng (tránh trồng cà phê trên đất tầng mỏng hoặc thiếu nước, tận dụng bồn trũng cho rau màu), đồng thời khuyến cáo áp dụng công nghệ tưới tiết kiệm (tưới nhỏ giọt, tưới gốc) để bảo vệ mạch nước ngầm sống còn của vùng.

---

Kết luận (Conclusion)

Báo cáo nghiên cứu khoa học "Nghiên Cứu Hiện Trạng và Định Hướng Sử Dụng Đất Ở Tây Nguyên" do ThS. Nguyễn Tấn Viện chủ nhiệm là một công trình khoa học nghiêm túc, mang tính tổng hợp cao và giàu giá trị thực tiễn. Đề tài đã phác họa bức tranh toàn cảnh về nguồn tài nguyên thổ nhưỡng 5 tỉnh Tây Nguyên, làm rõ mối quan hệ tương hỗ phức tạp giữa phát triển kinh tế nông nghiệp và bảo vệ an ninh sinh thái rừng - nguồn nước.

Thông điệp cốt lõi của công trình là lời kêu gọi chuyển đổi căn bản mô hình phát triển: từ khai thác thâm dụng đất đai sang quản trị tài nguyên sinh thái bền vững, nâng cao giá trị chế biến sâu và tôn trọng giới hạn chịu tải của tự nhiên. Đây là tài liệu tham khảo thiết yếu dành cho các nhà nghiên cứu, nhà quản lý và các cơ sở đào tạo địa lý trên cả nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG IL. KHÁI QUÁT VE TAI NGUYÊN DAT O TAY NGUYEN 1. Tong quan về tự nhiên và kinh tế xã hội ở Tây Nguyên LALA. Vi trí địa lý: Ving Tây Nguyén, một thời gọi là Cao nguyên Trung phan Việt Nam là khu vực cao nguyên bao gôm Š tình, xếp theo thứ tự vị trí địa lý từ Bắc xuống Nam gom vàng, cùng với vùng [uyên hai Nam Trung Bộ hợp thành vùng Nam Trung Bo, thuộc Trung Bộ Việt Nam.

Thời Việt Nam Cong Hòa, nơi đây được gợi là Cao nguyên Trung phản. Hign nay đôi khi được gọi là Cao nguyên Trung Bộ. Trước đó, thời Bảo Dai làm Quắc trưởng, vùng dat này còn được hưởng quy chế riêng là vùng Hoàng triéu Cương thé. Địa hình lầy Nguyễn là vùng cao nguyên, phía Bắc giáp tinh Quảng Nam, phía Đông giáp các tinh Quảng Ngài, Binh Định, Phú Yen, Khánh Hỏa.

phía Nam giáp các tinh Dong Nai, Binh Phước, phía Tay giáp với các tinh Attapeu (Lào) va Ratanakiri và Mondulkin (Campuchia). Trong khi Kon fum có biến giới phía Tay giáp với ca Lào và Campuchia, thi Gia Lai, Dak Lắk và Dak Nông chỉ có chung đường biên giới với Campuchia Còn Lâm Đồng không có đường biến giới quốc tế. Nếu xét điện tích Tây Nguyên bang tổng diện tích của 5 tinh ở đây, thi vùng Tây Nguyên rộng 54. Thực chat, Tây Nguyên không phái là một cao nguyên duy nhất mà là một loạt cao nguyên liên kẻ.

Đỏ là các cao nguyên xếp tảng, cao nguyên Kon Tum cao khoảng 500 m, cao nguyên Kon Plong, cao nguyên Kon Hà Nừng, Playku cao khoảng 800 m. cao nguyên M'Dräk cao khoảng 500 m, cao nguyên Buôn Mạ Thuột cao khoảng S00 m. Ma Nông cao khoảng 800-1000 m, nguyên cao Lâm Viên cao khoảng 1500 m va cao nguyên Di Linh cao khoảng 900-1000 m. Tat cả các cao nguyên này đều được bao bọc vẻ phía Đông bởi nhừng day núi và khỏi núi cao (chính là Trường Sơn Nam).

Tay Nguyên lại có thẻ chia thành ba tiểu vùng địa hình đồng thời là ba tiêu vùng khí hau, gom Bac Tay Nguyễn (tương ứng với các tinh Kon Tum va Gia Lai, trước là một tinh), Trung Tây Nguyễn (tương ứng với các tính Dak Lak va Dak Nông). Nam Tay Nguyễn (tương ứng với tỉnh Lam Đồng). Trung Tây Nguyên có độ cao thập hon va nén nhiệt độ cao hơn hai tiêu vùng phía Bắc và Nam. Thô nhưỡng- Thực vật Với đặc điểm thé nhường dat đó bazan có điện tích lớn hơn 1.000 ha(chiếm 50% ca nước) ở độ cao khoảng 500 m đến 600 m so với mat biến, Tây Nguyễn rat 16 phù hợp với những cây công nghiệp như phẻ.

cả ca cao. Cay điều va cấy cao su cing đang được phát triển tại day. Ca phẻ là cay công nghiệp quan trong số một ở Tây Nguyễn. Tây Nguyễn cũng là vùng trồng cao su lớn thứ hai sau Đông Nam Bộ va dang tiền hanh khai thắc xit.

BO Tay Nguyễn cùng là khu vực ở Việt Nam con nhiều điện tích rừng với thảm sinh vật da dang. trừ lượng khoáng san phong phú hau như chưa khai thắc và tiềm nang du lịch lớn(diện tích 3.9% điện tích va 36.3% san lượng rừng toàn quốc), Tây nguyên có thẻ coi là mái nha của miền Trung. có chức năng phòng hộ rất lớn. Tuy nhiên, nạn phá rừng.

hủy điệt tai nguyên thién nhién và khai thác lắm san bừa bài chưa ngăn chặn được tại đây có thẻ dẫn đến nguy cơ làm nghèo kiệt rừng và thay đôi môi trường 1. Khí hậu Khi hậu ở Tây Nguyễn được chia làm hai mùa: mùa mưa từ thang 5 đến hét thang 10 và mùa khô từ tháng II dén tháng 4. trong đó tháng 3 va tháng 4 là hai tháng nóng va khé nhất, Vào mùa mua. nhìn chung Tây Nguyễn có lượng mưa khá lớn, mua mưa chiếm 80 - 90% tổng lượng mưa cả năm.

tông lượng mưa hang năm trên 2000 mm. với điều kiện địa hình như trên. nguy cơ xói mòn đất là rat cao. Về mùa khô.

Tay nguyễn thiểu nước tram trọng. Do ảnh hướng của độ cao nên trong khi ở các cao nguyên cao 400-500 m khí hau tương đôi mat va mưa nhiều. riêng cao nguyên cao trên 1000 m (như Da Lav) thi khỉ hau lai mát me quanh nam như vùng ôn đới. Vai nét về kinh tế - xã hội “ Dan cư Nhiều dan tộc thiểu số chung sống với din tộc Việt (Kinh) ở Tay Nguyên như Ba Na.

Xo Đăng, Mơ Nông. Chính quyên Viet Nam cong hòa gọi chung nhừng dan tộc này là "đông bao sắc lộc” hoặc “người Thượng”: "Thượng" có nghĩa là ở trên. "người Thượng" là người ớ miễn cao hay miền núi, một cách gọi đặc trưng dé chỉ những sac dân sinh sông trên cao nguyên miễn Trung. Năm 1976, din sé Tay Nguyên là 1.000 người, gdm 18 dan tộc.

trong đó đông bảo dan tộc thiểu s6 là 853.820 người (chiêm 69. Năm 1993 đân số Tây 17 Nguyên là 2.854 người, g6m 35 dan tộc. trong đó đông bao dan tộc thiểu số 1a 1.569 người (chiếm 44. Năm 2004 dân số Tay Nguyên là 4.

gdm 46 dan tộc. trong đó déng bao dân tộc thiếu số lá 1.337 người (chiếm 25. Riéng tinh Đặc Lac, từ 350.000 người (1995) tăng lén 1.331 người (1999), trong 4 năm tăng 485%, Kết quả nay. một phan do gia tăng dan s6 tự nhién va phan lớn do gia tăng cơ học: di dân đến Tây nguyên theo 2 luéng di dân kẻ hoạch va di dân tự do.

Người dân tộc dang trở thành thiểu số trên chính quê hương của họ. Sự gia tăng gấp 4 lần dân số và nạn nghèo đói, kém phát triển và húy điệt tải nguyên thiên nhiên (gan đây. mỗi năm vẫn có tới gan một nghin héc-ta rừng tiếp tục bị pha ) dang là những van nạn tại Tây Nguyên và thường xuyên dan đến xune đột, Theo kết quả điều tra dan số 01/04/2009 dan số Tay Nguyễn (gồm 05 tinh) là 3. như thé so với năm 1976 đã tăng 3.

chủ yêu lả tăng cơ học. néu tính cá nhừng di dan tự đo không đăng ky cư tri với co quan chính quyén ước lượng dân sé Tây Nguyên thực tế vào khoảng 3.Š đến 6 triệu người. + Các don vị hành chỉnh Trước 1975, Chính quyền Việt Nam Công hòa chia Cao nguyên Trung Phản thành các tỉnh: Kontum. Tuyển Dite va Làm Dong với tông công gan một triệu dân với 50% dan sé tập trung vảo hai tỉnh Darlac và Tuyên Đức.

Từ 1976 đến dau thập niên 1990. Tây Nguyên gồm 3 tinh là Gia Lai- Công Tum. Sau đó tình Gia Lai-Công Tum được chia thành hai tinh: Gia Lai và Kon Tum (thay đổi ca cách viết chỉnh thức tên tinh). Tinh Đắc Lắc chia thành hai tinh: Dak Lak va Dak Nông.

địa ban Tay Nguyên có 5 tinh là Kon Tum. Dak Nông va Lâm Động. ~ Văn hóa Ba Na là nhóm sắc tộc dau tiên. sau người Kinh.

có chữ viết phiên ám dựa theo bộ ký tựLatin do các giáo sĩ Pháp soạn năm 1861. Dén năm 1923 hình thành chữ viết E Dé. thí Sử được biết đến dau tiên là Đam San được sưu tập va xuất bản bane tiếng Pháp tai Paris (Le Chanson de DamSan). tạp chi của học viện Vien Đông 18 bác có tại Ha Nỗi in lại dưới hình thức song ngừ Edé - Pháp.

Vào tháng 2 năm 1949, phát hiện một bộ dan da mang tên ướt Liéng Krak tại Dac Lắc va bộ nhạc cụ thời tiên sử vỏ giả nảy hiện được lưu giữ tại Viên Bao tảng Con Người - Paris. Vào ngay 15 tháng 1] nam 2005, Không gian van hóa Công Chiéng Tay Nguyễn được UNESCO công nhận là Kiệt tác truyền khau va phi vat thé cua nhân loại. z Kinh tẻ So với các vùng khác trong ca nước, điều kiện kinh tẻ - xã hội của Tây Nguyên có nhiều khó khăn. như là thiểu lao động lành nghẻ.

cơ sở hạ tang kém phát triển. sự chung đụng của nhiều sắc dân trong một vùng đất nhỏ va với mức sóng còn thấp. Tây Nguyên có lợi điểm vẻ tai nguyên thiên nhiên. Tải nguyên dat Tây Nguyên rat phủ hợp với những cay công nghiệp như cả phé.

tiểu, ho dau tim. Cả phẻ lả cây công nghiệp quan trọng số một ở Tay Nguyễn. Diện tích cả phê ở Tay Nguyễn hiện nay là hơn 490 nghìn ha. chiếm 4/5 diện tích cả phê cả nước.

Dak Lak là tỉnh có diện tích cả phé lớn nhất (190 nghìn ha) và cả phé Buôn Ma Thuột nỏi tiếng có chất lượng cao. Tây Nguyễn cùng là vùng trong cao su lớn thir hai sau Đông Nam Bồ, chủ yếu tại Gia Lai và Đắk Lak. Tay Nguyễn còn là vùng trong đâu tâm. nuôi tam tập trung lớn nhất nước ta.

nhiều nhất lá ở Bao Loc Lam Đông. Ở đây có liên hiệp các xí nghiệp ươm tơ xuất khẩu lớn nhất Việt Nam. Việc phan bộ đất dai và tải nguyễn không đồng đều cũng gây ra nhiều tranh chap. Trước đây.

chỉnh quyên có chủ trương khai thác Tây Nguyễn bằng hệ thông các nông lâm trường quốc doanh (thời kỷ trước nam 1993 1a các Liên hiệp xi nghiệp nông lâm công nghiệp lớn. đến sau nam 1993 chuyển thành các nông. lâm trường thuộc trung ương hoặc thuộc tỉnh). Các tô chức kinh tế nảy trong thực tế bao chiếm gan hét đất dai Tay Nguyên.

đến năm 1985, ba xí nghiệp Liên hiệp nông lắm công nghiệp quan lý 1.000 hecta tức một nứa dia bản toản tinh. công với 160,000 hecta cao su quốc doanh, tinh chung quốc doanh quản lý 90% dat đai toàn tình, Ở Gia Lai-Kon Tum con số đó là 6094. Tinh chung, đến năm 1985. quốc doanh đã quản lý 70% điện tích toan Tay Nguyên.

Sau nam 1993, đã có sự chuyền đổi cơ chế quản ly, nhưng con số nay cing chỉ giảm di được 26%. 19 lai nguyên rừng va điện tích đất lam nghiệp ở Tay Nguyễn dang đứng trước nguy cơ ngảy cảng suy giảm nghiêm trọng do nhiều nguyễn nhân khác nhau. như là mội phản nhỏ diện tích rừng sau chưa cỏ chủ va din di cư mới đến lập nghiệp xam lan rừng dé ở vả sản xuất (dat nông nghiệp toàn vùng tăng rất nhanh) cũng như nạn phá rừng. khai thác lâm sản trải phép chưa kiểm soát được.

Do sự suy giảm tài nguyên rừng nên sản lượng khai thác gỗ giảm không ngừng. từ 600 - 700 nghìn mỉ vào cuối thập ki 80 - đầu thập ki 90. nay chi còn khoảng 200 - 300 nghìn m` năm. Hiện nay, chính quyên địa phương đang có thử nghiệm giao đất.

cho thué dat lâm nghiệp cho các tô chức. hộ gia đình. cá nhân sử dụng 6n định va giao rừng. khoán bảo vệ rừng cho hộ gia đình va cộng dong trong buôn.

Nhờ địa thé cao nguyễn va nhiều thác nước.