Đặt vấn đề Rau quả là loại cây trồng có nhiều chất dinh dưỡng (vitamin, muối khoáng, đường, tinh bột, protein, lipit…) và là thực phẩm cần thiết không thể thiếu trong khẩu phần ăn hàng ngày của con người. Đặc biệt khi lương thực và các loại thức ăn giàu đạm đã được đảm bảo thì nhu cầu về rau xanh lại càng ra tăng như một nhân tố tích cực trong cân bằng dinh dưỡng và kéo dài tuổi thọ con người. Hàng năm, ngành sản xuất rau quả cung cấp cho chúng ta một lượng sản phẩm không nhỏ và là một bộ phận quan trọng trong sản xuất nông nghiệp. Trong tất cả các loại rau quả, dưa là loại rau quả được ưa chuộng ở Việt Nam nói riêng và ở khắp trên thế giới nói chung.
Quả dưa là nguồn cung cấp Vitamin A, B6, C, K, các chất khoáng và là nguồn cung cấp dồi dào của các chất xơ, folate, niacin, acid pantothenic và thiamine. Dưa đỏ hoặc dưa thơm (Cucumis meloL var. reticulatus ) là một thành viên của gia đình bầu (Cucurbitaceae), là rau ăn quả có thời gian sinh trưởng ngắn, trồng được nhiều vụ trong năm với năng suất khá cao. Dưa này có một nâng vỏ lưới trên nền màu vàng da, thịt màu cam, và một hương thơm.
Gia đình bầu cũng bao gồm dưa ngọt, dưa casaba, và dưa hấu Ba Tư cũng như dưa chuột, bí ngô, dưa hấu, và su su[11]. Quả dưa lê được sử dụng chủ yếu để ăn tươi, ép nước quả. Giá trị dinh dưỡng của dưa lê phụ thuộc nhiều vào giống. Dưa lê chứa nhiều Vitamin C và Potassium, giống có vỏ màu vàng như Cantaloupe, chứa nhiều beta carotene, tiền tố của Vitamin A… Ngoài ra, dưa còn là mặt hàng xuất khẩu đem lại lợi nhuận kinh tế cao, là nguồn nguyên liệu quan trọng để cung cấp cho các ngành công nghiệp chế biến.
n 2 Tuy nhiên, việc sản xuất dưa hiện nay vẫn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là ở nước ta dưa được trồng theo quy mô hộ gia đình là chủ yếu, mang tính tự cung tự cấp, nhiều nơi đã hình thành vùng trồng dưa theo hướng sản xuất hàng hóa nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng của con người, đặc biệt là các loại dưa sạch. Với quá trình đô thị hóa ngày càng mạnh mẽ làm cho diện tích đất trồng cây bị thu hẹp. Do hạn chế về đất canh tác, nguồn nước tưới, lạm dụng việc sử dụng thuốc hóa học bảo vệ thực vật nên đã làm ảnh hưởng đến chất lượng dưa và sức khỏe người tiêu dùng. Vì lợi ích nên người sản xuất nhiều phân vô cơ, thuốc bảo vệ thực vật, thuốc kích thích tăng trưởng, dùng nguồn nước tưới đã bị ô nhiễm, đất bị ô nhiễm kim loại năng… nên đã để lại trong dưa nhiều vi khuẩn và các tồn dư hóa học độc hại.
Để giải quyết vấn đề này, hiện nay thế giới đã chú trọng đến nghiên cứu và sản xuất rau quả sạch. Rau quả sạch đảm bảo các yếu tố: Không tồn dư dư lượng thuốc hóa học bảo vệ thực vật, hàm lượng NO3 dưới mức cho phép, không có vi khuẩn ký sinh trùng gây bệnh cho con người, không có tàn dư của một số kim loại nặng như Hg, Pb, As, Cd… Nhà mái che là dạng nhà phù hợp với điều kiện của nông dân vì có những ưu điếm sau: - Tăng hiệu quả kinh tế trong điều kiện sản xuất thâm canh, nhất là trong vụ mưa (Hè thu). - Ít sâu bệnh, hạn chế sử dụng thuốc hóa học, giảm lây lan nguồn sâu bệnh từ môi trường xung quanh, dễ chủ động trong khâu bảo vệ thực vật. - Tăng hiệu quả sử dụng phân bón.
- Chủ động điều khiển được độ ẩm đất (rất có ý nghĩa đối với sinh trưởng cây trồng) không phụ thuộc vào thời tiết nhất là vụ mưa. - Trong nhà có mái che có thể kết hợp trang bị một số thiết bị trong canh tác: Hệ thống tưới phun mưa, phun sương tự động, cung cấp phân bón n 3 hỗn hợp dạng lỏng qua hệ thống ống dẫn, sử dụng đèn chiếu sáng điều khiển sinh trưởng cây trồng, nhựa phủ luống trồng phân trộn (compost)… - Rút ngắn thời gian sinh trưởng cây trồng, làm tăng hệ số sử dụng đất. Qua canh tác rau, hoa trong nhà có mái che nông dân đều ghi nhận tăng được năng suất và phẩm chất rau, hoa một cách rõ rệt nhất là vụ mưa. Chính vì có nhiều ưu điểm do đó hiện nay các mô hình này thường được áp dụng cho sản xuất rau quả sạch cao cấp hay sản xuất các giống hoa mới nhập nội, chất lượng cao, trồng cây với mật độ dày.
Thái Nguyên là một tỉnh trung du miền núi phía Bắc. Là nơi tập trung nhiều trường Đại học, Cao đẳng và các trường Trung cấp chuyên nghiệp do vậy tập trung một lượng lớn sinh viên nên việc tiêu thụ rau vô cùng lớn. Mặt khác, đây là tỉnh có điều kiện khí hậu thời tiết thích hợp cho nhiều loại rau và dưa sinh trưởng, phát triển. Tuy nhiên các loại dưa được bán trên thị trường hiện nay chủ yếu được nhập khẩu.
Việc nghiên cứu và sản xuất dưa các loại vẫn chưa được quan tâm và đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng về cả số lượng và chất lượng. Năng suất cây trồng tăng lên nhờ nhiều yếu tố, trong đó yếu tố quan trong là phân bón. Theo nhà khoa học Mỹ trong hệ thống các biện pháp tăng suất cây trồng thì phân bón chiếm tỉ lệ 41%, thuốc bảo vệ thực vật chiếm 13-20%, thời tiết thuận lợi chiếm 15%, sử dụng giống lai chiếm 8%, tưới tiêu chiếm 5% và các biện pháp khác chiếm 11-18%. Một trong những biện pháp chính nhằm tăng năng suất, chất lượng dưa là phân bón cân đối và hợp lý.
Do dưa có sinh khối lớn về thân, lá, hoa và đặc biệt là quả nên việc cung cấp đầy đủ và cân đối dinh dưỡng cho cây là yếu tố cần thiết quyết định đến năng suất và chất lượng quả. Cây dưa sử dụng nhiều nhất là lân, thứ đến là đạm và kali cần ít nhất. Căn cứ vào nhu cầu dinh dưỡng của cây dưa để tăng năng suất và chất lượng dưa thì việc xác định được một tổ hợp phân bón hợp lý là rất cần thiết. n 4 Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn trên em đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu chế độ dinh dưỡng cho dưa vàng trồng trong điều kiện nhà có mái che tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên”.
Mục đích, yêu cầu và ý nghĩa của đề tài 1. Mục đích của đề tài Đánh giá được tổ hợp phân bón cung cấp cho dưa vàng Kim Cô Nương để có chiều cao cây, số lá trên thân chính và tỉ lệ hoa đực, cái nhằm tăng năng suất, chất lượng, thích hợp với điều kiện thời tiết, khí hậu của vụ Xuân hè trong điều kiện nhà có mái che tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Từ đó xác định được tổ hợp phân bón thích hợp nhất cho dưa vụ Xuân hè. Yêu cầu của đề tài Đánh giá được một số chỉ tiêu về sinh trưởng thân, lá và tỉ lệ hoa đực, hoa cái của dưa trong các tổ hợp phân bón.
Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa đào tạo và nghiên cứu khoa học Trong quá trình nghiên cứu đề tài, sinh viên đã được củng cố và hệ thống lại toàn bộ kiến thức đã học, được vận dụng những kiến thức được trang bị trên giảng đường vào thực tiễn sản xuất. Bước đầu giúp cho sinh viên làm quen với công tác nghiên cứu khoa học và sản xuất ngoài đồng ruộng, hiểu hơn về cây trồng cũng như kỹ thuật trồng trọt. Sinh viên có cơ hội chủ động xây dựng và thực hành qui trình sản xuất từ đó rút ra nhiều kinh nghiệm trong sản xuất nông nghiệp và tập cho sinh viên có ý thức tự lập, chủ động trong nghiên cứu, tự chịu trách nhiệm trong lĩnh vực sản xuất sau này. Ngoài ra, nhờ sự giúp đỡ tận tình của các thầy cô giáo giúp cho sinh viên hiểu biết hơn nhiều kiến thức thực tiễn sản xuất và có tư duy, phương n 5 pháp nghiên cứu khoa học.
Đó là tiền đề tạo cơ sở vững chắc cho một cán bộ khoa học kĩ thuật tương lai. -Ý nghĩa thực tiễn Nghiên cứu đề tài thành công giúp tìm ra được tổ hợp phân bón thích hợp nhất cho giống dưa vàng Kim Cô Nương sinh trưởng tốt, tăng năng suất, chất lượng dưa. Những kết quả thu được từ đề tài có thể được áp dụng khuyến cáo ngoài sản xuất giúp nông dân đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn. n 6 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Cơ sở khoa học Mỗi vùng sinh thái khác nhau thì điều kiện thời tiết, khí hậu khác nhau nên việc xác định mức phân bón hợp lý theo nhu cầu của cây cho mỗi vùng, mỗi khu vực cần căn cứ vào điều kiện tự nhiên, khí hậu, đất đai, dinh dưỡng, tập quán canh tác. Ở nước ta, dưa vàng mới xuất hiện khoảng mười năm trở lại đây,cây dưa vàng trở thành cây trồng chính của nhiều vùng, dưa vàng là cây mới nhập nội và trong một số năm gần đây nó đã thích nghi với khí hậu ở nhiều vùng trên khắp cả nước, cho kết quả về năng suất, chất lượng khá tốt. Như chúng ta đã biết sản lượng nông sản hàng hoá tăng lên dựa vào 2 yếu tố, đó là: Tăng diện tích và tăng năng suất. Cung cấp và quản lý phân bón đóng vai trò chính trong việc nâng cao năng suất và sản lượng nông sản lâu dài.
Điều này đã chứng minh tại sao nền nông nghiệp nước ta chuyển từ môi trường sản xuất truyền thống “dựa vào đất” sang môi trường sản xuất thâm canh “phụ thuộc vào phân bón”. Một thực tế trong sản xuất mà người nông dân đang phải đối mặt là: Từ năm 2003 đến nay giá phân bón vô cơ tăng khoảng 25-30%/năm, riêng giá phân urê tăng tới 40-45%/năm, giá phân DAP tăng 60-65%/năm,mà giá nông sản nhìn chung không tăng hoặc tăng không kể khiến cho đầu tư sản xuất cao, giá trị hàng hoá thu được không tăng, thậm chí còn giảm, gây càng nhiều khó khăn cho nông dân. Trong khi đó Việt Nam đang phải nhập khoảng 65% phân đạm, khoảng 35% phân lân và 100% phân kali nguyên chất [5]. Hiện nay, nhà kính là một công nghệ sản xuất nông nghiệp hiện đai.
Nhà kính đòi hỏi vốn cao cả trong xây dựng và bảo hành, sử dụng rộng rãi n 7 để phát triển giá trị cây trồng như hoa, rau và quả.