CHƯƠNG 1: ÔNG QUAN VE DAP VAT LIEU DIA PHƯƠNG. HIỆU VỊ TƯỜNG HAO XI MĂNG - BENTONITE, 1-1- Tổng quan về đập vật ị u địa phương. "Đập vật liệu địa phương được hiểu một cách đơn giản là đập được xây dựng từ các vật liệu lấy ngay tại địa phương có công trình xây dựng, không phải vận chuyển xa, không qua công nghệ chế biến phức tạp. Vi vậy đập vật ligu địa phương côn được gọi là đập vật liệu tại chỗ (các tên gọi này được sử dụng khá phổ biến trong các tải liệu chuyên môn của Liên Xô cũ và của CHLB Nga ngày may).
Tuy nhiên về mặt cơ học đất, đá đập vật liệu địa phương được hiểu là đập duge xây dựng trực tiếp từ các sàn phẩm phong hoá (các loại đắt, cát, sỏi) và chưa phong hoá (đá đỏ, đá dim) của v6 trái đất Š nguyên tắc bắt cứ loại vật liệu gi là sản phẩm phong hoá của vỏ trái lu có. thể dùng để xây dựng đập. Tuy nhiên trong thực tế xây dựng phổ biển hơn cả vẫn là đập đắt ~ đá. Ngay cả khi xây dụng đập đắt đồng chit thi bit buộc vẫn phải có thế bị tiêu nước (hoc lãng trụ hoặc lát mai) bằng đá đỏ đá dm và cất, Như vậy xé về tổng thể nó không còn là đồng chất nữa nên đập vật liệu địa phương, đập vật liệu tại chỗ, đập đã dỗ lõi giữa, đập 48 đỗ tường nghing, đặp đắt đã hỗn hợp (không chọn lọ), đập đất đồng chất v.
đều gọi chung là đập đắt- đá [1] Dp đất đá có cấu tạo đơn giản, vững chắc, có khả năng cơ giới hóa cao khi thi công và trong đa số trường hợp có giá thành hạ nên là loại đập được ứng dung rộng rãi nhất trong hiu hết các nước. Đập đắt đá là loại đập không tràn có nhiệm vụ ding nước và giữ nước trong các hồ chứa hoặc cùng với các loại đập và công trình khác tham gia nhiệm vụ dâng nước trong các hệ thống thủy lợi hay xây dựng nhằm mục đích chỉnh trị dong sông. Tir mẫy nghìn năm trước công nguyên, đập dit đá đã được xây dung nhiều ở Ai cập, Án độ, Trung quốc và các nước Trung Á của Liên xô với mục đích dâng và giữnước để tưới hoặc phòng lũ. VỀ sau, dip đắt ngàycảng đông vai td quan trong tong các hệ thống thủy lợi nhằm lợi đụng tổng hợp ti ngơ én dong nước.
Ngày nay, nhờ sự pháttiễn của các ngành khoa học như cơ học đất, địa chất thuỷ văn, địa chất công tình, ý luận thắm v. cũng như ứng đụng rộng rã cơ giới hoá rong thi công nên đập đất đá cảng có xu hướng phát triển mạnh mẽ. Tính đến nay ác nước đã xây dựng hàng nghin đập đất — đã (i©ng Nhật đã có 1281 đập cao trên 15m) trong dé có trên 70 đập cao hon 75m. Ở Mỹ, nếu tính từ 1963 trở lại đây thi đập vật liệu địa phương mà chủ yếu là đập đất chiếm 75% trong toàn bộ số.
đập đã xây dựng. Cũng trong thời gian đó ở Canada chỉ xây duy nhất 1 đập bê tông côn lại đều là đập vật liệu đại phương. Ở Anh, trước 1964 đập đất ~ đá chỉ chiếm 45% tổng số các loại đập ma sau 1964 tr lại đây đã nâng lên 67%. Đặc biệt các nước như Trang Quốc, Nea hign đang phát triển rắt mạnh mể loại dip này Đối với nước ta, đập đất dé là công tình dâng nước phổ biển nhất khi xây dựng những hồ chứa.
Do đặc điểm về địa hình, địa chất, vật liệu xây dựng, phương tin thi sông, gid thành. của nước ta nên ngoài rit nhiều những công trình lớn đã được xây ưng như Hoà Bình, Dầu Tiếng, Trị An. trong tương lai dip vật liệu địa phương côn có triển vọng phát triển hơn nữa 1. Các sự cố công trình do đồng thắm gây ra và các n pháp xử lý: 1.1 Thắm qua đập đắt đá Cac công trình đập vật liệu địa phương đã xây đựng trước đây yếu dựa khả nhiễu vào kinh nghiệm có sẵn nên đã có nhiều sự cố công tinh xảy ra gay thiệt hại không nhỏ.
cho vùng phạm vi ảnh hưởng của hỗ đập. Ngày nay với sự phát triển của các ngành địa kỹ thuật thuỷ văn công trinh làm cơ sở để hoàn thiện các lý thuyết khi ign hành thiết kế, xây dựng đập đắt đá. Các sự cố công trình xảy ra do một số nguyên nhân như. site chịu tải của nén không dit dẫn đến trượt, lt hoặc sai sót trong thí công, thết kể nhưng những trường hợp này chiếm tỷ lệ không nhiễu.
Sự cố công trình chủ yếu do đồng thắm gây ra chiếm tỷ lệ cao hơn tối 3/4 các công trình bị hỏng. Một số đập bi hồng ở nước ta cũng do dòng thắm gây ra như đập Am Chúa, Dẫu Tiếng “Thắm là tinh trạng xảy ra rất phổ biến ở các đập đất, nhiều hồ chứa bị thấm rit nghiêm trong mà việc xử lý lạ ttn kém khó khăn và gây tổn tht lớn về kính. Sự số về thắm rắt muôn hình muôn vẻ, nó có thể xây ra khỉ công trình mới thi công xong, điễn hình như hỗ chứa nước Nam Du ~ tinh Kiến Giang: thi công xong hỗ cạn hết nước phải xử lý chống thắm rất tốn kém, hay đập Cả Giấy ~ Bình Thuận khỉ chưa hoàn công (1988) đã xuất hiện thắm ở chân mái hạ lưu với lưu lượng Š + 7 (l/phúU), sau đồ lưu lượng tăng nhanh dần có nguy cơ vỡ đập. Hoặc nhiều công trình sau một vải năm hiện tượng thắm mới sây ra mãnh liệt gây tốn hại ắtlớn đến công tinh như: sự cổ thắm gây vỡ đập đất của hỗ chứa Suối Hành, Su Trầu, Am Chúa ~ Khánh Hoà, đập Vực Tron ~ Quảng Bình.
là một trong những ví dụ diễn hình. Còn những đập chưa vỡ nhưng phải xử lý rất tốn kém như Dầu Tiếng - Tây Ninh, Easoup “Thượng ~ Đắc Lắc finh 1.1: Nước thắm qua thân đập ở hỗ Nao Kon Doi huyện Dac Glong tinh Đắc Nong gây sat lở mái đập hạ lưu. Hiện tượng thắm xây ra do rất nhiều nguyên nhân khác nhau: do địa chất nền công. trình, do thi công phần tiếp giáp với bể tông kém, do nén lún không đều do đặc trưng sấu tạo của thân và nền có tính chất cơ lý khác nhau như hệ số thắm, cấp phối hạt, độ chặt nên khi đắp dip không tốt đồng thim sẽ xuất hiện chảy theo thân và nén đập, "Ngoài ra, còn có thé do khi thiết kế chưa đưa ra biện pháp xử lý tối ưu đối với hiện tượng thấm qua thân và nền đập hoặc nhà thầu thi công không tuân thủ nghiêm ngặt kỹ thuật cũng như quy trình thi công như dim sót, đầm dối.
gây ra các vùng thắm trong thân đập, Sau nhiễu sự cổ đổi với đập đất ở một số công trình hỗ chia thì vấn để nghiên cứu giả pháp chống thắm thích hợp nhất cho mỗi loại công tình là vô cũng quan trọng đảm bảo cho công trình lim việc bình thưởng trong quá trình khai thác. Với tỉnh hình lâm việc của đập như vậy, hiện nay trong quá nh thiết kế mới và sia chữa nang cắp ác đập đất đã áp dụng khá nhiều phương án và các giải pháp kỹ thuật ử lý chống. thắm cho thân đập và nỀn nhằm trình ác thie hại do dòng thắm gây ra |2] 1.2 Các biện pháp chẳng thấm cho đập đắt 1.1 Chẳng thắm cho những công trình mới xây dựng. a, Chong thấm cho thân đập ~ Tưởng nghiêng mềm.
“Tường nghiêng thường dip bằng dit st, đất thịt cổ hệ số thắm nhỏ, thắm nước đặt ở sát mái thượng lưu có tác dụng chống thắm cho thin đập, BE dày của tưởng tăng từ trên xuống dưới. Bề dày đinh không nhỏ hơn 0,8m, chân tưởng không nhỏ hơn H/10 (sới H là cột nước tác dung) và không nên nhỏ hơn 2:âm. Độ vượt cao của định tường so với mực nước dâng bình thường ở thượng lưu dựa theo cấp công trình: 3-0,5:0 ãm, Trên mặt tường nghiêng có phủ một lớp bảo vệ đủ diy(khodng Im) để tránh nắng mưa. Giữa tường nghiêng và lớp bảo vệ bổ tri một ting lọc ngược.
Phin tiếp gip giữa tường nghiêng và nên em liên kết tốc Nếu nên là đ thi lên kết bằng các ring chống thắm, Nếu nền bị nút nẻ và thấm nước sẽ xử lý bằng phụt vữa chống thắm, ~ Tưởng lỗi mềm. Lõi giữa thân đập có dang thẳng đứng, lâm bằng đắt sét có hệ số thắm nhỏ. Dộ dày của định tường lõi không nhỏ hơn 0,8m, độ day chân tường không nhỏ hơn 1/10 cột ước nhưng phải dim bảo 22m. Dinh twimg lõi phải cao hơn mục nước thượng lưu và mực nước mao dẫn trong đất với độ vượt cao ô~0,3°0,6m tuy theo cắp công trình.
Độ Jim sâu của tưởng lõi vào nk đất chặt, lớn hơn 1,25m. Bộ phận nổi tường lõi và nbn đã phải lâm rét cẫn thận với các hinh thức như để răng, tường răng bê tông cắm sâu vào khối đá tốt 0,6=1.3: Dap có trồng lõi mềm 5, Chẳng thắm cho nén đập Chống thắm cho nền đập cũng rất quan trọng. Khi mực nước thượng lưu ding cao. trong thân đập sẽ hình thành đồng thắm nên đập dit xây dựng trên nền thấm nước cin phải có những biện pháp chống thắm cho nền nhằm hạn chế sự mắt nước, tránh biển dang thắm trong nén đập.
Hình thức chống thắm cho nền đập côn phụ thuộc vào loại dập, chiều diy và địa chất của nền Đối với đập đồng chất xây trên nề thắm nước thì thông thường chọn hình thức chống thấm cho nền là tường răng, bản cọc hoặc tường xi măng. Tường răng áp dụng với nền thắm không sâu lắm (Ts! n), vật liệu làm tưởng răng có thể chính bằng vật liệu làm thân đập nếu có hệ số thim nhỏ hoặc một số vật liệu chẳng thắm tốt như đất st, sét. Nếu tng thắm nước lớn không xây dựng được tường răng thi cần phải dũng bản sge hoặc phun màng chống thấm xuống tận ting không thấm nước, Nêu ting thắm, quá sâu thi bản cọc hoặc xi mang chỉ cắm xuống 1 đoạn trong dit nén [3] „`.4: Đập đất đồng chất có tường răng. Đối với đập không đồng chit (có lõi giữa hoặc tường nghiêng) thi phần chống thắm, cho nén thường nối tiếp với chống thắm cho đập.
Dùng hình thức ndo phy thuộc vào chiều sâu ting nền, tính chất đất nền và kỹ thuật thi công. Khi ting thắm T < 5m dùng. tường răng làm vật chống thắm cho nén và nối tiếp với vat chẳng thắm cho thân như tường nghiêng, tường lõi. Tường răng cin cắm sâu xuống một đoạn > 0,5m.6; Đập có tường nghiêng chân răng.