CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ THẨM ĐỊNH TÍN DỤNG TRUNGDÀI HẠN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TRUNG DÀI HẠN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. Khái niệm và đặc điểm tín dụng trung và dài hạn. Khái niệm hoạt động cho vay trung và dài hạn.
Tín dụng là một khái niệm đã tồn tại lâu trong đời sống xã hội loại người. Theo tiếng Lating, tín dụng là sự tin tưởng, điều này có nghĩa là trong mối quán hệ tín dụng người cho vay tin tưởng người đi vay sẽ hoàn trả cả vốn và lãi đúng như hai bên đã thỏa thuận. Như vậy, tín dụng được hiểu theo cách đơn giải nhất là một quan hệ vay mượn dựa trên nguyên tắc có hoàn trả. Tín dụng trung và dài hạn là hoạt động tài chính tín dụng cho khách hàng vay vốn trung và dài hạn nhằm thực hiện các dự án phát triển sản xuất kinh doanh, phục vụ đời sống.
Theo từng quốc gia, từng thời kỳ mà có những quy định cụ thể của hoạt động tín dụng trung và dài hạn. Ở Việt Nam, về thời hạn cho vay được xác định phù hợp với thời hạn thu hồi vốn của dự án đầu tư, khả năng trả nợ của khách hàng và tính chất nguồn vốn vay của tổ chức tín dụng. Cho vay là hình thực cấp tín dụng, cho vay trung và dài hạn là các khoản vay có thời hạn trên 01 (một) năm. Ở Việt Nam hiện nay: Cho vay trung hạn là khoản cho vay có thời hạn từ trên 1-5 năm.
Loại hình cho vay này thường được dùng để cung cấp, mua sắm tài sản cố định, cải tiến và đổi mối kỹ thuật, mở rộng và xây dựng công trình nhỏ có thời hạn thu hồi vốn nhanh. Cho vay dài hạn là khoản cho vay có thời hạn trên 05 năm. Loại hình cho vay này được dùng để cấp vốn cho xây dựng cơ bản như đầu tư xây dựng các xí nghiệp mới, các công trình thuộc cơ sở hạ tầng, cải tiến và mở rộng sản xuất,. Đặc điểm tín dụng trung và dài hạn.
Tín dụng trung và dài hạn có mức độ rủi ro thường cao hơn so với tín dụng ngắn hạn do thời hạn vay dài, số tiền tài trợ cho các dự án thường rất lớn, nên để 6 đảm bảo an toàn vốn, các NHTM đặc biệt chú ý đến hiệu quả kinh tế của dự án, đồng thời áp dụng các biện pháp bảo đảm tiền vay và một yêu cầu không thể thiếu được là doanh nghiệp đi vay phải có vốn chủ sở hữu tham gia vào dự án. Lãi suất tín dụng cho vay trung và dài hạn cao hơn lãi suất cho vay ngắn hạn. Tùy theo sự thỏa thuận của hai bên mà dự án vay vốn có thể áp dụng lãi suất thỏa thuận cố định (là một mức lãi suất được áp dụng trong suốt thời gian vay vốn được thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng) hoặc là lãi suất thả nổi (là lãi suất biến đổi theo diễn biến của thị trường). Việc tính lãi tiền vay thường tính theo số dư nợ thực tế.
Khách hàng có thể trả lãi vay cùng với nợ gốc phải trả ở mỗi kỳ trả nợ gốc, hoặc trả lãi vay vào một thời điểm nào đó trong kỳ mà hai bên thỏa thuận. Về giải ngân vốn vay: việc giải ngân vốn vay được thực hiện theo thỏa thuận giữa ngân hàng cho vay và khách hàng đi vay. Trong cho vay trung và dài hạn đối với các dự án đầu tư, tùy theo đặc điểm thực hiện dự án, tùy theo yêu cầu của khách hàng vay mà việc giải ngân có thể thực hiện một lần hoặc nhiều lần, nhằm đảm bảo việc sử dụng tiền vay đúng mục đích để đầu tư cho các chi phí thực hiện dự án, đúng bản chất mua bán và các giao dịch phát sinh. Nguồn trả nợ: đối tượng cho vay trung và dài hạn là các tài sản cố định (tiền vay dùng để nâng cấp, mua sắm mới… các tài sản cố định) nên tiền khấu hao hàng năm của các tài sản cố định và một phần lớn lợi nhuận thu được hàng năm của dự án vay vốn là nguồn trả nợ chủ yếu đối với các khoản vay trung và dài hạn của NHTM.
Ngoài ra, dự án cũng có thể được chủ đầu tư huy động thêm nguồn trả nợ khác hợp pháp để trả nợ ngân hàng. Các hình thức cấp tín dụng trung và dài hạn 1. Cho vay theo dự án đầu tư Đây là hình thức cấp tín dụng dựa trên cơ sở dự án sau khi đã xem xét khẳng định tính hiệu quả, tính khả thi của dự án đó. Do vậy, công việc của Ngân hàng không chỉ đơn thuần là cho vay mà còn thẩm định lại các vấn đề: chi phí sản xuất, giá thành thị trường tiêu thụ, quy trình công nghệ.Bởi vì việc quyết định cấp một khoản tín dụng sẽ ràng buộc ngân hàng với người vay một khoản thời gian 03 năm đến 5 năm hoặc 07 năm tùy theo từng dự án cho nên cần phải nghiên cứu một cách nghiêm túc và xem xét kỹ các rủi ro xảy ra.
Hình thức cho vay theo dự án đầu tư gồm: 7 Cho vay hợp vốn (Cho vay đồng tài trợ): Khái niệm: Cho vay hợp vốn là hình thức tài trợ vốn của từ hai hay nhiều tổ chức tín dụng cho một dự án đầu tư hay phương án sản xuất kinh doanh của khách hàng. Cho vay hợp vốn dự án đầu tư còn được gọi là hình thức đồng tài trợ dự án đầu tư. Bên tài trợ là hai hoặc nhiều tổ chức tín dụng cùng cam kết tự nguyện đóng góp vốn để tài trợ cho dự án đầu tư của khách hàng. Bên nhận tài trợ là pháp nhân, doanh nghiệp tư nhân, tổ hợp tác, hộ gia đình.
Công ty hợp doanh hoặc cá nhân có nhu cầu và được bên đồng tài trợ cấp tín dụng để thực hiện dự án đầu tư của mình. Điều kiện áp dụng cho vay hợp vốn. Một số điều kiện áp dụng đối với cho vay hợp vốn như số tiền xin vay để thực hiện dự án của bên nhận tài trợ vượt quá giới hạn cho vay tối đa của TCTD theo quy định của pháp luật hiện hành, khả năng tài chính và nguồn vốn của một TCTD không đáp ứng được nhu cầu tài trợ vốn cho dự án đầu tư, nhu cầu phân tán rủi ro của TCTD, bên nhận tài trợ có nhu cầu huy động vốn từ nhiều tổ chức tín dụng khác nhau. Nguyên tắc cho vay hợp vốn.
Các TCTD thành viên tự nguyện tham gia, cùng thẩm định, cùng quyết định cấp tín dụng cho khách hàng và cùng tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động cấp tín dụng của mình. Các thành viên tham gia cho vay hợp vốn đóng góp vốn theo tỷ lệ mà mình tham gia, được hưởng các lợi ích (lãi và phí theo quy định) và chia sẻ các chi phí, rủi ro phát sinh được quy định trong hợp đồng hợp vốn, thống nhất lựa chọn thành viên làm đầu mối cấp tín dụng và thành viên đầu mối thanh toán. Hình thức cấp tín dụng cũng như phương thức giao dịch giữa các bên đồng tài trợ với bên nhận tài trợ phải được các thành viên thỏa thuận thống nhất ghi trong hợp đồng cho vay hợp vốn. Cho vay dự án đầu tư trực tiếp: Đây là hình thức cấp tín dụng trung dài hạn phổ biến trong nền kinh tế thị trường.
NHTM tiến hành mọi hoạt động (thẩm định, cho vay.) và tự chịu trách nhiệm đối với từng dự án đầu tư của khách hàng mà họ đã lựa chọn để tài trợ. Thực 8 tế cho thấy việc lựa chọn dự án tốt là yếu tố quyết định quan trọng nhất của hình thức cấp tín dụng này. Cho thuê tài chính Cho thuê tài chính là hoạt động tài trợ tín dụng trung và dài hạn của công ty cho thuê tài chính thông qua việc cho thuê máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển và các động sản khác trên cơ sở hợp đồng cho thuê giữa bên cho thuê với bên thuê. Bên cho thuê cam kết mua máy móc, phương tiện vận chuyển và các động sản khác theo yêu cầu của bên thuê và nắm giữ quyền sở hữu đối với các tài sản cho thuê.
Bên thuê sử dụng tài sản thuê và thành toán tiền thuê trong suốt thời hạn thuê được hai bên thỏa thuận.Thời hạn cho thuê thường chiếm phần lớn thời gian hoạt động của tài sản. Thời hạn cho thuê một tài sản tối thiểu phải bằng 60% thời gian cần thiết để khấu hao tài sản đó. Trong thời gian thuê, bên thuê không được đơn phương hủy ngang hợp đồng. Hết thời hạn thuê, bên thuê có thể được chuyển nhượng quyền sở hữu tài sản, hoặc tiếp tục thuê theo thỏa thuận của hai bên.
Bên cho thuê có điều kiện kiểm tra việc sử dụng tài sản của bên thuê và đánh giá hiệu quả sử dụng tài sản cho thuê, qua đó có thể sớm phát hiện ra các rủi ro tiềm ẩn để có những biện pháp xử lý kịp thời. Cho vay tiêu dùng Khái niệm: Cho vay tiêu dùng là các khoản cho vay nhằm tài trợ cho nhu cầu chi tiêu của người tiêu dùng bao gồm cá nhân và hộ gia đình. Đặc điểm của cho vay tiêu dùng: Quy mô của từng hợp đồng vay thường nhỏ, dẫn đến chi phí tổ chức cho vay cao, vì vậy lãi suất cho vay tiêu dùng thường cao hơn so với lãi suất của các loại cho vay trong lĩnh vực thương mại và công nghiệp. Nhu cầu vay tiêu dùng của khách hàng thường phụ thuộc vào chu kỳ kinh tế.
Nhu cầu vay tiêu dùng của khách hàng hầu như ít co dãn với lãi suất mà thông thường người đi vay quan tâm tới số tiền phải thanh toán hơn là lãi suất mà họ phải chịu. Mức thu nhập và trình độ học vấn là hai biến số có quan hệ rất mật thiết tới nhu cầu vay tiêu dùng của khách hàng. 9 Chất lượng các thông tin tài chính của khách hàng vay thường không cao. Nguồn trả nợ chủ yếu của người đi vay có thể biến động lớn, phụ thuộc vào quá trình làm việc, kỹ năng và kinh nghiệm đối với công việc của những người này.
Tư cách của khách hàng là yếu tố khó xác định song lại rất quan trọng, quyết định sự hoàn trả của khoản vay. Quy trình cho vay trung dài hạn tại các Ngân hàng thương mại. Tiếp Tập Tiến Lập báo Trình lên nhận hợp hành cáo kết cấp có hồ sơ căn cứ thẩm quả thẩm thẩm thẩm định định quyền phê định duyệt Sơ đồ 1.